แบบฝึกหัดสำนวนไทย ม.5

1

เอกสารชุดน้ีผเู้ ขียนไดเ้ รียบเรียงจากการคดั สรรโจทยจ์ ากการสอบตา่ ง ๆ และอา้ งอิงไว้
ในแตล่ ะขอ้ พร้อมกนั น้ีไดเ้ รียบเรียงแนวคิดโจทยท์ ่ีสร้างข้ึนดว้ ยตนเองมาประกอบเพิ่มเติมดว้ ย
ท้งั น้ีเพือ่ ใหผ้ เู้ รียนฝึกประสบการณ์การทาโจทยด์ ว้ ยทกั ษะการคิดต่าง ๆ และสร้างสมรรถนะใน
การพฒั นาการเรียนรู้ยงิ่ ข้ึน

ผจู้ ดั ทาหวงั เป็นอยา่ งยง่ิ วา่ นกั เรียนจะไดร้ ับประโยชน์จากการเรียนวชิ าภาษาไทยในเร่ือง
สานวนไทย

ขอขอบคุณ
อาจารยว์ ริทธ์ิฐา พงศส์ ุพฒั น์

2

เอกสารประกอบการสอนเร่ืองสานวนไทย

แบบฝึ กหดั

ตอนที่ ๑ จงเลือกคาตอบที่ถูกตอ้ งที่สุดเพยี งคาตอบเดียว

การใช้สานวนถกู ต้องและไม่ถูกต้อง
๑. ขอ้ ใดสานวนถูกตอ้ ง (สามญั ๕๔-๒)

ก. เหตทุ ะเลาะเกิดข้ึนเพราะขิงก็ราข่ากแ็ รง ไมม่ ีใครยอมใคร
ข. บางคนมกั จะติเรือท้งั โกลน เห็นอะไรไมช่ อบใจก็ติไปหมด
ค. ทางานเป็นลกู นอ้ งเขาก็ตอ้ งกินน้าเห็นปลิงอยา่ งน้ีแหละ
ง. เด็ก ๆ สมยั น้ีเก่ง ๆ ท้งั น้นั ผใู้ หญ่ถึงคบเดก็ สร้างบา้ นไดส้ บายๆ
จ. เหตุการณ์น้าท่วมทุ่งผกั บงุ้ โหรงในปี ๒๕๕๔ เกิดข้ึนในทุกประเทศ
๒. ขอ้ ใดสานวนไมถ่ กู ตอ้ ง (สามญั ๕๗-๒)
ก. ผมสงสารแม่คา้ เลยซ้ือเหมามะม่วงสุกงอมพระรามมาหลายกิโลจนกินไมห่ มด
ข. เวลาไมเ่ ขา้ ไปในหอ้ งสมุด ฉันงงเป็นไก่ตาแตกทกุ ที เพราะไมร่ ู้วา่ จะหาหนงั สือไดอ้ ยา่ งไร
ค. ทีมวอลเลยบ์ อลชายของโรงเรียนต้งั ใจฝึกซอ้ มอยา่ งเตม็ ทีแตก่ ็ตอ้ งควา้ น้าเหลวอีกคร้ัง
ง. ลกู ศิษยฉ์ นั คนหน่ึงเก่งวิชาภาษาไทยมากท้งั ดา้ นภาษาและวรรณคดี หาตวั จบั ยากจริง ๆ
จ. เจา้ ของร้านคา้ ที่ถูกปลน้ สงสัยวา่ เกลือเป็นหนอน เพราะคนร้ายรู้ท่ีซ่อนเงินเป็นอยา่ งดี

ตีความสานวนกบั ความหมาย

๓. สานวนในขอ้ ใดมีความหมายตา่ งจากพวก (สามญั ๕๔-๓)

ก. หาเหาใส่หวั ข. หาห่วงมาคลอ้ งคอ

ค. แกวง่ เทา้ หาเส้ียน ง. เอามือซุกหีบ

จ. เอาสีขา้ งเขา้ ถู

๔อ. สานวนในขอ้ ใดมีความหมายเกี่ยวกบั การใชจ้ ่ายเงิน (สามญั ๕๕-๒)

ก. แจงส่ีเบ้ีย ข. สิบเบ้ียใกลม้ ือ

ค. เง้ืองา่ ราคาแพง ง. นกนอ้ ยทารังแตพ่ อตวั

จ. ถี่ลอดตาชา้ ง ห่างลอดตาเลน็

๕. สานวนในขอ้ ใดไมเ่ ขา้ พวกกบั ขอ้ อ่ืน(สามญั )

