สรุปมาตรฐานชาติและมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ

สรุป
มาตรฐานการศกึ ษาของชาติ
มาตรฐานสถานพัฒนาเดก็ ปฐมวยั แห่งชาติ

หลกั การ กาหนดมาตรฐานการศกึ ษาของชาติ การประเมนิ ระดบั ชนั้ เรยี น การประเมนิ ระดบั ชาติ
เ ป็ น ม นุ ษ ย์ ท่ี ส ม บู ร ณ์ ท ั้ ง ร่ า ง ก า ย จิ ต ใ จ 1. ยึดผลลัพธ์ท่ีพึงประสงค์ของการศึกษาเป็นฐานโดย 1. ระบบท่ีมีสารสนเทศเพ่ือแสดงความ

สติปัญญาเป็นคนดมี ภี ูมใิ จในชาตสิ ามารถเชย่ี วชาญ คานึงถงึ สภาพบรบิ ทการศกึ ษา รบั ผดิ ชอบทต่ี รวจสอบได้
ไ ด้ ต า ม ค ว า ม ถ น ั ด ข อ ง ต น มี ค ว า ม ร ั บ ผิ ด ช อ บ ต่ อ 2. เนน้ การประเมินเพ่ือพัฒนาการเรียนรู้มากกว่าการ 2. การกาหนดมาตรฐานผลลัพธ์ที่มัน
ครอบครัวชมุ ชนสังคมและประเทศชาติเป็นพลเมือง
ดีมีคุณภาพและความสามารถเพ่ือเปา้ หมายของการ ประเมินเพ่ือตัดสินผลในการแข่งขันหรือเปรียบเทียบ ประสงค์ของการศึกษามีการประเมิน
พฒั นาประเทศสู่ความมัน่ คงม่งั ค่งั และยงั่ ยืน กับผอู้ ่นื ระดับชาติโดยใช้เทคโนโลยีในการ
3. ปรับให้เหมาะกับศักยภาพของผู้เรียนและสอดคล้อง สอบขอ้ สอบหรอื ส่ิงท่ีวัดเหมาะสมกับ
เปา้ หมาย กบั การเรยี นรทู้ ่หี ลากหลาย โลกแหง่ ความเป็นจริง
เพ่อื ใหเ้ ป็นไปตามหลกั การในการจดั เลขาธกิ าร 4. บูรณาการการจัดงานที่กาหนดให้ทาตามโลกแห่ง 3. การทดสอบระดับชาติท่ีให้ข้อมูล
สภาการศึกษา จัดทามาตรฐานการศกึ ษาของชาติในรูป ความเป็นจรงิ และใหข้ อ้ มลู ปอ้ นกลบั ทันที ปอ้ นกลับท่ีเป็นประโยชน์กับผู้เรียน
ของผลลัพธ์ท่ีพึงประสงค์ของการศึกษาการศึกษาและ สถานศึกษาเขตพ้ืนที่และผู้กาหนด
หน่วยงานเกี่ยวข้องในการจัดการศึกษาใช้เป็นแนวทาง นโยบาย
ในการจัดการศึกษาและจัดทามาตรฐานการศึกษาข้ัน
ต่ า ท่ี จ า เ ป็ น ข อ ง แ ต่ ล ะ ป ร ะ เ ภ ท ก า ร ศึ ก ษ า เ ล ย เ กิ ด แนวทางการประเมนิ คณุ ภาพ
ลักษณะท่สี ่งข้นึ กับผู้เรยี น การจดั การศกึ ษา

