ความผิดเกี่ยวกับการปกครอง หมวด1 ตวามผิดต่อเจ้าพนักงาน (มาตรา136และมาตรา139)

ค ว า ม ผิ ด เ กี่ ย ว กั บ ก า ร ป ก ค ร อ ง
หมวด1

ต ว า ม ผิ ด ต่ อ เ จ้ า พ นั ก ง า น
(มาตรา136และมาตรา139)

จั ด ทำ โ ด ย
6 3 1 0 8 1 0 5 0 น า ง ส า ว จิ ร า พ า แ ว ว ท อ ง คำ

เสนอ
อ า จ า ร ย์ วิ รั ต น์ น า ทิ พ เ ว ท ย์

ห นั ง สื อ เ ล่ ม นี้ เ ป็น ส่ ว น ห นึ่ ง ข อ ง ร า ย วิ ช า
0 8 0 1 2 2 1 ก ฎ ห ม า ย อ า ญ า 2 : ภ า ค ค ว า ม ผิ ด
ค ณ ะ นิ ติ ศ า ส ต ร์ ม ห า วิ ท ย า ลั ย ทั ก ษิ ณ ส ง ข ล า

บทที่1
คำอธิบายเชิงโครงสร้างความรับผิดทางอาญา

ความรับผิดทางอาญา

1. ความรับผิดในทางอาญาเกิดขึ้นเมื่อผู้กระทำได้
กระทำครบ“องค์ประกอบ”ที่กฎหมายบัญญัติ และ
2. การกระทำที่ครบ “องค์ประกอบ” ที่กฎหมาย
บัญญัติจะต้องไม่มีกฎหมายยกเว้นความผิด และ
3. การกระทำที่ครบ “องค์ประกอบ” ที่ไม่มี
กฎหมายยกเว้นความผิดนั้นจะต้องไม่มีกฎหมาย
ยกเว้นโทษด้วย
4. บุคคลจะต้องรับผิดในทางอาญาต่อเมื่อมีการก
ระทำ

โครงสร้างรับผิดทางอาญา

1. การกระทำครบ “องค์ประกอบ” ที่กฎหมาย
บัญญัติหมายความว่า
(1) ผู้กระทำจะต้องมี “การกระทำ”

(2) การกระทำนั้นจะต้องครบ “องค์ประกอบ
ภายนอก” ที่กฎหมายบัญญัติไว้
(3) การกระทำจะต้องครบ “องค์ประกอบภายใน”
ที่กฎหมายบัญญัติไว้
(4) ผลของการกระทำจะต้องสัมพันธ์กับการกระ
ทำตามหลักในเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างการกระ
ทำและผล

2.การกระทำที่ครบตามหลักเกณฑ์ข้างต้นทั้ง 4
ประการนั้นจะต้องไม่มีกฎหมายยกเว้นความผิด

3. การกระทำที่ไม่มีกฎหมายยกเว้นความผิดจะต้อง
ไม่มีกฎหมายยกเว้นโทษด้วย

ประมวลกฎหมายอาญา
มาตรา 136 ผู้ใดดูหมิ่นเจ้าพนักงานซึ่งกระทำการ
ตามหน้าที่ หรือเพราะได้กระทำการตามหน้าที่ ต้อง
ระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสอง
หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

โครงสร้างความผิดทางอาญามาตรา136

องค์ประกอบภายนอก

1. ดูหมิ่น
2. เจ้าพนักงาน
3. ซึ่งกระทำการตามหน้าที่หรือเพราะได้กระทำการ
ตามหน้าที่

องค์ประกอบภายใน
-เจตนา

จากโครงสร้างสามารถอธิบายได้ดังนี้
"ดูหมิ่น" หมายถึง การดูถูกเหยียดหยาม สบ

ประมาท หรือทำให้อับอาย การวินิจฉัยว่าการกล่าว
วาจาอย่างไรเป็นการดูหมิ่นผู้อื่นหรือไม่ จึงต้อง
พิจารณาว่าถ้อยคำที่กล่าวเป็นการดูถูกเหยียด
หยามสบประมาทผู้ที่ถูกล่าวถึง หรือเป็นการทำให้ผู้
ที่ถูกกล่าวถึงอับอายหรือไม่

