ประเภทของธุรกิจ

ประเภทของธรกจ
ุ
ิ






ั
ุ
การประกอบธรกจมีรปแบบที แบ่งตามลกษณะความเป นเจ้าของ
ู
ิ



แบ่งตามลกษณะความเป น
ั

้
เจ้าของได 6 ประเภท















ิ
1 . กจการเจ้าของคนเดียว


( S o l e P r o p r i e t o r s h i p )



2 . ห้างหุ้นส่วน



( P a r t n e r s h i p )

แบ่งออกเป น 2 ประเภท ได้แก ่




ห้างหุ้นส่วนสามัญ

ั
ห้างหุ้นส่วนจํากด

ั ั
3 . บริษทจํากด ( C o m p a n y L i m i t e d )


์
4 . สหกรณ ( C o - O p e r a t i v e )

ิ
5 . รัฐวิสาหกจ ( S t a t e E n t e r p r i s e )


ุ ิ
6 . ธรกจแฟรนไซส์ ( F r a n c h i s e )

ประเภทของธรกิจ
ุ







1. กิจการเจาของคนเดียว (SOLE PROPRIETORSHIP) คือ


กิจการที่มีบุคคลคนเดียวเปนเจาของ หรือลงทุนคนเดียว ควบคุม


ดําเนินการเองทั้งหมด เมื่อกิจการประสบผลสําเร็จมีผลกําไรก็จะ


ไดรับผลประโยชนเพียงคนเดียว แตหากขาดทุนก็ตองรับผิดชอบ


ี
เพียงคนเดียว กิจการประเภทนี้เปนธุรกิจที่พบเห็นไดในชวิตประจํา

วันทั่วไป เชน หาบเร แผงลอย รานขายของชํา รานเสริมสวย ราน



ขายเสื้อผา


ลักษณะของกิจการเจาของคนเดียว มีดังนี้


1) มีเจาของกิจการเพียงคนเดียว จัดตั้งงาย ใชเงินลงทุนนอย


2) มีความรับผิดชอบในหนี้สินทั้งหมดไมจํากัดจํานวน เจาหนี้มี


สิทธิเรียกรองเอาทรัพยสินของเจาของได ถาทรัพยสินของกิจการ


ไมเพียงพอชําระหนี้


3) ไดรับผลตอบแทนจากการลงทุนทั้งผลกําไรและผลขาดทุน



เพียงคนเดียว


4) การควบคุมการดําเนินงานเปนไปอยางอิสระโดยเจาของ


กิจการคนเดียว

ุ
ข้อดีและข้อเสี ยของการประกอบธรกิจประเภท
"เจ้าของคนเดียว"





ข้อดี ข้อเสีย


การตัดสินใจเพียง
มีความกระตือรือร้น คนเดียว
ในการทํางาน อาจมีข้อผิดพลาดได้



ความสามารถในการคิด
มีระเบียบข้อบังคับทาง
กฎหมายน้อย และ
บริหารงานมีจํากัด



ถ้ามีผลขาดทุน ผู้ประกอบ
ใช้เงินทุนน้อยและ การรับผลขาดทุนและรับ
ค่าใช้จ่าย
ในการบริหารต า ผิดชอบในหนี สินของ
กิจการเพียงคนเดียว




การจัดตั งและเลิก ระยะเวลาในการดําเนิน
กิจการทําได้ง่าย งานมักไม่ยืนยาว
และสะดวก




เจ้าของกิจการได้รับ การขยายกิจการให้ใหญ่
ผลกําไรทั งหมดเพียง ขึ นทําได้ยาก
คนเดียว






รักษาความลับของ โอกาสก้าวหน้าของ
กิจการได้ดี พนักงานมีจํากัด






มีอิสระในการตัดสิน
ใจดําเนินงาน

ุ
ประเภทของธรกิจ





ั


ุ

ิ
ื
2.1) หางหนสวนสามญ แบงออกเปน 2 ชนด คอ

หางหนสวนสามญไมจดทะเบยน

ุ

ี

ั

หางหนสวนสามญจดทะเบยน
ุ

ั
ี

ุ
ั
2.2) หางหนสวนจํากด คอ หางหนสวนทผเปนหนสวนแบงออกเปน 2 ประเภท
ู
ุ
ุ

ี่
ื






ื
คอ
หนสวนประเภทจํากดความรบผดชอบ จํานวนหนทผลงทนนํามาลงทน
ั
ุ
ั
ู

ุ
ุ
ุ
ิ
ี่
ั้
ุ


ในหางหนสวนนน
ั


ุ
ิ

ื
ั
ั

ุ
หนสวนประเภทไมจํากดความรบผดชอบ เหมอนหางหนสวนสามญ
ิ
ิ
ี
ลกษณะและวธการดําเนนงาน มดงน ี้
ั
ั
ี
1) มบคคลตงแต 2 คนขนไป นําทนมาเขาหนกนจํานวนมากนอยเทาใด
ุ

