บทเสภาสามัคคีเสวก

บทเสภาสามคั คเี สวก ตอน สามคั คเี สวก
สิ่งหน่ึงที่เราควรมีไว้ในจิตใจ คือ พระเจ้าแผ่นดิน
เปรียบเสมือนพ่อบังเกิดเกล้าที่เราควรเคารพนับถือ เราต้องไม่
เห็นแก่ประโยชน์ส่วนตัวมากเกินไป ควรนึกว่าพวกเราก็เป็นข้ารับ
ใช้ของพระเจ้าแผ่นดินคนหนึ่ง เหมือนลูกเรือท่ีอยู่ในเรือกลาง
ทะเลจาเป็นทจ่ี ะตอ้ งมีความสามัคคีต่อกันและกนั

บทเสภาสามคั คเี สวก ตอน สามคั คเี สวก
ถา้ ลกู เรอื เชอ่ื ฟังกัปตนั กจ็ ะตอ้ งช่วยกัปตันอย่างแข็งขัน ต้องต้ังใจ
ฟังคาส่ังของกปั ตันเรือกจ็ ะรอดไปถึงจดุ หมาย แตถ่ ้าลูกเรอื ไม่เชอ่ื
ฟังกัปตันและเริ่มแตกคอกัน เวลาคลื่นลมแรงเรือก็จะโคลงเคลง
ตอ่ มาเรอื กจ็ ะจม ถ้าลูกเรือมัวแต่ทะเลาะกัน กัปตันก็จะไม่มีกาลัง
มาต่อสู้ ถ้าไม่เคร่งครัดต่อกฎระเบียบเวลาท่ีเกิดภัยอะไรข้ึนจะ
เดือดร้อนกัปตันสั่งอะไรก็ไม่ฟังพอถึงเวลาก็มีข้อขัดแย้งต่อมาก็
จะเกดิ เหตุการณว์ ่นุ วายข้นึ ในทส่ี ุดเรอื กจ็ ะล่มกลางทะเล

บทเสภาสามคั คเี สวก ตอน สามคั คเี สวก
เราเป็นข้ารับใช้ของพระเจ้าแผ่นดินก็ไม่ควรขาดความสามัคคี
ปรองดองกัน เหตุการณ์ในพระราชสานักก็เปรียบเสมือนเรือท่ี
แล่นอยู่ตามทะเลมหาสมุทร เหล่าข้าราชการในราชสานักก็
เหมือนเป็นกะลาสีควรให้ความสาคัญกับหน้าที่ท่ี ต้องทาเป็นหลัก
ปฏิบัติตนตามกฎตามระเบียบวินัยอย่างเคร่งครัดและสามัคคี
จงรกั ภักดีตอ่ พระเจา้ แผน่ ดนิ

บทเสภาสามคั คเี สวก ตอน สามคั คเี สวก

ไม่ควรแยกฝ่ายเลือกที่จะเคารพเช่ือฟังใคร ควรท่ีจะ
สามัคคีปรองดองกันในหมู่ข้าราชการ เพ่ือเป็นพลังใน
การทาความดีให้สมกับท่ีมีพระเจ้าแผ่นดินพระองค์
เดียวกัน

สรปุ อย่างงา่ ย.....วศิ กรรมา

ชาติใดท่ีมีศึกสงครามไม่มีความสงบสุขในแผ่นดิน
ประชาชนย่อมไม่มีจิตใจจะสร้างสรรค์งานศิลปะ แต่หาก
ชาติใด บ้านเมืองสงบสุข ปราศจากสงคราม ประชาชนก็
จะทานุบารุงการศิลปกรรมทั้งปวงให้เจริญรุ่งเรือง ซึ่ง
ศิลปะนัน้ สามารถแสดงได้ถึงความมีอารยธรรมของชาติ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ี่หน่ึง ผู้สอน : ครธู รี ศักด์ิ (ครหู น่งึ ) จิระตราชู

ตามหลักสตู รแกนกลางการศึกษาขัน้ พ้นื ฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

สรุปอยา่ งงา่ ย.....สามคั คีเสวก

กล่าวถึงหน้าที่ของข้าราชบริพารที่ดี ต้องจงรักภักดี
มีสามัคคี มีวินัย เปรียบเสมือนลูกเรือต้องเช่ือฟังกัปตัน
มิฉะนนั้ เรอื ท่บี ังคับอาจจะล่มไปในทสี่ ุด

รกั ษ์ภาษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผูส้ อน : ครูธีรศักด์ิ (ครูหนงึ่ ) จิระตราชู

ตามหลักสตู รแกนกลางการศกึ ษาขนั้ พนื้ ฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวิเคราะห์

แก่นของเรื่องคือ การเตือนใจให้เห็นคุณค่าของ
ศิลปกรรม ทาให้จิตใจมีความสุข ซ่ึงส่งผลให้ร่างกาย
แข็งแรง และให้เห็นความสาคัญของศิลปิน ให้คนไทย
ช่วยกันสนับสนุนผลงานของศิลปิน ให้ศิลปินมีรายได้พอ
เล้ียงชพี และเกดิ กาลังใจในการสรา้ งสรรคง์ านศิลปะ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ี่หนึ่ง ผู้สอน : ครธู ีรศกั ดิ์ (ครหู นง่ึ ) จิระตราชู

ตามหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาข้ันพื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวเิ คราะห์

แก่นของเร่ืองคือ ข้าราชการเป็นกลไกสาคัญในการ
บริหารราชการแผน่ ดนิ ต้องตง้ั ใจปฏบิ ัตหิ นา้ ทีเ่ สียสละ มี
ความสามัคคี และตระหนักในหน้าทข่ี องตน

รกั ษ์ภาษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผูส้ อน : ครูธีรศักด์ิ (ครูหน่งึ ) จริ ะตราชู

ตามหลักสตู รแกนกลางการศกึ ษาขน้ั พืน้ ฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวเิ คราะห์

๑) การใช้ภาพพจน์

บทเสภาสามัคคีเสวก มีความดีเด่นด้านการ
ใช้ภาพพจน์แบบอุปมา โดยเฉพาะบทเสภาตอน สามัคคีเสวก
ซึ่งเปรียบประเทศเหมือนเรือที่แล่นอยู่ในทะเล มีกษัตริย์เป็น
เหมือนกปั ตันเรือ และเหล่าขา้ ราชการคือกะลาสีเรือ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครูธรี ศกั ดิ์ (ครหู นึง่ ) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวเิ คราะห์

๑) การใช้ภาพพจน์(ตอ่ )
ซง่ึ รัชกาลท่ี ๖ทรงแสดงใหเ้ หน็ ว่า ประเทศชาติ หรือ

“รัฐนาวา” จะเจริญก้าวหน้าได้ต้องอาศัยความร่วมมือ
ร่วมใจกันปฏิบัติงานของตนด้วยความแข็งขัน เรือลานี้จึง
จะสามารถฝา่ คลื่นลมไปได้

รกั ษ์ภาษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครธู ีรศกั ดิ์ (ครูหนง่ึ ) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาขน้ั พืน้ ฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวิเคราะห์

๒) การหลากคาและการแตกศัพท์

การหลากคา คอื มกี ารใช้คาที่มีความหมายเหมือนกันใน
บทประพันธ์เดียวกันเพ่ือให้เกิดเสียงสัมผัสใน การแตกศัพท์
คือ การนาศัพท์ ๑ คา มาแตกเป็นหลายคาโดยมีการ
เปล่ียนแปลงรูปเล็กน้อยและมีความหมายใกล้เคียงกับ
ความหมายเดิมมากที่สดุ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ี่หน่ึง

ตามหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาขนั้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑ ผู้สอน : ครูธรี ศกั ดิ์ (ครหู น่ึง) จริ ะตราชู

บทวเิ คราะห์

การเล่นคาซา้ เชน่

· เหมอื นคนปา่ คนไพรไม่รุ่งเรือง จะพูดดว้ ยน้ันก็เปลอื งซึง่ วาจา
· ทั้งช่างรูปพรรณสุวรรณกิจ ช่างประดิษฐ์รชั ดาสง่าผ่อง
อีกชา่ งถมลายลักษณะจาลอง อกี ช่าชองเชงิ รัตนประกร
· เราช่วยช่างเหมือนอยา่ งช่วยบา้ นเมอื ง ให้ประเทืองเทศไทยอันไพศาล

รกั ษ์ภาษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครูธีรศักดิ์ (ครูหน่งึ ) จิระตราชู

ตามหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวเิ คราะห์ ผู้สอน : ครธู รี ศักด์ิ (ครหู นง่ึ ) จริ ะตราชู

การเลน่ เสียงพยญั ชนะ เช่น

· ตอ้ งมวั รบราญรอนหาผอ่ นไม่
· ศิลปกรรมนาใจให้สร่างโศก
· จงึ ยกยอ่ งศิลปะกรรม์นน้ั ทั่วไป
· ใครดถู ูกผู้ชานาญในการชา่ ง
· อยา่ ใหห้ ย่อนกว่าเขาเราจะอาย
· พอไมอ่ ายเพอ่ื นบ้านจงึ่ จะดี

รกั ษ์ภาษาไทยกบั ครพู ี่หนึ่ง

ตามหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาข้ันพืน้ ฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวิเคราะห์

การเล่นเสียงสระ เช่น
· อนั ชาติใดไร้ศานตสิ ขุ สงบ ต้องมัวรบราญรอนหาผ่อนไม่
· ใครใครเหน็ ไมเ่ ป็นท่ีจาเรญิ ตา เขาจะพากนั เยย้ ให้อบั อาย
· เพราะขาดเครือ่ งระงับดับราคาญ โอสถใดจะสมานซ่งึ ดวงใจ
· ใครดถู ูกผ้ชู านาญในการชา่ ง ความคดิ ขวางเฉไฉไม่เขา้ เร่ือง
· สมเป็นเมอื งใหญโ่ ตมโหฬาร พอไม่อายเพอื่ นบ้านจ่งึ จะดี

