กฎหมายอาญา

กฎหมายอาญาศาสตร์

ผจู้ ดั ทา

นางสาว ประกายดาว ขนั คา ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปีท่ี5/1 เลขท่3ี 1

โรงเรยี นปทมุ วทิ ยากร
สานกั งานเขตพนื้ ท่ีการศกึ ษาประถมศกึ ษาอบุ ลราชธานี เขต1

คานา

หนงั สอื เลม่ นีเ้ ป็นสว่ นหน่ึงของรายวชิ าคอมพิวเตอร์ จดั ทาขนึ้ เพ่ือใชป้ ระกอบการเรยี น
การสอนวชิ าคอมพิวเตอรเ์ พ่ือใหผ้ เู้ รยี นเขา้ ใจถงึ ความสาคญั ของคอมพวิ เตอรเ์ พ่ือ
นาไปใชใ้ นการเรยี นการสอนและเป็นผมู้ คี วามสามารถมีทกั ษะในการนาวิชา
คอมพวิ เตอรไ์ ปศกึ ษาคน้ ควา้ และประยกุ ตใ์ ชแ้ ละพฒั นาตนเองทงั้ ทางดา้ นการเรยี น
การสอน และการดาเนินชีวติ

สารบญั หนา้

เร่อื ง 4
5
กฎหมายอาญา
ลกั ษณะสาคญั ของกฎหมายอาญา 6
เหตยุ กเวน้ โทษ
สรุปสาระสาคญั 9



กฎหมายอาญา

1. กฎหมายอายาเป็นกฎหมายท่ีมีวตั ถปุ ระสงคใ์ นการปอ้ งกนั สงั คมใหเ้ กิดความสงบ
เรยี บรอ้ ย โดยกาหนดวา่ การกระทาใดเป็นความผดิ อาญาและกาหนดโทษของผฝู้ ่าฝืน

2. ลกั ษณะท่ีสาคญั ของกฎหมายอาญา คือกฎหมายท่ีกาหนดเป็นความผดิ ชดั แจง้ แลไม่มีผล
บงั คบั ยอ้ นหลงั ท่ีเป็นโทษแก่ผกู้ ระทาความผดิ

3. โทษอาญามี5ชนดิ คือ ประหาชีวิต จาคกุ กกั ขงั ปรบั และรบิ ทรพั ยส์ ิน
4. การกระทาความผดิ ทางอาญามีบางกรณีท่ีกฎหมายยกเวน้ โทษและยกเวน้ ความผดิ
5. เด็กและเยาวชนกระทาความผดิ อาจไดร้ บั โทษต่างจากการกระทาความผิดของผใู้ หญ่

กฎหมายอาญา คือกฎหมายท่ีวา่ ดว้ ยความผิดและโทษท่ีกาหนดไวส้ าหรบั
ความผิด ตวั บทท่ีสาคญั ๆ ของกฎหมายอาญาก็คือ ประมวลกฎหมายอาญา นกจาก
ประมวลกฎหมายอาญาแลว้ ยงั มีพระราชบญั ญตั อิ ่ืนๆท่ีกาหนดโทษทางอาญาสาหรบั การ
ฝ่าฝืนพระราชบญั ญตั นิ น้ั เชน่ พระราชบญั ญตั ยิ าเสพติดใหโ้ ทษ พระราชบญั ญตั ิการพนนั
เป็นตน้

1. ความผิดทางอาญา

ความผิดทางอาญา คือ การกระทาท่ีมีผลกระทบต่อสงั คมหรอื คนส่วนใหญ่ของ
ประเทศ เม่ือบคุ คลใดกระทาความผิดทางอาญา จะตอ้ งไดร้ บั โทษตามกฎหมายมากนอ้ ง
เพยี งใดนน้ั ขนึ้ อยกู่ บั การกระทาความผดิ กฎหมายมไิ ดถ้ ือวา่ การกระทาความผดิ ทกุ อย่าง
รา้ ยแรงเทา่ กนั การลงโทษผกู้ ระทาความผิดจงึ้ ขนึ้ อย่กู บั การกระทา และสงั คมมีความรูส้ กึ
ตอ่ การกระทานนั้ ๆ วา่ อะไรเป็นปัญหาสาคญั มากนอ้ ยเพียงใด ซง่ึ อาจจะแบง่ การกระทา
ความผดิ อาญาออกเป็น2ลกั ษณะ
1.1 ความผิดตอ่ แผน่ ดิน
1.2 ความผดิ อนั ยอมความกนั ได้