ึ้
ุ
ี


ั้
ั

ุ
กได 
็
ั
ุ
2) บคคลทจะเขารวมกจการตกลงทําสญญาดวยปากเปลาหรอเปนลาย
ิ

ื


ี่


ี

ั


ั
ั

ลกษณอกษรวาจะประกอบการคารวมกน โดยมการแสดงเจตนาอยางชัดเจนที่

จะเขาเปนหนสวนกน มการลงทนพรอมกน ซงทนทจะนํามาอาจเปนเงินสด
ั

ุ
ี่
ึ่
ุ
ั



ุ
ี

ื่
ั
ิ
ทรพยสนอยางอน แรงงาน สตปญญา ความคด หรอแรงกายกได 
ื
ิ

็
ิ



ั

ู

ื่

ั
ุ

3) คสญญาจะตองรวมแรง รวมใจ และรวมลงทน เพอรวมกนทํางาน

ี่
ตามหนาททไดกําหนดไว 
ี่

ุ
ิ
4) วตถประสงคของการทําธรกจรวมกนเพอผลกําไรทเกดจากการ
ิ

ี่
ุ
ั
ั
ื่


ู
ี่

ั
ึ่
ุ
ิ
ั



ประกอบธรกจ ซงผลกําไรทไดรบจะนํามาแบงกนระหวางผเปนหนสวน
ุ
ื
ิ
ิ

ิ
ิ
ี่
ุ
5) การเลกกจการ จะเลกกจการตามสญญาทกําหนด หรอหนสวนคนใด
ั
ี
ิ

ึ่
คนหนงเสยชวต ลมละลาย หรอไรความสามารถ กจการกตองเลกไป
ี
็

ิ
ื

ิ

ุ
ข้อดีและข้อเสี ยของการประกอบธรกิจประเภท
"ห้างห้นส่ วน "
ุ




ข้อดี ข้อเสีย



สามารถหาแหล่ง เกิดความขัดแย้ง

เงินทุนได้ง่าย ได้ง่าย


ห้นส่วนแต่ละคนมีความร้ ู
ุ
ความชํานาญ และ มีหนี สินไม่จํากัด
ประสบการณ์ช่วยกันบริหาร
งานอย่างมีประสิทธิภาพ


การจัดตั งง่าย การรวม
ห้นมีสัญญาต่อกัน โดย
ุ
ไม่จําเป นต้องทําเป น อายุการดําเนินงานจํากัด
ลายลักษณ์อักษร




มีฐานะทางกฎหมาย
แน่นอนตามกฎหมาย ถอนเงินคืนได้ยาก






มีความเสี ยงน้อย
เพราะมีห้นส่วนช่วย ป ญหาเรื องความซื อสัตย์
ุ
เฉลี ยความรับผิดชอบ




การเข้าเป นห้นส่วนถือ
ุ
ุ
ุ
คณสมบัติของห้นส่วนเป น
เลิกกิจการได้ง่าย สาระสําคัญและอาจทําให้ทุน
จํากัด ถ้าห้นส่วนมีน้อยราย
ุ

ุ
ประเภทของธรกิจ





ี
ี่
ั
ิ
ั
ิ
ุ

ื
3) บรษทจํากด (COMPANY LIMITED) คอ การประกอบธรกจทมการแบงทุน
ุ
ิ
ุ

ั
ั
ื
ุ
ู

ี
ู
ี
ั

ออกเปนหน มมลคาหนละเทา ๆ กน โดยผถอหนจะรบผดจํากดเพยงไมเกน
ิ


ั
ื
ุ
ั
ิ


ั้

มลคาหนทตนยงสงใชไมครบเทานน บรษทจํากดแบงออกเปน 2 ประเภท คอ
ั


ู

ี่
บร ิ
ั
ษทเอกชนจํากด
ั
ั
ั
ิ
บรษทมหาชนจํากด

ิ
ี
ี
ลกษณะและวธการดําเนนงาน มดงน ี้
ั
ั
ิ


ุ
ี
ู

1) ตองมผรวมลงทนอยางนอย 3 คน


ุ


ู
ุ
ึ่
ี
ุ
2) แบงทนออกเปนหน มมลคาหนละเทา ๆ กน ซงมลคาหนจะตองไม 
ุ
ู



ั
ตํ่ากวา 5 บาท

3) ความรบผดชอบของผถอหนมจํากด
ื
ั
ู
ี
ิ
ุ
ั
(เฉพาะจํานวนเงนไมเกนเงนคาหนทยงสงใชไมครบ)
ั
ี่