"เจ้าพนักงาน” หมายความว่า บุคคลซึ่ง
กฎหมายบัญญัติว่าเป็นเจ้าพนักงาน หรือได้รับแต่ง
ตั้งตามกฎหมายให้ปฏิบัติหน้าที่ราชการ ไม่ว่าเป็น
ประจำหรือครั้งคราว และไม่ว่าจะได้รับค่า
ตอบแทนหรือไม่"

ก า ร ดู ห มิ่ น เ จ้ า พ นั ก ง า น ที่ จ ะ
เ ป็ น ค ว า ม ผิ ด ต า ม ม า ต ร า 1 3 6 จ ะ ต้ อ ง
เ ป็ น ก า ร ดู ห มิ่ น ที่ เ กี่ ย ว กั บ ก า ร ทำ ง า น
ด้ ว ย เ ช่ น ดู ห มิ่ น ตำ ร ว จ ที่ ตั้ ง ด่ า น ต ร ว จ
ดู ห มิ่ น ค รู ที่ ส อ น ห นั ง สื อ ดู ห มิ่ น ห ม อ ที่
รั ก ษ า ค น ไ ข้ แ ต่ ถ้ า ห า ก เ ป็ น ก า ร ดู ห มิ่ น
ใ น เ รื่ อ ง อื่ น ห รื อ ป ร ะ เ ด็ น ส่ ว น ตั ว ที่ ไ ม่
เ กี่ ย ว กั บ ก า ร ทำ ง า น ต า ม ห น้ า ที่ ก็ ย่ อ ม
ไ ม่ มี ค ว า ม ผิ ด ต า ม ม า ต ร า 1 3 6 เ ช่ น
ก า ร ก ล่ า ว ถึ ง ตำ ร ว จ ใ น ป ร ะ เ ด็ น ว่ า มี ชู้
ก า ร ก ล่ า ว ถึ ง ค รู ว่ า มี พ ฤ ติ ก ร ร ม เ ข้ า
ข่ า ย ทุ จ ริ ต ค อ ร์ รั ป ชั่ น ห รื อ ก า ร ก ล่ า ว
ถึ ง ห ม อ ว่ า เ อ า เ ว ล า ทำ ง า น ไ ป เ ที่ ย ว
ส น า ม ก อ ล์ ฟ

ดั ง นั้ น ก า ร ก ร ะ ทำ ที่ จ ะ เ ป็ น
ค ว า ม ผิ ด ต า ม ม า ต ร า 1 3 6 จ ะ ต้ อ ง มี
อ ง ค์ ป ร ะ ก อ บ ที่ ค ร บ ถ้ ว น ส ม บู ร ณ์ ทั้ ง
ส า ม ข้ อ ที่ ก ล่ า ว ม า ห า ก ข า ด อ ง ค์
ป ร ะ ก อ บ ข้ อ ใ ด ข้ อ ห นึ่ ง ก็ ไ ม่ เ ป็ น ค ว า ม
ผิ ด ทั น ที

ประมวลกฎหมายอาญา
ม า ต ร า 1 3 9 ผู้ ใ ด ข่ ม ขื น ใ จ เ จ้ า
พ นั ก ง า น ใ ห้ ป ฏิ บั ติ ก า ร อั น มิ ช อ บ ด้ ว ย
ห น้ า ที่ ห รื อ ใ ห้ ล ะ เ ว้ น ก า ร ป ฏิ บั ติ ก า ร
ต า ม ห น้ า ที่ โ ด ย ใ ช้ กำ ลั ง ป ร ะ ทุ ษ ร้ า ย
ห รื อ ขู่ เ ข็ ญ ว่ า จ ะ ใ ช้ กำ ลั ง ป ร ะ ทุ ษ ร้ า ย
ต้ อ ง ร ะ ว า ง โ ท ษ จำ คุ ก ไ ม่ เ กิ น สี่ ปี ห รื อ
ป รั บ ไ ม่ เ กิ น แ ป ด ห มื่ น บ า ท ห รื อ ทั้ ง จำ
ทั้ ง ป รั บ

โครงสร้างความผิดทางอาญามาตรา139

องค์ประกอบภายนอก

1. ข่มขืนใจโดยใช้กำลังประทุษร้าย หรือขู่เข็ญว่าจะ
ใช้กำลังประทุษร้าย
2. เจ้าพนักงาน
3. ให้ปฏิบัติการอันมิชอบด้วยหน้าที่หรือได้ละเว้น
การปฏิบัติการตามหน้าที่

