เศรษฐกิจในชุมชน

ปัญหาทางเศรษฐกิจในชมุ ชน
และแนวทางแกไ้ ข

ลักษณะทวั่ ไปของชมุ ชนไทย

สังคมชนบท

• เป็นกลุ่มประชากรที่ตั้งถน่ิ ฐานอยูใ่ นชนบทหรือนอกเขต
เทศบาล

• มีการตั้งถิน่ ฐานเป็นหมูบ่ า้ นต่างๆ
• ส่วนใหญป่ ระกอบอาชพี เกษตรกรรม และมีวิถีชีวิตเรยี บงา่ ย
• สงิ่ ทีจ่ าเป็นในการดาเนินชีวิต คือ ปจั จัย 4
• มีความสมั พันธ์แบบเครือญาติ

สังคมเมอื ง

• เปน็ กลุ่มประชากรที่ต้งั ถิน่ ฐานอยู่ในเขตเมือง
หรือเขตเทศบาล

• สว่ นใหญป่ ระกอบอาชีพคา้ ขาย
อุตสาหกรรม บรกิ าร

• อาศัยอยูก่ ันหนาแนน่
• มีวิถีการดาเนนิ ชีวติ ที่เร่งรีบ

ต้องแข่งกับเวลา
• มีความสัมพันธต์ ่อกันน้อย
• มีความเจริญทางด้านวทิ ยาการต่างๆ
• มีสถานทีร่ าชการและสถานบรกิ ารตา่ งๆ เพื่ออานวยความสะดวก

1.1 ปัญหาขาดทดี่ นิ ทากนิ

1.2 ปัญหาความยากจน

1.3 ปัญหาการวา่ งงงาน

1.4 ระบบการคมนาคมขนสง่ และสิ่งอานวยความสะดวก

1.5 ปัญหาความเสือ่ มโทรมของทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ ม

แนวทางการพฒั นาทยี่ งั่ ยนื มาจาก 3 แนวทาง คือ

 แนวทางด้านนเิ วศวทิ ยา
 แนวทางด้านสังคม
 แนวทางด้านเศรษฐกจิ

2. เศรษฐกจิ ชมุ ชนกบั การพฒั นาทยี่ งั่ ยนื

 มีจติ สานึกรว่ มกัน
 มีความเอือ้ อารี ช่วยเหลือกัน
 มีปฏิสัมพันธ์ระหวา่ งกัน
 การเริ่มพัฒนาจากพื้นทีเ่ ลก็ สู่พื้นที่กว้าง
เศรษฐกจิ ชุมชนด้านตา่ งๆ

2. ปัญหาความยากจนและความเหลอื่ มลา้ ในการกระจายรายได้

 ปัญหาการกระจายรายได้

การลงทนุ ใน รัฐบาลพัฒนาโครงสรา้ ง การลงทนุ ใน
ภาคอุตสาหกรรม พืน้ ฐานตงั้ แต่ พ.ศ. 2543 ภาคอุตสาหกรรม
ในกรงุ เทพและ ในกรงุ เทพและ

ปริมณฑล ปริมณฑล

 ปัญหาความยากจน

 ความเหลือ่ มลา้ ของรายได้ระหวา่ งบุคคล
 ความไม่เทา่ เทียมของรายไดท้ ีก่ ระจายระหว่างภูมิภาค

3. ปัญหาดา้ นคณุ ภาพชวี ติ

ปัญหาสขุ ภาพจติ

ปัญหาอาชญากรรม สงั คมเมือง

แพร่กระจายส่ชู ุมชนชนบท กระแสวตั ถนุ ยิ ม
บริโภคนยิ ม

ปัญหาสารเสพติด

4. ปัญหาความเสือ่ มโทรมของทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ ม

โรงงานอตุ สาหกรรม ปล่อยน้าเสีย แม่น้าเน่าเสีย

การใชบ้ รรจุภณั ฑโ์ ฟม ขยะลน้ เมือง รณรงคร์ ่วมกนั
พลาสติกฟ่ มุ เฟื อย กาจดั ขยะ

3. แนวปฏบิ ตั ใิ นการพฒั นาเศรษฐกจิ ชมุ ชน

 การสรา้ งเวทีใหค้ วามรู้  การพฒั นาวิธีการผลิต  กล่มุ ออมทรพั ยข์ องชุมชน
(การแปรรูป)
 การดารงชีวิตแบบ
 การใหค้ วามรู้ เศรษฐกิจพอเพียง
ดา้ นการศึกษา

