การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

ขน้ั ตอนและวธิ ีการผลติ หัวเช้ือสดไตรโคเด

วสั ดุและอุปกรณ์
1.หวั เช้ือราไตรโคเดอร์มา (ชนิดแหง้ /น้ำ� )
2. หมอ้ หุงขา้ ว
3. ขา้ วสาร
4. ยางวง
5. เขม็ หมุด
6. ถุงพลาสติกทนร้อนขนาด 8 x 12 นิ้ว
7. กรวยกรอง/ผา้ ขาวบาง
8. ขวดน้ำ� ดื่ม ขนาด 500 มิลลิลิตร

1. หุงขา้ วใหส้ ุกพอดี ตกั ขา้ วใส่ถุงขณะยงั ร้อน ถุงละ วธิ ีเตรียมอาหารเลยี้ งเช้ือ
250-300 กรัม รีดอากาศออกจากถุง วางใหอ้ ุ่น
2. เหยาะหวั เช้ือแหง้ หรือฉีดพน่ หวั เช้ือน้ำ� ประมาณ 43การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี
3-4 คร้ัง รัดปากถุงดว้ ยยาง เขยา่ ใหห้ วั เช้ือกระจายเขา้
กนั ใชเ้ ขม็ หมดุ เจาะ 30-40 รู ใตย้ างรัด เพอื่ ระบายอากาศ
3. วางถุงเช้ือบริเวณที่มีแสงสวา่ ง อากาศถ่ายเทสะดวก
ไม่มีแมลงศตั รูรบกวน ดึงถุงดา้ นบนข้ึนเลก็ นอ้ ย
4. เมื่อครบ 7 วนั จะไดเ้ ช้ือราไตรโคเดอร์มาชนิดสด
สามารถนำ� ไปใชไ้ ดท้ นั ที

การผลิตหวั เช้ือแบบน้ำ�

1. เติมน้ำ� ด่ืมสะอาดขนาด 500 มิลลิลิตร ลงในถุงหวั
เช้ือชนิดสด คลุกเคลา้ ให้เขา้ กนั กรองเอาเฉพาะน้ำ� สี
เขียว ลงในขวดน้ำ� เดิม จะไดห้ วั เช้ือน้ำ� เขม้ ขน้
2. การขยายเช้ือน้ำ� กระทำ� เช่นเดียวกบั การขยายเช้ือ
แบบผงแหง้ โดยฉีดพน่ หรือหยดหวั เช้ือน้ำ� 3-4 คร้ัง/ถุง

การน�ำเชื้อราไตรโคเดอร์มาไปใช้พชื ปลกู ทว่ั ไป
1.การคลุกเมลด็ เช้ือสด 10 กรัม ใชส้ ำ� หรับคลุกเมลด็ พนั ธุ์ 1 กิโลกรัม ดำ� เนิน
การโดยใส่เช้ือสดลงในถุงพลาสติก เติมน้ำ� ละอาดเลก็ นอ้ ย บีบใหส้ ปอร์สีเขียวหลุดออก
ใส่เมลด็ ลงในถุง คลุกเคลา้ ใหเ้ ขา้ กนั นำ� เมลด็ พืชไปปลูกไดท้ นั ที หรือผ่งึ ลมใหแ้ หง้ ก่อน
2.การผสมเช้ือราไตรโคเดอร์มากบั ป๋ ุยหมกั เช้ือสด 1 กิโลกรัม + ร�ำ 4
กิโลกรัม + ป๋ ุยหมกั 100 กิโลกรัม (ท่ีเยน็ แลว้ ) คลุกเคลา้ ใหเ้ ขา้ กนั นำ� ไปรองกน้ หลุม
หรือหวา่ นบริเวณโคนตน้ พืช
3. เช้ือสดที่ผสมแลว้ (1 ส่วน) + วสั ดุปลูก (4 ส่วน)
- คลุกเคลา้ ใหเ้ ขา้ กนั ก่อนบรรจุลงในภาชนะปลูก - หวา่ นลงดินในแปลงก่อนปลูกพชื
- หวา่ นลงในแปลงท่ีปลูกพืชแลว้ - หวา่ นลงดินใตท้ รงพมุ่ / โคนตน้
4. การใชเ้ ช้ือสดฉีดพน่ เช้ือไตรโคเดอร์มาสด 1 กิโลกรัม ผสมกบั น้ำ� 200
ลิตร โดยการเติมน้ำ� ลงในถุงเช้ือสด กวนเพื่อลา้ งสปอร์ กรองเอาเฉพาะสปอร์สีเขียว เติม
น้ำ� ใหค้ รบ 200 ลิตร
-ฉีดพน่ หลงั หวา่ นเมลด็ และคลุมฟาง
-ฉีดพน่ ระยะท่ีพชื กำ� ลงั เจริญเติบโต
-ฉีดพน่ หลงั หยอดเมลด็ ลงในหลุมปลูกแลว้
-ฉีดพน่ หลงั ยา้ ยกลา้ พืชลงปลูก
-ฉีดพน่ ในกระบะเพาะกลา้ /กระถางปลูก
-ฉีดพน่ ลงดินใตท้ รงพมุ่ พืชเช้ือสด 250 กรัม ผสมฝ่ นุ แดง 2 ขีด

