หน่วย1- เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ

เทคโนโลยภี มู สิ ารสนเทศ

Geographic Information System : GIS

Remote Sensing : RS
Global Positioning System : GPS

เทคโนโลยภี ูมิสารสนเทศ

• ภมู ิสารสนเทศ Geoinformatics คือ ศาสตร์สารสนเทศที่เน้น
การบรู ณาการเทคโนโลยีด้านการสารวจ การทาแผนที่ และการ
วิเคราะห์ข้อมลู เชิงพืน้ ที่เข้าด้วยกนั เพือ่ ศกึ ษาเกี่ยวกบั พนื ้ ท่ีบน
โลก โดยอาศยั เทคโนโลยีภมู ิสารสนเทศ ประกอบไปด้วย การรับรู้
ระยะไกล RS ระบบการกาหนดตาแหน่งบนพืน้ โลก GPS และ ระบบ
สารสนเทศภมู ศิ าสตร์ GIS

การรบั รู้จากระยะไกล

ระบบสำรวจบนั ทกึ ขอ้ มูลเก่ียวกับพื้นผวิ โลกดว้ ย
เครือ่ งรบั รู้ (Sensors) ซงึ่ ติดไปกบั ยำนดำวเทยี มหรอื
เครื่องบิน ซึ่งขอ้ มลู ที่บนั ทกึ ไดจ้ ะเรียกว่ำ “รปู ถำ่ ยทำง
อำกำศ” และ “ภำพจำกดำวเทียม”

ท่มี ำภำพ : papiga.blogspot.com

ระบบการทางานของการรับรู้จากระยะไกล

วำงแผนกำรบนิ และ
มำตรำสว่ นของแผนท่ี

ใชอ้ ปุ กรณถ์ ่ำยรูป
จำกอำกำศยำน

นำฟิล์มไปล้ำงและ
อัดเป็นภำพ

นำภำพทไ่ี ด้มำใชต้ ำม
วัตถปุ ระสงค์

ประโยชนข์ องการรับรู้จากระยะไกล

ใชใ้ นกำรพยำกรณ์ ใช้สำรวจกำร ใชส้ ำรวจดำ้ น ใช้ในกำรเตอื นภัย
อำกำศ ใชป้ ระโยชน์ท่ีดิน ธรณวี ทิ ยำ จำกธรรมชำติ
และสัณฐำนวิทยำ

รปู ถา่ ยทางอากาศ

รปู ทีไ่ ดจ้ ำกกำรถำ่ ยทำงอำกำศ โดยผ่ำนเลนส์กลอ้ งและฟลิ ม์
หรือข้อมูลเชงิ เลข ซึง่ ถ่ำยด้วยกลอ้ งทนี่ ำไปในอำกำศยำน
ไดแ้ ก่ บัลลูน เคร่อื งบนิ ยำนอวกำศ