ิ
ิ
ุ


ิ
4) ตองจดทะเบยนตามประมวลกฎหมายแพงและพาณชย 
ี
ิ


ื่

ุ
ิ
ุ
ี
5) มวตถประสงคของการประกอบธรกจเพอแบงกําไร

ั

ุ
ข้อดีและข้อเสี ยของการประกอบธรกิจประเภท
"บริษัทจํากัด"





ข้อดี ข้อเสีย


ุ
เป นนิติบคคล การตั งบริษัทมีความ
มีเครดิตและความ ยุ่งยากตามกฎหมาย
น่าเชื อถือ



สามารถจัดหาทุนได้ง่ายโดย
ุ
การขายห้นให้กับประชาชน เสียค่าใช้จ่ายสง
ู
ทั วไปหรือกู้ยืมเงินทุน



ผู้ถือห้นรับผิดชอบ
ุ
ุ
เฉพาะมูลค่าห้นที ยัง ไม่สามารถปกป ดความลับ
ชําระไม่ครบเท่านั น ของกิจการได้




มีโครงสร้างที เอื อ ถ้าฝ ายบริหารไม่ใช่ผู้ถือ
ประโยชน์ต่อการ ห้น อาจไม่ตั งใจทํางาน
ุ
เติบโต อย่างรอบคอบ






การจัดการมี ผู้ประกอบการ
ประสิทธิภาพ เสียภาษีซ าซ้อน





การดําเนินงานไม่จํากัด ไม่มีอํานาจในการ
ระยะเวลาตามอายุของผู้ ควบคมและบริหาร
ุ
ถือห้น
ุ




ุ
ผู้ถือห้นสามารถโอน
หรือขายห้นให้ผู้ใดก็ได้
ุ

ุ
ประเภทของธรกิจ





ิ
ุ



ู
ึ้
ุ
4) สหกรณ (CO-OPERATIVE) เปนรปแบบองคกรธรกจทจดขนในกลมอาชีพ
ี่
ั
ั
ุ

ั

ี
ื
ิ
ิ
ิ
ื่

ั
เดยวกน โดยมวตถประสงคเพอชวยเหลอสมาชกและรกษาสทธประโยชนของ
ี


ั
ั
สมาชกเปนสําคญ สวนกําไรเปนวตถประสงครอง
ิ

ุ

ิ

ุ

ู
ิ

ิ่
พระราชวรวงศเธอ กรมหมนพทยาลงกรณ ทรงเปนผบกเบกรเรมงาน
ื่
ิ
ี่
ั

ึ้

ิ

สหกรณขนในประเทศไทยในปลายรชกาลท 5 และทรงเปน “พระบดาแหงการ

ั้
ั
ั
ั
ุ
ิ
สหกรณไทย” สหกรณแหงแรกจดตงขน ณ ทองทอําเภอเมอง จงหวดพษณโลก

ึ้
ื
ี่




ใชชอวา “สหกรณวดจนทรไมจํากดสนใช”

ั

ิ
ั
ั
ื่



ุ
ิ
ิ
การดําเนนธรกจในรปของสหกรณในประเทศไทยสามารถแบงออกได 7


ู
ประเภท คอ สหกรณการเกษตร สหกรณประมง สหกรณนคม สหกรณรานคา



ิ

ื




ี่
ิ
สหกรณออมทรพย สหกรณบรการ และสหกรณเครดตยเนยน
ู
ั

ิ

ั
ลกษณะและวธการดําเนนงาน มดงน ี้
ั
ิ
ี
ี
ิ

ี่

ุ


ั
ิ
ุ

1) เปนองคกรของกลมบคคลทสมาชกเปนเจาของรวมกน
ิ

มใชของคนใดคนหนง
ึ่



2) การรวมกลมหรอการเปนสมาชกสหกรณตองเปนไปดวยความ
ิ


ื
ุ
สมครใจ
ั
ี
ิ
ี

ุ
3) มการจดทะเบยนถกตองตามกฎหมายและควบคมการดําเนนงาน
ู
ั
ิ

โดยใชหลกประชาธปไตย
ี
ั

ั

ุ
4) มวตถประสงคเพอตอบสนองความตองการและความหวงรวมกนของ

ั
ื่
ิ
สมาชกในทางเศรษฐกจ สงคม และวฒนธรรม
ั
ิ
ั

ุ
ข้อดีและข้อเสี ยของการประกอบธรกิจประเภท
"สหกรณ์"