2.ลกั ษณะสาคญั ของกฎหมายอาญา

2.1 เป็นกฎหมายท่ีกาหนดเป็นความผดิ ชดั แจง้ ในขณะการกระทาความผิดตอ้ งมีกฎหมาย
บญั ญตั ิไวแ้ ลว้ อย่างชดั แจง้ วา่ การกระทานน้ั เป็นความผดิ เจา้ หนา้ ท่ีผใู้ ชก้ ฎหายจะสรา้ ง
กฎหมายใหม่ขนึ้ มาใชบ้ งั คบั แก่ประชาชนคนใดคนหนง่ึ ไม่ได้ เช่นกฎหมายบญั ญตั วิ า่ การลกั
ทรพั ยเ์ ป็นความผดิ ดงั นน้ั ผใู้ ดลกั ทรพั ยก์ ็ยอ่ มมีความผดิ เชน่ เดียวกนั
2.2 เป็นกฎหมายท่ีไม่มีผลยอ้ นหลงั เป็นโทษไมไ่ ดแ้ ต่เป็นคณุ ได้ ถา้ หากในขณะท่ีมีการ
กระทาส่ิงใดยงั ไมม่ ีกฎหมายบญั ญตั ิว่าเป็นความผดิ แมต้ อ่ มาภายหลงั จะมากฎหมายบญั ญตั ิ
ว่าการกระทาอย่างเดียวกนั นน้ั เป็นความผิด ก็จะนากฎหมายใหมใ่ ชก้ บั ผกู้ ระทาผิดคนแรก
ไมไ่ ด้

3.โทษทางอาญา

3.1 ประหารชีวติ คือ นาตวั ไปยงิ ดว้ ยปืนใหต้ าย
3.2 จาคกุ คือ นาตวั ไปขงั ไวท้ ่ีเรอื นจา
3.3 กกั ขงั คือ นาตวั ไปขงั ไว้ ณ ท่ีอ่ืนท่ีไม่ใชเ่ รอื นจา เชน่ นาไปขงั ไวท้ ่ีสถานีตารวจ
3.4 ปรบั คือ นาค่าปรบั ซง่ึ เป็นเงินไปชาระใหแ้ ก่เจา้ พนกั งาน
3.5 รบิ ทรพั ยส์ ิน คือ รบิ เอาทรพั ยส์ ินนน้ั เปน้ ของหลวง เช่น ปืนเถ่ือน ใหร้ บิ ฯลฯ

4.บคุ คลจะตอ้ งรบั ผดิ ในทางอาญาและไดร้ บั โทษทางอาญาเม่ือใด
4.1 กระทาโดยเจตนา
4.2 กระทาโดยไมเ่ จตนา
4.3 กระทาโดยประมาท

เหตยุ กเว้นโทษทางอาญา
การกระทาความผดิ อาญาท่ีผกู้ ระทาไมต่ อ้ งรบั โทษถา้ มีเหตอุ นั จะอา้ งไดต้ ามกฎหมาย เชน่

1. การกระทาความผิดดว้ ยความจาเป็น

2. การกระทาความผิดเพราะความบกพรอ่ งทางจิต

3. การกระทาความผิดเพราะความมนึ เมา

4. การกระทาตามคาส่งั ของเจา้ พนกั งาน

5. สามีภรยิ ากระทาความผิดตอ่ กนั ในความผิดเก่ียวกบั ทรพั ยบ์ างฐาน

6. เดก็ อายไุ มเ่ กิน 14 ปีกระทาความผิด

7. เดก็ และเยาวชนกระทาความผิด

เดก็ อาจกระทาความผิดไดเ้ ชน่ เดียวผใู้ หญ่ แตก่ ารกระทาความผิดของเดก็ อาจไดร้ บั โทษตา่ ง
จากการกระทาของผใู้ หญ่ ทงั้ นีเ้ น่ืองจากเดก็ เป็นผอู้ อ่ นเยาว์ ปราศจากความรูส้ กึ รบั ผิดชอบหรือขาด
ความรูส้ กึ สานกึ เท่าผใู้ หญ่ การลงโทษเดก็ จาตอ้ งคานงึ ถงึ อายขุ องเดก็ ผกู้ ระทาความผิดดว้ ย กฎหมาย
ไดแ้ บง่ การกระทาความผิดของเดก็ และเยาวชนออกเป็น 4 ชว่ งอายุ คือ

1) เดก็ อายไุ มเ่ กิน 7 ปี

2) เดก็ อายกุ วา่ 7 ปี แตย่ งั ไมเ่ กิน 14 ปี

3) เยาวชนอายเุ กินกวา่ 14 ปีแตไ่ มเ่ กิน 17 ปี

4) เยาวชนอายกุ วา่ 17 ปี แตไ่ มเ่ กิน 20 ปี

สาหรบั เดก็ ในชว่ งอายไุ มเ่ กิน 7 ปี และเดก็ อายกุ วา่ 7 ปีแตไ่ มเ่ กิน 14 ปีเทา่ นนั้ ท่ีกฎหมายยกเวน้ โทษให้
สว่ นผทู้ ่ีอายเุ กินกวา่ 14 ปีแตไ่ มเ่ กิน 17 ปี และผทู้ ่ีมีอายกุ วา่ 17 ปี แตไ่ มเ่ กิน 20 ปี หากกระทา
ความผิดกฎหมายก็จะไมย่ กเวน้ โทษให้ เพียงแตใ่ หร้ บั ลดหยอ่ นโทษให้

