ความปลอดภัยในโรงแรม

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

หน่วยท่ี1 วธิ ีการปอ้ งกนั อบุ ัตภิ ยั ต่าง ๆ ในการปฏิบัติงานโรงแรม

มาตรการดา้ นความปลอดภัยของโรงแรมและลกู ค้าทีม่ าใช้บริการนับว่ามีความสำคญั ต่อการดำเนินธุรกิจ
โรงแรมในปจั จบุ ันเปน็ อยา่ งยง่ิ เพราะจะชว่ ยป้องกนั ความเสยี หายของชวี ติ และทรพั ย์สนิ ของลกู คา้ และของโรงแรม
เองทีอาจจะเกิดขึ้นได้จากปัจจัยต่างๆ ได้เป็นอย่างดี หากจะเกิดความเสียหายบ้างจากเหตุสุดวิสัยต่างๆ ก็จะไม่
เสียหายมากมายนักในการดำเนินธุรกิจโรงแรมให้ได้รับความน่าเชื่อถือ และป้องกันเหตุการณ์ที่ก่อให้เกิดความ
เสยี หายตอ่ ธรุ กิจโรงแรมควรจดั ใหม้ ีมาตรการดา้ นความปลอดภยั ตา่ งๆ ของโรงแรมดงั น้ี

กญุ แจประตูระบบคยี ์การ์ด

แม้ว่าการใช้กุญแจประตูห้องพักแขกด้วยระบบคีย์การ์ดจะกลายเป็นมาตรฐานใหม่ของธุรกจิ โรงแรมไป
อย่างรวดเรว็ แต่ก็ยังมโี รงแรมจำนวนไม่นอ้ ยท่ยี งั ไม่ได้นำมาใชเ้ พิ่มความปลอดภยั ใหก้ บั ลกู คา้ ของตนเอง ระบบการ
ปิดประตูห้องพกั แขกในปัจจุบนั เป็นระบบที่ประกอบไปด้วยช่องสำหรับเสยี บหรืออุปกรณ์สำหรบั แตะบัตรท่ีมีแถบ
แม่เหล็กหรือหนว่ ยความจำสำหรบั เกบ็ รหัสข้อมูลอยู่ภายในบัตรเพือ่ ใช้เปน็ รหัสส่วนตัวของลกู ค้าแตล่ ะคนที่ใชใ้ น
การเปดิ ประตหู ้องพกั ของตนเองและเชือ่ มโยงขอ้ มูลกบั ระบบอ่ืนๆ ซึ่งระบบน้ีสามารถที่จะเชื่อมโยงข้อมูลไปสู่ระบบ
PMS ได้โดยตรง

พนกั งานรกั ษาความปลอดภยั

โรงแรมควรมีพนักงานรักษาความปลอดภัยท่ีคอยสอดส่องและตรวจตราโรงแรมอยตู่ ลอดเวลา เพื่อป้องกัน
เหตุร้ายตา่ งๆ ที่อาจจะเกดิ ขนึ้ จากปจั จยั ต่างๆ ทงั้ จากภายนอกและภายในโรงแรมเอง

กล้องวงจรปดิ

ระบบกลอ้ งวงจรปิดนบั ว่าเปน็ อุปกรณส์ ำคัญในการรักษาความปลอดภัยท่มี ีใชก้ ันอยู่โดยท่ัวไป รวมท้ังการ
รกั ษาความปลอดภัยภายในโรงแรมทั้งหลายดว้ ย การตดิ ตงั้ ระบบกลอ้ งวงจรปดิ ภายในโรงแรม นอกจากจะเปน็ การ
ปอ้ งกนั เหตอุ าชญากรรมทงั้ หลายท่อี าจจะเกิดข้นึ ไดก้ ับลกู คา้ ที่มาพกั ภายในโรงแรมแลว้ ยงั สามารถบันทึกข้อมูลไว้
เพอื่ นำมาใชใ้ นภายหลงั ได้หากพบว่าเกิดเห็นการณ์ที่ผิดปกตขิ นึ้ ภายในโรงแรม โดยปกติแลว้ โรงแรมจะติดตั้งระบบ
กล้องวงจรปดิ ไวใ้ หค้ รอบคลมุ พืน้ ท่สี าธารณะทบี่ ุคคลท่ัวไปเข้าถงึ ได้

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

สญั ญาณเตือนไฟไหม้
โรงแรมทีไ่ ด้มาตรฐานในปัจจุบันส่วนใหญ่จะมีการติดต้ังอุปกรณ์ตรวจจับเพลิงไหม้และสัญญาณเตอื นไฟ

ไหม้ไว้ในโรงแรมของตนเองโดยติดตั้งไว้ตามจุดสำคัญๆ ต่างๆ ในขณะที่บางโรงแรมใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยและ
ตดิ ตงั้ อุปกรณต์ รวจจับเพลงิ ไหมไว้ในห้องพกั แขกทุกห้อง และทุกพ้ืนทข่ี องโรงแรมพรอ้ มกับระบบน้ำดับเพลิงที่จะ
ทำงานได้โดยอัตโนมัติ และจะมีพนักงานคอยเฝ้าสังเกตุเหตุเพลิงไหม้ตลอด 24 ชั่วโมงเป็นประจำทุกวัน เพื่อให้
สามารถตอบสนองตอ่ เหตเุ พลิงไหม้ทอ่ี าจจะเกดิ ขน้ึ ไดต้ ลอดเวลา

ไฟสำรองฉกุ เฉนิ
โรงแรมควรทีจ่ ะมีไฟฉุกเฉินตดิ ต้งั ไวต้ ามจุดต่างๆ ภายในบริเวณโรงแรม และสามารถใชใ้ นการให้แสงสว่าง

