วิชาการงานอาชีพ ป.2

ัตวอ ่ยาง หนงั สอื เรียน รายวชิ าพ้นื ฐาน

กแลาะรเทงคาโนนอโลายชี พี ป.2

ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี 2

ตามมาตรฐานการเรยี นรู้และตวั ชวี้ ดั กลุ่มสาระการเรยี นรู้การงานอาชพี และเทคโนโลยี
ตามหลักสตู รแกนกลางการศึกษาขนั้ พืน้ ฐาน พุทธศักราช 2551

1

23

ผ้เู รยี บเรียง เนอื้ หาเสริมบทเรียน
ผ่าน AR Technology
น้อย สวุ รรณมณี ในรปู แบบ 3D และ Multimedia

ตัวอย่างองค์ประกอบ

ในแผนจัดการเรยี นรู้
ใบงาน
เฉลยใบงาน
ใบความรู้
ใบกิจกรรม
เฉลยใบกจิ กรรม
แบบทดสอบก่อนเรยี น
แบบทดสอบหลังเรียน
เฉลยแบบทดสอบ

หนงั สอื เรย� น MAC 4.0

หนังสือเร�ยน MAC 4.0 จัดทำ�ขึ้นเพ่ือใช้เป็นสื่อก�รเรียนรู้เพ่ือพัฒน�นักเรียนให้มีคุณภ�พต�มม�ตรฐ�นก�รเรียนรู้และตัวชี้วัด
ส�ระก�รเรียนรู้แกนกล�ง (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ต�มหลักสูตรแกนกล�งก�รศึกษ�ข้ันพ้ืนฐ�น พ.ศ. 2551 ท่ีกำ�หนดไว้
รวมทง้ั พฒั น�นกั เรยี นใหม้ ที กั ษะแหง่ ศตวรรษท ่ี21 และสมรรถนะส�ำ คญั ต�มทต่ี อ้ งก�ร ทง้ั ด�้ นก�รสอ่ื ส�ร ก�รคดิ ก�รแกป้ ญ˜ ห� ก�รสร�้ งสรรค ์ ก�รใช้
เทคโนโลยสี �รสนเทศและก�รสอ่ื ส�ร และทกั ษะชวี ติ โดยออกแบบหนว่ ยก�รเรยี นรใู้ หแ้ ตล่ ะหนว่ ยก�รเรยี นรปู้ ระกอบดว้ ย 9 องคป์ ระกอบส�ำ คญั

หนงั สอื เรย� น MAC 4.0 มีเครื่องมอื สนับสนุนก�รจดั ก�รเรียนรสู้ �ำ หรับครแู ละนักเรยี นทส่ี �ม�รถเข้�ถึงและใชง้ �นได้ง่�ยบนเว็บไซต ์
MACeducation.com ซึ่งแบ่งออกเปน็ 2 สว่ นหลกั ดังนี้

1. “ส�ำ หรบั ครู” ประกอบด้วย คู่มอื คร ู MACTIVE แผนก�รจัดก�รเรียนรู้ MAC PLC และก�รบ�้ นและก�รทดสอบออนไลน์ ครูส�ม�รถ
เลอื กใช้ง�นในแตล่ ะสว่ นเพื่อน�ำ ไปจดั ก�รเรยี นรู้ทั้งในและนอกหอ้ งเรยี นได้อย�่ งมีประสิทธภิ �พ และยังได้แลกเปลย่ี นเรยี นรูก้ ับครูดว้ ยกัน
ซง่ึ จะท�ำ ใหห้ นังสือเรียน MAC 4.0 ให้ม�กกว่�คว�มร ู้ แต่รวมถึงประสบก�รณ์ท่ีมคี ุณค่�

2. “ส�ำ หรับนักเรียนและผู้ปกครอง” ประกอบดว้ ย MAC SLC และก�รบ�้ นและก�รทดสอบออนไลน ์ นกั เรยี นและผู้ปกครองส�ม�รถ
ร่วมเรียนรู้สิง่ ต่�งๆ นอกเหนือจ�กบทเรียนได้อย�่ งสนกุ สน�นไปกับ MAC 4.0 ท่จี ะชว่ ยท�ำ ให้โลกท้งั ใบกล�ยปน็ แหลง่ เรยี นรดู้ ว้ ยเทคโนโลยี
เพอ่ื ก�รศึกษ�อันทันสมยั

หMนังAสCือเ4ร.�ย0น

MACeducation.com แหลงความรูนักเรียน

ครู และนผกั ูปเรก�ยคนรอง

การบา นและคลังขอ สอบออนไลน

MAC PLC MAC SLC

คมู อืMคAรCูแมTIค็VE4.0 แผนการจัดการเรยี นรู

MACeducation.com

ครู นักเรยี นและผูป้ กครอง

สว่ นประกอบ สว่ นประกอบ
“สำ�หรบั ครู” “ส�ำ หรบั นกั เรยี นและผปู้ กครอง”

1. คูม่ อื ครูแมค็ 4.0 MACTIVE 1. MAC SLC (Student Learning
คมู่ อื ส�ำ หรบั ครใู ชใ้ นการจดั การเรยี นรตู้ ามแบบ Active Teaching Community)
4 ขั้นตอน (4I) เพ่ือให้ครสู อนให้นอ้ ยลง (Teach Less) และ Active “แหลง่ ความร”ู้ คอื คลงั บทความและสอ่ื มลั ตมิ เี ดยี
Learning2 ขน้ั ตอน(2L) เพอ่ื ใหน้ กั เรยี นเรยี นรไู้ ดม้ ากขน้ึ (LearnMore) ท่ีจะช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ เสริมสร้างจินตนาการ
2. แผนการจัดการเรียนรู้ และแรงบันดาลใจสำ�หรับนักเรียน นักเรียนสามารถ
แผนการจัดการเรียนการสอนสำ�หรับครูใช้เตรียมการจัดการ ค้นคว้าและเรียนรู้เพิ่มเติมนอกเหนือจากบทเรียนได้
เรียนรู้ให้แก่นักเรียน โดยใช้กระบวนการจัดการเรียนรู้รูปแบบ อย่างอิสระ
Active Learning “iSMART Club” คอื คลบั ออนไลนส์ �ำ หรบั นกั เรยี น
3. MAC PLC (Professional Learning Community) ไดเ้ ขา้ มาแลกเปลยี่ นประสบการณแ์ ละเรยี นรรู้ ะหวา่ งกนั
แบ่งเปน็ 2 สว่ น ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างทักษะสำ�คัญแห่งศตวรรษที่ 21
“แหลง่ ความร”ู้ คอื คลงั บทความและสอื่ มลั ตมิ เี ดยี เพอ่ื การจดั การ โดยเฉพาะการใช้ชีวิตในสังคมร่วมกับผู้อื่นที่มีความ
เรียนรู้ครอบคลุมทกุ กลมุ่ สาระฯ ครูสามารถเข้าไปเลอื กชมและน�ำ ไป แตกตา่ ง
ใช้สนบั สนุนการจดั การเรยี นร้ไู ดต้ ลอดเวลา 2. การบ้านและการทดสอบออนไลน์
“ห้องพกั ครู” คอื ชมุ ชนออนไลนส์ �ำ หรบั แลกเปลี่ยนประสบการณ์ MAC Level+ (แม็ค เลเวลอพั ) คือ แอปพลเิ คชนั
และเรยี นรรู้ ะหวา่ งครดู ว้ ยกนั ครสู ามารถน�ำ ความรู้ เทคนคิ วธิ กี ารสอน การบา้ นและการทดสอบออนไลนท์ คี่ รเู ปน็ ผมู้ อบหมาย
และการจัดการเรียนรู้ในกลุ่มสาระฯ ท่ีตนเองอยู่มาแลกเปลี่ยนและ การบ้านและข้อสอบให้แก่นักเรียน เม่ือนักเรียนทำ�
เรียนรู้กนั ได้ การบ้านหรอื ขอ้ สอบเสรจ็ จะทราบผลได้ในทนั ที
4. การบ้านและการทดสอบออนไลน์
MAC Level+ (แมค็ เลเวลอัพ) คอื แอปพลเิ คชันการบา้ นและ
การทดสอบออนไลน์ที่ครูสามารถเลือกและมอบหมายการบ้าน
และข้อสอบให้แก่นักเรียน โดยครูสามารถเลือกแบบฝึกหัดเพ่ือเป็น
การบา้ น เลอื กขอ้ สอบวดั ผลสมั ฤทธท์ิ างการเรยี นหรอื ขอ้ สอบแนวO-NET
เพ่อื เปน็ แบบทดสอบยอ่ ยระหวา่ งเรยี น หรือแบบทดสอบระหว่างภาค
และปลายภาคได้ เม่ือนักเรียนเข้ามาทำ�การบ้านและแบบทดสอบ
ออนไลน์ที่ไดร้ บั มอบหมาย นักเรียนจะทราบผลทนั ทีเมื่อทำ�เสร็จ

หนงั สือเรย� น MAC 4.0

ACTIVE BOOK, ACTIVE TEACHING, ACTIVE LEARNING

การนําเสนอเนือ้ หาแตล ะหนวยการเรย� นรู

1. บทน�า (Introduction) 6. กจิ กรรมบรู ณาการ / กจิ กรรมสะเตม็ ศกึ ษา
ภาพรวมของเนอ้ื หาในหนว่ ยการเรยี นรดู้ ว้ ยภาพ (Integrated Activities/STEM Activities)

หรือสถานการณ์ หรือคำาถามเพื่อกระตุ้นให้ผู้เรียน 6.1 กิจกรรมบรู ณาการ
สนใจอยากเรยี นรเู้ น้ือหาในหนว่ ยการเรียนรนู้ นั้ ๆ
2. แนวคดิ สา� คญั (Key Idea) กิจกรรมหรือโครงงานท่ีบูรณาการการเรียนรู้
ท่ีหลากหลายเข้าไว้ด้วยกัน โดยวัตถุประสงค์หลัก
เน้ือหาสำาคัญในแต่ละเรื่องหรือหัวข้อเพ่ือให้ เพื่อให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริงด้วยตัวเอง
ผเู้ รยี นจดจาำ หรอื เขา้ ใจอยา่ งลกึ ซง้ึ จนเกดิ ชน้ิ งานหรอื นวตั กรรม (กลมุ่ สาระการเรยี นรู้
3. MAC iLink / SnapLearn สงั คมศึกษาฯ)
(Multimedia & AR)
6.2 กิจกรรมสะเตม็ ศึกษา (STEM)
3.1 MAC iLink
กิจกรรมที่บูรณาการความรู้และทักษะ 4 สาขา
เนอื้ หาเสรมิ จากบทเรยี นในรปู แบบของมลั ตมิ เี ดยี วชิ าหลกั คอื วทิ ยาศาสตร์ เทคโนโลยี วศิ วกรรมศาสตร์
ผา่ นการสแกน QR Code โดยใช้สมาร์ทโฟน หรือ และคณิตศาสตร์ เพื่อนำาความรู้เหล่าน้ันไปใช้
ผ่านเว็บไซต์ MACeducation.com เพอ่ื ใหผ้ ู้เรียน แก้ปญหาและสร้างสรรค์ช้ินงานท่ีเป็นประโยชน์
เข้าใจเนื้อหาในเรือ่ งน้นั ๆ มากย่งิ ขึ้น ในชีวิตจริงและพัฒนาทักษะแห่งศตวรรษที่ 21
(กล่มุ สาระการเรียนรคู้ ณิตศาสตร)์
3.2 SnapLearn
6.3 กจิ กรรมเพ�อสง เสรม� ความคดิ สรา งสรรค
เน้ือหาเสริมจากบทเรียนในรูปแบบมัลติมีเดีย
และ 3D Models ผ่าน AR Technology กจิ กรรมทบี่ รู ณาการความรดู้ า้ นวทิ ยาศาสตรแ์ ละ
บนแอปพลิเคชัน SnapLearn ในสมาร์ทโฟน ความรูใ้ นกลมุ่ สาระการเรียนรอู้ ืน่ ๆ โดยนาำ มาสร้าง
เพ่ือให้ผู้เรียนเข้าใจเนื้อหาในเร่ืองน้ันๆ มากยิ่งขึ้น ผลงานที่มีคุณภาพและความคิดริเร่ิมสร้างสรรค์
(เฉพาะกลุ่มสาระการเรียนรูว้ ิทยาศาสตร์) เพอ่ื ใหเ้ กดิ ประโยชนแ์ ละพฒั นาทกั ษะแหง่ ศตวรรษท่ี21
4. กจิ กรรมตรวจสอบการเรย� นรู้ (กลุ่มสาระการเรียนรวู้ ิทยาศาสตร)์
(Recheck & Review) 7. สรปุ องค์ความรู้
(Conclusion of Knowledge)
กิจกรรมที่มีความหลากหลายซ่ึงออกแบบมา
เพอื่ ตรวจสอบความรคู้ วามเขา้ ใจเนอ้ื หาในแตล่ ะเรอ่ื ง การสรุปองค์ความรู้ในแต่ละหน่วยการเรียนรู้
ของผู้เรยี น ซงึ่ ประกอบไปดว้ ยการสรปุ เนื้อหา 3 ด้าน คอื

