PROSES PELAKSANAAN DAN PEMBUBARAN PERKAHWINAN DI MALAYSIA

FKIK3013 FIQH KEKELUARGAAN ISLAM

PROSES PELAKSANAAN
DAN PEMBUBARAN
PERKAHWINAN DI
MALAYSIA

Oleh :
Muhammad Iqbal bin Che Noh
Muhammad Ikhwan Afiq bin Zulkefli
Muhammad Fikrihakimi bin Jamil

PROSES PEMBUBARAN PERKAHWINAN

Perceraian dengan Pengesahan Lafaz
lafaz talaq Talaq

Fasakh Cerai Takliq

Tebus Talaq/Khulu’ Anggapan Mati

1 PENCERAIAN DENGAN LAFAZ TALAQ

Bahasa : Melepaskan ikatan dan membebaskan
Istilah : Melepaskan ikat an akad perkahw inan dengan
menggunakan lafaz talak dan seumpamanya

Kesimpulan : Talaq ialah pembubaran ikatan
perkahwinan dengan lafaz talaq atau seumpamanya
berdasarkan Al- Qur’an, as-Sunnah dan Ijma’ ulama’.
Perceraian boleh dilakukan dengan lafaz soreh (jelas)
dan lafaz kinayah (sindiran).

DALIL KEHARUSAN TALAK

“Talak itu dua kali, sesudah Daripada Tshauban berkata
itu bolehlah dia rujuk dan Rasulullah SAW bersabda : mana
memegang terus isterinya
mana perempuan meminta
itu dengan cara yang talak daripada suaminya tanpa
sepatutnya, dengan cara
sebarang kemudharatan,
yang baik .” haram baginya bau syurga.

Surah al-Baqarah:229 Riwayat Ibnu
Majah & Tarmizi

HUKUM TALAK

WAJIB SUNAT HARUS MAKRUH HARAM

Berlaku perbalahan - Jika suami tidak Jika ada sebab yang Jika isteri sentiasa Jika isteri dalam
antara pasangan menyukai isteri dan kukuh untuk bercerai taat menjalankan keadaan haid, nifas
serta hakim yang dibimbangi dia seperti tidak ada perintah Allah dan atau suci yang telah
dilantik sepakat menzalimi dengan keserasian untuk hidup sentiasa taat kepada disetubuhi atau suami
supaya bercerai tidak memberikan hak bersama suami serta tiada yakin akan berzina
disebabkan tiada sebab yang kukuh jika bercerai. Talak ini
jalan berbaik. - Jika isteri tidak untuk menceraikannya. diharamkan kerana
menjaga maruah akan memanjangkan
suami dan bergaul tempoh iddah tapi
bebas dengan hukum talak sah.
lelaki lain.

2 PENGESAHAN LAFAZ TALAK

• Pengesahan Lafaz Talaq ialah talaq yang dilafazkan oleh
suami di luar Mahkamah Tanpa Kebenaran Mahkamah sama
ada dengan lafaz soreh atau lafaz kinayah.

• Pihak-pihak sama ada suami atau isteri, hendaklah
melaporkan kepada Mahkamah dalam masa tujuh (7) hari,
Mahkamah akan menyiasat dan memastikan sama ada lafaz
tersebut sabit talaq atau tidak mengikut Hukum Syara’.

RUKUN DAN SYARAT TALAK

RUKUN SYARAT SAH

1. Suami 1. Berakal, baligh dan tidak dipaksa
2. Isteri 2. Isteri yang sah
3. Lafaz Talak 3. Membawa maksud penceraian sama
Ada soreh atau kinayah

JENIS-JENIS LAFAZ TALAK

1 2

LAFAZ LAFAZ
SORIH KINAYAH

Lafaz tidak mengandungi Lafaz membawa maksud
maksud selain talak talak seakan-akan

contoh : contoh :
“aku ceraikan engkau” “keluarlah kamu dari rumah
ini selamanya”.
Hukum : Sah walaupun
secara bergurau. Hukum : Tidak sah kecuali
dengan niat talak ketika
mengucapkannya.

3 FASAKH

• Fasakh ialah melepaskan ikatan perkahwinan antara suami
dan isteri setelah diminta cerai oleh isteri melalui pengadil
(hakim).