ฉุกเฉินไดเ้ ม่อื กระแสไฟฟ้าดับเพอ่ื ป้องกนั เหตโุ กลาหล หรอื เหตรุ ้ายท่อี าจจะเกิดขน้ึ กบั แขกที่มาพักภายในโรงแรม
และของพนักงานภายในโรงแรมเอง บางโรงแรมอาจจะจัดให้มไี ฟฉายที่มีระบบชาร์จไฟอัตโนมัติพร้อมใช้งานไว้ใน
ห้องพกั แขก บางโรงแรมทต่ี ้ังอยู่ในบริเวณท่มี กี ระแสไฟฟา้ ขัดข้องบ่อยๆ อาจจะมเี ครื่องกำเหนิดไฟฟ้าสำรองไว้ใช้
จ่ายกระแสไฟฟา้ ในบริเวณท่ีสำคญั และอปุ กรณ์ต่างๆ ภายในโรงแรมท่ีมคี วามสำคัญต่อความปลอดภยั ของลูกค้า
ในยามฉกุ เฉิน สำหรบั โรงแรมที่มขี นาดใหญ่ทจ่ี ดั สรา้ งได้มาตรฐานจะจัดใหม้ เี ครอ่ื งกำเนิดกระแสไฟฟ้าขนาดใหญ่ไว้
ภายในโรงแรม และสามารถเดินเครื่องใช้งานได้โดยอัตโนมัติทันทีที่กระแสไฟฟ้าที่จ่ายมาจากภายนอกเกิด
เหตขุ ัดขอ้ งท่สี ามารถจ่ายกระแสไฟฟ้าใหก้ บั ทุกส่วนของโรงแรมเหมอื นปกติ

ค่มู อื การปฏบิ ตั สิ ำหรับเหตฉุ ุกเฉิน
โรงแรมควรที่จะต้องจดั ทำแผนและคมู่ อื การปฏบิ ัตขิ องพนักงานโรงแรมสำหรับเหตฉุ ุกเฉินต่างๆ ที่อาจจะ

เกิดขึน้ ภายในโรงแรม และทำการฝึกอบรมพนกั งานต่างๆ ภายในโรงแรมท่ีเก่ียวขอ้ งกับแผนการปฏบิ ัติสำหรับเหตุ
ฉกุ เฉนิ ตา่ งๆ ให้มีความรู้ ความเขา้ ใจ และสามารถปฏบิ ัตไิ ดท้ นั ท่วงทีโดยไม่ต้องรอการสั่งการจากฝา่ ยบรหิ าร

ต้นู ิรภยั ส่วนตัวในหอ้ งพักพักแขก
เป็นมาตรการดา้ นความปลอดภัยเกย่ี วกบั ทรพั ย์สินของแขกท่มี าพักในโรงแรมเพ่ิมเตมิ ภายในห้องพักแขก

นอกเหนอื ไปจากการมีตู้นริ ภัยสว่ นกลางไวใ้ ห้บรกิ ารแกล่ ูกค้าของโรงแรมทีบ่ รเิ วณ Front Office ของโรงแรม ตู้

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

นริ ภยั สว่ นตวั ท่จี ัดไวภ้ ายในหอ้ งพักแขกควรที่จะมขี นาดที่ใหญเ่ พียงพอที่จะใส่คอมพิวเตอร์แบบโน้ตบุ๊คส์ได้ และมี
การตงั้ รหัสลบั ส่วนตัวสำหรบั การปิด และเปิดได้ด้วยตนเอง

ระบบคียก์ าร์ดสำหรบั การใช้งานลิฟทโ์ ดยสารของลกู ค้า
โรงแรมสามารถเพิ่มมาตรการความปลอดภัยใหแ้ ก่ลูกค้าท่มี าใช้บริการภายในโรงแรมโดยการติดต้ังระบบ

คีย์การ์ดภายในลิฟท์โดยสารของลกู ค้าที่ใช้โดยสารขนึ้ ไปยังชน้ั ท่เี ปน็ ห้องพักแขกที่สามารถเชอื่ มโยงข้อมูลกับระบบ
PMS ของโรงแรม เพอ่ื เปน็ การปอ้ งกันบุคคลภายนอกข้นึ ไปยังบรเิ วณห้องพกั ของแขกโดยไมไ่ ดร้ ับอนุญาต ซึ่งลิฟท์
โดยสารที่ติดตั้งระบบนี้ไว้จะสามารถใช้โดยสารขึ้นไปยงั ชั้นที่เป็นห้องพักแขกได้ก็ต่อเมื่อผูใ้ ช้นำเอาคีย์การ์ดท่ที าง
โรงแรมออกให้และยังใชก้ ารไดอ้ ยูส่ ำหรับเปิดห้องพักแขกเสียบเข้าไปในช่องหรอื แตะที่อปุ กรณส์ ำหรับอ่านรหสั ที่
จัดไว้แลว้ จึงจะสามารถกดปุม่ เลือกชน้ั ทตี่ อ้ งการข้ึนไปได้

ทมี ผจญเพลิง
โรงแรมควรจัดตั้งทีมผจญเพลิงขึ้นภายในโรงแรมพร้อมทั้งจัดเตรียมอุปกรณ์ที่จำเป็นต้องใช้ในการผจญ

เพลิง โดยมีพนักงานของโรงแรมที่ปฏบิ ัติหน้าที่ในรอบต่างๆ เข้าร่วมทีมให้สามารถปฏิบัตหิ นา้ ที่ในยามฉกุ เฉนิ ได้
ตลอด 24ชั่วโมง และต้องมีการฝึกอบรมพนักงานเหล่าน้ีในสามารถปฏิบัติหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายได้ทันทีทันใด
และควรมีการฝกึ ซ้อมและทดสอบความพร้อมอย่างสม่ำเสมอ

เสน้ ทางอพยพ
โรงแรมตอ้ งจัดทำเสน้ ทางอพยพเมอื่ เกดิ เหตฉุ ุกเฉนิ ตา่ งๆ ท่มี ีป้ายและเครือ่ งหมายตา่ งๆ ติดแสดงไวภ้ ายใน