ก. หวานลิ้นกินตาย

ข. เอาน้าเยน็ เขา้ ลบู

ค. ชกั แมน่ ้าท้งั หา้

ง. น้าเยน็ ปลาตาย

จ. หวานคอแร้ง

3

๖. ขอ้ ใดมีความหมายทานองเดียวกบั ปากลาโพง (สามญั )

ก. ฆอ้ งปากแตก

ข. ปากคอเราะราย

ค. ปากปลาร้า

ง. ปากเป็นชกั ยนต์

จ. ปากหอยปากปู

๗. “ เอาทรัพยห์ รือส่ิงของจากคนท่ีมีนอ้ ยไปใหแ้ ก่ผทู้ ี่มีมากกวา่ ” ขอ้ ความน้ีตรงกบั สานวนในขอ้ ใด

(สามญั )

ก. เอากงุ้ ฝอยไปตกปลากะพง

ข. เอาเลือดกบั ปู

ค. เอามะพร้าวหา้ วไปขายสวน

ง. เอาเน้ือหนูไปปะเน้ือชา้ ง

จ. เต้ียอุม้ คอ่ ม

๘. ขอ้ ใดมีความหมาย “ปัดภาระหรือความรับผิดชอบไปใหค้ นอื่น” (สามญั )

ก. ผกั ชีโรยหนา้

ข. ปัดสวะใหพ้ น้ ตวั

ค. ขอไปที

ง. โยนกลอง

จ. พุ่งหอกเขา้ รก

สานวนกบั การส่ือสาร

๙. สานวนใดสะทอ้ นค่านิยม (สามญั ๕๖-๑)

ก. ใจดีสู้เสือ ข. มากหมอมากความ ค. ขายผา้ เอาหนา้ รอด

ง. ลางเน้ือชอบลางยา จ. ลกู ไมห้ ล่นไมไ่ กลตน้

๑๐. สานวนใดบอกเจตนาแนะใหท้ า (สามญั ๕๗-๑)

ก. ขช่ี า้ งจบั ตก๊ั แตน

ข. งมเขม็ ในมหาสมทุ ร

ค. ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่

ง. ชกั น้าเขา้ ลึก ชกั ศึกเขา้ บา้ น

จ. เขา้ เมืองตาหลิ่ว ตอ้ งหลิ่วตาตาม

4

สานวนกบั สถานการณ์

๑๑. สถานการณ์ตามขอ้ ใดมีความหมายตรงกบั สานวน “ ช้ีนกบนปลายไม”้ ( ๖๔)
ก. สมศกั ด์ิผดิ หวงั ท่ีประกวดเรียงความไดร้ างวลั ชมเชยเท่าน้นั บ่นวา่ ไมน่ ่าช้ีนกบนปลายไมเ้ ลย
ข. สมศรีอุตส่าห์ท่องหนงั สืออยา่ งหนกั แต่กย็ งั ไดเ้ พยี งอนั ดบั ๓ ของหอ้ ง อยา่ งน้ีเขาเรียกวา่ ช้ีนก

บนปลายไม้
ค. สมจิตเปรยกบั แมห่ ลายคร้ังวา่ อยากไดโ้ ทรศพั ทม์ ือถือ เผ่ือแม่จะซ้ือให้หลงั สอบเสร็จ สมจิตนี่ช้ี

นกบนปลายไมน้ ะ
ง. สมใจไดเ้ งินรางวลั มากอ้ นหน่ึงจึงชวนเพ่อื นไปเลือกซ้ือเส้ือสวย ๆ คราวน้ีจะไดช้ ้ีนกบนปลายไม้

สักที
จ. สมหญิงรบเร้าพอ่ ทกุ วนั ว่าเธออยากไดร้ ถยนตไ์ ดร้ ถยนตไ์ วข้ บั เอง ท้งั ๆ ที่ยงั เป็นนกั เรียน ม.