 ตลาดทอ้ งถ่ิน  การทาการวิจยั

ดรรชนชี วี้ ดั การพฒั นาทยี่ ัง่ ยนื ของประเทศไทย

การวัดผลสาเรจ็ ของการพัฒนาประเทศ ส่วนใหญพ่ ิจารณาจากผลติ ภัณฑ์มวลรวม
ภายในประเทศ (Gross Domestic Product-GDP) และผลิตภัณฑม์ วลรวมประชาชาติ
(Gross National Product-GNP) ซ่งึ เป็นการให้ความสาคัญกับการสรา้ งความเจรญิ เติบโต
ทางเศรษฐกิจ อย่างไรกต็ ามในปัจจบุ นั การพัฒนาประเทศไมไ่ ด้ม่งุ เนน้ ด้านการพัฒนา
เศรษฐกิจเพียงดา้ นเดียว แต่ใหค้ วามสาคัญกับการพัฒนาในทุก ๆ ดา้ น อย่างเป็นองค์รวม
มีดุลยภาพ ซึง่ เป็นการพัฒนาทย่ี ง่ั ยืน

ประเทศไทยใชผ้ ลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศและผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ
เปน็ ดรรชนีชี้วัดระดบั การพัฒนาประเทศเช่นเดียวกับประเทศอืน่ ๆ

ความอยดู่ มี สี ขุ หมายถงึ การมีสุขภาพอนามัยที่ดีทง้ั ร่างกายและจติ ใจ
มีความรู้ มีงานทาทีท่ ัว่ ถึง มีรายได้พอเพียงต่อการดารงชีพ มีครอบครัวที่อบอุ่นมัน่ คง
อยู่ในสภาพแวดลอ้ มที่ดี และอยูภ่ ายใต้ระบบบรหิ ารจัดการที่ดีของภาครัฐ ความอยู่ดี
มีสุข สามารถจาแนกเปน็ 7 ด้าน คือ

1. สุขภาพอนามัย 2. การศกึ ษา
3. ชีวิตการทางาน 4. รายไดแ้ ละการกระจายรายได้
5. ชีวติ ครอบครัว 6. สภาพแวดล้อม
7. การบริหารจดั การทด่ี ขี องภาครัฐ
ซ่งึ ทุกองค์ประกอบจะตอ้ งพฒั นาไปพรอ้ ม ๆ กัน เพื่อให้เกดิ ผลตอ่ ความอยูด่ ีมีสุข
ตามแผนภาพทีแ่ สดงไว้

มีความรู้ + ความคิด สังคม วฒั นธรรม
มีเหตุผล
แข็งแรง เศรษฐกิจ ดา้ น ทรัพยากร
สุขอนามัยดี สมองดี มีจนิ ตนาการ การปกครอง ธรรมชาติ

กายดี สุขภาพ และ
ส่ิงแวดลอ้ ม

การบริหารจัดการที่ดี

ใจดี คุณลักษณะ หลักการ หลักความรู้
“สังคมอยดู่ มี ีสขุ ” หลักคุณธรรม
เบกิ บาน
เอือ้ อาทร สมานฉันท์ ตง้ั อยูบ่ น หลักการมีส่วนร่วม
มีภูมิค้มุ กัน ของคนในสังคม
วัฒนธรรมของคนในสังคม

แผนภาพแสดงคุณลักษณะของสังคมอยู่ดีมีสุข

• สืบทอด/อนุรักษ/์ สง่ เสรมิ /พัฒนาวฒั นธรรม หรือภูมิปัญญาของคนในสังคม
• ค้นหาจุดเด่นของวัฒนธรรม → สร้าง “เอกลักษณ”์ ให้คนในสังคม
• นาเอกลักษณท์ างวัฒนธรรมไปต่อยอด สรา้ งมูลคา่ เพ่มิ ทางเศรษฐกิจ ทีย่ งั คงคุณค่าของวัฒนธรรมนนั้

4. การพัฒนาเศรษฐกจิ ชมุ ชนด้วยแนวคดิ พระราชดาริ
“ระเบดิ จากข้างใน””