รกั ษ์ภาษาไทยกบั ครพู ี่หน่ึง ผู้สอน : ครูธรี ศักดิ์ (ครหู น่งึ ) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาขัน้ พ้ืนฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวิเคราะห์

การใช้ภาพพจน์-ภาพพจนท์ ่กี ล่าวเกนิ จริง

ศิลปกรรมนาใจให้สรา่ งโศก
ช่วยบรรเทาทกุ ข์ในโลกใหเ้ หือดหาย

รกั ษ์ภาษาไทยกบั ครพู ี่หนึ่ง ผู้สอน : ครูธรี ศกั ด์ิ (ครหู นึ่ง) จริ ะตราชู

ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวเิ คราะห์

การใช้ภาพพจน์-ภาพพจน์อุปมา

เหมือนคนป่าคนไพรไมร่ งุ่ เรอื ง
จะพูดด้วยนน้ั ก็เปลืองซึ่งวาจา

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผูส้ อน : ครธู รี ศกั ดิ์ (ครหู น่งึ ) จิระตราชู

ตามหลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษาขนั้ พนื้ ฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวเิ คราะห์
๑) สะท้อนความงามทางด้านศิลปะ ซ่ึงศิลปินหรือช่างแขนงต่างๆ ที่
รัชกาลท่ี ๖ กล่าวถึงในบทเสภา คือ ช่างป้ัน ช่างเขียนช่างก่อสร้าง
ช่างทอง ช่างเงิน ช่างถม ช่างทาอัญมณี ซ่ึงได้บรรจงสร้างสรรค์
ศลิ ปะที่สวยงาม ดแู ลว้ สบายใจ เม่ือสบายใจแล้วรา่ งกายกจ็ ะเปน็ สุข

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ี่หนึ่ง ผู้สอน : ครูธีรศักด์ิ (ครหู น่งึ ) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาข้ันพืน้ ฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวิเคราะห์
๒) สะท้อนความรุ่งเรืองของบ้านเมือง ซึ่งผลงานท่ีศิลปินได้

สร้างสรรค์ข้ึนนั้นเป็นเครื่องมือที่ช่วยบารุงดินแดน หรือแสดงให้เห็น
ถึงความเจริญร่งุ เรอื งของบ้านเมือง ดังบทประพนั ธ์

รกั ษ์ภาษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผู้สอน : ครูธีรศกั ด์ิ (ครูหนึ่ง) จิระตราชู

ตามหลักสตู รแกนกลางการศึกษาขัน้ พนื้ ฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวิเคราะห์
๓) สะท้อนคุณธรรม หน้าที่ และความสามัคคี บทเสภา

ตอน สามัคคีเสวก มุ่งแสดงความคิดที่ว่า ชาติจะม่ันคง ข้าราชการ
ต้องพร้อมใจกันปฏิบัติหน้าที่ของตนด้วยความพยายาม และ
เคร่งครดั ในระเบยี บวินัย ดงั บทประพนั ธ์

รกั ษ์ภาษาไทยกบั ครพู ี่หน่ึง ผูส้ อน : ครูธีรศักด์ิ (ครหู นึ่ง) จิระตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

บทวิเคราะห์

๑) ให้มีความรกั และภูมิใจในศิลปะของชาติ
๒) ให้ตระหนกั ในหน้าทีข่ องตนเอง
๓) ใหเ้ หน็ ความสาคญั ของความสามคั คี
๔) ให้เกิดความจงรักภักดีต่อพระมหากษตั รยิ ์

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหนึ่ง ผสู้ อน : ครธู ีรศกั ดิ์ (ครูหนึ่ง) จริ ะตราชู

ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

แบบทดสอบ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครูธรี ศกั ด์ิ (ครหู นึ่ง) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

แบบทดสอบ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครูธรี ศกั ด์ิ (ครหู นึ่ง) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

แบบทดสอบ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครูธรี ศกั ด์ิ (ครหู นึ่ง) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

แบบทดสอบ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครูธรี ศกั ด์ิ (ครหู นึ่ง) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

แบบทดสอบ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครูธรี ศกั ด์ิ (ครหู นึ่ง) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

แบบทดสอบ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครูธรี ศกั ด์ิ (ครหู นึ่ง) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

แบบทดสอบ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครูธรี ศกั ด์ิ (ครหู นึ่ง) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

แบบทดสอบ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครูธรี ศกั ด์ิ (ครหู นึ่ง) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

แบบทดสอบ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครูธรี ศกั ด์ิ (ครหู นึ่ง) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

แบบทดสอบ

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ่ีหน่ึง ผสู้ อน : ครูธรี ศกั ด์ิ (ครหู นึ่ง) จริ ะตราชู

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ.๒๕๕๑

วชิ าภาษาไทย ชัน้ มัธยมศกึ ษาตอนปลาย

สามคั คีเสบวทเสกภา
วรรณคดีวจิ ักษณ์

รกั ษภ์ าษาไทยกบั ครพู ี่หน่ึง

ตามหลักสตู รแกนกลางการศกึ ษาขั้นพืน้ ฐาน พ.ศ.๒๕๕๑ ผู้สอน : ครธู ีรศักดิ์ (ครูหนึง่ ) จริ ะตราชู