ผลลัพธ์ท่พี ึงประสงค์ของการศึกษา มี คุณลักษณะ 3 สถานศกึ ษาทกุ แหง่ ยึดเป็นกรอบสาหรบั สร้างคน การประเมนิ ระดับโรงเรยี น/เขตพ้ืนที่
ด้าน ไทย 4.0 ทแี่ มแ้ ตกตา่ งตามบรบิ ทของท้องถ่ินและ 1. ยึดผลลัพธ์ท่ีพึงประสงค์ของการศึกษาเป็น
1. ผูเ้ รยี นเพ่ือสร้างงานและคุณภาพชวี ิตทดี่ ี ของสถานศึกษาแต่มจี ดุ หมายร่วมคอื ธารงความ
2. พูดสร้างสรรค์นวัตกรรมเพ่ือร่วมสร้างสรรค์และ ฐ า น โ ด ย ค า นึ ง ถึ ง ส ภ า พ บ ริ บ ท ข อ ง
พ ั ฒ น า น ว ั ต ก ร ร ม ท า ง เ ท ค โ น โ ล ยี ห รื อ ส ั ง ค ม เ พ่ื อ เป็นไทยแขง่ ขนั ไดใ้ นเวทโี ลก สถานศกึ ษา
โอกาสและมูลค่าใหก้ ับตวั เองและสงั คม 2. ระบบกากับมีสาระสนเทศท่ีแสดงความ
3 . พ ล เ มื อ ง ท่ี เ ข้ ม แ ข็ ง เ พ่ื อ ก า ร จ ั ด ก า ร ค่ า นิ ย ม ร่ ว ม ข อ ง คุณธรรมความรู้ทักษะท่ี รับผิดชอบทตี่ รวจสอบได้
ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อมที่ย่ังยืนและการ สังคม จาเป็นสาหรบั ผูเ้ รียน
อยู่ร่วมกันในสงั คมไทยและประชาคมโลกอย่างสันติ 1 . ค ว า ม เ พี ย ร อ ั น 1. คุณธรรม 3. ค ว า ม ส ม ดุ ล ร ะ ห ว่ า ง ก า ร ป ร ะ เ มิ น
บรสิ ทุ ธ์ิ 2. ทักษะการเรียนรู้และ ค ว า ม ก้ า ว ห น ้า ก ั บ ก า ร ป ร ะ เ มิ น ท่ี เ ป็ น ห ล ั ก
2. ความพอเพียง ชวี ิต เทยี บ
3. วิถปี ระชาธปิ ไตย 3. ความรแู้ ละความรอบรู้
4. ความเท่าเทีย ม 4. ประเมินเน้นพัฒนามากกว่าการเน้นการ
เสมอภาค 4. ทักษะทางปัญญา แข่งขนั หรอื เปรียบเทียบกบั ผอู้ ่ืน