ตน้ อยเู่ ลย เขาเรียกวา่ ช้ีนกบนปลายไม้
๑๒. ขอ้ ใดใชส้ านวนไมถ่ ูกตอ้ ง (สามญั ๕๕-๓)

ก. กวา่ งานน้ีจะสาเร็จฉนั ตอ้ งจ่ายเงินเบ้ียบา้ ยรายทางไปเป็นหม่ืน ๆ
ข. เขามกั จะทางานชุ่ย ๆ จบั แพะชนแกะ พอใหม้ ีงานเสร็จส่งเจา้ นายทนั เวลา
ค. เราปรึกษากนั สองสามคนก็พอ มากหมอมากความ หลายคนนกั ก็สรุปยาก
ง. สาว ๆ หนุ่ม ๆ สมยั น้ีหยอกเอินกนั ถึงเน้ือถึงตวั เป็นแบบเลน่ กบั หมา หมาเลียปากเลย
จ. สาว ๆ สมยั น้ีเป็นมา้ ดีดกะโหลกท้งั น้นั จะหาที่กิริยามารยาทเรียบร้อยไดย้ ากเหลือเกิน
๑๓. สานวนใดเหมาะที่จะเติมลงในช่องวา่ งของขอ้ ความตอ่ ไปน้ี (สามญั ๕๖-๒)
เราควรนึกถึงความชอบ ความถนดั และความสามารถของเราก่อนจะเลือกเรียนสาขาใดสาขาหน่ึง
อยา่ _______ เลือกเฉพาะความนิยมหรือเฉพาะเพอื่ นเลือก
ก. จบั ปลาสองมือ
ข. ตกกระไดพลอยโจน
ค. เหยยี บเรือสองแคม
ง. เห็นชา้ งข้ี ข้ีตามชา้ ง
จ. เห็นกงจกั รเป็นดอกบวั
๑๔. ขอ้ ใดใชส้ านวนไดเ้ หมาะสมและถูกตอ้ ง (อาจารยบ์ ิกซ)์
ก. ปี น้ีเป็นปี ที่หนกั หน่วงของตา ไหนจะขาหกั เมียทิ้ง ถือวา่ เป็นปี ทองเลยก็ได้
ข. ฉนั ไมเ่ ขา้ ใจเลยวา่ สายสุดาตอ้ งทาตวั เป็นกิ้งก่าไดท้ อง ท้งั ท่ีแคส่ อบปลายภาคไดค้ ะแนนเกินคร่ึง
ค. คุณสุชาติควรเลิกทาตวั เป็นบวั แลง้ น้าไดแ้ ลว้ ท้งั ท่ีบริษทั รู้วา่ คณุ ทจุ ริต
ง. นายน่ีมะกอกสามตะกร้าปาไม่ถกู จริง ๆ ถามอะไรก็ด้ินหลุดตลอด

5

๑๕. สมชายไปงานเล้ียงสงั สรรคศ์ ิษยเ์ ก่า ขณะท่ีนง่ั อยกู่ บั เพือ่ น ๆ กลุม่ หน่ึง สมชายคิดวา่ หากนงั่ อยทู่ ี่นน่ั อีก
คงไม่ปลอดภยั แน่ เพราะบางคนเมาแลว้ เอะอะโวยวาย กา้ วร้าวผูอ้ ่ืน เขาจึงบอกเพอื่ น ๆ ในกล่มุ น้นั วา่ ขอไป
คุยกบั โต๊ะอ่ืนบา้ ง ครู่ต่อมาในกล่มุ น้นั กเ็ กิดชกต่อยกนั จนไดร้ ับบาดเจ็บหลายคน แตส่ มชายปลอดภยั

การกระทาของสมชายตรงกบั สานวนในขอ้ ใด
ก. ลื่นเหมือนปลาไหล
ข. มะกอกสามตะกร้าปาไม่ถกู
ค. กลิง้ เป็นลกู มะนาว
ง. ยกตวั ข้ึนเหนือลม
จ. รู้หลบเป็นปี ก รู้หลีกเป็นหาง

ตอนที่ ๒ ให้นกั เรียนพจิ ารณาวา่ สานวนต่อไปน้ีใชถ้ ูกตอ้ งหรือไม่ ถา้ ไม่ถกู ตอ้ งให้แกไ้ ขและระบดุ ว้ ยวา่ ใช้
กบั สถานการณ์แบบใด

๑. พานรีพานขวาง
๒. กงกากงเกวียน
๓. เหยยี บเรือสองฝ่ัง
๔. หวั มงกฎุ ทา้ ยมงั กร
๕. ปากคอเราะร้าย
๖. ขนมผสมน้ายา
๗. แปรพกั ตร์
๘. ตน้ กฎุ ิ
๙. ไมม่ ีป่ี มีขลุ่ย
๑๐. ติเรือท้งั โคลน
๑๑. ตกกระไดพลอยโจร
๑๒.เอาใจออกห่าง
๑๓. รู้เช่นเห็นธาตุ
๑๔. แขนใครยาวสาวไดส้ าวเอา
๑๕. เพดานเสีย
๑๖. แมวพ่ึงเณร

6