องค์ประกอบภายใน
-เจตนา

บทที่2
คำอธิบายจากบรรทัดฐานคำพิพากษาศาลฎีกา

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8422/2558

การที่จำเลยที่ 1 พูดจาให้ร้ายผู้เสียหายขณะ
ปฏิบัติหน้าที่เข้าตรวจค้นร้านโดยใช้คำว่า "ปลัด
ส้นตีน" ซึ่งเป็นคำดูหมิ่นเหยียดหยาม เป็นการ
กระทำความผิดฐานดูหมิ่นเจ้าพนักงานซึ่งกระทำ
การตามหน้าที่ ตาม ป.อ. มาตรา 136 สำเร็จแล้ว
กระทงหนึ่ง ส่วนการที่จำเลยที่ 1 ร่วมกับจำเลยที่ 2
ทำให้ผู้เสียหายเกิดความกลัวหรือความตกใจโดย
การขู่เข็ญขณะที่ผู้เสียหายเข้าตรวจภายในร้าน โดย
จำเลยที่ 1 พูดขึ้นว่า ไปเอาปืนมายิงให้ตาย อย่าให้
ออกไปได้ แล้วจำเลยที่ 2 วิ่งไปหยิบไม้เบสบอลมาตี
ผู้เสียหาย 1 ที จำเลยที่ 1 เอาไม้กวาดไล่ตีผู้เสียหาย
เป็นการกระทำต่อเนื่องกันไป โดยมีเจตนาเดียวกัน
คือทำร้ายผู้เสียหาย จึงเป็นการกระทำกรรมเดียว
กับการร่วมกันใช้กำลังทำร้ายผู้อื่นโดยไม่ถึงกับเป็น
เหตุให้เกิดอันตรายแก่กายหรือจิตใจ

จากคำพิพากษาฎีกา จะเห็นได้ว่าการที่จำเลย
ที่1พูดจาให้ร้ายผู้เสียหายขณะปฏิบัติหน้าที่เข้า
ตรวจค้นร้านโดยใช้คำว่า "ปลัดส้นตีน" ซึ่งคำดัง
กล่าวเป็นการดูหมิ่นและปลัดเป็นเจ้าพนักงานที่
กระทำตามหน้าที่ ซึ่งมีความผิดตามประมวล
กฎหมายอาญามาตรา 136 ซึ่งจะเป็นความผิดนั้น
ได้ครบทั้งองค์ประกอบภายในและภายนอกซึ่งการ
ที่จำเลยได้กล่าวมานั้นเปผ้นการเจตนาแน่นอน
ส่วนการที่จำเลยที่ 1 ร่วมกับจำเลยที่ 2 ทำให้ผู้เสีย
หายเกิดความกลัวหรือความตกใจโดยการขู่เข็ญ
ขณะที่ผู้เสียหายเข้าตรวจภายในร้าน โดยจำเลยที่ 1
พูดขึ้นว่า ไปเอาปืนมายิงให้ตาย อย่าให้ออกไปได้
แล้วจำเลยที่ 2 วิ่งไปหยิบไม้เบสบอลมาตีผู้เสียหาย
1 ที จำเลยที่ 1 เอาไม้กวาดไล่ตีผู้เสียหาย เป็นการ
กระทำต่อเนื่องกันไป โดยมีเจตนาเดียวกันคือ
ทำร้ายผู้เสียหาย จึงเป็นการกระทำกรรมเดียวกับ
การร่วมกันใช้กำลังทำร้ายผู้อื่นโดยไม่ถึงกับเป็นเหตุ
ให้เกิดอันตรายแก่กายหรือจิตใจ