6.1 เดก็ อายไุ มเ่ กิน 7 ปีการกระทาความผิด เดก็ ไมต่ อ้ งรบั โทษเลย ทงั้ นีเ้ พราะกฎหมายถือวา่ เด็กในวยั นี้
ยงั ไมส่ ามารถรูผ้ ดิ ชอบได้ ฉะนนั้ จะมีการจบั กมุ ฟ้องรอ้ ยเกในทางอาญามิได้

6.2 เดก็ อายกุ วา่ 7 ปี แตไ่ มเ่ กิน 14 ปีกระทาความผิด เดก็ นนั้ ก็ไมต่ อ้ งรบั โทษเชน่ กนั แตก่ ฎหมายให้
อานาจศาลท่ีจะใชว้ ิธีการสาหรบั เด็ก เชน่

1) วา่ กลา่ วตกั เตือนเด็กนนั้ แลว้ ปลอ่ ยตวั ไป

2) เรยี กบิดามารดา ผปู้ กครองหรือบคุ คลท่ีเดก็ นนั้ อาศยั อยมู่ าตกั เตือนดว้ ยก็ได้

3) มอบตวั เด็กใหแ้ กบ่ ดิ ามารดาหรือผปู้ กครองไป โดยวางขอ้ กาหนดใหบ้ ดิ ามารดาหรือผปู้ กครองระวงั เดก็
นนั้ ไมใ่ หก้ อ่ เหตรุ า้ ย

4) มอบเดก็ ใหแ้ กบ่ คุ คลท่ีเด็กอาศยั อยู่ เม่ือเขายอมรบั ขอ้ กาหนดท่ีจะระวงั เดก็ นนั้ ไมใ่ หก้ ่อเหตรุ า้ ย

5) กาหนดเง่ือนไขเพ่ือคมุ ความประพฤติ

6) มอบตวั เดก็ ใหก้ บั บคุ คลหรือองคก์ ารท่ีศาลเห็นสมควร เพ่ือดแู ละอบรมและส่งั สอนเดก็ ในเม่ือบคุ คล
หรือองคก์ ารนนั้ ยินยอม

7) สง่ ตวั เดก็ นนั้ ไปยงั โรงเรียนหรอื สถานฝึกอบรม หรอื สถานท่ีซง่ึ จดั ตงั้ ขนึ้ เพ่ือฝึกและอบรม

6.3 เยาวชนอายเุ กิน 14 ปี แตไ่ มเ่ กิน 17 ปีกระทาความผดิ ผทู้ ่ีอายกุ วา่ 14 ปีแตไ่ มเ่ กิน 17 ปี กระทา
การอนั กฎหมายบญั ญตั เิ ป็นความผิด ใหศ้ าลพิจารณาถงึ ความรูผ้ ิดชอบและส่ิงอ่ืนทงั้ ปวงเก่ียวกบั ผนู้ นั้ ใน
อนั ควรวนิ จิ ฉยั วา่ สมควรพิพากษาลงโทษผนู้ นั้ หรอื ไมศ่ าลอาจใชว้ ิธีการตามขอ้ 6.2 หรือลงโทษ
เชน่ เดยี วกบั ผใู้ หญ่ โดยลดมาตราส่วนโทษท่ีจะใชก้ บั เยาวชนนนั้ ลงก่งึ หน่งึ ก่อนท่ีจะมีการลงโทษเยาวชน
ผกู้ ระทาความผดิ