โรงแรมให้เหน็ ได้อย่างชดั เจนในยามปกตแิ ละในยามฉกุ เฉินหรือเมอ่ื กระแสไฟฟา้ ดบั ท้งั ภาษาไทยและภาษาองั กฤษ
และจะตอ้ งไม่มีการนำเอาสงิ่ ของใดๆ มาวางขวางไวใ้ นเสน้ ทางอพยพท่ีทางโรงแรมกำหนดไว้ตลอดเวลา นอกจากนี้
จะต้องมีแผนผังเส้นทางอพยพและคำแนะนำให้ลูกค้าปฏิบัติในกรณีเกดิ เหตเุ พลงิ ไหม้ติดตั้งไว้ภายในหอ้ งพักแขก
ทุกหอ้ งด้วย

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มุสาเหม

อปุ กรณด์ ับเพลิง

โรงแรมต้องจัดให้มีอุปกรณ์ดับเพลิงที่พร้อมใช้งานได้ตลอดเวลาติดตัง้ ไว้ในจุดที่สามารถมองเห็นและนำ
ออกมาใช้งานได้ในทันทีที่เกิดเหตุและควรมีอุปกรณ์สำหรับดับเพลิงชนิดต่างๆ เตรียมไว้ในห้องครัวที่ใช้สำหรับ
ประกอบอาหารที่ใช้แก๊สเป็นเชื้อเพลงิ รวมถึงผ้าคลุมดบั ไฟแบบฉกุ เฉินที่อาจจะเกิดข้ึนได้จากการใช้น้ำมันในการ
ประกอบอาหารด้วย

นอกจากมาตรการด้านความปลอดภัยท่ีกล่าวมาข้างตน้ แล้ว ยังมีรายละเอียดปลีกย่อยอยูอ่ ีกเป็นจำนวน
มากที่ผู้บริหารโรงแรมควรจะศึกษาเพิ่มเติมอย่างละเอียดถี่ถ้วน เพราะหลายๆ ประการมีการบัญญัติไว้ใช้เป็น
กฎหมายในการดำเนินธุรกิจโรงแรมในบ้านเราท่ีต้องปฏบิ ัติตาม และหลายๆ ประการเปน็ กฎหมายทม่ี กี ารบังคับใช้
ในต่างประเทศ แต่กม็ ผี ลตอ่ การส่งลูกค้ามาใชบ้ ริการโรงแรมตา่ งๆ ภายนอกประเทศเหล่านน้ั ดว้ ย

เราสามารถแยกประเภทของอุบัติเหตใุ นสำนักงานได้เป็น 7 ประเภท ดังน้ี
1. การพลดั ตกหกล้ม

เปน็ อุบัตเิ หตทุ ผ่ี ้ปู ฏิบัติงานในสำนักงานประสบมากทส่ี ุด แต่มักจะละเลยจนดูเป็นเรือ่ งธรรมดาและไม่ค่อย
ได้มีการบันทึกไว้ ดังนั้นหากมีการสอบสวนอุบตั ิเหตุ สามารถบันทึกการสูญเสียอย่างละเอียดแล้ว จะพบว่าอัตรา
การเกิดอุบตั เิ หตทุ ี่เกดิ จากการพลัดตกหกลม้ จัดได้เปน็ 3 ลักษณะดังน้ี

1.1 การล่นื หรือการสะดุดหกลม้

ลักษณะท่เี กดิ จะมีท้งั ลืน่ ลม้ ในพื้นท่ี หรือพ้นื ทป่ี พู รม ตรงตำแหนง่ รอยต่อของพรม การสะดุดหกล้มมักจะ
เกิดจากมสี งิ่ ของวางขวาง หรอื มสี ายไฟหอ้ ยไว้ระเกะระกะ เชน่ สายไฟจากปลั๊กต่อทีพ่ ื้นหรอื เตา้ เสียบ หรือสายไฟ
ที่ลากยาวไปตามพื้น โดยมิไดต้ ิดเทป มักทำให้มกี ารเตะหรือสะดุดหกล้มโดยเฉพาะบันไดข้ึนลง อาจมีการล่นื และ
สะดุดหกล้มเสมอ ๆ ผู้ปฏิบัติงานที่เป็นพนกั งานสาว ๆมักใส่รองเท้าส้นสูง ซึ่งอาจเป็นต้นเหตุทำให้เกิดการสะดดุ
และหกลม้ ได้

1.2 เกา้ อล้ี ้ม

มักจะเกดิ ขึ้นจากการที่ผู้ปฏิบัติงานน่ัง หรือเลื่อนเกา้ อ้ีท่ีหมุน โดยการใชเ้ ท้าดันออกให้ไหลลื่นแรงเกินไป
ในบางกรณีเกิดจากการเอนไปข้างหลงั มากเกินไปจนเกดิ การหงายไปข้างหลัง บางครั้งผู้ปฏิบัติงานใช้เท้าพาดบน
โต๊ะ และเกิดความไม่สมดุล จากการเอียงตัว บางครั้งพบว่าผูป้ ฏบิ ัติงานใช้เก้าอี้โดยไม่สมดลุ ทำให้เก้าอี้เลื่อนหนี
และร่างกายผ้ปู ฏิบตั ิงานจะลม้ ตกจากเกา้ อ้ี

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

1.3 การตกจากที่สูง
มักจะมีสาเหตุจากการยืนบนโต๊ะหรือเก้าอี้ที่ไม่สมดุลหรือไม่มั่นคง เช่น เก้าอี้มีล้อ โต๊ะหรือกล่องที่วาง

รองรบั ไมแ่ ขง็ แรง เมื่อผูป้ ฏิบัตงิ านยืนข้นึ ไปหยิบของลงมาอาจทำให้ผู้ปฏิบัติงานหกล้มตกลงมาเปน็ อนั ตรายได้ ใน
สถานท่บี างแห่งเปิดชอ่ งไว้ แล้วไม่ปดิ ใหเ้ รยี บร้อย ผ้ปู ฏิบตั งิ านอาจพลาดตกลงไปเปน็ อนั ตราย