ข้อดี ข้อเสีย



สมาชิกที เป นผู้ผลิตไม่สามารถ
ได้รับการยกเว้นไม่ต้องเสีย ตั งราคาขายผลผลิตของ
ภาษีเงินได้สําหรับผู้บริโภค ตนเองได้ตามใจชอบ เพราะ

สหกรณ์จะเป นผู้กําหนด




หากสมาชิกไม่เข้าใจ
เป นการรวมสมาชิก หลักและวิธีการของ
เพื อช่วยเหลือ สหกรณ์ดีพอ สหกรณ์
ซึ งกันและกัน อาจไม่เจริญเท่าที ควร






ไม่สามารถใช้กําไรเป น
ค่าใช้จ่ายในการดําเนิน เครื องจูงใจได้ เนื องจากมี
งานของสหกรณ์ถูกกว่า กําไรน้อยกว่าธรกิจ
ุ
ธรกิจประเภทอื น ประเภทอื น
ุ




สมาชิกได้รับผล
ประโยชน์อย่างทั วถึง มีทุนจํากัด จึงมีผลกระ
ตามส่วนของธรกิจที ทบต่อการบริหารจัดการ
ุ
ทํากับสหกรณ์

ุ
ประเภทของธรกิจ





ึ
ื
ั
ั

ิ
ิ
5) รฐวสาหกจ (STATE ENTERPRISE) หมายถง องคกรของรฐหรอหนวย


ั้
ุ
ั
ิ
ั
ั


ี่
ุ

ี่

ิ
งานทรฐเปนเจาของ รวมทงบรษทจํากด หางหนสวนนตบคคลทสวนราชการ
ิ
ุ
ี
ิ
หรอรฐวสาหกจมหนอยดวยเกนกวารอยละ 50 มระบบการบรหารงานอย ู


ู

ิ
ื
ี
ั
ิ
ิ

ั
ึ
ั
ระหวางราชการและเอกชน รวมทนโดยคํานงถงหลกสําคญทางการบรหาร
ิ

ึ
ุ

ั
ั



ื่
ั้


ใหเปนไปตามขนตอน เพอสรางประโยชนแกประชาชนในสงคม ปองกน
การทจรต ตลอดจนความสงบสขของประชาชนในประเทศ หลกสําคญของ
ุ
ั
ั
ิ
ุ
ื
ิ


ี่
ี่


รฐวสาหกจ คอจะตองจดสรรกําไรทไดสงใหแกรฐบาลตามเกณฑทกําหนด
ั
ั
ั

ิ

ั
ิ


ิ
ั

ไวในกฎหมายเฉพาะของแตละรฐวสาหกจ รฐวสาหกจแบงออกไดดงน ี้
ิ
ิ
ั



5.1 รฐวสาหกจทเปนนตบคคล แบงเปน 4 ประเภท คอ
ุ
ื
ิ
ี่
ิ
ิ
ั
ิ

ิ
ั

ื่
ิ
ั้
ิ
ี่
ั
ึ้
1) กจการธรกจทตงขนตามพระราชบญญต เชน การสอสาร
ุ

แหงประเทศไทย การปโตรเลยมแหงประเทศไทย การรถไฟแหง
ี



ประเทศไทย
ี
ิ


ั
ึ้
ี่
ั้
2) กจการทจดตงขนตามพระราชกฤษฎกา เชน องคการสวน

สตว องคการอตสาหกรรมปาไม 
ั

ุ

3) กจการทจดตงตามประมวลกฎหมายแพงและพาณชย เชน
ิ
ั้

ั


ี่
ิ
ั
ิ
บรษทวทยการบนแหงประเทศไทยจํากด บรษท ไมอดไทย จํากด
ิ

ิ
ั
ิ
ุ
ั
ั
ั

ั
ิ
ุ
ุ
4) กจการธรกจประเภทธนาคาร เชน ธนาคารกรงไทย จํากด
ิ

(มหาชน)
ิ

ี่
ิ

ุ
ั

5.2 รฐวสาหกจทไมเปนนตบคคล เชน โรงงานยาสบ สํานกงาน
ู
ิ
ั
ิ
สลากกนแบงรฐบาล
ิ

ั

ุ
ข้อดีและข้อเสี ยของการประกอบธรกิจประเภท
"รัฐวิสาหกิจ"