การใช้เชื้อราไตโคเดอร์มาเพอื่ คลกุ เมลด็ พริกก่อนปลกู
แช่เมลด็ พนั ธุ์ก่อนปลูก เพ่ือควบคุมเช้ือราที่ติดมากบั เมลด็ พนั ธุ์ไดเ้ ป็นอยา่ งดี
ใชเ้ ช้ือราไตรโคเดอร์มา อตั รา 10 กรัม หรือประมาณ 1 ชอ้ นโตะ๊ ผสมน้ำ� 5-10 มิลลิลิตร
คลุกกบั เมลด็ พนั ธุ์ 1 กิโลกรัม ผ่งึ ใหแ้ หง้ ก่อนนำ� ไปเพาะกลา้
การใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มาเพอ่ื ควบคมุ โรคพริกในแปลงปลกู พริก
ใชเ้ ช้ือราไตรโคเดอร์มาชนิดสดฉีดพน่ ตน้ พริกไดโ้ ดยตรง เช้ือราไตรโคเดอร์มา 1 กิโลกรัม
ผสมน้ำ� 80-100 ลิตร กรองเอาเฉพาะน้ำ� ฉีดพน่ บนพชื หรือรดลงดินหรือวสั ดุปลูก ใชใ้ น
พ้นื ที่ 1 ไร่ ควรฉีดพน่ ในตอนเยน็

44การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

วสั ดุส�ำหรับทำ� ป๋ ยุ หมักจากก้อนเชื้อเห็ด
1.กอ้ นเช้ือเห็ดนางฟ้า นางรม แครง หูหนู ที่หมดอายหุ รือไม่ใหผ้ ลผลิตแลว้
2.ป๋ ุยคอก ไดแ้ ก่ มูลววั ข้ีไก่แกลบ มูลหมูตากแหง้ หรือมูลควาย
3.สารเร่งซุปเปอร์ พด.1 หรือ หวั เช้ืออีเอม็
4.เช้ือสดไตรโคเดอร์
5 เช้ือราบิววาเรีย เมธาไรเซียม (สำ� หรับกำ� จดั หนอนและแมลงที่มากินเสน้ ใย และ
ขยายพนั ธุ์ขณะทำ� ป๋ ุยหมกั )
วธิ ีทำ� ป๋ ยุ หมกั จากก้อนเช้ือเห็ด
1.นำ� กอ้ นเช้ือเห็ดที่หมดอายแุ ลว้ จำ� นวน 100 กิโลกรัม มาทุบใหล้ ะเอียดแลว้ ผสม
ป๋ ุยคอก 20 กิโลกรัม คลุกเคลา้ ให้
2.ละลายสารเร่งซุปเปอร์พด 1. อตั รา 10 กรัม ต่อน้ำ� 20 ลิตร หวั เช้ืออีเอม็ อตั รา
10 ซีซี ต่อน้ำ� 10 ลิตร เช้ือราบิวาเรีย หรือเมตาไรเซียม อตั รา 50 กรัมต่อน้ำ� 10 ลิตร
คลุกเคลา้ ส่วนผสมท้งั หมดใหเ้ ขา้ กนั ปรับกองป๋ ุยหมกั ใหม้ ีความช้ืนประมาณ 60-65
เปอร์เซ็นต์
3.กลบั กองป๋ ุยหมกั ทุก 7 วนั เพ่อื ระบายอากาศ และไม่ใหเ้ กิดการสะสมความร้อน
มากเกินไป เมื่อกองป๋ ุยเริ่มเยน็ ลง (ประมาณ 1 เดือน) ก่อนนำ� ไปใช้ ใหร้ าดดว้ ยน้ำ�
ละลายเช้ือราไตโคเดอร์มาเขม้ ขน้ อตั รา 2 กิโลกรัมต่อน้ำ� 4 ลิตร ก่อนนำ� ไปใช้
การน�ำป๋ ยุ หมักจากก้อนเชื้อเห็ดไปใช้
1.ป๋ ุยหมกั ท่ีไดส้ ามารถนำ� ไปใชร้ องกน้ หลุมก่อนปลูกพืช อตั รา 200 กรัม/
หลุม และโรยบริเวณทรงพมุ่ พริก อตั รา 200 กรัม/ตน้ ทุกๆ 1-2 เดือน
2.สามารถนำ� ป๋ ุยหมกั จากกอ้ นเช้ือเห็ดไปใชเ้ ป็นวสั ดุสำ� หรับเพาะกลา้ พืช
พริก ไดโ้ ดยไม่ตอ้ งผสมกบั วสั ดุปลูกหรืออาจผสมกบั วสั ดุเพาะอื่นอตั รา 1: 4

45การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

การใช้เช้ือแบคทเี รียปฏปิ ักษ์ Bacillus เพอื่ ป้องกนั กำ� จดั โรคพชื
แบคทีเรียที่นิยมนำ� มาใช้ เช่น Bacillus spp. เพื่อการควบคุมโรคพชื
เนื่องจากสามารถควบคุมเช้ือสาเหตุโรคพืชไดด้ ว้ ยกลไกต่างๆเช่นการสร้างสาร
ปฏิชีวนะการกระตุน้ ใหเ้ กิดความตา้ นทานโรคในพืชสามารถเจริญเพ่ิมปริมาณได้
รวดเร็ว(จิระเดช,2549)แบคทีเรียบาซิลลสั สามารถสร้างสปอร์ที่เรียกว่าเอน็ โดส
ปอร์(endospore)เป็ นโครงสร้างที่มีความทนทานต่อสภาวะแวดลอ้ มที่ไม่เหมาะ
สมทนต่ออุณหภูมิสูง แสงแดด และสามารถปรับตวั ใหอ้ ยใู่ นสภาพธรรมชาติได้
ยาวนาน แบคทีเรียกลุ่มน้ีเป็นกลุ่มที่มกั พบไดท้ ว่ั ไปในสภาพธรรมชาติ รวมท้งั
เช้ือแบคทีเรียสายพนั ธุ์ B. subtilis ที่มีการนำ� มาประยกุ ตก์ นั อยา่ งกวา้ งขวาง พบวา่
มกั จะเจริญปะปนอยมู่ ากมายท้งั ในดิน