5. กจิ กรรมตามธรรมชาตวิ �ชา • ด้านความรู้ (Knowledge)
(Activity Based-Learning) • ดา้ นทักษะกระบวนการ (Process)
• ด้านคุณลกั ษณะอันพงึ ประสงค์ (Attribute)
กจิ กรรมทใ่ี หผ้ เู้ รยี นไดฝ้ ก ปฏบิ ตั เิ พอ่ื ใหเ้ กดิ ทกั ษะ 8. แบบทดสอบวดั ผลสมั ฤทธิ์
ในวิชานั้นๆ (Achievement Test)
คาำ ถามทเ่ี นน้ ทกั ษะกระบวนการคดิ เพอื่ ตรวจสอบ
ความรรู้ วบยอดของผเู้ รยี นใหเ้ ปน็ ไปตามแนวคดิ หลกั
ตวั ชว้ี ดั และสาระการเรยี นรแู้ กนกลาง
9. อภธิ านศัพท์ (Glossary)
คาำ สาำ คญั คาำ ยาก หรอื คาำ คน้ ทส่ี มั พนั ธก์ บั เนอื้ หา
ในหนว่ ยการเรยี นรู้ต่างๆ ในหนงั สือเรียน MAC 4.0
โดยจะมกี ารอธบิ ายความหมายหรอื ใหค้ าำ จาำ กดั ความ

MAC iLink

MAC iLink เป็นเนื้อหาเพ่มิ เตมิ นอกเหนอื จากหนงั สือเรียน MAC 4.0 เพื่อให้ครแู ละผูเ้ รียนทมี่ ีความสนใจทีจ่ ะศึกษาคน้ คว้า
เพิม่ เตมิ หาข้อมูลได้จากฐานขอ้ มูลทบี่ รษิ ัทได้จัดท�ำ ขนึ้ โดยผา่ น 2 ชอ่ งทาง ดงั นี้

1 ใช้สมาร์ทโฟนสแกน QR code จากหนา้ หนังสอื ทีม่ ีสัญลกั ษณ์ MAC iLink

2 เปิดเว็บไซต์ MACeducation.com เพ่ือเข้าเมนู การศึกษาข้ันพ้ืนฐาน MAC iLink และเลือกเปิดดูส่วนเสริม
ของบทเรยี นในหนังสือแตล่ ะเลม่ ได้

ทั้งนี้เนื้อหาเสริมเพม่ิ เตมิ นำ�เสนอหลายรปู แบบ เชน่ แอนิเมชัน วดิ โี อ เสียง ภาพ และข้อความ

12

MACeducation.com

DIGITAL CONTENT DIGITAL CONTENT

SnapLearn

1. ดาวน์โหลดแอปพลเิ คชนั SnapLearn ไดฟ้ รีที่ Google Play Store สาำ หรบั Android หรอื

App Store สาำ หรบั IOS

2. เปิดใช้งานแอปพลเิ คชนั SnapLearn ค้นหาหนงั สือเรยี น MAC โดย

2.1 การกดปุม เพือ่ สแกนบาร์โค้ด หรอื QR Code

2.2 เข้าไปท่ี Bookstore แลว้ กรอกช่ือหนังสอื เรยี น MAC ลงในช่องคน้ หาด้านบน

3. กดดาวน์โหลดหนังสอื เร�ยน MAC เลม่ ท่ีต้องการมาไวใ้ น Bookshelf

4. กดเขา้ ไปในหนงั สอื เร�ยน MAC บน Bookshelf แลว้ ทำาการสแกนหน้าหนงั สอื เรียน MAC ทมี่ ีสญั ลักษณ์

เพอื่ เขา้ ส่โู ลกเสมือนจรงิ หรอื มัลตมิ ีเดีย

1 ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน SnapLearn 2 เปิดใชง้ านแอปพลิเคชนั SnapLearn
2.1 กดปมุ ตรงกลาง เพอ� สแกนบาร์โคด้ หรอ� QR Code

(Google Play) (App Store) หรอ�

2.2 กรอกช�่อหนงั สือเรย� นลงในช่องคน้ หา
Search in SnapLearn

3 กดดาวน์โหลดหนังสือเร�ยน MAC 4 สแกนหนา้ หนงั สือเร�ยน MAC

18 วิทยาศาสตร์ ม.2
ทบ่ี รเิ วณทอ่ ของหนว่ ยไตจะมกี ารดดู ซมึ สารทเี่ ปน็ ประโยชนต์ อ่ รา่ งกาย เชน่ แรธ่ าตุ นา้ำ ตาลกลโู คส
กรดอะมิโน รวมทั้งน้ำากลับคืนสู่หลอดเลือดฝอยและเข้าสู่หลอดเลือดดำา ส่วนของเสียอ่ืน ๆ ท่ีเหลือ
ก็คอื ปัสสาวะจะถูกส่งมาตามท่อไตเขา้ สู่กระเพาะปสั สาวะ ซ่งึ มีความจปุ ระมาณ 500 ลูกบาศกเ์ ซนติเมตร
แตก่ ระเพาะปสั สาวะสามารถทจ่ี ะหดตวั ขบั ปสั สาวะออกมาได้ เมอื่ มปี สั สาวะมาขงั อยปู่ ระมาณ 250ลกู บาศก์
เซนตเิ มตร ซึ่งในวนั หนง่ึ ๆ รา่ งกายจะขับปสั สาวะออกมาประมาณ 1-1.5 ลติ ร

เวนา คาวา ไต กรวยไต เมดลั ลา
คอร์เทกซ ์
หลอดเลอื ดรนี ลั อารเ์ ตอเอรแีอลอะรเ์ตวาน
ทอ่ ไต คอรเ์ ทกซ ์
กระเพาะปสั สาวะ ทอ่ ไต

ท่อปัสสาวะ โกลเมอรูลัส
ท่อขดส่วนตน้
โบว์แมนส์แคปซูล

หลอดเลอื ดฝอย

ทอ่ ขดสว่ นปลาย

ห่วงเฮนเล ทอ่ รวม ทอ่ รวม
เมดัลลา

ไปกรวยไต

รปู ท่ี 1.8 ระบบการทาำ งานของไตและอวยั วะทีเ่ ก่ยี วข้อง
- เวนา คาวา (vena cava) หลอดเลอื ดดาำ ใหญท่ ลี่ าำ เลยี งเลอื ดจากรา่ งกายเขา้ สหู่ วั ใจโดยตรง
- รีนัลอาร์เตอรี (renal artery) หลอดเลือดแดงทแ่ี ตกแขนงออกจากเอออรต์ าเพ่ือไปยังไต
- รนี ัลเวน (renal vein) หลอดเลอื ดดำาทีน่ าำ เลอื ดออกจากไตไปยงั หวั ใจ
- เอออร์ตา (aorta) หลอดเลือดแดงใหญ่ที่นำาเลือดจากหัวใจห้องล่างซ้ายไปหล่อเล้ียง
รา่ งกาย

ตรวจสอบรายการหนังสอื เรย� น MAC กลมุ่ สาระการเร�ยนรูว้ ท� ยาศาสตร์ (ฉบบั ปรับปรุง พ.ศ. 2560)
ทใ่ี ชแ้ อปพลิเคชัน SnapLearn ได้ท่ี www.MACeducation.com

หนา ตวั อยางการใชงาน SnapLearn

18 วิทยาศจาาสกตตร์วัมอ.2ยางหนังสอื เร�ยน รายวช� าพ�นฐานวท� ยาศาสตร ม.2

ทบี่ รเิ วณทอ่ ของหนว่ ยไตจะมกี ารดดู ซมึ สารทเี่ ปน็ ประโยชนต์ อ่ รา่ งกาย เชน่ แรธ่ าตุ นา้ำ ตาลกลโู คส
กรดอะมิโน รวมท้ังน้ำากลับคืนสู่หลอดเลือดฝอยและเข้าสู่หลอดเลือดดำา ส่วนของเสียอื่น ๆ ท่ีเหลือ
ก็คอื ปสั สาวะจะถกู ส่งมาตามทอ่ ไตเขา้ ส่กู ระเพาะปัสสาวะ ซ่งึ มีความจุประมาณ 500 ลูกบาศกเ์ ซนตเิ มตร
แตก่ ระเพาะปสั สาวะสามารถทจ่ี ะหดตวั ขบั ปสั สาวะออกมาได้ เมอ่ื มปี สั สาวะมาขงั อยปู่ ระมาณ 250ลกู บาศก์
เซนติเมตร ซ่งึ ในวันหน่งึ ๆ รา่ งกายจะขบั ปสั สาวะออกมาประมาณ 1-1.5 ลิตร

เวนา คาวา ไต กรวยไต เมดลั ลา
คอร์เทกซ์
หลอดเลอื ดรนี ลั อารเ์ ตอเอรแีอลอะรเต์ วาน
ท่อไต คอร์เทกซ ์
กระเพาะปสั สาวะ ท่อไต

ท่อปสั สาวะ โกลเมอรูลสั
ท่อขดสว่ นตน้
โบว์แมนส์แคปซลู

หลอดเลอื ดฝอย

ทอ่ ขดสว่ นปลาย

ห่วงเฮนเล ท่อรวม ทอ่ รวม
เมดลั ลา

ไปกรวยไต
Ëҧ¡Ò¢ºÑ »˜ÊÊÒÇÐä´ÍŒ ‹ҧäÃ

รปู ท่ี 1.8 ระบบการทำางานของไตและอวยั วะทเี่ กย่ี วขอ้ ง

- เวนา คาวา (vena cava) หลอดเลอื ดดาำ ใหญท่ ล่ี าำ เลยี งเลอื ดจากรา่ งกายเขา้ สหู่ วั ใจโดยตรง
- รนี ัลอารเ์ ตอรี (renal artery) หลอดเลือดแดงทแ่ี ตกแขนงออกจากเอออรต์ าเพ่ือไปยังไต
- รีนลั เวน (renal vein) หลอดเลือดดาำ ทนี่ าำ เลอื ดออกจากไตไปยงั หัวใจ
- เอออร์ตา (aorta) หลอดเลือดแดงใหญ่ท่ีนำาเลือดจากหัวใจห้องล่างซ้ายไปหล่อเล้ียง
รา่ งกาย