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2989/2537

การที่จำเลยพูดขู่เข็ญจะฆ่าผู้เสียหายซึ่งเป็น
เจ้าพนักงานป่าไม้หากไม่ปล่อยไม้ที่ยึด เป็นการ
ข่มขืนใจผู้เสียหายซึ่งเป็นเจ้าพนักงานให้ปฏิบัติการ
อันมิชอบด้วยหน้าที่หรือให้ละเว้นการปฏิบัติการ
ตามหน้าที่ เป็นการลงมือกระทำความผิดครบองค์
ประกอบความผิดแล้วแต่การกระทำนั้นไม่บรรลุผล
เพราะผู้เสียหายไม่เกรงกลัวไม่ยินยอมปล่อยไม้ที่ยึด
ผู้เสียหายจึงไม่ได้ปฏิบัติการอันมิชอบด้วยกฎหมาย
หรือละเว้นการปฏิบัติการตามหน้าที่ที่จำเลยข่มขืน
ใจ จำเลยจึง มีความผิดขั้นพยายามตามประมวล
กฎหมายอาญา มาตรา 139ประกอบมาตรา 80

ทำตามซะไม่งั้นจะทำให้หายไป

จากคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวประการแรก
กรณีที่จำเลยพูดขู่เข็ญจะฆ่าผู้เสียหายเจ้าพนักงาน
ป่าไม้ ถือเป็นองค์ประกอบภายนอกมาตรา139
ประการที่สองได้ข่มขืนใจผู้เสียหายซึ่งเป็นเจ้าพนัก
งานให้ปฎิบัติการอนมิชอบในหน้าที่ซึ่งเป็นประการ
ที่สองในการทำความผิดองค์ประกอบภายนอก
มาตรา139แต่การกระทำนั้นไม่บรรลุผล เพราะผู้
เสียหายไม่เกรงกลัวไม่ยินยอมปล่อยไม้ที่ยึด ผู้เสีย
หายจึงไม่ได้ปฏิบัติการอันมิชอบด้วยกฎหมายหรือ
ละเว้นการปฏิบัติการตามหน้าที่ที่จำเลยข่มขืนใจ
จำเลยจึง มีความผิดขั้นพยายามตามประมวล
กฎหมายอาญา มาตรา 139ประกอบมาตรา 80

บทที่3
สรุปเนื้ อหาและข้อเสนอแนะ

สรุป

ในมาตรา136และมาตรา139เป็นความผิดต่อ
เจ้าพนักงานในประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งใน
มาตรา136เป็นเรื่องเกี่ยวกับการดูหมิ่นทำให้เจ้า
หน้าที่เสียหายด้วยคำพูดและมาตรา139เป็นการ
ขืนใจให้เจ้าหน้าที่ปฎิบัติหน้าที่โดยมิชอบ ดัง
ตัวอย่างคำพิพากษาฎีกา ที่จำเลยพูดดูหมิ่นปลัดซึ่ง
คำว่า ปลัดส้นตีน ถือเป็นการเหยียดพูดจาให้ปลัด
เสียหายจึงมีความผิดตามมาตรา136 และคำ
พิพากษาฎีกาต่อมาเป็นเรื่องเกี่ยวกับมาตรา139ซึ่ง
จำเลยพยายามขู่เข็ญเจ้าหน้าที่ป่าไม้ซึ่งการผูขู่เข็ญ
เจ้าหน้าที่ต่อให้พยายามแต่เป็นการเจตนาทำให้มี
ความผิดตามมาตรา139

ข้อเสนอแนะ

กฎหมายในมาตรา136และมาตรา139 เป็น
ความผิดที่มีการเกิดขึ้นด้วยคำพูดในฐานะนิสิตควร
ให้แก้ไขไม่ควรจำคุกตั้งแต่แรกถ้าไม่แก้ไขคำพูดดัง
กล่าวก็ให้จำคุก

บรรณานุกรม

หนังสือประมวลกฎหมายอาญา
https://www.xn-
-42cgi4cjab1btnchd1exbza5gvad6dvnqc6f.co
m/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0
%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%A5%E0
%B8%81%E0%B8%8E%E0%B8%AB%E0%B
8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%
AD%E0%B8%B2%E0%B8%8D%E0%B8%B2
%20%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%95
%E0%B8%A3%E0%B8%B2%20139.html
https://www.xn-
-42cgi4cjab1btnchd1exbza5gvad6dvnqc6f.co
m/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0
%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%A5%E0
%B8%81%E0%B8%8E%E0%B8%AB%E0%B
8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%
AD%E0%B8%B2%E0%B8%8D%E0%B8%B2
%20%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%95
%E0%B8%A3%E0%B8%B2%20136.html