5. ใช้ข้อมูลขนาดใหญ่จากการประเมินในชั้น
เรียน

6. ผู้บริหารจาเป็นต้องมีความรอบรู้ด้านการ
ประเมิน

อดุ มการณ์และหลกั การในการจดั การศกึ ษา สรุป หลกั การมาตรฐานสถานพฒั นา
เดก็ ปฐมวยั ของชาติ เดก็ ปฐมวยั แหง่ ชาติ
มาตรฐานสถาน
มาตรา ๕๔ วรรคสอง กาหนดว่า “...รัฐต้องดาเนินการให้เด็กเล็ก พฒั นาเดก็ ปฐมวยั การพัฒนาคุณภาพของสถานพัฒนาเด็ก
ได้รับการดูแลและพัฒนาก่อนเข้ารับการศึกษา เพ่ือพัฒนา ปฐมวัยให้เหมาะสมกับพัฒนาการของเด็ก
ร่างกาย จติ ใจ วนิ ัย อารมณส์ ังคม และสติปัญญาให้สมกับวัย โดย แหง่ ชาติ จึงเป็นความจาเป็นเร่งด่วนทั้งจากมุมมอง
ส่งเสริมให้องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินและภาคเอกชนเข้ามีส่วน ข อ ง ก า ร พ ั ฒ น า คุ ณ ภ า พ ม นุ ษ ย์ แ ล ะ ก า ร
รว่ มในการดาเนินการด้วย” แผนการศึกษาแห่งชาติพ.ศ. ๒๕๖๐-๒๕๗๙ ใน ปฏิรูปการศึกษาเป็นมาตรฐานกลางให้ทุก
ยุทธศาสตรท์ ี่ ๓ หน่วยงานใช้ร่วมกันในการประเมิน เพ่ือ
มาตรา ๒๕๘ ให้ดาเนินการปฏิรูปประเทศให้เกิดผล จ. ด้าน พ ั ฒ น า คุ ณ ภ า พ ก า ร บ ริ ก า ร ดู แ ล พ ั ฒ น า
การศกึ ษา (๑) ให้สามารถเร่ิมดาเนินการใหเ้ ด็กเล็กได้รับการดูแล การพัฒนาศักยภาพคนทุกช่วงวัยและการสร้างสังคม การศกึ ษาสาหรบั เดก็ ตั้งแตแ่ รกเกิดถึงก่อน
และพัฒนาก่อนเขา้ รบั การศกึ ษา ตามมาตรา ๕๔วรรคสอง เพ่ือให้ แห่งการเรียนรู้เป้าหมาย สถานศึกษาทุกระดับ เขา้ ประถมศกึ ษา เป็นการปรับกระบวนทัศน์
เด็กเล็กได้รับการพัฒนาร่างกาย จิตใจ วินัย อารมณ์สังคม และ การศึกษาสามารถจัดกิจกรรม/กระบวนการเรียนรู้ ใ ห้ ใ ช้ เ ด็ ก เ ป็ น ที่ ต ั้ ง ข อ ง ก า ร ก า ห น ด
สตปิ ัญญาให้สมกับวัยโดยไมเ่ ก็บค่าใชจ้ า่ ย ตามหลักสูตรอยา่ งมีคุณภาพและมาตรฐานมีตัวชี้วัด มาตรฐาน การตอบสนองต่อสิทธิพ้ืนฐาน
ที่ โดยแนวทางการพัฒนาส่งเสริมให้เด็กเล็ก (๐-๒ เด็กทุกคนเพ่ือม่งุ เปา้ หมายเดียวกัน คอื การ
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติพ.ศ. ๒๕๔๒ และท่ีแก้ไข ปี) ได้รับการดูแลและพัฒนาท่ีสมวัยรอบด้านอย่างมี พัฒนาคณุ ภาพ