ประเภทของรปู ถา่ ยทางอากาศ

รปู ถ่ายทางอากาศแนวดง่ิ

รปู ทีถ่ ่ำยในแนวตัง้ ฉำกกบั ผวิ โลกและไมเ่ ห็นแนวขอบฟำ้

รูปถ่ายทางอากาศแนวเฉียง

รูปถำ่ ยท่เี กดิ จำกกำรกำหนดแกนของกล้องในลักษณะเฉียง

หลกั การแปลความหมายจากรปู ถา่ ยทางอากาศ

ความแตกตา่ งของความเข้มของสี
วัตถุต่ำงชนิดกนั มีกำรสะทอ้ นคลนื่ แสงต่ำงกนั

ขนาดและรูปร่าง

เนื้อภาพและรูปแบบ

ความสงู และเงา
ในกรณที ี่วตั ถมุ ีควำมสูง

ตาแหนง่ และความสัมพันธ์

ขอ้ มลู ประกอบ

การตรวจสอบขอ้ มูล
ผู้แปลตอ้ งมคี วำมรู้ในกำรนำองค์ประกอบมำผสมผสำนกนั

ประโยชน์ของรปู ถา่ ยทางอากาศ

ใช้สารวจและทาแผนท่ีภมู ิประเทศ ใชใ้ นกจิ การทางทหารและ
ความมนั่ คงของประเทศ

ใช้สารวจและติดตามการเปลย่ี นแปลงทรัพยากรธรรมชาตแิ ละ
สิ่งแวดล้อม

ใชส้ ารวจและตดิ ตามการเปล่ียนแปลงพน้ื ทกี่ ารใช้ทด่ี นิ

ใชใ้ นการวางผังเมือง และการ ใช้ในการสารวจและตดิ ตาม
สารวจแหลง่ โบราณคดี ดา้ นยทุ ธศาสตร์

ภาพจากดาวเทียม

เป็นภำพท่ีไดจ้ ำกเครื่องถำ่ ยภำพที่ติดตั้งไวก้ บั ดำวเทยี ม ซง่ึ สำมำรถจำแนกควำมแตกตำ่ งของสงิ่ ต่ำงๆ ทปี่ รำกฏบนผวิ โลก
โดยอำศัยกำรสะทอ้ นรงั สีควำมรอ้ นของสง่ิ ตำ่ งๆ บนผวิ โลก ซึง่ ขอ้ มูลจำกดำวเทียมจะถกู ส่งมำยงั สถำนี บนพื้นโลกในรปู ของ
ตวั เลข แล้วจึงใชค้ อมพวิ เตอร์ในกำรแปลงค่ำตัวเลขเป็นภำพ

ชนดิ ของดาวเทยี ม

ดาวเทยี มอุตุนยิ มวิทยา

เป็นดำวเทยี มท่บี นั ทกึ ขอ้ มลู ดำ้ นอตุ นุ ิยมวิทยำ ซึ่งมกี ำรบันทกึ ข้อมลู ภูมิอำกำศ
เกอื บตลอดเวลำ

ดาวเทยี มสมทุ รศาสตร์

เป็นดำวเทยี มทบ่ี ันทึกขอ้ มลู สมุทรศำสตร์ และยังนำมำใช้ในงำนสำรวจบนแผ่นดิน
แตไ่ มเ่ ป็นท่นี ยิ มมำกนัก

ดาวเทียมสารวจแผน่ ดนิ

เปน็ ดำวเทยี มท่บี นั ทึกข้อมูลของผิวโลก จงึ มีกำรนำมำใชป้ ระโยชน์
มำกมำย

ดาวเทียมสือ่ สาร

เปน็ ดำวเทยี มเพือ่ กำรตดิ ตอ่ ส่อื สำรและโทรคมนำคม

ดาวเทยี มเพ่ือกาหนดตาแหนง่ บนพ้ืนโลก

เป็นดำวเทียมทใ่ี ช้สำรวจหำตำแหน่งวตั ถบุ นพื้นโลก

ดาวเทียมเพ่ือกจิ การทหาร

เปน็ ดำวเทยี มท่ีใชใ้ นภำรกจิ ของทหำร กำรถำ่ ยภำพจำรกรรมควำมลับของขำ้ ศึก
กำรศกึ ษำแนวพรมแดน กำรกำหนดเป้ำโจมตที ำงทหำร ดำวเทยี มทหำรมกั เปน็ ควำมลบั ของ
ทุกประเทศ

ระบบการทางานของภาพจากดาวเทยี ม

กำรบันทึกข้อมูลแบบพำสซฟี กำรบันทึกข้อมลู แบบแอกทีฟ

บนั ทึกขอ้ มูลจำกคลน่ื แสงในเวลำกลำงวนั บนั ทกึ ข้อมลู โดยใชพ้ ลงั งำนทผี่ ลิตขึ้นเอง
และคล่ืนควำมรอ้ นจำกดวงอำทติ ยใ์ นเวลำ และส่งสัญญำณไปยังพน้ื โลกแลว้ รบั
กลำงคืน สัญญำณที่สะทอ้ นกลบั มำยงั เครื่องรบั