เช้ือรา Fusarium solani เช้ือ Bacillus subtilis

การใช้แบคทเี รีย Bacillus เพอื่ ควบคมุ โรคเห่ียวของพริก (Ralstonia so-
lancearum)
ควบคุมโรคเหี่ยวสาเหตุจาก แบคทีเรีย Ralstonia solanacearum ในพืช
ตระกลู มะเขือ เช่น พริก มะเขือเทศ มะเขือเปราะ มะเขือยาว มนั ฝร่ัง และ พืช
ตระกลู ขิง ไดแ้ ก่ ขิง ปทุมมา ขมิ้น ไพล

46การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

เชอ้ื สาเหตุ
โรค

โรคกลา้ เหี่ยวของแอปเปิ้ ล Fusarium sp.
โรคแขง้ ดำ� ของยาสูบ Phytophthora nicotianae
โรคโคนเน่าดำ� ของถวั่ Macrophomina sp., M. phaseolina
โรคเน่าระดบั ดินของพืชผกั Sclerotium rolfsii
โรคเน่าสีเทาของผกั และผลไม ้ Botrytis cinerea
โรคเน่าสีน้ำ� ตาลของพีท Monilinia laxa, M. fructicola, Rhizopus stolonifer
โรคใบจุดของผกั Alternaria alternata
โรคใบจุดซิกาโทกาของกลว้ ย Mycosphaerella fijiensis
โรคใบด่างของมะเขือเทศ Cucumber mosaic virus
โรคใบไหมข้ องขา้ วโพด Bipolaris maydis
โรคใบไหมข้ องพริก Phytophthora capsici
โรคผลจุดดำ� ผลร่วงของสม้ Phyllosticta citricarpa
โรคราเขียวของเห็ด Trichoderma sp., T. harzianum
โรคลำ� ตน้ เน่าของเรพซีด Sclerotium sclerotiorum
โรคเหี่ยวของขา้ วสาลี Fusarium graminearum

วธิ ีการใช้และอัตราใช้
1 แช่ท่อนพนั ธุ์หรือเมลด็ แช่หวั พนั ธุ์หรือเมลด็ ในสารละลายชีวภณั ฑ์
BS สายพนั ธุ์ BS-DOA 24 อตั รา 50 กรัม ต่อน้ำ� 20 ลิตร เป็นเวลา 30 นาที ผ่งึ
ใหแ้ หง้ ก่อนนำ� ไปปลูก แปลงปลูก
2 หลงั ปลูก ใหร้ ดดว้ ยสารละลาย ชีวภณั ฑ์ BS สายพนั ธุ์ BS-DOA 24
อตั รา 50 กรัม ต่อน้ำ� 20 ลิตร รดใหท้ ว่ั แปลงทุก 30 วนั

47การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

การใชแ้ บคทีเรีย Bacillus
เพ่อื ควบคุมโรคแอนแทรกโนสของพริก (Colletotrichum sp.)

(ก) เช้ือสาเหตุโรคกงุ้ แหง้ ของพริก (ข) บาซิลลัส ซับทลิ ิส

(ก) แบคทีเรียบาซิลลสั บนอาหารเล้ียงเช้ือ
(ข) แบคทีเรียบาซิลลสั ซบั ทิลิส ยบั ย้งั การเจริญของ

วิธใี ชแ้ ละอัตราใช้
เช้ือแบคทีเรียบาซิลลสั ซบั ทิลิส 40-50 กรัม/น้ำ� 20 ลิตร ฉีดพน่ เม่ือเร่ิมพบ โรค และ
ฉีดพน่ ซบั ทิลิส 40-50 กรัม/น้ำ� 20 ลิตร ฉีดพน่ เม่ือเริ่มพบ โรค และฉีดพน่ ทุก 5 วนั
(ประมาณ 4-5 คร้ัง)

48การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี



คณะผู้จดั ทำ�
นายธวัชชัย เปาะทอง
นายธรี พงค์ ยอดระบำ�

นางสาวมาริษา เหมอื นใจ


หลักสตู รพฒั นาการเกษตรเเละการจดั การธรุ กจิ เกษตร
อาจารย์ทป่ี รกึ ษา : อาจารย์ สาธติ บัวขาว