เพ่ิมเติมฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๕๔๕) และฉบับท่ี ๓ (พ.ศ. ๒๕๕๓) คุณภาพและต่อเน่ือง มีการปรับระบบการบริหาร
จัดการการดูแลและพัฒนาเด็กเล็ก (๐-๒ ปี) และ วตั ถปุ ระสงคม์ าตรฐานสถานพฒั นา
มาตรา ๑๘ (๑) กาหนดใหก้ ารจัดการศกึ ษาปฐมวยั จัดในสถาน ก า ร ศึ ก ษ า ป ฐ ม ว ั ย ( ๓ -๕ ปี ) ใ ห้ มี คุ ณ ภ า พ แ ล ะ เดก็ ปฐมวยั แหง่ ชาติ
พัฒนาเด็กปฐมวัย ได้แก่ ศูนย์เด็กเล็ก ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก มาตรฐาน รวมทั้งพัฒนาหลักสูตรและคู่มือการ
ศูนย์พัฒนาเด็กก่อนเกณฑ์ของสถาบันศาสนา ศูนย์บริการ เตรียมความพร้อมพ่อแม่ และการเลี้ยงดูและพัฒนา เพ่ือพัฒนาคุณภาพการบริการ ดูแล พัฒนา
ช่ ว ย เ ห ลื อ ร ะ ย ะ แ ร ก เ ร่ิ ม ข อ ง เ ด็ ก พิ ก า ร แ ล ะ เ ด็ ก ซ่ึ ง มี ค ว า ม เด็กเล็กให้มีพัฒนาการตามวัย และพัฒนาหลักสูตร และจัดการศึกษา และการดาเนินงานสถาน
ตอ้ งการพิเศษหรือสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยท่ีเรียกช่ืออย่างอ่ืน การศึกษาระดับปฐมวัย สมรรถนะเด็กปฐมวัยที่ พ ั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม ว ั ย ทุ ก ส ั ง ก ั ด ท่ี ดู แ ล เ ด็ ก ใ น
มาตรา ๑๓ (๑) ให้บิดา มารดา หรือผู้ปกครอง มีสิทธิได้รับ สอดคล้องกับมาตรฐานอาเซียนและระดับสากล เพ่ือ เวลากลางวัน ช่วงอายุตง้ั แตแ่ รกเกดิ ถึงอายุ ๖
สิ ท ธิ ป ร ะ โ ย ช น์ ใ น ก า ร ส น ั บ ส นุ น จ า ก ร ั ฐ ใ ห้ มี ค ว า ม รู้ การพฒั นาคณุ ภาพและพฒั นาการรอบดา้ นสมวยั ของ ปีบริบูรณ์ หรือกอ่ นเข้าเรยี นช้ันประถมศึกษา
ความสามารถในการอบรมเลย้ี งดูและการให้การศึกษาแก่บุตร เดก็ ปฐมวัย ปี ท่ี ๑ ท่ี ส า ม า ร ถ น า ไ ป ใ ช้ ป ร ะ เ มิ น ก า ร
หรือบุคคลซ่ึงอยใู่ นความดูแล ดาเ นิ น งา นขอ งส ถา นพั ฒน าเ ด็กป ฐม วั ยใ น
ทุกสังกัด เพ่ือพัฒนาคุณภาพการจัดบริการ
และความต่อเน่ืองของการพัฒนาเดก็ ปฐมวัย

