SEPSIS AND SEPTIC SHOCK

การพัฒนาบรกิ ารพยาบาล : Service Plan สาขาอายุรกรรม เปน็ การพยาบาลกลุ่มผปู้ ว่ ย อายรุ กรรม
ตงั้ แตแ่ รกรับ ประเมินอาการ คดั กรอง ใหก้ ารพยาบาลดูแล ในระหว่างอยูโ่ รงพยาบาล ขณะสง่ ตอ่ และจาหนา่ ย
ซ่งึ มเี ป้าหมายทางการพยาบาล ประเด็นการพยาบาลท่สี าคั และสมรรถนะพยาบาลที่จาเปน็

Sepsis คือ ภาวะทร่ี ่างกายของเรามีปฏกิ ิรยิ าตอบ สนองตอ่ การตดิ เช้ือหรือ ตอ่ พษิ ของเชอื้ โรคโดยทาให้เกดิ การ

อกั เสบท่ัวรา่ งกาย หรอื การติดเช้ืออาจเกดิ ข้ึนท่ตี าแหน่งใด ตาแหนง่ หนงึ่ ของรา่ งกาย หรือเปน็ การติดเชื้อทวั่
รา่ งกายกไ็ ด้

Septic shock เป็นภาวะ sepsis ทผี่ ปู้ ่วยยังคงมคี วามดนั โลหติ ตา่ แมไ้ ด้รบั การรกั ษาด้วยสารน้าจนพอเพยี งแลว้

และยังมหี ลกั ฐานทบี่ ่งชี้วา่ มีเลือดไปเล้ียงอวัยวะตา่ งๆ ลดลง เชน่ lactic acidosis ปสั สาวะออกนอ้ ย หรอื มรี ะดบั
ความรู้สตเิ ปลย่ี นแปลง ผู้ปว่ ยทไ่ี ดร้ บั ยากระตุ้นหวั ใจและยาบีบหลอดเลือดอาจมีความดันเลือดเปน็ ปกติขณะท่ีมี
เลือดไปเล้ียงอวัยวะต่างๆ ลดลง

อาการการและอาการแสดง

รู้สึกหนาว มือและเทา้ เย็นมาก เปน็ ไข้ขน้ึ สงู ผปู้ ่วยบางราย อาการอาจคอ่ ย ๆ เปน็ หนักขึน้ หายใจเรว็ ขึน้
ชีพจรเต้นเร็ว หากผู้ปว่ ยไม่ไดร้ บั การรกั ษาทันท่วงทีและปลอ่ ยใหอ้ าการกาเริบ จะปรากฏอาการรุนแรง ดังนี้
รู้สึกตวั น้อยลง รวมทั้งสบั สนจนคดิ อะไรไมอ่ อก คลนื่ ไส้และอาเจียน ผิวหนังอาจเกิดจดุ หรอื แดง ปสั สาวะนอ้ ยลง
เลือดไหลเวยี นไปเลี้ยงอวยั วะไมเ่ พียงพอ นาไปสู่ภาวะช็อก

ทั้งนี้ เดก็ ท่ีติดเช้อื ในกระแสเลือด อาการจะแสดงออกไมช่ ัดเจนเหมือนผู้ให ่ โดยเด็กอาจจะตวั เยน็ มาก
เกิดจุดเปน็ หย่อม ๆ และมีสผี วิ ออกเขียว ๆ หรือผิวซีด หายใจถกี่ วา่ ปกติ รสู้ กึ เหนือ่ ยงา่ ยและซึมลง ปลกุ ให้ตื่นยาก
เมอ่ื ลองกดผ่นื บนผิวหนงั แลว้ ผื่นน้นั ไม่ยอมหายไปตามรอยกด

สาเหตขุ องการตดิ เชอ้ื ในกระแสเลือด

เกิดจากการติดเช้ือแบคทีเรียทีส่ ว่ นใดสว่ นหนง่ึ ของร่างกาย โดยท่ัวไปแลว้ การติดเชอ้ื แบคทีเรียเกดิ ขน้ึ ได้
จากหลายสาเหตุ แบง่ เปน็ การติดเช้อื จากปั หาสขุ ภาพท่วั ไป และภาวะแทรกซอ้ นจากการตดิ เชอ้ื ในโรงพยาบาล
ซง่ึ มรี ายละเอียด ดงั น้ี

การตดิ เชือ้ จากปญั หาสุขภาพทว่ั ไป ปั หาสขุ ภาพถอื เป็นสาเหตุของการตดิ เชอ้ื ในกระแสเลือดท่พี บได้มากท่ีสดุ
โดยเชือ้ แบคทเี รียจะเข้าสู่กระแสเลือดและแบง่ ตัวอย่างรวดเร็ว ทาใหเ้ กดิ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดทนั ที ปั หา
สขุ ภาพซงึ่ เป็นสาเหตขุ องการตดิ เชอ้ื ในกระแสเลือด ที่พบบ่อย ได้แก่
โรคท่เี กย่ี วกับการติดเช้อื ในปอด เชน่ ปอดบวม การติดเช้ือทีไ่ ต โรคทางเดินปัสสาวะอักเสบ การตดิ เชือ้ บรเิ วณ
ชอ่ งทอ้ ง เปน็ ตน้