2. การยกเคลือ่ นย้ายวัสดุ
ผู้ปฏิบัติงานอาจตอ้ งยกของซึง่ ใช้ทา่ ทางการทำงานที่ผิดวิธี โดยไม่ได้รับการฝึกอบรมการจดั ขั้นตอนหรือ

ขบวนการทำงานทไ่ี มเ่ หมาะสม ทำให้ผู้ปฏบิ ตั งิ านตอ้ งเอือ้ มหรอื เขย่งจนก่อให้เกิดอุบัติเหตุและอันตรายได้ การยก
น้ำหนกั มากเกินกวา่ มาตรฐานท่กี ำหนดก่อใหเ้ กิดการหักงอของกระดูกสันหลัง ซึง่ เปน็ ต้นเหตุทำให้เกิดอาการปวด
หลัง ปวดไหล่ อาการกดทับของประสาท หลักการยกเคล่ือนย้ายวัสดุต้องได้รับการฝึกอบรมอยา่ งถูกวิธีและฝึกให้
เป็นนิสัยจนสามารถปฏบิ ตั ไิ ด้

3. การถกู ชนหรือชนกบั สงิ่ ของ
ในบางพื้นที่แคบหรือในมุมอับจะพบว่า ผู้ปฏิบัติงานมักจะไม่สามารถหลีกเลี่ยงการชนกัน หรือชนกับ

สิ่งของควรจะจดั พืน้ ท่ีเพ่อื ความเหมาะสม ทั้งจัดกระจกเงาติดตำแหน่งแยกทางเพอื่ ปอ้ งกนั การชน

4. การที่วตั ถุตกลงมากระแทก
วัตถุที่ตกมักจะวางอยู่ในตำแหน่งที่สูง และไม่มั่นคง เมื่อเกิดการสั่นสะเทือนจะมีการขยับและเลื่อน

ตำแหนง่ เป็นเหตใุ หม้ กี ารตกหรือหลน่ ลงมาถกู ศีรษะของผู้ปฏบิ ตั ิงานท่อี ยู่ด้านล่าง การเปดิ ล้นิ ชักของต้เู กบ็ เอกสาร
ผู้ปฏิบตั ิงานบางคนมกั จะเปิดลิ้นชกั คา้ งไวแ้ ละไปหาเอกสารในชนั้ อื่นต่อไปเร่ือย ๆ ปรมิ าณเอกสารท่ีมากจะไหลมา
อยู่ในทิศทางเดียวกันทำให้ตู้เก็บเอกสารขาดการสมดุลล้มลงมาทับหรือกระแทกผู้ปฏิบัติงานจนเกิดอันตรายได้
เครอื่ งเยบ็ หรือเครอื่ งตดั กระดาษอาจกอ่ ให้เกดิ การกระแทก บาดเจ็บทมี่ ือหรือข้อมอื

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

5. การถูกบาด
อุปกรณ์สำนักงานบางอย่างจะมคี วามคมเช่น คตั เตอรต์ ดั กระดาษผู้ปฏิบัติงาน หลายคนไมท่ ราบวิธีการใช้

อุปกรณเ์ หลา่ นี้อย่างถูกต้องทำใหเ้ กดิ การบาดเจ็บ แม้กระทง่ั กระดาษท่ีใชก้ บั เครอื่ งถ่ายเอกสารก็มคี วามคม ขณะที่
ผปู้ ฏบิ ัติงานกดี กระดาษบางครงั้ จะถูกกระดาษบาดจนเลือดออกได้

6. การเกย่ี วและหนบี
ในบรเิ วณท่ีปฏบิ ัติงาน บางคร้ังจะพบวา่ มกี ารจัดวางของซงึ่ ยืน่ ออกมาจนมกี ารเกี่ยวผูป้ ฏิบัตงิ านได้บางคร้ัง

จะพบผปู้ ฏบิ ัตงิ านถกู ประตู หน้าต่าง หรอื ตู้หนบี จนเกดิ การบาดเจบ็ ตลอดจนการแต่งตวั ของผู้ปฏิบัตงิ าน

7. อัคคภี ยั
จะถือวา่ เป็นอุบตั ิเหตุประเภททีร่ นุ แรงท่สี ดุ และทกุ คนในสำนักงานก็จะตระหนัก ตน่ื เตน้ กบั อคั คภี ัยทเ่ี กิด

เสมอ ดังนั้นการฝึกปฏิบัติ การฝึกซ้อมการป้องกันและระงับอัคคีภัยและการอพยพผู้ปฏิบัติงานในสำนักงานจึงมี
ความจำเปน็

2 อันตรายจากสภาพแวดลอ้ ม
ในสำนักงานทางด้านกายภาพ ได้แก่ อุณหภูมิ แสง เสียง การระบายอากาศ ตลอดจนถึงรังสีที่เกิดจาก

อุปกรณ์เครื่องใช้ของสำนักงานในสำนกั งานนัน้ ถ้าหากให้มีอุณหภูมิหรือคุณภาพอากาศที่ไม่เหมาะสม เช่น ร้อน
เกินไป หรือหนาวเกินไปย่อมก่อใหเ้ กิดอุบัติเหตุ โรคปวดศีรษะจากการทำงาน ประสิทธิภาพการทำงานลดลง แสง
สว่างในท่ที ำงานมีเพียงพอแก่ลกั ษณะงานที่ทำหรือไม่ถ้ามมี ากเกินไปจนแสงจ้า ( Gare) หรอื แสงนอ้ ยเกินไป มีผล
ตอ่ การทำงานโดยตรง ต่อการปฏบิ ตั ิงาน เปน็ ตน้ เหตุ การเกิดอบุ ตั เิ หตุ สภาพหอ้ งท่มี เี สยี งดังรบกวนต่อสมาธิและ
การปฏิบัติงานก่อใหเ้ กิดอุบัติเหตุได้ การดำเนินการเพ่ือการป้องกันมรี ายละเอียดในการจัดสภาพแวดล้อมในการ
ทำงานในสำนกั งานนอกจากสภาพแวดล้อมทางด้านกายภาพแล้ว ยังมีสภาพแวดล้อมด้านเคมีคงไม่มีใครปฏิเสธได้
ว่า ภายในสำนักงานไมม่ ีสารเคมี แต่ปรมิ าณสารเคมีทใ่ี ช้ในสำนกั งานมากนอ้ ย