สารบัญ

หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี ๑ การทำ� งานเพอ่ื ชว่ ยเหลือครอบครัว

(ตรงตามมาตรฐาน ง ๑.๑ ตัวชว้ี ัดข้อ ๑, ๓)

๑. บทบาทและหน้าทข่ี องสมาชกิ ในบา้ น
กิจกรรมปฏิบัติ
๒. การชว่ ยเหลืองานครัว
กิจกรรมปฏิบัติ
๓. การเก็บกวาดท�ำความสะอาดบา้ น
กจิ กรรมปฏบิ ัติ
๔. การเพาะเมล็ดพันธุพ์ ืชและการดูแลแปลงเพาะ
กจิ กรรมปฏบิ ตั ิ
กจิ กรรมบรู ณาการ
แบบทดสอบวดั ผลสมั ฤทธ์ิ

หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ ๒ การจัดวาง เก็บเสอื้ ผ้าและรองเทา้

(ตรงตามมาตรฐาน ง ๑.๑ ตัวช้ีวัดข้อ ๑, ๓)

๑. การจัดวาง เกบ็ เส้ือผา้ และเครอื่ งแตง่ กาย
กิจกรรมปฏิบตั ิ
๒. การจัดวาง เกบ็ ถุงเทา้ และรองเทา้
กิจกรรมปฏบิ ัติ
กิจกรรมบรู ณาการ
แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธ์ิ

หนว่ ยการเรียนรทู้ ่ี ๓ การประดิษฐ์ของเลน่ และของใช้สว่ นตัว

(ตรงตามมาตรฐาน ง ๑.๑ ตัวชวี้ ัดขอ้ ๑, ๒, ๓)

๑. การประดษิ ฐ์ของเล่น
กิจกรรมปฏิบตั ิ
๒. การประดิษฐ์ของใช้สว่ นตวั
กิจกรรมปฏบิ ตั ิ
กิจกรรมบรู ณาการ
แบบทดสอบวัดผลสมั ฤทธ์ิ



การทำ�งานชว่ ยเหลือครอบครัว ๑หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี

สาระการเรยี นรู้

๑ บทบาทและหนา้ ทข่ี องสมาชกิ ในบ้าน
๒ การช่วยเหลอื งานครัว

ตัวชว้ี ดั ชัน้ ปี

๑. บอกวธิ ีการและประโยชน์การท�ำ งานเพื่อช่วยเหลือตนเองและครอบครัว (ง ๑.๑ ป.๒/๑)
๒. ทำ�งานเพ่ือช่วยเหลอื ตนเองและครอบครัวอย่างปลอดภัย (ง ๑.๑ ป.๒/๓)

2 การงานอาชพี และเทคโนโลยี ป.๒

บา้ นเราจะอบอุน่ และน่าอยู่ เพราะทุกคนรู้
บทบาทหน้าทีข่ องตนเอง และช่วยกนั ทาำ งาน

เพอื่ ครอบครัว ใชห่ รอื ไม่
24

หนว่ ยการเรียนร้ทู ี่ ๑ การท�างานชว่ ยเหลือครอบครวั 3

๑. บทบาทและหนาทขี่ องสมาชกิ ในบา น

แนวคิดสาํ คญั สมำชิกแต่ละคนในบ้ำนล้วนมี
สมาชกิ ในครอบครวั ประกอบดว ย บทบำทและหนำ้ ทข่ี องตนเอง กำรปฏบิ ตั ิ
ตนตำมบทบำทและหนำ้ ทไี่ ดอ้ ยำ่ งถกู ตอ้ ง
พอ แม ลกู เปน หลัก ยกเวน ครอบครัว และเหมำะสม จะท�ำให้ครอบครัวเข้ำใจ
ใหญท อ่ี าศยั อยรู วมกนั ทงั้ ปู ยา ตา ยาย กนั เกดิ เปน็ ควำมรกั ควำมสำมคั ค ี ควำม
ซ่ึงการอยูรวมกันอยางมีความสุขนั้น ผกู พนั อยรู่ ว่ มกนั อยำ่ งอบอนุ่ และมคี วำม
สมาชิกทุกคนในครอบครัวจะตองเขาใจ สขุ กลำยเป็น “บำ้ นนำ่ อย่”ู ของสมำชกิ
ในบทบาทหนาท่ีของตนและปฏิบัติตน ในบำ้ นทกุ คน
ตามบทบาทหนา ทนี่ น้ั ๆ อยา งครบถว น
และสมบูรณ ดวยความรับผิดชอบเพื่อ
ครอบครัว โดยเฉพาะอยางยิ่งหนาที่
ของพอ ของแมและของลูก

๑.๑ บทบาทและหนา ทข่ี องพ่อ

“พ่อ” ค�ำน้ีมีควำมหมำยส�ำหรับลูกทุกคน พ่อสำมำรถเลี้ยงดูลูก
ได้ดีไมแ่ ตกต่ำงไปจำกแม่ ซึง่ บทบำทหน้ำทขี่ องพ่อมดี ังนี้

4 การงานอาชีพและเทคโนโลยี ป.๒

๑. เป็นหัวหน้ำครอบครัว พ่อมีหน้ำท่ีหลักในกำรรับผิดชอบเลี้ยงดู
ครอบครัวใหม้ คี วำมสขุ ตำมสมควร
๒. ท�ำงำนหำรำยได้ไว้ใช้สอยในครอบครัวและยำมฉุกเฉิน ต้องขยัน
ขนั แข็งในกำรหำรำยได้มำเลี้ยงดูสมำชิกในบำ้ น
๓. เป็นตัวอย่ำงท่ีดี พ่อต้องเป็นหัวหน้ำครอบครัวท่ีดี นอกจำกขยัน
ขนั แข็งในกำรท�ำงำนแลว้ ต้องให้เกยี รต ิ ยกย่องและซื่อสัตยต์ ่อภรรยำด้วย
๔. ดูแลคุ้มครองสมำชิกในครอบครัว พ่อต้องดูแลเอำใจใส่ควำม
เปน็ อยขู่ องสมำชิกในบำ้ นอยำ่ งท่ัวถงึ
๕. อบรมสง่ั สอนลกู อยำ่ งสมำ�่ เสมอเพอ่ื ใหล้ กู เปน็ คนด ี และเปน็ ตวั อยำ่ ง
ทด่ี ีแกล่ ูกในเรื่องควำมประพฤติ

หน่วยการเรียนรทู้ ี่ ๑ การท�างานช่วยเหลือครอบครัว 5

๖. ช่วยท�ำงำนบ้ำน คุณพ่อในยุคปัจจุบันต้องมีหน้ำท่ีช่วยเหลือ
ภรรยำทำ� งำนบ้ำนตำมสมควรเพอ่ื แบง่ เบำภำระของภรรยำ

๗. เป็นท่ีปรกึ ษำของสมำชิกในบำ้ นเมอื่ มปี ัญหำ
๘. ให้กำรศึกษำเล่ำเรียน
แก่ลูกอยำ่ งเตม็ ควำมสำมำรถ
๙. ช่วยภรรยำเลยี้ งลกู ตอ้ งชงนม ปอ้ นข้ำว ปอ้ นน้�ำ อำบน�้ำ เปลี่ยน
ผ้ำอ้อม กล่อมลูกนอน เล่นกับลูกได้ พ่อจึงต้องแสดงบทบำทของควำม
เปน็ พอ่ ในกำรดแู ลและพัฒนำลกู ไปพรอ้ ม ๆ กับแม่
๑๐. อบรมส่ังสอนลูกชำยโดยใกล้ชิด ด้วยกำรเป็นตัวอย่ำงที่ดีของ
ลกู ชำย

6 การงานอาชีพและเทคโนโลยี ป.๒

๑.๒ บทบาทและหนาทีข่ องแม่

แม่ คือ ผู้ท่ีมีพระคุณอันยิ่งใหญ่ ผู้ให้ควำมรัก ควำมอบอุ่นและ
ควำมเมตตำตอ่ ลกู เสมอนับต้งั แต่เกดิ จนโต แม่จะมีบคุ ลิกและกำรเล้ียงดูลูก
ของตนแตกตำ่ งกนั ออกไป บทบำทและหนำ้ ทขี่ องแมม่ ดี งั นี้
๑. เป็นแม่บ้ำนที่ดี ช่วยสำมีสร้ำงฐำนะครอบครัว คุณแม่ในปัจจุบัน
จึงตอ้ งทำ� งำนเช่นเดยี วกับคุณพ่อ

๒. จัดบ้ำนใหส้ ะอำด เรยี บร้อย
และนำ่ อย่อู ำศยั
๓. เตรียมอำหำรที่มีประโยชน์
และมีรสชำตดิ ีใหส้ มำชกิ ในบ้ำน

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑ การทา� งานช่วยเหลอื ครอบครัว 7

๔. เป็นตวั อยำ่ งทด่ี แี ก่ลกู ในเร่ืองควำมประพฤตแิ ละกริ ยิ ำมำรยำท
๕. อบรมสงั่ สอนลูกใหเ้ ป็นคนดี ขยนั หมน่ั เพยี ร รจู้ กั ให ้ รูจ้ กั รบั และ
ร้จู ักชว่ ยเหลอื ผูอ้ ืน่
๖. สอนลูกให้ท�ำงำนบ้ำนเพ่ือช่วยเหลือครอบครัวและฝึกทักษะ
กำรทำ� งำนบ้ำน

๗. ดูแลและส่งเสริมให้สมำชิกในบ้ำนมีสุขภำพกำยและสุขภำพจิตท่ีดี
ด้วยกำรทำ� งำนและกำรออกกำ� ลังกำย
๘. เปน็ ที่ปรึกษำของสมำชกิ ในบ้ำนเมอ่ื มปี ัญหำ
๙. ดูแลเอำใจใส่ควำมเปน็ อยู่ของสมำชกิ ในบ้ำนอยำ่ งทัว่ ถงึ

8 การงานอาชพี และเทคโนโลยี ป.๒

๑๐. เป็นตวั อย่ำงท่ีดแี ละอบรมดูแลลูกสำวอยำ่ งใกลช้ ดิ

๑.๓ บทบาทและหนาทข่ี องลูก

พอ่ แม ่ หรอื ผปู้ กครองเปน็ บคุ คลทรี่ กั เรำ เลย้ี งดเู รำจนเตบิ โต คอยดแู ล
ปกป้องค้มุ ครองลูกใหป้ ลอดภัย จงึ เป็นผ้มู พี ระคุณท่ี
เรำต้องทดแทนบุญคณุ ลูกท่ีดจี งึ มีบทบำทและหนำ้ ที่
ดังนี้
๑. รกั เคำรพ และกตญั ญตู อ่ พอ่ แม่
ผูป้ กครองและญำติผู้ใหญ่

หน่วยการเรยี นร้ทู ี่ ๑ การท�างานช่วยเหลอื ครอบครวั 9

๒. ประพฤติตนอยู่ในโอวำทของพอ่ แม่และผู้ปกครอง
๓. ตั้งใจศึกษำเล่ำเรียนเพื่ออนำคตที่ดีให้พ่อแม่และผู้ปกครอง
ภำคภมู ิใจ