กลมุ่ เปา้ หมายมาตรฐานสถานพฒั นาเดก็ สรปุ สาระของมาตรฐานสถานพฒั นาเดก็
ปฐมวยั แหง่ ชาติ ปฐมวยั แหง่ ชาติ
มาตรฐานสถาน
สถานพัฒนาเด็กปฐมวัย หมายถึง สถานที่รับดูแล พฒั นาเดก็ ปฐมวยั มาตรฐานสถานพฒั นาเดก็ ปฐมวยั แหง่ ชาติ
พัฒนา จัดประสบการณ์เรียนรู้และการศึกษาสาหรับ ประกอบดว้ ยมาตรฐาน ๓ ดา้ น ไดแ้ ก่
เด็กปฐมวัยครอบคลุมตั้งแต่ทารกแรกเกิดถึง ๖ ปีหรือ แหง่ ชาติ
กอ่ นเขา้ เรยี นช้นั ประถมศกึ ษาปีท่ี ๑ ที่ใช้ช่ือหลากหลาย มาตรฐานด้านท่ี ๑ การบริหารจัดการสถานพัฒนาเด็ก
รวมทุกสังกัดในประเทศไทย ได้แก่ มาตรฐานด้านที่ ๓ คณุ ภาพของเด็กปฐมวยั ปฐมวยั
• สาหรับเด็กแรกเกดิ - อายุ ๒ ปี ตวั บง่ ชท้ี ี่ ๑.๑ การบริหารจดั การอยา่ งเป็นระบบ
๑. กระทรวงมหาดไทย (๒ ปี ๑๑ เดอื น ๒๙ วนั ) ตัวบ่งชี้ที่ ๑.๒ การบริหารจัดการบุคลากรทุกประเภทตาม
ตวั บ่งช้ที ี่ ๓.๑ เด็กมกี ารเจริญเติบโตสมวัย หน่วยงานท่ีสงั กัด
ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน ตวั บ่งช้ีท่ี ๓.๒ เด็กมีพัฒนาการสมวัย ตัวบ่งชี้ท่ี ๑.๓ การบริหารจัดการสภาพแวดล้อมเพ่ือความ
และโรงเรยี นอนบุ าล • สาหรับเดก็ อายุ ๓ ปี - อายุ ๖ ปี ปลอดภยั
(ก่อนเข้าช้ันประถมศึกษาปีที่ ๑) ตัวบ่งชที้ ่ี ๑.๔ การจดั การเพ่ือสง่ เสรมิ สุขภาพและการเรยี นรู้
๒. กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของ ตวั บ่งชี้ท่ี ๓.๑ เด็กมีการเจริญเติบโตสมวัยและมีสุข ตวั บ่งชที้ ี่ ๑.๕ การสง่ เสริมการมีส่วนร่วมของครอบครัวและ
นิสัยท่ีเหมาะสม ชุมชน
มนษุ ย์ ตวั บง่ ชท้ี ่ี ๓.๒ เดก็ มีพฒั นาการสมวัย
สถานรับเลี้ยงเด็กเอกชนกรุงเทพมหานคร : ศูนย์ ตวั บง่ ชท้ี ี่ ๓.๓ เดก็ มีพัฒนาการดา้ นการเคล่ือนไหว มาตรฐานดา้ นที่ ๒ คร/ู ผดู้ แู ลเด็กใหก้ ารดูแล และจัด
พฒั นาเด็กก่อนวัยเรยี น (สานักพัฒนาสงั คม)สถาน ตวั บ่งชี้ที่ ๓.๔ เด็กมพี ฒั นาการด้านอารมณจ์ ติ ใจ ประสบการณ์การเรียนรู้และการเล่นเพ่ือพัฒนาเด็ก
รับเลี้ยงเด็กกลางวัน (สานักอนามัย) และโรงเรียน ตัวบ่งชี้ท่ี ๓.๕ เด็กมีพัฒนาการด้านสติปัญญา ปฐมวัย
อนบุ าล (สานักการศึกษา) เรยี นรแู้ ละสร้างสรรค์ ตัวบง่ ช้ที ่ี ๒.๑ การดแู ลและพฒั นาเดก็ อย่างรอบด้าน
ตัวบ่งชี้ที่ ๓.๖ เด็กมีพัฒนาการด้านภาษาและการ ตวั บง่ ชท้ี ี่ ๒.๒ การสง่ เสริมพัฒนาการด้านรา่ งกายและ
๓. กระทรวงสาธารณสขุ ส่อื สาร ดูแลสขุ ภาพ
ตวั บง่ ช้ีที่ ๓.๗ เด็กมพี ัฒนาการด้านสังคม คุณธรรม ตัวบ่งช้ีท่ี ๒.๓ การส่งเสริมพัฒนาการด้านสติปัญญา
ศูนย์เด็กเล็กในโรงพยาบาล มีวนิ ยั และความเป็นพลเมอื งดี ภาษาและการส่อื สาร
ตัวบ่งช้ีท่ี ๒.๔ การส่งเสริมพัฒนาการด้านอารมณ์
๔. กระทรวงศกึ ษาธิการ จติ ใจ-สงั คม ปลูกฝังคุณธรรมและ ความเป็นพลเมือง
ดี
โรงเรียนอนุบาล (สานักงานคณะกรรมกา ร ตัวบ่งช้ีที่ ๒.๕ การส่งเสริมเด็กในระยะเปลี่ยนผ่านให้
การศกึ ษาขั้นพ้ืนฐาน) และโรงเรียนอนบุ าลเอกชน ปรับตวั ส่กู ารเช่ือมตอ่ ในขั้นถัดไป
(สานักงานคณะกร ร มการส่งเสริมการ ศึกษา
เอกชน)

๕. หน่วยงานอ่นื ๆ

เช่น โรงเรียนอนุบาลส าธิต ในมห าวิทยาลัย
กระทรวงกลาโหมสานักงานตารวจแห่งชาติมูลนิธิ
และองค์กรเอกชน