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

3 อนั ตรายจากเคร่ืองถ่ายเอกสาร

เครื่องถ่ายเอกสารเป็นอุปกรณ์สำนักงานที่สำคัญอยา่ งหนึ่งซ่ึงถือได้ว่าเป็นสิ่งที่แทบทุกสำนักงานจะขาด
ไม่ได้ เนอื่ งจากประโยชนท์ ่ไี ด้รบั มากมายจนผใู้ ช้ละเลยอันตรายท่อี าจจะเกิดขึ้นได้จากการใช้เครื่องถา่ ยเอกสารเป็น
เวลานาน ปกติแล้วเครื่องถ่ายเอกสารมีส่วนประกอบที่สำคัญอัน ได้แก่แม่พิมพ์ที่เป็นโลหะ ลูกกลิ้งที่เคลือบด้วย
โลหะ ประเภทซลิ ิเนยี่ ม หรอื แคดเมย่ี ม และรังสอี ัลตราไวโอเลต จะสังเกตเุ หน็ ขณะถา่ ยเอกสารเคร่ืองถ่ายเอกสาร
ทีใ่ ชอ้ ย่ใู นปัจจุบนั เป็นเคร่ืองถ่ายเอกสารระบบแหง้ จะใช้สะดวกแต่ขณะท่ีใช้ก็จะมีอนั ตรายต่อสุขภาพจากสารเคมี
ตา่ ง ๆ ดังน้ี
1. ในหมึกพิมพ์จะมีสาร คาร์ซิโนเจน ซึ่งเป็นสารก่อเกิดมะเร็ง ผงคาร์บอน เมื่อผงคาร์บอนทำปฏิกิรยิ ากัน สารไน
โตรไพริน สารอะโรเมตกิ โพลี ไซคลิคไฮโดคารบ์ อน สารเทอโม-พลาสตกิ เรซนิ ขณะที่เครือ่ งทำงานจะมีกล่ินฉุน จาก
ปฏิกิริยาของสารเคมีดังกล่าวน้ี ทำใหผ้ ใู้ ชท้ ต่ี อ้ งสมั ผัสนาน ๆจะมีอาการปวดศีรษะ ออ่ นเพลีย ง่วงซมึ รู้สกึ มนึ ชา
2. โลหะท่ใี ชเ้ คลอื บลกู กล้ิง เช่น ซิริเนียม หรือ แคดเมยี ม มผี ลต่อผวิ หนงั ทำให้เกิดความระคายเคือง มตี ่มุ แดงหรือ
ผนื่ คนั นอกจากนน้ั สารไตรไน โตรฟลูออริโนน เปน็ สารกอ่ เกดิ มะเรง็
3. รังสีอัลตราไวโอเลต เป็นแหล่งกำเนิดความร้อน มีอันตรายต่อผวิ หนังและสายตา ทำให้เยื่อบุตาอักเสบ ตาแดง
ผวิ หนงั เกรียมไหม้ ถ้าสมั ผัสนานอาจทำให้เกดิ มะเรง็ ผวิ หนงั
4. โอโซน เกดิ ขณะทเี่ ครอ่ื งกำลงั ทำงาน เกิดมาจากรงั สอี ลั ตราไวโอเลต โดยท่อี อกซิเจนจะรวมตัวกัน จนกลายเป็น
โอโซน เมื่อผู้ใช้หายใจเข้าไปจะมีผลต่อระบบประสาท มีอาการง่วง มึนศีรษะปากคอแห้ง ระคายระบบทางเดิน
หายใจ ระคายตาและผิวหนงั
5. น้ำยาท่ีอาบกระดาษที่ใชใ้ นการถา่ ยเอกสาร ไดแ้ ก่ สารฟอรม์ ัลดไิ ฮด์ ทำใหม้ กี ารระคายเคอื งของผิวหนัง ขณะท่ี
ใชง้ านอาจทำใหผ้ ้สู ัมผสั เปน็ โรคผิวหนงั อักเสบ
การปอ้ งกนั อันตราย
1. การติดตั้งเครื่องถ่ายเอกสาร ไม่ควรตั้งติดผนังควรตั้งในห้องที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก เพื่อให้สารเคมีที่ออกมา
ขณะปฏบิ ตั ิงาน จะเจอื จางลงเพื่อลดการสมั ผัสสารเคมีของผู้ปฏิบตั งิ านได้ ถา้ สามารถติดตั้งในที่โล่งไมใ่ ช่ ในมุมอับ
จะดีมาก หรอื แยกเครอ่ื งถ่ายเอกสารจากห้องผ้ปู ฏบิ ตั ิงานอนื่ ๆ
2. ถา้ ได้กล่นิ ฉนุ หรือไหม้ เนื่องจากการใช้งานมาก ตอ้ งเลกิ ใชช้ ่วั คราว หรอื ถ้าจำเป็น แจ้งช่างหรอื ผรู้ ับผดิ ชอบ
3. การบำรงุ รกั ษาเครอื่ งเป็นประจำอยู่เสมอ จะช่วยให้ลดสารเคมที ่ีอาจเพ่ิมปริมาณจากการใชง้ าน
4. อย่ามองแสง อลั ตราไวโอเลต ควรใชแ้ ผน่ ปดิ ทกุ ครงั้ ทีใ่ ชถ้ า่ ยเอกสาร