6.4 เยาวชนอายกุ วา่ 17 ปี แตไ่ มเ่ กิน 20 ปีกระทาความผดิ ผทู้ ่ีอายกุ วา่ 17 ปี แตไ่ มเ่ กิน 20 ปี
กระทาอนั กฎหมายบญั ญตั เิ ป็นความผดิ ถา้ ศาลเหน็ สมควรจะลดมาตราสว่ นโทษท่ีกาหนดไวส้ าหรบั
ความผิดนนั้ ลง 1 ใน 3 หรอื ก่งึ หนง่ึ ก็ไดจ้ ะเห็นไดว้ า่ ผทู้ ่ีอายกุ วา่ 17 ปี แตไ่ มเ่ กิน 20 ปี กฎหมายไมถ่ ือ
วา่ เป็นเดก็ แตก่ ฎหมายก็ยอมรบั ว่า บคุ คลในวยั นีย้ งั มีความคิดอา่ นไมเ่ ทา่ ผใู้ หญ่จรงิ จงึ ไมค่ วรลงโทษเทา่
ผใู้ หญ่กระทาความผิด โดยใหด้ ลุ พนิ ิจแก่ศาลท่ีจะพิจารณาวา่ สมควรจะลดหย่อนผอ่ นโทษใหห้ รือไม่ ถา้
ศาลพิจารณาส่งิ ตา่ งๆท่ีเก่ียวกบั ผกู้ ระทาความผิด เชน่ ความคดิ อา่ น การศกึ ษาอบรม ตลอดจนพฤตกิ ารณ์
ในการกระทาความผดิ เชน่ กระทาความผดิ เพราะถกู ผใู้ หญ่เกลีย้ กล่อม หากศาลเห็นสมควรลดหย่อนผอ่ น
โทษใหก้ ็มีอานาจลดมาตราส่วนโทษได้ 1 ใน 3 หรือก่งึ หนง่ึ การลดมาตราสว่ นโทษ คือ การลดอตั ราโทษ

ขนั้ สงู และโทษขนั้ ต่าลง 1 ใน 3 หรอื ก่งึ หนง่ึ แลว้ จงึ ลงโทษระหวา่ งนนั้ แตถ่ า้ มีอตั ราโทษขนั้ สงู อยา่ งเดียว
ก็ลดเฉพาะอตั ราโทษขนั้ สงู นนั้ แลว้ จงึ ลงโทษจากอตั ราท่ีลดแลว้ นนั้

กรณีตวั อยา่ ง คาพพิ ากษาศาลฎีกาท่ี 536/2516 จาเลยอายุ 19 ปี ยอมมีความรูส้ กึ ผดิ
ชอบนอ้ ย ไดก้ ระทาความผิดโดยเขา้ ใจวา่ ผตู้ ายขม่ เหงนา้ ใจตน ศาลเหน็ สมควรลดมาตราสว่ นโทษ
ลง 1 ใน 3

สรุปสาระสาคัญ
1. กฎหมายอาญา คือ กฎหมายท่ีวา่ ดว้ ยความผิดและโทษท่ีกาหนดไวส้ าหรบั ความผิด

2. ความผิดทางอาญา คือ การกระทาท่ีมีผลกระทบกระเทือนตอ่ สงั คมหรอื คนส่วนใหญ่ของประเทศ
3. การกระทาความผิดอาญาออกเป็น 2 ลกั ษณะ คือ ความผดิ ตอ่ แผ่นดนิ และความผิดอนั ยอม
ความกนั ได้
4. ลกั ษณะสาคญั ของกฎหมายอาญาเป็นกฎหมายท่ีกาหนดเป็นความผดิ ชดั แจง้ หรือเป็นกฎหมายท่ี
ไมม่ ีผลยอ้ นหลงั

5. โทษทางอาญา มี 5 ชนิด
1. ประหารชีวติ
2. จาคกุ
3. กกั ขงั
4. ปรบั
5. รบิ ทรพั ยส์ ิน
6. กระทาโดยเจตนา คือ การกระทาโดยรูส้ านกึ ในการท่ีกระทาและในขณะเดียวกนั ผกู้ ระทาประสงคต์ อ่ ผล
หรือยอ่ มเลง็ เห็นผลของการกระทานนั้
7. กระทาโดยไมเ่ จตนา คือ ผกู้ ระทาไมไ่ ดป้ ระสงคต์ อ่ ผล หรอื ไมอ่ าจเล็งเหน็ ผลของการกระทานนั้ ได้
8. การกระทาโดยประมาท คอื การกระทาความผิดมใิ ชโ่ ดยเจตนา แตก่ ระทาโดยปราศจากความ
ระมดั ระวงั ซง่ึ บคุ คลในภาวะเชน่ นนั้ จะตอ้ งมีตามวิสยั และพฤตกิ ารณแ์ ละผกู้ ระทาอาจใชค้ วามระมดั ระวงั
เชน่ วา่ นีไ้ ด้ แตห่ าไดใ้ ชใ้ หเ้ พียงพอไม่
9. กฎหมายไดแ้ บง่ การกระทาความผิดของเดก็ และเยาวชนออกเป็น 4 ชว่ งอายุ คือ
1) เดก็ อายไุ มเ่ กิน 7 ปี
2) เดก็ อายกุ วา่ 7 ปี แตย่ งั ไมเ่ กิน 14 ปี
3) เยาวชนอายเุ กินกวา่ 14 ปีแตไ่ มเ่ กิน 17 ปี

4) เยาวชนอายกุ วา่ 17 ปี แตไ่ มเ่ กิน 20 ปี