• Fasakh merupakan membubaran perkahwinan disebabkan oleh
sesuatu perkara yang diharuskan oleh Hukum Syara’.

Menurut mazhab syafie syarat fasakh ada dua perkara iaitu:
• Tidak sah fasakh nikah jika dipersetujui oleh kedua-dua
belah pihak
• Keterangan atau bukti yang diberikan mestilah disaksikan oleh
dua orang lelki atatu pengakuan, bahawa kecacatan seperti
mati pucuk atau dengan cara berganti-ganti sumpah

PERKARA YANG MENGHARUSKAN FASAKH

Tidak diketahui di mana Tidak mengadakan Telah dihukum penjara
mereka berada selama peruntukan nafkah isteri selama tempoh tiga tahun
tempoh lebih daripada selama tempoh 3 tahun atau lebih
satu tahun
- Telah mati pucuk Telah gila selama
Tidak menunaikan tanpa - Tidak menyetubuhi isteri 2 tahun
sebab yang munasabah dengan sengaja walaupun
nafkah batin selama empat bulan telah
setahun berkahwin

PERKARA YANG MENGHARUSKAN FASAKH

Sedang Mengidap Lazim menyakiti dan Berkawan dengan
penyakit kusta atau menjadikan kehidupan perempuan-perempuan
penyakit kelamin yang isteri menderita jahat
berjangkit
- Melupuskan harta isteri Tidak berlaku adil kepada
Memaksa hidup isteri - Menghalang isteri isteri-isterinya mengikut
secara lucah menunaikan kewajipan Hukum Syara’
agama

4 CERAI TAKLIQ

Ta‘liq ialah lafaz yang diucapkan sebagai syarat untuk
membatalkan pernikahan jika berlakunya sesuatu yang
bertentangan dengan ta‘liq tersebut.

• Ta’liq : iaitu menggantungkan perceraian kepada sesuatu
masa atau sesuatu perbuatan seperti kata suami kepada
isterinya: “Sekiranya kau pergi ke tempat tertentu maka kau
tertalaq.”

• Perceraian tidak berlaku semasa suami melafazkan ta’liq
tetapi hanya berlaku sekiranya syarat yang disebut dalam
lafaz ta’liq tersebut dilanggar

CERAI TAKLIQ

Di Malaysia cerai ta’liq ini adalah suatu bentuk perceraian yang biasa diamalkan.
Selepas akad nikah seseorang suami dikehendaki melafazkan ucapan ta’liq dan
menandatangani surat ta’liq di hadapan juru nikah.

Contohnya seperti di Wilayah Persekutuan, lafaz ta’liq tersebut adalah:
“Bahawa adalah saya mengaku apabila tinggalkan isteri saya (nama) selama
empat bulan Hijrah berturut-turut atau lebih dengan sengaja atau paksaan dan
saya atau wakil saya tidak memberi nafkah kepadanya selama masa yang
tersebut pada hal atau saya melakukan sebarang mudharat kepada tubuh
badannya kemudian ia mengadu kepada Mahkamah Syariah dan memberi
kepada Mahkamah Syariah yang menerima bagi pihak saya satu ringgit maka
pada ketika itu tertalak ia dengan cara talak khulu”

[Akta Undang-undang Keluarga Islam (Wilayah Persekutuan) 1984, Kaedah-
kaedah Keluarga Islam (borang dan Fee) 1985 (seksyen 134(3)]

SYARAT TAKLIQ

1. Suami - Hendaklah mempunyai keahlian menjatuhkan cerai dengan
melafazkan kata-kata ta‘liq.
2. Belum berlaku - Hendaklah ta‘liq ke atas perkara yang belum berlaku atas
perkara yang mungkin berlaku.
3. Isteri - Hendaklah menjadi ahli cerai (masih menjadi isteri yang sah)

Contohnya suami berkata kepada isteri: “Jika engkau keluar dari rumah ini
sepanjang ketiadaan aku, jatuhlah talaq engkau” atau “Apabila engkau pergi
ke rumah si anu, jatuhlah talaq” atau “Manakala engkau pergi ke sana tanpa
izinku jatuh talaq” atau sebagainya.

Apabila berlakunya perkara yang bertentangan dengan syarat yang
dilafazkan, maka terjatuhlah talaq menurut hukum syara‘.