ตดิ เช้อื แผลกดทบั ตดิ เชอื้ ทางเดินปัสสาวะ ติดเชือ้ ทป่ี อด

ภาวะแทรกซอ้ นจากการตดิ เช้อื ในโรงพยาบาล ผ้ทู ตี่ ้องเข้าโรงพยาบาลเพอื่ รบั การรกั ษาด้วยกระบวนการทาง
แพทยห์ รือการผ่าตัดนนั้ เสยี่ งตดิ เชือ้ ในกระแสเลอื ดสูง เนื่องจากเชอ้ื แบคทีเรยี อาจตา้ นฤทธยิ์ าปฏิชีวนะ
นอกจากน้ี ยังมปี ัจจัยเส่ียงอกี หลายประการ โดยผู้ที่เสี่ยงต่อการตดิ เช้ือมักมลี กั ษณะดังน้ี
ผู้ที่ไดร้ บั บาดเจ็บจนเกิดแผลขนาดให ห่ รอื ถูกไฟลวก ผู้ทมี่ ีระบบภูมิคมุ้ กนั ร่างกายออ่ นแอ เช่น ผูต้ ดิ เช้อื เอชไอวี
(HIV) หรือผู้ป่วยลูคเี มีย ผู้ท่ไี ด้รบั การรกั ษาด้วยเคมีบาบัด ฉีดสเตยี รอยด์ หรอื วิธที ่ีทาใหภ้ ูมคิ ุ้มกนั ร่างกายอ่อนแอ
ผู้ท่ตี ้องสวนปสั สาวะ หรือผู้ทถี่ ูกสอดท่อเขา้ ไปในหลอดเลอื ดดา ผูท้ ต่ี อ้ งใช้เคร่ืองช่วยหายใจ
เดก็ อายุน้อยมากหรือคนชรา

การวนิ จิ ฉยั การติดเช้อื ในกระแสเลอื ด

การวินิจฉยั การติดเชอ้ื ในกระแสเลือดน้ันทาไดย้ าก เนือ่ งจากแพทยไ์ มส่ ามารถวินจิ ฉัยเพ่ือระบุสาเหตุของ
การตดิ เชื้อได้อย่างชดั เจน แพทย์จึงต้องใชว้ ิธีการตรวจหลายอย่าง ซ่งึ ขึน้ อยกู่ บั อาการและความเหมาะสมของ
ผู้ป่วยแต่ละคน ดังนี้
การตรวจอาการท่ัวไป เบอื้ งตน้ แพทย์จะตรวจอาการของผู้ปว่ ย ประกอบกบั ดปู ระวัตกิ ารรกั ษา นอกจากน้ี แพทย์
จะตรวจร่างกายเพอื่ วัดระดับความดันโลหติ อุณหภมู ิร่างกาย ชีพจร และอาการ หรือสั าณของปั หาสขุ ภาพ
อน่ื ๆ ที่เกิดร่วมกบั การติดเชื้อในกระแสเลอื ด

การประเมนิ ผู้ป่วยดว้ ยเคร่อื งมอื SOS score (search out severity score)

การวนิ จิ ฉยั การตดิ เช้ือในกระแสเลอื ด(ต่อ)

การตรวจเลือด แพทย์จะเก็บตัวอย่างเลือดของผู้ป่วยเพ่อื นาไปตรวจหาการติดเชื้อ การเกดิ ลิ่มเลอื ด การทางานที่
ตับหรือไต ความสามารถในการลาเลยี งออกซิเจน และระดับความสมดลุ ของเกลอื แรใ่ นรา่ งกายผ้ปู ่วย

การตรวจปัสสาวะ ผปู้ ่วยทางเดนิ ปัสสาวะอักเสบต้องนาตวั อย่างปัสสาวะใหแ้ พทยต์ รวจ เพ่ือดูการตดิ เชอ้ื ของ
แบคทเี รีย
การตรวจสารคัดหล่ังจากบาดแผล หากผู้ป่วยไดร้ บั บาดเจ็บและเกิดแผลตดิ เช้ือ แพทย์จะเก็บตวั อย่างสารคดั หลง่ั
จากบาดแผลมาตรวจ เพื่อช่วยในการจ่ายยาปฏชิ วี นะให้สามารถรกั ษาการติดเชอื้ ไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพ
การตรวจน้ามกู หรือเสมหะ หากผูป้ ่วยเกดิ อาการไอและมีเสมหะด้วย แพทยจ์ ะเกบ็ ตัวอย่างน้ามูกหรอื เสมหะ โดย
การตรวจนจี้ ะชว่ ยวนิ จิ ฉยั ชนิดของแบคทเี รียอันเปน็ สาเหตุของการตดิ เชอ้ื

ปัญหา/อุปสรรค/แนวทางแก้ไข