ไมส่ ำมำรถบนั ทึกข้อมูลในพน้ื ทท่ี ่มี ีเมฆ
ปกคลมุ ได้

การแปลความหมายจากดาวเทียม กรณที ี่เปน็ ขอ้ มลู ตัวเลข

กรณที พ่ี ิมพข์ อ้ มลู เป็นภาพพมิ พ์ ข้อมูลจะถกู แปลงเปน็ ภำพผ่ำนโปรแกรม
คอมพวิ เตอร์ และจงึ กำหนดข้อมลู ตำวัตถปุ ระสงค์
แปลควำมหมำยแบบเดียวกบั กำรแปลควำมหมำย กำรใชต้ อ่ ไป
รูปถ่ำยทำงอำกำศ โดยกำรสงั เกตจำกควำมเข้ม
ของสี ขนำดและรูปร่ำง ควำมสูงและเงำของวตั ถุ

ประโยชนข์ องข้อมูลจากดาวเทยี ม

ใช้ในด้านการจดั การ ใชใ้ นดา้ นอุตนุ ยิ มวทิ ยา
ทรัพยากรสิง่ แวดลอ้ ม

ใช้ในด้านการทาแผนที่

ระบบกาหนดตาแหนง่ บนพืน้ โลก

ระบบกาหนดตาแหนง่ บนพนื้ โลก (Global Positioning System : GPS)
เทคโนโลยที ่ีใชก้ ำหนดตำแหน่งบนพนื้ โลก โดยอำศยั ดำวเทยี ม
สถำนีควบคมุ ภำคพ้นื ดนิ และเคร่ืองรบั จีพีเอส

เครือ่ งรบั สญั ญำณจพี เี อส ใช้ในกำรเดนิ ทำงไปยังจุดหมำย

การทางานของระบบกาหนดตาแน่งบนพ้ืนโลก

กำรทำงำนของระบบกำหนดตำแหนง่ บนพืน้ โลก ตอ้ งอำศยั สัญญำณจำกดำวเทียมซ่งึ โคจรอยูร่ อบโลกประมำณ 24 ดวง
โดยมสี ถำนคี วบคมุ ภำคพ้นื ดินทำหนำ้ ที่คอยตรวจสอบกำรโคจรของดำวเทียมแต่ละดวง

ท่ีมำภำพ : http://remotesensingrs.blogspot.com/2011/09/global-positioning-system.html

ประโยชน์ของระบบกาหนดตาแหน่งบนพ้นื โลก ใชใ้ นกำรกำหนด
จุดพกิ ดั ผิวโลก
ใช้ในกจิ กำรทหำร

ใช้ในกำรสำรวจ ใชใ้ นกำรสำรวจ
ทศิ ทำง ตำแหนง่ ที่เกดิ
ภัยธรรมชำติ

ใช้ในกจิ กำรอ่ืนๆ

สารสนเทศภมู ศิ าสตร์
Geographic Information System : GIS

ท่มี ำภำพ : https://www.amrita.edu

ระบบสารสนเทศภมู ิศาสตร์

เปน็ ระบบท่ีสำมำรถเกบ็ รวบรวม และบนั ทกึ ข้อมูลทำงภมู ศิ ำสตร์ ด้วยระบบคอมพวิ เตอร์ เพื่อกำรนำเขำ้ จัดเกบ็
ปรับปรุง แกไ้ ขข้อมูล ให้ทันสมัย และแสดงผลลพั ธ์ในรูปแบบต่ำงๆ

องคป์ ระกอบของระบบสารสนเทศภูมศิ าสตร์

ขอ้ มูล สว่ นชุดคำส่ัง
หรอื ซอฟต์แวร์

ส่วนเครื่อง กระบวนกำร
หรือฮำร์ดแวร์ วเิ ครำะห์

บุคลำกร

ประโยชน์ของระบบสารสนเทศภูมศิ าสตร์

การดาเนินชวี ติ ประจาวนั 1
การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 2
3
ใชใ้ นด้านการจดั การภยั ธรรมชาติ 4
ใช้ในดา้ นการจัดการด้านเศรษฐกจิ และสังคม