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มุสาเหม

5. ขณะทเี่ ปล่ียนถา่ ยสารเคมี หรอื ผงคาร์บอน ผปู้ ฏิบัติงานควรใสอ่ ุปกรณ์คมุ้ ครองความปลอดภยั ได้แก่ถุงมอื ยาง ท่ี
ครอบปาก ( Mask)
4 อันตรายและโรคทเ่ี กดิ กับการทำงานกบั เคร่อื งคอมพวิ เตอร์ (VDT)

ก่อนอื่นต้องทราบความหมายของเครื่องคอมพิวเตอร์ หรือที่เรียกว่า Visual display Terminals (VDT)
คือ อปุ กรณ์ทใี่ ชส้ ำหรบั การจดั การประมวลผล และแสดงข้อมลู ต่าง ๆ ซึ่งประกอบดว้ ยจอภาพ แปน้ พมิ พ์ แผงวงจร
ไฟฟ้า และตัวป้อนกระแสไฟฟ้า นอกจากนี้จะรวมเอาอุปกรณ์นำเข้าข้อมูล (input) เช่น mouse หรือ pointer
และอุปกรณ์นำออกข้อมูล (output) เช่น printer ปัจจุบันเกือบทุกสำนักงานมีการใช้คอมพิวเตอร์กันอย่าง
แพร่หลาย วิวัฒนาการของอุปกรณ์เหล่านี้ได้พัฒนาเร็วมาก ปัญหาจากอุปกรณ์คอมพิวเตอร์เก่า ๆ ถูกแก้ไข แต่
อย่างไรกต็ ามผู้ทีท่ ำงานเกย่ี วข้องยงั ต้องใชส้ ายตาในการเพ่งมองจอภาพจนเกิดอาการตาล้า และการกดแป้นพิมพ์
หรือนั่งทำงานกบั เคร่ืองเปน็ เวลานานโดยไม่ได้มีการเคลือ่ นไหวส่วนตา่ ง ๆ ของร่างกายส่งผลต่อปัญหาความปวด
เม่ือยกล้ามเน้อื ตามส่วนต่าง ๆ ของรา่ งกาย เชน่ ข้อมอื หัวไหล่ หลงั หรอื เอวและมคี วามเครยี ดซึ่งทำใหผ้ ปู้ ฏิบัติงาน
มอี าการหงุดหงดิ ขาดสมาธิ เกิดความลา้ การทีผ่ ปู้ ฏบิ ัตงิ านมีอาการเจบ็ ปวดไหล่ ปวดหลังและปวดเอวตอ้ งศกึ ษาดู
ถึงสาเหตุที่ทำใหเ้ กดิ เนือ่ งจากสภาพแวดลอ้ มการทำงานหรอื ขนาดของโต๊ะและเก้าอ้ีของผปู้ ฏิบัติงานไมเ่ หมาะสม
ตลอดจนถึงทา่ ทางการทำงานซง่ึ มผี ลการหมนุ เวยี นของโลหิตไม่สะดวก กลา้ มเนอ้ื ของร่างกายจะได้รบั ออกซิเจนไป
หลอ่ เลีย้ งไม่เพียงพอ ทำให้เกิดความเมอ่ื ยล้า และปวดเมอ่ื ยตามสว่ นต่าง ๆของรา่ งกาย เมอ่ื ทราบถงึ สาเหตุ ซึ่งถ้า
จากขนาดของโตะ๊ เกา้ อี้ หรือระดับความสูงของอุปกรณ์ไมเ่ หมาะสม ก็ควรจดั สภาพและท่าทางการนั่งทเี่ หมาะสม
นอกจากนั้นระยะเวลาในการทำงานมีผลต่อการล้า จำเป็นตอ้ งพิจารณาแก้ไขลักษณะงาน เช่นทำงานอ่ืนร่วมด้วย
หรอื หากตอ้ งอา่ นหรอื ใชแ้ ปน้ พมิ พ์ต่อเนือ่ งกนั เป็นเวลานาน ควรที่จะกำหนดระยะเวลาในการสมั ผัสว่าทำเพียง 50
นาที และพัก 10 นาที เพื่อใช้มีช่องว่างได้พักผ่อนสายตาและข้อมือ ขณะเดียวกันผู้ปฏิบัติงานควรได้มีการออก
กำลังกายในช่วงเวลาพักที่กำหนดเพื่อให้มีการยืดเส้นยืดสาย และทำให้มีการหมนุ เวยี นของโลหติ ดีขึน้ การบริหาร
รา่ งกายควรบริหารเริ่มตัง้ แต่คอ หลังส่วนบน หน้าอก แขนและหัวไหล่ ตลอดจนถงึ การบรหิ ารเอว ขอ้ มือและแขน
เปน็ ตน้ ในกรณที ีผ่ ูป้ ฏบิ ตั งิ านมอี าการลา้ ตา หรือระคายตาอาจเนื่องจาก จอคอมพิวเตอร์มแี สงจา้ เกินไป ซงึ่ ปกติไม่
ควรเกิน 500 ลักซ์ ซึ่งแสงจ้าสามารถลดโดยการจัดวางตำแหน่งของแสง เครื่องจะใช้ Hood ครอบ หรือติดแผ่น
กรองแสงแลว้ แตก่ รณี การจัดสภาพแวดล้อมหรอื ตำแหนง่ การวางโตะ๊ เก้าอ้ี กบั ตำแหน่งของแสงมคี วามสมั พนั ธ์กบั
การสอ่ งสว่างคอ่ นข้างมาก ทง้ั สามารถประหยัดพลงั งานไปได้สว่ นหน่ึงปัญหาอีกอย่างท่ีสำคัญสำหรับผู้ปฏิบัติงาน
ไดแ้ ก่ ความเครียดอาจมสี าเหตุจากเสยี งรบกวนจากเครื่อง Printer การใช้ mouse เสียงกดแปน้ พิมพ์ หากมเี คร่ือง
จำนวนมาก และพิมพ์พร้อมกนั ย่อมก่อใหป้ ญั หา มาตรการในการแก้ไขต้องวางแผนมากอ่ นติดตงั้ เรม่ิ ดำเนินการ ซง่ึ
ได้แก่ การปูพรม บุผนัง ด้วยอุปกรณ์ที่สามารถดูดเสียง หรือแยกแหล่งกำเนิดเสียงให้ออกจากห้องผู้ปฏิบัติงาน