๔. มคี วำมรกั ใคร่ปรองดองกนั ระหว่ำงพี่น้องและสมำชิกในครอบครัว

10 การงานอาชพี และเทคโนโลยี ป.๒

๕. ช่วยดูแลแบ่งเบำภำระของ
พ่อแม่และผู้ปกครองด้วยกำรท�ำงำน
บำ้ นท่สี ำมำรถท�ำได้
๖. ดแู ลพอ่ แม ่ ผปู้ กครองและญำตผิ ใู้ หญเ่ มอ่ื ทำ่ นชรำภำพหรอื เจบ็ ปว ย

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ ๑ การท�างานชว่ ยเหลือครอบครัว 11

๗. ชว่ ยครอบครวั ประหยดั ลดคำ่ ใชจ้ ำ่ ยในครอบครวั เชน่ ประหยดั นำ้�
ประหยัดไฟฟ้ำ

ปด น้ําใหส้ นทิ เม่ือเลกิ ใช้งานเปน การช่วยครอบครัวประหยัดค่าใช้จา่ ย

๘. ไม่ท�ำเรื่องท่ีเส่ือมเสียจนเกิดควำมมัวหมองต่อช่ือเสียงของ
วงศต์ ระกูล หรอื ทำ� ใหค้ รอบครัวเดอื ดรอ้ นรำ� คำญใจ

กิจกรรมตรวจสอบการเรยี นรทู ่ี ๑

จงตอบคาำ ถามต่อไปนีใ้ หถ้ ูกต้อง
๑. พ่อมบี ทบำทและหนำ้ ทตี่ อ่ ครอบครัวอย่ำงไรบ้ำง บอกมำ ๓ ขอ้
๒. แม่มีบทบำทและหน้ำท่ีต่อครอบครัวอย่ำงไรบ้ำง บอกมำ ๓ ขอ้
๓. จงระบุกิจกรรมหรือพฤติกรรมของตนเองที่แสดงถึงกำรเป็นลูก

ท่ีดีของพอ่ แม ่ มำ ๓ ข้อ
๔. จงยกตวั อยำ่ งวธิ กี ำรปกปอ้ งชอ่ื เสยี งของครอบครวั และวงศต์ ระกลู

มำ ๑ ตัวอยำ่ ง
๕. จงยกตวั อยำ่ งกำรแบง่ เบำภำระครอบครวั ของตนเอง มำ ๑ ตวั อยำ่ ง

12 การงานอาชีพและเทคโนโลยี ป.๒

กิจกรรมปฏบิ ัติ

ชื่อกิจกรรม “ส�ำรวจบทบำทและหน้ำที่ของตนเอง”
ข้ันตอนการทาำ งาน
นักเรียนส�ำรวจบทบำทหน้ำที่ของตนเองท่ีมีต่อครอบครัว แล้ว
เขียนเครอ่ื งหมำย ✓ ลงในช่องทีต่ รงกับพฤติกรรมที่ตนเองปฏิบตั ิ

พฤติกรรม ปฏิบตั ิ ปฏิบตั ิ ไมเ่ คย
ประจำา บางครัง้ ปฏิบัติ

๑. ฉันรกั และเคำรพพอ่ แม่หรือ
ผู้ปกครอง

๒. ฉันชว่ ยเหลอื งำนบำ้ นเมอื่ มีโอกำส

๓. ฉนั ชอบไปโรงเรยี นและต้ังใจเรียน

๔. ฉันมกั ทำ� ตำมใจตนเอง

๕. ฉนั แบ่งปนั ของใชก้ บั พ่ีน้องหรอื
ญำติ

๖. ฉนั เชอื่ ฟงั คำ� อบรมสัง่ สอนของ
พอ่ แม่

๗. ฉันมักทะเลำะกับพนี่ อ้ งหรือญำติ

๘. ฉนั เคยทำ� ใหพ้ อ่ แมห่ รอื ผู้ปกครอง
เสยี ใจ

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ี่ ๑ การท�างานชว่ ยเหลือครอบครวั 13

พฤติกรรม ปฏบิ ัติ ปฏิบัติ ไมเ่ คย
ประจาำ บางคร้ัง ปฏิบตั ิ

๙. ฉันมกั ลืมปิดนำ�้ หลังอำบน�ำ้ เสรจ็

๑๐. ฉนั ปดิ ไฟทุกดวงที่ไมไ่ ด้ใช้งำน

๒. การชว่ ยเหลอื งานครัว

แนวคิดส�าคัญ พ่อ แม่ ลกู ชว่ ยกันทํางานครวั อย่างมคี วามสขุ
ง า น ค รั ว เ ป  น ง า น ที่ สํ า คั ญ ย่ิ ง
ของบานเพราะเปนเร่ืองเกี่ยวกับการ
ประกอบอาหาร ซึ่งอาจเปนคุณแม
คณุ พอ ผปู กครอง หรือแมบ า น เราใน
ฐานะสมาชิกของบานควรชวยทํางาน
ครัวบางตามความสามารถ เชน
การเตรียมการประกอบอาหารและ
การลางจาน เพราะนอกจากจะชวย
แบงเบาภาระของแมครัวแลว ยัง
ทําใหเกิดการเรียนรูและเกิดทักษะใน
การทาํ งานครัวอกี ดว ย

ภำระงำนในชีวิตประจ�ำวันของแต่ละครอบครัวอำจแตกต่ำงกัน แต่
งำนที่ขำดไม่ได้ส�ำหรับครอบครัว คือ “งำนครัว” ที่สมำชิกทุกคนในบ้ำน
จะต้องชว่ ยกันท�ำ ไมป่ ลอ่ ยให้เป็นภำระของผู้ใดผูห้ น่งึ เพยี งผ้เู ดียว ตอ้ งแบง่
หน้ำที่กนั ท�ำให้เกดิ ควำมรกั ควำมสำมคั คีกัน กลำยเป็นครอบครวั ที่อบอุ่น
ภำระงำนท่สี �ำคัญในงำนครัวมีดงั น้ี

14 การงานอาชีพและเทคโนโลยี ป.๒

๒.๑ การชว่ ยครอบครัวเตรยี มการประกอบอาหาร

งำนครัวเป็นงำนบริกำรอำหำรให้กับครอบครัว ท่ีสมำชิกทุกคน
ควรต้องเรียนรู้และฝึกทักษะปฏิบัติให้สำมำรถช่วยเหลือตนเองได้เมื่อถึง
วยั อันสมควร

อาหาร หมำยถึง สิ่งท่ีคนรับประทำนเข้ำไปแล้ว ท�ำให้ร่ำงกำย
เจริญเติบโต แข็งแรง และสำมำรถด�ำเนินชีวิตอยู่ได้ ซึ่งอำหำรนั้น
รวมไปถึงน�ำ้ ด้วย

เราควรเลอื กบริโภคอาหารที่ดแี ละมปี ระโยชน

ความสาํ คญั ของอาหาร

รำ่ งกำยของคนเรำหำกขำดนำ้� ขำดอำหำรเปน็ เวลำนำน ๆ จะไมส่ ำมำรถ
มีชวี ติ อยไู่ ด ้ อำหำรจงึ มีควำมสำ� คญั ดังน้ี

หนว่ ยการเรยี นรูท้ ่ี ๑ การทำ� งานชว่ ยเหลือครอบครวั 15

๑. ท�ำให้ร่างกายเจริญเติบโต หากรับประทานอาหารไม่เพียงพอกับ
ความต้องการของร่างกาย ท�ำให้ร่างกายไม่สมบูรณ์แข็งแรงและอาจท�ำให้
เกิดโรคต่าง ๆ ไดง้ า่ ย
๒. ทำ� ใหร้ า่ งกายมภี มู ติ า้ นทานโรค เพราะถา้ ไดร้ บั สารอาหารทเ่ี หมาะสม
ตามหลักโภชนาการแลว้ มักจะไมเ่ กดิ โรคภยั ไขเ้ จ็บ

รบั ประทานอาหารถูกหลักโภชนาการ ช่วยเสรมิ สร้างภมู ติ ้านทานโรค

๓. ทำ� ใหม้ อี ายยุ นื ยาว เมอื่ รบั ประทานอาหารครบถว้ นจะทำ� ใหร้ า่ งกาย
แข็งแรง มีสขุ ภาพดีและทำ� ใหอ้ ายยุ นื

อาหารหลกั ๕ หมู่

อาหารที่เรารับประทานได้มีมากมาย บางชนิดให้คุณค่าทางอาหาร
เหมือนกัน บางชนิดให้คุณค่าทางอาหารแตกต่างกัน จึงมีการจัดอาหาร
ออกเปน็ ๕ หมู่ เพ่อื สะดวกในการเลอื กรับประทานให้ไดค้ ุณคา่ ทางอาหาร
ครบถว้ น ในแต่ละวันเราควรรบั ประทานอาหารใหค้ รบท้ัง ๕ หมู่ ซง่ึ อาหาร
หลัก ๕ หมู่ ประกอบด้วยหมูอ่ าหารต่าง ๆ ดังน้ี

16 การงานอาชีพและเทคโนโลยี ป.๒

อาหารหลัก ๕ หมู่

อาหารหมู่ท่ ี ๑ ได้แก่ อำหำรจ�ำพวกเน้ือสัตว์ ผลผลิตจำกสัตว์และ
ถ่ัวชนิดตำ่ ง ๆ เชน่ เนือ้ หมู เนื้อววั ไขเ่ ปด็ ไข่ไก่ น้�ำนม และถ่ัวตำ่ ง ๆ อำหำร
หมู่นชี้ ่วยใหร้ ่ำงกำยเจรญิ เตบิ โต แขง็ แรง และชว่ ยบ�ำรงุ ซ่อมแซมส่วนตำ่ ง ๆ
ของร่ำงกำย

อาหารหม่ทู ่ี ๒ ไดแ้ ก ่ อำหำรจำ� พวก ขำ้ ว แปง้ เผอื กมนั และนำ�้ ตำล
อำหำรหมู่ที่ ๒ เปน็ อำหำรทีใ่ หพ้ ลังงำน

อาหารหมู่ที ่ ๓ ได้แก่ อำหำรจ�ำพวก พืชผักต่ำง ๆ เช่น ผักบุ้ง
ผกั คะน้ำ มะเขือ แตงกวำ อำหำรหมู่นีม้ ีวิตำมนิ และเกลือแร่สงู ช่วยใหร้ ะบบ
ต่ำง ๆ ภำยในร่ำงกำยท�ำงำนได้ตำมปกติ นอกจำกนี้ยังมีกำกใยอำหำรสูง
จึงช่วยในกำรขบั ถ่ำยของเสยี ออกจำกร่ำงกำยอกี ด้วย

อาหารหมู่ท ี่ ๔ ไดแ้ ก ่ อำหำรจ�ำพวกผลไม้ต่ำง ๆ เช่น สม้ มะละกอ
ชมพู มะม่วง อำหำรหมู่นี้มีเกลือแร่และวิตำมินสูง จึงช่วยให้ระบบต่ำง ๆ
ภำยในรำ่ งกำยท�ำงำนได้ตำมปกต ิ นอกจำกน้ียงั มีกำกใยอำหำรสูงเช่นเดยี ว
กบั อำหำรหม่ทู ่ี ๓ จึงช่วยในกำรขับถ่ำยของเสยี ออกจำกรำ่ งกำย

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑ การท�างานช่วยเหลือครอบครัว 17

อาหารหม่ทู ี่ ๕ ได้แก่ อำหำรจ�ำพวก น้�ำมันและไขมันจำกพืชและ
สัตว์ อำหำรหมู่นี้เป็นอำหำรท่ีให้พลังงำนและควำมอบอุ่นแก่ร่ำงกำย
ถ้ำเรำรบั ประทำนอำหำรหมนู่ ีม้ ำกเกนิ ไปจะทำ� ใหเ้ กดิ โรคอว้ น