รู้ตัว

รู้สึก
รูส้ านกึ
รูก้ ระทา

ประชาธปิ ไตยในชุมชน เน้นการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน

ภายนอก เรียนรู้การบริหารจัดการ เรียนรู้ที่จะปกครองตนเอง เรียนรู้สร้างพลังหรือ ภายนอก
ทรัพยากรชุมชน เครือขา่ ยทางเศรษฐกจิ •ประเทศ
•ประเทศ ระเบดิ จากขา้ งใน •โลก
•โลก กล่มุ สหกรณ์
กองทุนหมู่บ้าน ยังไม่
การใช้ประโยชน์ เปดิ รับ
การสรา้ งมูลคา่ เพมิ่

กลมุ่ อนุรักษ์

เปดิ รับ เรียนรูว้ ัฒนธรรม เรียนรู้สรา้ งพลังหรือ

และภูมิปัญญาของชุมชน เครือขา่ ยทางสังคม

แสดงออก สืบทอด กล่มุ ชมรม กลมุ่ พอ่ แม่ กลมุ่ เยาวชน กลมุ่ พลังสุขภาพ

ถ้าพรอ้ ม เตรียมความพรอ้ ม + ความแขง็ แกรง่ ถา้ ยังไมพ่ รอ้ ม
ใหก้ บั สงั คมระดบั รากฐาน-ชมุ ชน

แผนภาพแสดงหลักการระเบิดจากขา้ งใน

1. ข้อใดตอ่ ไปนี้ ไม่ใช่ ปัญหาทางเศรษฐกจิ ในชมุ ชน ?
ก. ปัญหาขาดที่ดินทากนิ
ข. ปัญหาความยากจน
ค. ปญั หาสินคา้ ล้นตลาด
ง. ปญั หาสิง่ อานวยความสะดวก

SHOW ANSWER

2. ขอ้ ใด ไมใ่ ช่ สาเหตทุ ี่ทาใหค้ นในชมุ ชนตกอยใู่ นสภาวะ
ปัญหาของความยากจน ?

ก. ปญั หาการกูย้ ืมสนิ จากนายทุนนอกระบบ
ข. ปัญหาความแตกต่างของการลงทุนขนาดใหญ่
ค. ปัญหาพืชผลทางการเกษตรมีราคาตกตา่
ง. ปัญหาการถูกยดึ ที่ดนิ ทากนิ จากนายทุน

SHOW ANSWER

3. ขอ้ ใด คือ นโยบายการมงุ่ เนน้ ให้เกดิ การพฒั นาอยา่ ง
ยัง่ ยนื ในชมุ ชน ?

ก. การสง่ เสริมการนาเข้าของสินค้าตา่ งประเทศ
ข. การเสริมสร้างผู้ประกอบการบริษัท
ค. การจัดสรรทรัพยากรของกลุม่ นายทนุ
ง. การส่งเสรมิ สนิ คา้ OTOP ของชุมชน

SHOW ANSWER

4. ข้อใด ที่จะเปน็ แนวทางในการชว่ ยใหค้ นในชมุ ชนไมใ่ ห้
ประสบกบั ปญั หาทางเศรษฐกจิ ?

ก. นาหลกั ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใชใ้ นการดารงชีวติ
ข. นาเทคโนโลยีสมัยใหมท่ ีไ่ มค่ ุน้ เคยมาใช้กับการเกษตร
ค. นาหลักการลงทุนของเอกชนมาใชล้ งทนุ ที่มีขนาดใหญ่
ง. นาความเปน็ อยูแ่ บบชาติตะวนั ตกมาใช้

SHOW ANSWER

5. ข้อใด คือ แนวปฏบิ ตั ใิ นการพฒั นาเศรษฐกจิ ในชมุ ชน ?
ก. สร้างศูนย์การเรียนรู้ทีส่ นับสนุนใหธ้ รุ กจิ ฝ่ายเอกชนมรี ายไดเ้ พม่ิ ขึ้น
ข. พัฒนาระบบตลาดของประเทศให้กวา้ งขวางมากยงิ่ ขึ้น
ค. ลดการสรา้ งกลุ่มในชุมชน เชน่ กลุ่มอาชีพ กลุ่มออมทรัพย์
ง. พัฒนากจิ กรรมเกี่ยวกับการศึกษา วฒั นธรรม สาธารณสุข และ

ส่ิงแวดล้อม