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มุสาเหม

นอกจากเรื่องของเสียงแล้วมีปัญหาเกี่ยวกับอากาศอุณหภูมิ และความชื้นที่มีผลต่อผู้ปฏิบัติงาน จากการศึกษา
พบว่าผู้ปฏิบัติงานควรมีอณุ หภมู ิท่ีเหมาะสมระหว่างอุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส ถึง 27 องศาเซลเซียส ความชื้น
สัมพัทธ์ระหวา่ ง 40% - 70%มีความดงั ของเสียงไมค่ วรเกิน 65 เดซิเบล จะทำให้ผู้ปฏิบัติงานมปี ระสิทธิภาพการ
ทำงานสูงสดุ ปัญหาอีกอย่างที่มักเกิดข้ึนกบั ผู้ปฏิบตั ิงานคือความล้าของตา เนอ่ื งจากระยะของการมอง ซ่ึงต้องมอง
ระยะใกลเ้ ปน็ เวลานาน เม่อื พักสายตา จะแก้ไขดว้ ยการมองไกลและการบริหารนัยตา ด้วยการกลอกตาเปน็ วงกลม
มองไปรอบ ๆ กว้างตามเข็มนาฬิกา 3 รอบ และกระพริบตาบ่อย ๆเพื่อให้น้ำตาหล่อเลี้ยงได้ทั้งตา ช่วยลดความ
ระคายตาและการล้าของตา

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

หน่วยท่ี 2 ปฐมพยาบาลเบื้องตนและชวยเหลอื ผอู้ ื่น เม่ือเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉนิ
ความหมายและความสำคัญของการปฐมพยาบาลการปฐมพยาบาล (First Aid) หมายถึง การให้ความ
ช่วยเหลือขั้นต้นแก่ผู้ป่วยหรือผู้บาดเจ็บอยางกะทันหันในที่เกิดเหตุโดยใช้เครื่องมือเท่าที่จะหาได้ประกอบกับ
ความรู้ในการช่วยเหลือผู้ปว่ ย ก่อนส่งต่อไปยังโรงพยาบาล หรือสถานบรกิ ารทางการแพทย์
ความสำคญั ของการปฐมพยาบาลในช่วงชวี ิตของมนษุ ย์ทุกคนจะต้องมีช่วงใดช่วงหน่งึ ทไี่ ด้รับบาดเจ็บหรือ
เจ็บป่วย ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้ทุกเวลาและสถานที่ โดยเฉพาะอุบัตเิ หตุ การปฐมพยาบาลต้องกระทำอย่างรวดเร็ว
และถูกต้อง ดังนั้นจึงไม่จำเป็นว่าผู้ให้การปฐมพยาบาลจะต้องเป็นแพทย์หรือพยาบาลเท่านั้น เมื่อมีการบาดเจ็บ
หรอื เจบ็ ปว่ ยเกิดข้นึ ผู้ประสบเหตกุ ารณสามารถให้การช่วยเหลือได้อย่างปลอดภัยหรือบรรเทาความเจ็บป่วยได้ถ้า
คนส่วนมากมีความรู้ในการปฐมพยาบาลซึ่งอาจจะช่วยเหลือชีวิตผู้บาดเจ็บไว้ได้หรือช่วยบรรเทาความเจ็บป่วย
ปอ้ งกันไม่ใหอ้ าการของโรคเลวลงและยังช่วยปอ้ งกันไม่ใหเ้ กิดความพิการหรือโรคแทรกซ้อนตามมา ดังข่าวทพี่ บได้
บ่อยจากสื่อหนังสอื พิมพ์ วิทยุ หรือโทรทัศน์ เช่น ผู้บาดเจ็บทนพิษบาดแผลไม่ไหวเสยี ชีวิตก่อนนำสงโรงพยาบาล
หรือเด็กเลก็ รบั ประทานลูกอมติดคอทำให้เสยี ชวี ิต เป็นต้น ส่วนอบุ ตั เิ หตุอนื่ ๆ เช่น บาดแผลจากแมลงสัตว์กัดต่อย
กินยาหรือสารพิษซึ่งพบได้บ่อยเช่นกนั ดังนั้นจึงควรที่จะเรียนรู้ในการป้องกนั และการปฐมพยาบาลเพ่ือที่จะช่วย
ตนเองและผู้อน่ื ได้อบุ ัติเหตทุ พี่ บบ่อยในชวี ติ ประจำวนั และการปฐมพยาบาลอุบตั ิเหตุเปน็ เหตุท่ีเกิดข้นึ โดยไม่ทันคิด
ถือกนั ว่าเป็นความบงั เอญิ ที่เกิดขึ้นโดยไม่ได้ตัง้ ใจและไม่คาดฝันมาก่อน ทที่ ำใหป้ ระชาชนได้รับการสูญเสียท้ังชีวิต
และทรัพย์สิน ซึ่งสาเหตุที่ทำให้เกิดอุบัติเหตุอาจเกิดจากทั้งตัวบุคคลรวมกับการกระทำ เช่น ความบกพร่องของ
ร่างกาย ความเจ็บป่วยเรื้อรัง สภาพจติ ใจ ขาดความรู้หรอื ขาดความระมัดระวงั เป็นต้น นอกจากนย้ี ังมีสาเหตุจาก
สิ่งแวดล้อม เช่น สภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยอาจมี เศษแก้ว เศษตะปูมีสัตว์อันตราย เป็นต้น ซึ่งในที่บทนี้จะขอ
กลา่ วถึงอบุ ตั เิ หตุทเ่ี กิดจากตัวบคุ คลรวมกับการกระทำที่พบบ่อยในชีวิตประจำวนั และเปน็ ภาวะฉกุ เฉินท่ีต้องได้รับ
การปฐมพยาบาลเบื้องตน เพอื่ ช่วยเหลอื ชวี ติ ผบู้ าดเจบ็ หรือช่วยบรรเทาความเจ็บป่วย ปอ้ งกันไม่ใหเ้ กิดความพิการ
หรือโรคแทรกซ้อนได้ดงั นี้
1. บาดแผล และการห้ามเลือด
2. การหมดสติ เป็นลม ชัก
3. ข้อเคล็ด ขอ้ เคลอื่ น
4. ส่ิงแปลกปลอมเข้า ตา หู คอ จมูก
5. แมลงกัดต่อย