อาหารหลัก ๕ หมู

หมูที่ ๑ โปรตนี หมูที่ ๒ คารโ บไฮเดรต

หมูท่ี ๓ วิตามินและเกลอื แร หมทู ่ี ๔ วติ ามินและเกลือแร

หมูท ่ี ๕ ไขมัน

18 การงานอาชีพและเทคโนโลยี ป.๒

เครอื่ งมอื และอุปกรณท ีใ่ ชในการประกอบอาหาร

เครื่องมือท่ีใช้ในการประกอบอาหาร หมำยถึง ภำชนะหรือ
อุปกรณ์ท่ีใช้ในกำรปรุงอำหำรให้สุกตำมต้องกำร กำรใช้เคร่ืองมือที่ถูกต้อง
และเหมำะสม ทำ� ใหก้ ำรประกอบอำหำรเสรจ็ ทนั เวลำและมคี ณุ คำ่ ทำงอำหำร
เครื่องมอื ที่ใช้ในกำรประกอบอำหำรแบง่ ตำมหน้ำท่ีไดด้ งั น้ี
๑. เครื่องมอื และอปุ กรณท ใี่ ช้เตรยี มอาหาร ไดแ้ ก ่

หมอ้ และทัพพี
หม้อมที ัง้ หม้อสเตนเลส หม้ออะลูมิเนียมและหมอ้ เคลือบ มหี ลำย
ขนำดแล้วแตจ่ ะเลอื กใช้ใหเ้ หมำะสมกบั ชนดิ ของอำหำร

กระทะและตะหลวิ
กระทะมีทั้งกระทะเหล็กและกระทะอะลูมิเนียม ใช้คู่กับตะหลิว
ใช้ประกอบอำหำรประเภทผัดและทอด

มดี
มีหลำยแบบหลำยขนำด ใช้งำนแตกต่ำงกัน มีดขนำดใหญ่ใช้
ส�ำหรับสับ เช่น อำหำรช้ินใหญ่ ๆ กระดูก ซี่โครงหมู เป็ด ไก่
มีดขนำดกลำง ใช้สับอำหำรให้ละเอียด มีดขนำดเล็กใช้ปอก
หั่นผกั และผลไม้ หรืออำหำรอื่น ๆ ทีม่ ีขนำดเล็ก

หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี ๑ การทา� งานชว่ ยเหลือครอบครวั 19

เขียงไมแ้ ละเขียงพลาสติก เขยี งไม้
ใช้สำ� หรบั รองอำหำรเพ่ือสับ หั่น หรอื ทบุ เขียงพลาสติก

ครกและสาก
ใช้โขลกหรือต�ำอำหำรให้แตกหรือละเอียด เช่น ต�ำเครื่องแกง
โขลกกระเทยี ม รำกผกั ชี พริกไทย พริก ใหล้ ะเอียด หรอื โขลกพรกิ
แกงตำ่ ง ๆ สำกมชี อื่ เรยี กอกี อยำ่ งวำ่ “ไมต้ พี รกิ ” บำงครอบครวั อำจ
มเี ครอื่ งบด หรอื เคร่อื งปั่นอำหำรแทนกำรต�ำและกำรโขลก

กะละมัง
ใชใ้ ส่อำหำรและสงิ่ ของตำ่ ง ๆ มีทง้ั ทีท่ �ำจำกสเตนเลส อะลมู เิ นียม
แก้ว และพลำสติก มหี ลำยขนำดใหเ้ ลือกใช้

กระชอน
มีท้ังท�ำจำกสเตนเลส อะลูมิเนียม และไม้ไผ่ ใช้ส�ำหรับกรอง
และแยกกำกอำหำร

20 การงานอาชพี และเทคโนโลยี ป.๒

ชอ้ นตวงและถว้ ยตวง ชอ้ นตวง
ใชต้ วงเครอื่ งปรงุ รสหรอื สว่ นผสมในกำรประกอบอำหำร ถว้ ยตวง ถว้ ยตวงของแหง้
โดยถ้วยตวงจะแบ่งเป็นถ้วยตวงของแห้ง เช่น แป้ง ของเหลว
น้�ำตำล และถ้วยตวงของเหลว เช่น นำ้� มนั พืช กะทิ

เตาถา่ น เตาถ่าน เตาไฟฟา และเตาแกส
เตาไฟฟา เตำไฟเป็นอุปกรณ์ท่ีใช้เป็นแหล่งควำมร้อนท�ำให้อำหำรสุก
มีทง้ั เตำถำ่ น เตำไฟฟ้ำ และเตำแกส๊

เตาแกส

๒. เครอื่ งมอื และอปุ กรณท ใี่ ชเ้ กบ็ อาหารและใชร้ บั ประทานอาหาร
ไดแ้ ก่

ชอ้ นและสอ้ ม
มีทงั้ ที่ท�ำจำกสเตนเลสและอะลูมเิ นียม ใช้ส�ำหรับตักอำหำร

หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ ๑ การท�างานชว่ ยเหลือครอบครัว 21

ถาดไม้ ถาดไม้และถาดสเตนเลส
ถาดสเตนเลส มที งั้ ทำ� จำกสเตนเลส อะลมู เิ นยี ม ไม ้ แกว้ และพลำสตกิ มหี ลำย
ขนำด ใชส้ ำ� หรบั ใสอ่ ำหำรทส่ี กุ แลว้ และตอ้ งกำรผง่ึ อำหำรใหเ้ ยน็
หรือใช้เสริ ฟ์ อำหำร

ชามและถว้ ยเล็ก ชาม
ใชส้ �ำหรับใสอ่ ำหำรที่เป็นของเหลวหรอื มีน้ำ� แกง

ถว้ ยเลก็

การวางแผนประกอบอาหาร

การวางแผนประกอบอาหาร หมำยถึง กำรเตรียมส่ิงของและ
อุปกรณ์ต่ำง ๆ ในกำรประกอบอำหำร ท�ำให้อำหำรมีคุณภำพดี มีคุณค่ำ
ครบทั้ง ๕ หม ู่ ประหยดั เงิน ประหยัดเวลำ ประหยดั แรงงำนและประหยดั
เชอื้ เพลิง ในกำรวำงแผนประกอบอำหำรควรคำ� นงึ ถึงสิ่งตอ่ ไปนี้

22 การงานอาชีพและเทคโนโลยี ป.๒ จำานวนสมาชิก เพศและวัย
ตอ้ งประกอบอำหำรใหเ้ หมำะสมและเพยี งพอตอ่ ควำม
สงิ่ ที่ควรคาำ นึงถงึ ตอ้ งกำรส�ำหรบั รบั ประทำนในแตล่ ะมื้อ
ในการวางแผน
ประกอบอาหาร รายการอาหารหรือเมนูอาหาร
จัดเตรียมรำยกำรอำหำรในแต่ละวันไว้ล่วงหน้ำ
๑ สัปดำห ์ เพือ่ ชว่ ยในกำรก�ำหนดปริมำณในกำรซอ้ื
อำหำรสด เชน่ ผัก ผลไม ้ เนอ้ื สตั ว์ และอำหำรแห้ง
เช่น กระเทียม หอมแดง พริกแห้ง พริกไทย และ
เครือ่ งปรุงอื่น ๆ ได้เหมำะสมและเพยี งพอ

สปั ดาหน ี้แม่เตรียมเมนอู าหาร
ไว้หลายอย่าง มาช่วยแม่

จดรายการสิ่งของท่ีตอ้ งซ้ือกนั จ้ะ

การเตรียมและการประกอบอาหาร

การเตรยี มและการประกอบอาหาร หมำยถึง วิธีกำรทำ� ใหอ้ ำหำร
พรอ้ มทจ่ี ะนำ� ไปปรงุ ใหส้ กุ หรอื บรโิ ภคได ้ กำรเตรยี มและกำรประกอบอำหำร
ชนิดตำ่ ง ๆ สำมำรถท�ำได้ดังนี้

หนว่ ยการเรียนรู้ที่ ๑ การทา� งานช่วยเหลือครอบครัว 23

๑. การเตรียมและการประกอบอาหารประเภทเน้ือสัตว ควร
ปฏิบตั ิดงั นี้
๑.๑ เนอ้ื สัตว์จ�ำพวกเนื้อหม ู เน้ือวัว เปด็ ไก ่ ปลำ ถ้ำล้ำงเสรจ็ แลว้
ใหร้ บี เอำขึ้นทนั ท ี เมอื่ น�ำมำหน่ั แลว้ ไมค่ วรลำ้ งหรือแช่น้ำ� อีก
๑.๒ กำรปรุงอำหำรประเภท
เนื้อสัตว์ไม่ควรใช้ไฟแรง เพรำะเนื้อ
สัตว์จะหดตัวเหนียวอย่ำงรวดเร็ว
ท�ำให้น้�ำไหลออกจำกเน้ือสัตว์มำก
จนเสียรสชำติ ยกเว้นอำหำรประเภท
ปลำต้องใช้ไฟแรง เพรำะถ้ำไฟอ่อน
จะท�ำใหม้ ีกล่นิ คำว

การทอดปลาต้องใช้ไฟแรงเพื่อลดกล่นิ คาว

๑.๓ อำหำรพวกกุ้ง ปู หอย
ให้ล้ำงทั้งเปลือก หอยและปูให้แช่น้�ำ
และเปล่ียนน้�ำหลำย ๆ ครั้ง เพื่อให้
คำยดินและทรำยออกมำ

๑.๔ เนื้อสัตว์ที่ต้มเคี่ยวจนเปื่อยควรรับประทำนน�้ำแกงที่ต้มด้วย
เพรำะวิตำมินและเกลือแรบ่ ำงส่วนละลำยอยู่ในนำ�้ แกง

24 การงานอาชีพและเทคโนโลยี ป.๒

๑.๕ การทอดและผัดเน้ือสัตว์จะสูญเสียคุณค่าทางโภชนาการ
น้อยกวา่ การต้มและเคีย่ วนาน ๆ
๑.๖ อาหารประเภทเน้ือสัตว์ต้องปรุงให้สุกก่อนน�ำไปรับประทาน
เสมอ เพราะการรับประทานเนื้อสัตว์ดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ อาจมีพยาธิหรือ
เชือ้ โรคปนเปื้อนอยูด่ ้วย ซง่ึ เป็นสาเหตหุ น่ึงของโรคทอ้ งร่วงและโรคพยาธิ
๑.๗ ในระหว่างการหุงต้ม ผัด แกง ทอด ควรปิดฝาภาชนะเพื่อ
ให้สุกเร็วและช่วยป้องกันการสูญเสียคุณค่าทางอาหาร แต่ต้องระวังหาก
ใช้ไฟแรงอาจท�ำใหอ้ าหารทม่ี ีนำ้� แกงล้นหมอ้ ออกมาได้
๑.๘ อาหารจ�ำพวกแกง ต้ม ทอดที่เหลือจากการรับประทาน
ในแต่ละมื้อต้องน�ำไปอุ่นก่อนที่จะน�ำมารับประทานคร้ังต่อไป แต่การอุ่น
หลายครง้ั จะสูญเสียคณุ คา่ ทางอาหารไปมาก ดงั นนั้ จึงควรประกอบอาหาร
ให้พอดีกับการรบั ประทานในแต่ละมอ้ื
๑.๙ การอุ่นอาหารด้วยเตาอบไมโครเวฟ หากใช้ความร้อน
ไม่เหมาะสม เชน่ ไฟต่ำ� ไปกไ็ มร่ อ้ น สงู ไปกอ็ าจจะไหม้ หรือเนอ้ื สมั ผสั แข็ง
และเหนียวได้ หากจะใชเ้ ตาอบไมโครเวฟควรมีผ้ใู หญค่ อยดูแล
๒. การต้มหรือทอดไข่ ควรปฏบิ ตั ิดงั น้ี
๒.๑ ลา้ งเปลอื กไข่ใหส้ ะอาดก่อนน�ำมาต้มหรือทอด
๒.๒ เวลาต้มไข่ให้ใส่พร้อมน�้ำเย็น ใช้ไฟปานกลาง ถ้าไฟแรงน�้ำ
จะเดอื ดพลา่ นท�ำใหไ้ ข่แตก แตถ่ า้ ทอดไขใ่ หใ้ ช้ไฟปานกลาง ใชร้ ะยะเวลาสั้น
๒.๓ ใส่เกลือลงในน้ำ� ท่ตี ้มไข่ประมาณ ๔ ชอ้ นชา เพื่อให้เปลอื กไข่
ลอ่ น และปอกง่าย เมื่อไข่สกุ ยกลงจากเตาให้ตกั แช่นำ้� เย็นทันที เพื่อป้องกัน
การเกิดวงแหวนรอบไข่แดง ไข่ต้มท่ีดีไม่ควรมีวงแหวนรอบไข่แดง ซ่ึงเกิด
จากสารก�ำมะถันและธาตเุ หลก็ ในไขท่ ำ� ปฏิกริ ยิ ากัน