HALANGAN PROSEDUR CERAI TAKLIQ

1 -Keterangan hanya dengar 2
cakap (hearsay)
- Tiada saksi -Pemohon dan saksi tak dhobit
- Saksi tak mencukupi atau kuat lupa

3 4

- Keterangan bercanggah dan Isteri yang meninggalkan
tak konsisten suami terlebih dahulu
- Menipu mahkamah

5 TEBUS TALAQ / KHULUQ

• Khuluk atau tebus talak ialah talak yang berlaku dengan
keinginan isteri dan kesungguhannya untuk bercerai.

• Khuluk disyariatkan bagi memenuhi keperluan isteri maksudnya
isteri menebus dirinya agar dibebaskan oleh suaminya dengan
cara mengembalikan mas kahwin yang telah meraka sepakati
sebelum ini kepada suaminya.

• HUKUM :
• Khuluk adalah diharuskan,
• Khuluk tidak akan berlaku melainkan dengan tebusan

berbentuk harta yang diberikan oleh isteri kepada suaminya.

SYARAT TALAQ / KHULUQ

• Perasaan benci timbul daripada isteri, khuluk hanya
dibenarkan apabila isteri membenci suaminya atas sebab-
sebab tertentu dan menuntut penceraian.

• Isteri tidak dibenarkan menebus talak kecuali berada dalam
keadaan darurat seperti suami tidak mahu menunaikan
perintah Allah setelah disuruh ataupun isteri tidak dapat
menunaikan kewajipannya dengan baik terhadap suaminya.

• Suami tidak boleh menyakiti hati isteri sehingga menyebabkan
isteri terpaksa menebus talak daripadanya. Sekiranya
perkara sedemikian berlaku, suami tidak berhak mengambil
apa-apa pun daripada isteri sebagai tebusan kerana
perbuatan suami itu dianggap sebagai maksiat.

SYARAT TALAQ / KHULUQ

Mengikut aturan-aturan khuluq seperti berikut:-
• Harta yang diambil suami sebagai tebusan digalakkan tidak

melebihi mas kahwin yang diberkanya kepada isteri.
• Wanita yang dikhulukkan oleh suaminya mestilah menjalani

tempoh idah selama satu kali haid.
• Suami yang menceraikan isteri dengan cara khuluk, tidak boleh

merujuk kembali dengan isterinya semasa tempoh idah dan
suami boleh merujuk dengan isterinya dengan cara akad yang
baru.
• Bapa boleh menebus talak bagi anak perempuannya yang
masih kecil sebagai gantian kepada anaknya yang masih
belum matang.

6 ANGGAPAN MATI (AL- MAFQUD)

(1) Jika suami seseorang perempuan telah mati, atau dipercayai telah
mati, atau telah tidak didapati apa-apa perkhabaran mengenainya
selama tempoh tujuh tahun atau lebih, dan hal keadaan adalah sebegitu
hingga dia patut, bagi maksud membolehkan perempuan itu berkahwin
semula, dianggap menurut Hukum Syara' sebagai telah mati, tetapi
perakuan kematian di bawah Akta Pendaftaran Kelahiran dan Kematian
1957 tidak dapat diperolehi, Mahkamah boleh, atas permohonan
perempuan itu dan selepas apa-apa penyiasatan yang wajar,
mengeluarkan, dalam borang yang ditetapkan, suatu perakuan
menganggap suami itu telah mati, dan kemudian daripada itu perempuan
itu adalah bebas berkahwin semula mengikut Enakmen ini.

ANGGAPAN MATI (AL- MAFQUD)

2) Suatu perakuan yang dikeluarkan di bawah subseksyen (1) hendaklah
disifatkan sebagai perakuan kematian suami itu dalam erti seksyen
12(4)(b).

3) Dalam hal keadaan yang disebut dalam subseksyen (1), seseorang
perempuan adalah tidak berhak berkahwin semula tanpa suatu perakuan
yang dikeluarkan di bawah subseksyen (1), walaupun Mahkamah Tinggi
mungkin telah memberi kebenaran menganggap suami itu telah mati.

4) Perakuan yang dikeluarkan di bawah subseksyen (1) hendaklah
didaftarkan seolah-olah perakuan itu telah mewujudkan perceraian.

SEKIAN,
TERIMA KASIH