ข้อดี ข้อเสีย






ไม่มีการแข่งขันทาง
ทําให้รัฐบาลมี ธรกิจ ทําให้สินค้าและ
ุ
รายได้มาพัฒนา บริการบางประเภทไม่ได้
ุ
ประเทศมากขึ น รับการปรับปรงให้มี
ุ
คณภาพดี







ประชาชนได้รับ
สวัสดิการ โดยเฉพาะ
สาธารณูปโภคพื นฐาน
ในราคาที ไม่แพง

ุ
ประเภทของธรกิจ





ิ
ื
6) ธรกจแฟรนไซส (FRANCHISE) หรอธรกจการใหสมปทาน เปนธรกจที่
ุ
ุ
ุ

ิ
ั


ิ
ิ
ิ
ู
ั


ิ



ิ
เจาของผใหสมปทาน (FRANCHISER) ใหสทธในการผลตและจําหนายสนคา
ี

ิ
ื
ื่

ั


ิ
หรอบรการชนดเดยวกนหรออนญาตใหใชชอหรอยหอสนคาใหกบผรบ
ิ

ุ
ั
ื
ู
ี่
ื
ั

สมปทาน (FRANCHISEE) โดยผรบสมปทานจะตองจายคาใชจาย คาสทธใน

ู
ั
ั

ิ์

ิ

ั

ุ




ิ

ี่
ั
ี
ิ์
ิ

การดําเนนธรกจแฟรนไชส เชน คาลขสทธ คาธรรมเนยม คาใชจายเกยวกบ
ิ
ิ


ิ
คาตอบแทนการผลต

ุ
ประเภทของธรกจแฟรนไชสแบงออกไดดงน ี้
ิ

ั

ี

ั
ิ
ิ

ู
ิ

ื่


6.1 แฟรนไชสทใชสนคาและชอทางการคา ผรบสทธจะมฐานะคลายผ ู
ี่
ื
ึ่



ิ
ื่


ิ

แทนจําหนายหรอผคาสง ซงไดรบสทธในการขายสนคาและใชชอทางการคา

ั
ิ
ู
ั
ู

ของผใชสทธ โดยสามารถตดสนใจในการดําเนนงานบรหารและวางแนวทาง
ิ
ิ
ิ
ิ
ิ
การคาไดเอง



6.2 แฟรนไชสทใชรปแบบทางธรกจ ผรบสทธจะไดรบสทธในการขาย
ิ
ั
ิ
ู
ิ
ิ
ั
ิ
ุ
ู

ี่

ั้
ิ

สนคาและบรการภายใตเครองหมายการคาและชอทางการคา รวมทงการ

ิ

ื่

ื่
ิ

ุ
อบรมแนวทางในการดําเนนธรกจ กลยทธและแผนงานทางการตลาด การเงน
ิ
ุ
ิ
ิ
การจดการ การผลต ครบถวนจากผใหสทธ ิ
ิ

ู
ั


ุ
ข้อดีและข้อเสี ยของการประกอบธรกิจประเภท
ุ
"ธรกิจแฟรนไซส์ "



ข้อดี ข้อเสีย



ลดความเสี ยงในการดําเนิน ต้องเสียค่าธรรมเนียม
ุ
ธรกิจ เนื องจากใช้ และส่วนแบ่งรายได้
เครื องหมายการค้าของบริษัทแม่ ค่อนข้างสง
ู


ได้รับความช่วยเหลือและคํา ไม่มีอิสระในการ
แนะนําในการดําเนินการ ทําธรกิจ
ุ
แบบมาตรฐาน



มีข้อจํากัดตามเขตพื นที
ได้รับการอบรมฝ กฝนที
ทันสมัยและต่อเนื อง ที จะขาย การให้บริการ
และสายผลิตภัณฑ์




ได้รับความช่วยเหลือ เงื อนไขของสัญญาสิทธิ

ด้านการเงินจาก ทางการค้าส่วนใหญ่ไม่
บริษัทแม่ ยุติธรรม




ผู้รับสิทธิที ไม่ปฏิบัติตาม
ลดค่าใช้จ่ายเกี ยวกับ สัญญาอาจถูกเพิกถอน
การโฆษณา
สิทธิทางการค้าได้




อาจได้รับความเสีย
ได้รับวัตถุดิบในราคา หายจากการทําผิดของ
ถูกกว่า ผู้รับสิทธิรายอื น




สามารถตั งธุรกิจได้ง่าย
กว่า เนื องจากเป น
ธรกิจที มีระบบที พร้อม
ุ
จะสอนผู้รับสิทธิ

notes DATE / /