หนว่ ยการเรียนร้ทู ี่ ๑ การท�างานชว่ ยเหลือครอบครวั 25

วงแหวนรอบไข่แดง

ลักษณะไขต่ ม้ ท่ีไม่ดี มีวงแหวนรอบไขแ่ ดง

๒.๔ ควำมรอ้ นทำ� ใหโ้ ปรตนี ในไขข่ ำวและไขแ่ ดงแขง็ ตวั ซง่ึ ลกั ษณะ
ของไข่เมื่อสุกแล้วจะขึ้นอยู่กับอุณหภูมิและระยะเวลำในกำรหุงต้ม ถ้ำใช้
อุณหภูมิสูง โปรตีนแข็งตัวเร็ว ไข่ท่ีสุกจะกระด้ำง ถ้ำใช้อุณหภูมิต่�ำ ไข่สุก
จะนุ่ม โปรตีนในไข่ขำวและไข่แดงจะแข็งตัวเม่ืออุณหภูมิยังต่�ำกว่ำจุดเดือด
ซึ่งเรำสำมำรถต้มไข่ให้สุกโดยไม่ต้องใช้น้�ำเดือด เพียงแช่ในน�้ำร้อนจัด
เป็นระยะเวลำนำน กจ็ ะท�ำให้ไข่สุกได้
๒.๕ ไมร่ บั ประทำนไขด่ บิ เพรำะไขด่ บิ ยอ่ ยยำกจงึ ใหโ้ ทษแกร่ ำ่ งกำย
และอำจมีเชื้อโรคปนเป้ือน
๒.๖ ระยะเวลำที่ใช้ในกำรต้มไข่ ชนิดยางมะตูม ไข่ไก่ใช้เวลำ
๕ นำท ี ไขเ่ ปด็ ใชเ้ วลำ ๘ นำท ี ชนิดไข่แดงแขง็ ไขไ่ ก่ใชเ้ วลำ ๘-๑๐ นำที
ไข่เป็ดใช้เวลำ ๑๐-๒๐ นำที การลวกไข่ น�ำไข่ใส่ลงในภำชนะท่ีทน
ควำมร้อน เทน้ำ� เดือดลงไปพอใหไ้ ข่จม ปิดฝำทง้ิ ไว้ ๗ นำที

26 การงานอาชีพและเทคโนโลยี ป.๒

๓. การหุงข้าว ข้ำวท่ีรับประทำนโดยทั่วไปมีทั้งข้ำวท่ีขัดสีจนขำว
และข้ำวกล้องท่ีได้จำกกำรกะเทำะเปลือกข้ำวออกอย่ำงเดียว โดยไม่ผ่ำน
กำรขัดสีเมล็ดข้ำว ข้ำวท่ีผ่ำนกำรขัดสีจนขำวจะมีคุณค่ำทำงอำหำรลดลง
ในปัจจบุ ันจึงนิยมหันมำบรโิ ภคขำ้ วกล้องกันมำกข้นึ นอกจำกนน้ั กำรหุงต้ม
ที่ผิดวิธีจะท�ำให้สูญเสียวิตำมินบีไปเกือบท้ังหมด ดังนั้นเพ่ือรักษำคุณค่ำ
ทำงโภชนำกำรของข้ำวไวใ้ หไ้ ด้มำกทสี่ ุด จึงควรหุงต้มด้วยวิธีกำรดังต่อไปน้ี

ข้าวกล้อง ขา้ วขดั ขาว

๓.๑ ท�ำควำมสะอำดข้ำวสำรโดยเก็บสิ่งแปลกปลอม ส่ิงเจือปน
หรือสงิ่ สกปรกทง้ิ ออกให้หมด
๓.๒ ตวงข้ำวสำรใส่หม้อหุงข้ำวแล้วเทน้�ำลงไปเพ่ือล้ำงท�ำควำม
สะอำดข้ำวสำรซ่ึงจะเรียกว่ำ “กำรซำวข้ำว” กำรซำวข้ำวจะใช้น�้ำปริมำณ
น้อย ซำวข้ำวโดยเร็วและน้อยครั้ง หำกเห็นว่ำข้ำวสะอำดอยู่แล้วให้ซำว
เพียงครัง้ เดยี ว
๓.๓ หลงั ซำวขำ้ ว ใสน่ ำ�้ ลงในหมอ้ ขำ้ วประมำณ ๒ ส่วนต่อขำ้ วสำร
เก่ำ ๑ ส่วน ในกรณีท่ีเปน็ ข้ำวสำรใหมต่ ้องใส่นำ้� ให้น้อยลง

หน่วยการเรียนรทู้ ี่ ๑ การทา� งานชว่ ยเหลอื ครอบครวั 27

๓.๔ ต้ังหม้อบนเตำไฟจนเดือด ใช้ทัพพีคนดูเม่ือเห็นว่ำเมล็ดข้ำว
เรม่ิ บำนใหล้ ดไฟลง หรอื “รำไฟ” ปดิ ฝำหมอ้ ใหส้ นิท ต้ังทง้ิ ไว้บนเตำไม่
ต้องคนอีก ขำ้ วจะระอสุ ุกนิม่ นำ่ รบั ประทำน แต่ถำ้ หุงด้วยหม้อหงุ ข้ำวไฟฟำ้
จะสะดวก โดยกำรปฏิบตั ติ ำมคำ� แนะนำ� ในคมู่ อื กำรใช้งำน
๔. การน่ึงข้าว เป็นกำรท�ำให้ข้ำวสุกด้วยไอน�้ำ จึงต้องใช้ภำชนะ
จ�ำพวกลังถึง หวดนึ่ง และหม้อนึ่งไฟฟ้ำ กำรน่ึงข้ำวให้ซำวข้ำว อัตรำส่วน
ของขำ้ วและนำ้� เชน่ เดยี วกบั กำรหงุ ขำ้ ว แลว้ ใสภ่ ำชนะทต่ี อ้ งกำรนำ� ไปนง่ึ ใหส้ กุ
ยกเว้นกำรน่ึงข้ำวเหนียว เมื่อซำวข้ำวสะอำดดีแล้วต้องน�ำข้ำวเหนียวไป
แช่น�้ำไว้จนเมล็ดพองตัวหรือดูดน้�ำเข้ำไปเกือบเต็มที่แล้ว จึงน�ำไปน่ึง
ในภำชนะทตี่ อ้ งกำร ระยะเวลำในกำรแชข่ ้ำวเหนียวจงึ ไม่แน่นอน ข้นึ อยู่กับ
ชนิดของข้ำวเหนียว โดยเฉพำะข้ำวเหนียวด�ำต้องแช่น�้ำท้ิงไว้ข้ำมคืน
จึงจะพองตัวและสำมำรถน�ำไปนง่ึ ได้

หมอ้ น่งึ ไฟฟา
ลงั ถงึ

หวดนึง่

28 การงานอาชพี และเทคโนโลยี ป.๒

การเตรยี มและการประกอบอาหารประเภทผักต่าง ๆ

กำรเตรยี มและกำรประกอบอำหำรประเภทผักตำ่ ง ๆ ควรปฏบิ ัติดังน้ี
๑. กำรเตรียมผักในกำรปรุงอำหำร ควรเตรียมในเวลำที่ใกล้จะ
ปรุงอำหำร เม่ือซื้อแล้วยังไม่ได้ประกอบอำหำรให้เก็บในท่ีเย็น พรมน�้ำ
แลว้ หอ่ ด้วยใบตอง หรอื ใชผ้ ำ้ สะอำดชบุ นำ้� พอหมำด ๆ ปดิ คลุมไว้

๒. กอ่ นลำ้ งควรตดั ส่วนทีไ่ มต่ ้องกำรออก เช่น
รำกและส่วนท่ีเน่ำเสียท้ิงไป ถ้ำเป็นผักกินใบ เช่น
ผักกำดควรตัดล้ำงให้สะอำดทุกใบ เพรำะดินทรำย
และสง่ิ สกปรกมักจะตดิ อย่ตู ำมซอกของกำ้ นใบ
๓. ควรลำ้ งผกั ทซี่ อื้ มำจำกตลำดอยำ่ งถกู วธิ ี
เพื่อลดพิษจำกสำรเคมีที่ตกค้ำงอยู่ ด้วยวิธีกำร
ต่อไปน้ี ใช้โซเดียมไบคำร์บอเนต ๑ ช้อนโต๊ะ
ต่อน�้ำอุ่น ๑ กะละมัง (๒๐ ลิตร) แช่ทิ้งไว้นำน
๑๕ นำที หรือล้ำงด้วยน�้ำผสมกับด่ำงทับทิม
โดยใช้น้�ำ ๔ ลิตรผสมกับด่ำงทับทิม ๕ เกล็ด
หรอื ลำ้ งด้วยน�้ำซำวขำ้ ว
๔. หลังจำกแช่ด้วยโซเดียมไบคำร์โบเนต
หรือด่ำงทับทิมแล้ว ต้องน�ำมำล้ำงน้�ำเปล่ำจน
สะอำดก่อนน�ำไปหั่น และไม่น�ำผักไปแช่น้�ำอีก
เพรำะจะท�ำให้ผักสูญเสียวิตำมินและเกลือแร่
ไปกับนำ้�

หน่วยการเรียนรทู้ ี่ ๑ การทา� งานช่วยเหลอื ครอบครวั 29

๕. กำรปอกหรือหั่นผักควรใช้มีดท่ีคม ไม่ควรแกะสลักโดยไม่จ�ำเป็น
เพรำะจะทำ� ใหส้ ูญเสียวติ ำมนิ และเกลอื แรใ่ นผักไปได้
๖. ผักชนิดใดที่รับประทำนทั้งเปลือกได้ ไม่ต้องปอกเปลือก เช่น
แตงกวำ แตต่ อ้ งลำ้ งใหส้ ะอำดกอ่ นนำ� ไปประกอบอำหำรหรอื รบั ประทำนสด
เพรำะวติ ำมนิ ส่วนมำกจะมีอยู่ทเ่ี ปลือกผัก
๗. กำรปรุงอำหำรประเภทผักให้ใช้ไฟแรง ระยะสั้น จะช่วยสงวน
คุณค่ำทำงอำหำรไวไ้ ด้
๘. อำหำรประเภทย�ำหรือสลัดผัก เม่ือคลุกแล้วต้องรับประทำนทันที
จะได้รสชำติที่ดแี ละมีประโยชนต์ ่อรำ่ งกำย
๙. กำรเตรียมผักในกำรปรุงอำหำรควรเตรียมในเวลำที่ใกล้จะ
ปรงุ อำหำรเพื่อคงคณุ ค่ำทำงโภชนำกำรไว้

การเตรียมผลไมสด

๑ ลำ้ งผลไมท้ งั้ เปลอื กใหส้ ะอำดกอ่ นนำ�
ไปปอกและห่ันเปน็ ชน้ิ

การเตรียม
ผลไม้สด

ผลไมท้ หี่ น่ั แลว้ หำกวำงทง้ิ ไวจ้ ะมสี คี ลำ�้

๒ เชน่ แอปเปลิ ใหล้ ำ้ งดว้ ยนำ้� เกลือแลว้
ล้ำงออกด้วยน้�ำสะอำดอีกครั้งหนึ่ง
ซึ่งจะสูญเสยี วิตำมินไปบำงส่วน

30 การงานอาชพี และเทคโนโลยี ป.๒

การเตรยี ม ผลไม้ที่รับประทำนท้ังเปลือกได้ควร
ผลไมส้ ด รับประทำนทั้งเปลือก เพรำะเปลือก

๓ ผลไม้เป็นแหล่งรวมวิตำมิน ส่วน
ส้มเขียวหวำนควรรับประทำนท้ังกำก
จะช่วยให้ขับถำ่ ยคลอ่ ง
กำรเตรียมผลไม้สดส�ำหรับผู้สูงอำยุ

๔ ควรห่ันเป็นชิ้นเล็ก ๆ หรืออำจปั่น
หรอื คน้ั เพอื่ สะดวกตอ่ กำรรบั ประทำน
มำกขึ้น

กิจกรรมตรวจสอบการเรียนรทู ี่ ๒

ตอนท ี่ ๑ จงตอบคา� ถามตอ่ ไปน้ีใหถ้ กู ต้อง
๑. อำหำรหมำยถงึ อะไรและมคี วำมส�ำคญั อย่ำงไร
๒. อำหำรหลัก ๕ หมู่ มอี ะไรบำ้ ง
๓. “คนท่ีขำดอำหำร” หมำยควำมว่ำอยำ่ งไร
๔. กำรทอดปลำสด ทำ� ไมตอ้ งใช้ไฟแรง ๆ
๕. กำรเคี่ยวเนื้อสตั ว์มีข้อดีและขอ้ เสียอยำ่ งไร
๖. กำรลำ้ งผกั สดให้สะอำดตอ้ งปฏบิ ตั อิ ย่ำงไร
๗. “กำรซำวข้ำว” คอื อะไร และมีประโยชนอ์ ยำ่ งไร
๘. กำรหุงข้ำวกบั กำรนงึ่ ขำ้ วแตกตำ่ งกนั อยำ่ งไร

หน่วยการเรียนรูท้ ี่ ๑ การทา� งานช่วยเหลอื ครอบครัว 31

๙. ผลไม้ชนิดใดบ้ำงที่สำมำรถรับประทำนท้ังเปลือกได้ ระบุมำ
๓ ชนิด

๑๐. กำรเตรียมแตงโมไวร้ บั ประทำน มีวธิ กี ำรอยำ่ งไร
ตอนท่ี ๒ จงบอกชอื่ เครอื่ งมอื ทใ่ี ชใ้ นการเตรยี มประกอบอาหาร

และประโยชนใ์ ช้สอย

๓
๕๒

๑

๔

๒.๒ การทาํ ความสะอาดอปุ กรณในการรบั ประทาน
อาหาร

งำนครัวท่ีเรำสำมำรถช่วยเหลือพ่อแม่หรือผู้ปกครองได้คือ กำรล้ำง
ท�ำควำมสะอำดอุปกรณ์ในกำรรับประทำนอำหำรในแต่ละม้ือ ท้ังจำน
ชำม ถ้วย ช้อน ส้อม ตะเกียบและแก้วน�้ำ กำรล้ำงจำนนอกจำกจะช่วย
ฝึกทักษะในกำรท�ำงำนแล้ว ยังช่วยส่งเสริมให้เรำเป็นคนรักควำมสะอำด
และมรี ะเบยี บวินัยในตนเองอีกด้วย

32 การงานอาชพี และเทคโนโลยี ป.๒

การลา้ งทาํ ความสะอาดอปุ กรณ
ในการรับประทานอาหารเปน
งานครวั ทเ่ี ราสามารถชว่ ยเหลือได้

การจดั เกบ็ อปุ กรณท ใ่ี ชใ นการรับประทานอาหาร

เม่ือสมำชิกในครอบครัวรับประทำนอำหำร
เสร็จแล้ว เรำจะช่วยกันจัดเก็บอุปกรณ์ท่ีใช้ใน
กำรรับประทำนอำหำร โดยปฏบิ ัตดิ งั นี้
๑. เก็บอำหำรท่ีเหลือจำกกำรรับประทำน
ไปเก็บไว้ในตู้กับข้ำวซึ่งต้องเป็นอำหำรท่ีสำมำรถ
เก็บไว้ในอณุ หภมู ปิ กติไดโ้ ดยไมบ่ ดู เน่ำ แตถ่ ้ำเปน็
อำหำรที่เสี่ยงต่อกำรบูดเน่ำต้องเก็บในตู้เย็นหรือ
ตแู้ ช่
๒. คัดแยกภำชนะ เช่น จำน ชำม ถ้วย ช้อน แก้วน้�ำไว้เป็นพวก ๆ
วำงซ้อนกนั แลว้ ยกไปไว้ทลี่ ้ำงจำน ต้องจับให้มน่ั ป้องกันภำชนะตกแตก

คัดแยกภาชนะก่อนเพอื่ สะดวก
ในการลา้ งทาํ ความสะอาด

หน่วยการเรยี นรูท้ ่ี ๑ การทา� งานชว่ ยเหลือครอบครัว 33

๓. กวำดหรอื เทเศษอำหำรทเี่ หลอื ตดิ จำน ชำม และแกว้ รวมไวด้ ว้ ยกนั
ในภำชนะใสเ่ ศษอำหำรหรอื ถงุ ดำ� เมอื่ เสรจ็ แลว้ มดั ปำกถงุ ใหแ้ นน่ แลว้ นำ� ไป
ท้ิงในถงั ขยะหรือนำ� ไปใส่ถงั ปุยหมกั

๔. เช็ดทำ� ควำมสะอำดโต๊ะอำหำรให้หมดกลิ่นอำหำร แล้วเล่อื นเก้ำอ้ี
จัดเกบ็ ให้เรียบรอ้ ย

วสั ดอุ ปุ กรณท ีใ่ ชลา งภาชนะในการรบั ประทานอาหาร

วัสดุอุปกรณ์ทใ่ี ชล้ ำ้ งภำชนะในกำรรับประทำนอำหำร มดี ังนี้

กะละมงั ฟองนา้ํ น้าํ ยาลา้ งจาน

แผ่นขดั ใยสงั เคราะห ถงุ มอื ผ้าเช็ดจาน ชาม ชอ้ น

34 การงานอาชพี และเทคโนโลยี ป.๒

การลา งแกว นา้ํ

แกว้ น�ำ้ เป็นภำชนะทีส่ กปรกนอ้ ยที่สุด จึงควรล้ำงทำ� ควำมสะอำดเป็น
อันดับแรก แต่แก้วน�้ำก็เป็นภำชนะท่ีบอบบำงที่สุด ดังนั้นจึงต้องใช้ควำม
ระมัดระวังไม่ให้กระทบกัน เพรำะจะท�ำให้บิ่นหรือแตกร้ำวจนอำจบำดมือ
ทำ� ใหเ้ กิดแผลได้ กำรลำ้ งแกว้ นำ�้ มีขน้ั ตอนดังน้ี

๑ ล้ำงแกว้ น้�ำดว้ ยน�้ำเปลำ่ ๑ คร้งั

ผสมน้�ำยำล้ำงจำนกับน้�ำเล็กน้อย

๒ในชำมหรือกะละมงั เล็ก

๓ นำ� ฟองนำ�้ ลงชบุ นำ�้ ยำทเี่ ตรยี มไว ้ แลว้ นำ� มำ
ขัดถู ท�ำควำมสะอำดภำยในและภำยนอก
แกว้ นำ้� ทีละใบ

ล้ำงแกว้ น�้ำในน�ำ้ เปลำ่ ประมำณ ๒-๓ ครง้ั

๔จนมองดูสะอำดใสหมดกลิน่ น�้ำยำล้ำงจำน

หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี ๑ การท�างานชว่ ยเหลอื ครอบครวั 35

๕ คว่�ำแก้วน�้ำท่ีล้ำงสะอำดแล้วไว้ในตะแกรง
แลว้ นำ� ไปผ่งึ แดดหรือวำงไวใ้ นทโ่ี ล่ง

๖เก็บแก้วท่ีแห้งสนิทแล้วเข้ำตู้หรือชั้นให้เรียบร้อย

เพ่อื ปอ้ งกนั ฝนุ ละอองและแมลงสำบ

กำรล้ำงท�ำควำมสะอำดแก้วน้�ำควรแยกฟองน้�ำหรือแผ่นขัด
ใยสังเครำะห์กับกำรล้ำงจำนชำม ถ้วย ช้อน เพ่ือป้องกันกล่ินอำหำรติด
ท่ีแก้วน�้ำ และไม่ควรใช้ผ้ำเช็ดแก้วน�้ำ เพรำะจะท�ำให้แก้วน้�ำสกปรกอีก
ฟองน้�ำหรือแผ่นขัดใยสังเครำะห์ท่ีเลิกใช้จำกงำนล้ำงแก้วน้�ำ สำมำรถ
นำ� ไปใช้ลำ้ งจำน ชำม ถ้วย ช้อนตอ่ ได้อีกจนหมดสภำพ

การลา งจาน ชาม ถวย ชอนและสอม

กำรล้ำงจำน ชำม ถ้วย ชอ้ นและส้อม มีขนั้ ตอนดงั น้ี
๑. น�ำจำน ชำม ถ้วย ช้อนและส้อม ล้ำงน้�ำเปล่ำ ๑ ครั้ง ให้หมด
ครำบอำหำร ยกเว้นอำหำรที่มีนำ้� มนั ให้เช็ดนำ้� มันออกให้หมดก่อน

36 การงานอาชพี และเทคโนโลยี ป.๒

๒. ใช้ฟองน้�ำหรือแผ่นขัดใยสังเครำะห์ชุบน้�ำยำผสมน�้ำ ล้ำงท�ำควำม
สะอำดท้งั ด้ำนนอกและดำ้ นใน

๓. น�ำจำน ชำม ถว้ ย ชอ้ นและสอ้ มล้ำงในนำ้� เปล่ำ ๒-๓ ครั้ง จนหมด
ครำบและกลิ่นน้�ำยำลำ้ งจำน

๔. ควำ�่ เรยี งจำน ชำม ถว้ ย ชอ้ นและสอ้ มในตะแกรง แลว้ นำ� ไปผงึ่ แดด

หนว่ ยการเรียนรทู้ ี่ ๑ การทา� งานช่วยเหลือครอบครัว 37

๕. เกบ็ จำน ชำม ถ้วย ช้อนและสอ้ มท่ีแห้งแล้วเข้ำตู้ใหเ้ รยี บรอ้ ย

การจัดเก็บวัสดอุ ปุ กรณท่ใี ชใ นการลา งทาํ ความสะอาด

วัสดอุ ปุ กรณท์ ใี่ ช้ในกำรล้ำงทำ� ควำมสะอำด มวี ิธกี ำรจัดเก็บดังนี้
๑. นำ้� ยำล้ำงจำน ใช้เสร็จแล้วเก็บเขำ้ ทีใ่ ห้เรยี บร้อย
๒. ฟองน้�ำหรือแผ่นขัดใยสังเครำะห์และถุงมือ ใช้เสร็จแล้วล้ำงน้�ำ
ให้หมดฟอง แล้วผง่ึ ให้แห้งกอ่ นเกบ็ เข้ำท่ี
๓. กะละมงั สำ� หรบั ใสน่ ำ�้ ยำลำ้ งจำนและกะละมงั สำ� หรบั ลำ้ งนำ้� สะอำด
เม่อื ใชง้ ำนเสร็จ ลำ้ งให้สะอำด แล้วคว�ำ่ ใหแ้ ห้งกอ่ นเก็บเข้ำที่
๔. ผ้ำเช็ดจำน ชำม ช้อนและส้อม ผ่ึงให้แห้งแล้วพับเก็บเข้ำที่
ให้เรยี บรอ้ ย

กิจกรรมตรวจสอบการเรยี นรูท ่ี ๒

จงตอบคาำ ถามตอ่ ไปนใี้ ห้ถกู ตอ้ ง
๑. วสั ด ุ อปุ กรณท์ ใ่ี ชใ้ นกำรทำ� ควำมสะอำดภำชนะในกำรรบั ประทำน

อำหำรมอี ะไรบำ้ ง
๒. ทำ� ไมเรำจึงตอ้ งล้ำงแกว้ น้ำ� ก่อนลำ้ งจำน

38 การงานอาชีพและเทคโนโลยี ป.๒

๓. จำน ชำม ถ้วยท่ีใส่อำหำรท่ีมีไขมัน มีข้ันตอนกำรล้ำงท�ำควำม
สะอำดอยำ่ งไร

๔. เพรำะเหตุใดจึงต้องผสมน�้ำกับน้�ำยำล้ำงจำนก่อนน�ำไปใช้ล้ำง
ภำชนะ

๕. ถงุ มือล้ำงจำนมปี ระโยชนอ์ ย่ำงไร

กิจกรรมปฏบิ ัติ

ช่ือกิจกรรม “งำนครวั ไมย่ ำก ถ้ำหำกตงั้ ใจ”
ขัน้ ตอนการทำางาน
๑. นกั เรียนแบ่งกลุ่มออกเป็น ๘ กลมุ่
๒. แต่ละกลุ่มช่วยครเู ตรยี ม ประกอบ และจัดอำหำรในห้องปฏบิ ตั -ิ

กำรของโรงเรียน ประกอบด้วย กลุ่มล้ำงผัก กลุ่มจัดเตรียมผัก
กลุม่ ประกอบอำหำร กลุม่ จดั อำหำรและโต๊ะอำหำร กลมุ่ ล้ำงแก้ว
กลุ่มล้ำงจำน กลุ่มล้ำงภำชนะในกำรท�ำครัว และกลุ่มจัดเก็บ
ทำ� ควำมสะอำดห้องครัว
๓. แต่ละกล่มุ ปฏบิ ัติงำนตำมทก่ี ลมุ่ ไดร้ ับมอบหมำยดว้ ยควำมต้ังใจ
๔. ส่งตัวแทนของแต่ละกลุ่มออกมำเล่ำประสบกำรณ์ในกำรช่วย
งำนครัวเพอ่ื แบง่ ปนั ควำมรรู้ ่วมกนั แล้วให้ทุกคนสรุปควำมรู้ท่ีได้
แลกเปลย่ี นกันระหวำ่ งเพ่อื นและกำรปฏบิ ัตจิ รงิ ลงในสมดุ

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑ การท�างานช่วยเหลือครอบครัว 39

กจิ กรรมปฏบิ ัติ

ช่อื กิจกรรม “ฝึกเพำะ ลองปลูก”
ขนั้ ตอนการทาำ งาน
๑. นักเรียนทุกคนฝึกเพำะเมล็ดมะเขือเทศ โดยน�ำเมล็ดมะเขือเทศ

ออกจำกผลสกุ
๒. นำ� ไปลำ้ งน�ำ้ ให้สะอำดจนหมดเมอื กลนื่ ๆ แล้วน�ำไปผง่ึ ลมใหเ้ มลด็ แหง้
๓. น�ำไปเพำะในภำชนะที่หำได้ในบ้ำน เช่น ถ้วยไอศกรีม ถุงพลำสติก

กล่องพลำสตกิ และอื่น ๆ โดยใชด้ ินรว่ น หรอื ขุยมะพร้ำว หรือแกลบดำ�
เป็นวัสดุเพำะ
๔. ดูแลรดนำ�้ และสังเกตกำรงอก กำรเกิดใบเลยี้ งและใบจรงิ
๕. ยำ้ ยต้นกล้ำมะเขือเทศไปปลกู ลงแปลงหรือในกระถำง
๖. สรปุ วสั ดุอปุ กรณท์ ใ่ี ช้และขั้นตอนกำรปลูกมะเขอื เทศลงในสมุด
๗. นำ� ต้นกล้ำมะเขอื เทศและรำยงำนกำรปลูกมะเขอื เทศสง่ ครู

40 การงานอาชพี และเทคโนโลยี ป.๒

กจิ กรรมบูรณาการ

ชอื่ กจิ กรรม ท่ีเก็บไม้กวาดอ่อนและท่ีตักขยะจากวัสดุเหลือใช้ใน
ครัวเรอื น
ขน้ั ตอนการท�ำ งาน
๑. นกั เรยี นแบ่งกลมุ่ กลุ่มละ ๕–๗ คน ตามความสมคั รใจ
๒. ชว่ ยกนั ออกแบบทเ่ี กบ็ ไมก้ วาดออ่ นและทตี่ กั ขยะในหวั ขอ้ “เกบ็ งา่ ย

หยบิ ใช้สะดวก” ตามจินตนาการ โดยใชว้ ัสดุท่มี ใี นครวั เรือน
๓. วาดภาพชน้ิ งานทอี่ อกแบบลงในสมุดวาดเขียน
๔. ระบุขนาด วัสดุท่ีใช้ และข้ันตอนการทำ�อย่างละเอียด พร้อมวิธี

การใช้งาน

สรปุ

K nowledge

บทบาทและหนา้ ที่ของสมาชกิ ในบ้าน
พ่อมีหน้าท่ีหลักในการรับผิดชอบเลี้ยงดูครอบครัวให้มีความสุขตามสมควร เป็น
หัวหน้าครอบครัวท่ดี ี ขยันขนั แขง็ ในการทำ� งาน ใหเ้ กียรติ ยกยอ่ งและซอื่ สัตยต์ ่อภรรยา
แม่ต้องให้ความรักความอบอุ่นและความเมตตาต่อลูก เป็นแม่บ้านท่ีดี ช่วยสามี
สรา้ งฐานะครอบครัว
ลูกต้องรัก เคารพ และกตัญญูต่อพ่อแม่ ผู้ปกครองและญาติผู้ใหญ่ ประพฤติตน
อยูใ่ นโอวาท ตง้ั ใจเรียนศึกษาเลา่ เรยี นเพื่ออนาคตทีด่ ี

หนว่ ยการเรียนรทู้ ่ี ๑ การท�ำงานช่วยเหลือครอบครัว 41

การชว่ ยเหลืองานครวั
งานครวั เปน็ งานบรกิ ารอาหารใหก้ บั ครอบครวั ซงึ่ เปน็ หนา้ ทขี่ องทกุ คนในครอบครวั
ที่ต้องเรียนรู้และฝึกปฏิบัติ ให้สามารถช่วยเหลือตนเองได้เม่ือถึงวัยอันสมควร ซ่ึงมีทั้งงาน
เตรียมและประกอบอาหาร การจัดเก็บอุปกรณ์ท่ีใช้ในการรับประทานอาหาร และการล้าง
ทำ� ความสะอาดอุปกรณ์ที่ใชใ้ นงานครวั
การเตรียมและการประกอบอาหาร เน้ือสัตว์ล้างเสร็จแล้วให้รีบเอาข้ึนทันที
การปรุงอาหารประเภทเนื้อสัตว์ไม่ควรใช้ไฟแรงเพราะเน้ือสัตว์จะหดตัวอย่างรวดเร็ว ท�ำให้
เนื้อเหนียว และเสียรสชาติ ยกเว้นปลาต้องใช้ไฟแรง เพราะถ้าไฟอ่อนจะท�ำให้มีกลิ่นคาว
ส่วนกุ้ง ปู หอย ให้ล้างทั้งเปลือก เปล่ียนน�้ำหลาย ๆ ครั้งเพ่ือให้คายดินและทราย ผักสด
ถ้ายังไม่ได้ประกอบอาหารให้เก็บในที่เย็นหรือพรมน�้ำแล้วห่อด้วยใบตอง การปรุงอาหาร
ประเภทผักให้ใช้ไฟแรง ระยะสั้น จะช่วยสงวนคุณค่าทางอาหารไว้ได้ ผลไม้สดต้องล้าง
ทั้งเปลือกให้สะอาด ก่อนน�ำไปปอกและห่ันเป็นชิ้น การเตรียมผลไม้สดส�ำหรับผู้สูงอายุ
ควรห่ันเปน็ ชิ้นเล็ก ๆ ปัน่ หรือคน้ั เพือ่ ให้บรโิ ภคได้ง่ายขนึ้
การจัดเก็บอุปกรณ์ท่ีใช้ในการรับประทานอาหาร เมื่อสมาชิกในครอบครัว
รับประทานอาหารเสร็จต้องช่วยกันจัดเก็บอุปกรณ์ที่ใช้ในการรับประทานอาหาร โดยเก็บ
อาหารที่เหลือจากการรับประทานไปเก็บไว้ในตู้กับข้าวหรือตู้เย็น คัดแยกภาชนะไว้เป็น
พวก ๆ เพอื่ สะดวกในการลา้ ง แลว้ จงึ ท�ำความสะอาดโต๊ะอาหาร จัดเกบ็ เก้าอใี้ ห้เรียบร้อย
การล้างท�ำความสะอาดอุปกรณ์ที่ใช้ในงานครัว ควรล้างแก้วน�้ำเป็นอันดับแรก
ด้วยความระมัดระวัง ควรแยกฟองน้�ำหรือแผ่นขัดใยสังเคราะห์กับการล้างจาน ชาม ถ้วย
ช้อน สอ้ ม เพ่ือป้องกนั กล่ินอาหารตดิ แก้วน้ำ� สว่ น จาน ชาม ถว้ ย ช้อน ส้อมลา้ งดว้ ยน�้ำเปลา่
ก่อน ๑ คร้งั ขดั ถดู ว้ ยน้�ำยาท�ำความสะอาดให้ทั่วทัง้ ด้านนอก ดา้ นใน จงึ ล้างดว้ ยน้�ำสะอาด
๒-๓ คร้ัง จนสะอาด ไมม่ คี ราบและกลิ่น นำ� ไปควำ่� ในตะแกรงแลว้ นำ� ไปผึ่งแดด