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มุสาเหม

1. บาดแผล และการห้ามเลือด
1.1 บาดแผล

บาดแผล (wounds) หมายถึง ลักษณะที่ผิวหนังหรือเยือ่ เมือก (mucous membrane) และสวนทีอ่ ยู่ลง
ไปแยกออกจากกนั โดยสาเหตุใด ๆ ก็ตาม ผวิ หนงั ทเี่ กดิ บาดแผล อาจพบลักษณะแผลได้ 2 ลกั ษณะ คือ

1) แผลปด (closed wound) เปนบาดแผลทไ่ี ม่มีรอยแยกของผิวหนังปรากฏให้เหน็ เกิดจากแรงกระแทก
ของของแข็งที่ไม่มีคม แต่อาจมีการฉีกขาดของเนื้อเยื่อและเส้นเลือดฝอยใต้ผิวหนังจึงทำให้มีเลือดออกคั่งอยู่ใต้
ผิวหนัง ถา้ มองจากภายนอกจะเหน็ เป็นลักษณะช้ำ เช่น แผลฟกช้ำ เปน็ ต้น

2) แผลเปด (opened wound) เปนบาดแผลที่ทำใหเ้ กดิ รอยแยกของผวิ หนงั เช่น แผลถลอก แผลฉีกขาด
แผลตัด แผลถูกยิง แผลถูกแทง เป้นต้น ซึ่งแผลเปดเหล่าน้ี มักมเี ลือดออก บวม แดง ร้อน และเจบ็ ปวด ในกรณที ี่
แผลอักเสบเนื่องจากการติดเชื้อจะทำให้มีหนอง บางคนมีไข้หรือต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียงไตร่วมด้วย ถ้า
อักเสบรุนแรงเช้อื อาจลกุ ลามเขากระแสเลอื ด ทำใหเ้ กดิ ภาวะโลหิตเป็นพษิ ได้

หลักการปฐมพยาบาลผู้มบี าดแผล
แผลปด ได้แก่ แผลฟกช้ำ ประคบด้วยความเย็นทันที เพอ่ื ให้เลือดที่อยู่ใตผ้ ิวหนังออกน้อยลง หลังจากน้ัน 24ช่วั โมง
ควรประคบด้วยความร้อนเพ่ือช่วยใหแ้ ผลยุบบวมเรว็ ขนึ้ แผลเปด ได้แก่

1) แผลข่วนหรือถลอก ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่เพื่อล้างสิ่งสกปรกออกใหหมด ซับแผลให้แห้งเช็ด
ดว้ ยยาฆ่าเชื้ออย่างอ่อน เชน่ แอลกอฮอล์ แผลจะแห้ง หายได้เรว็

2) แผลตดั ห้ามเลอื ดถ้าเลอื ดออกมาก เมอ่ื เลอื ดหยดุ แล้วจึงทำความสะอาดบริเวณรอบ ๆ แผลทาด้วยยา
ฆ่าเชื้อ และปดแผลด้วยผ้าสะอาดให้เรียบร้อย ในกรณีที่มีชิ้นส้วนของอวัยวะถูกตัดขาดออกมา ให้นำชิ้นส่วน
อวัยวะน้ันใส่ถงุ พลาสตกิ ทสี่ ะอาด และใส่ในถุงท่ีมีน้ำแข็งอีกช้นั หนง่ึ เพอ่ื รกั ษาเนือ้ เยอ่ื ของอวยั วะส่วนนัน้ ซง่ึ แพทย์
อาจจะนำมาเย็บตดิ ทีเ่ ดิมได้

3) แผลฉกี ขาด ถา้ เปนแผลเล็ก ทำความสะอาดบาดแผลด้วยน้ำและสบจู่ นแผลสะอาด แล้วใช้ผ้าแต่งแผล
ปด โดยใช้ผ้าพันให้ขอบแผลติดกนั ถ้าแผลมเี ลอื ดออกมาก ใช้ผ้าสะอาดกดลงบนแผลจนกว่าเลอื ดหยดุ ไม่ควรล้าง
แผล เพราะจะทำใหเ้ ลือดออกมากขึ้น และแผลจะติดเชอ้ื ได้ง่าย ควรนำสง่ แพทย์ภายใน 8 ชว่ั โมง ท่ไี ด้รับบาดเจ็บ
ในกรณที บ่ี าดแผลกว้างหรอื ขาดกระรุ่งกระริ่ง อาจจำเปน็ ต้องเย็บแผล
1.2 การหา้ มเลอื ด การมเี ลือดออกจำนวนมากและเร็ว โดยเฉพาะจากหลอดเลือดใหญ่ ๆ ทำใหเ้ ปน็ อนั ตรายถึง
ชวี ิตได้ ตามธรรมชาติเลอื ดสามารถหยดุ ได้เองภายใน 2-8 นาที แต่บางกรณีต้องใช้วิธีหา้ มเลือด เพอ่ื ให้เลือดหยุด
ซึง่ สามารถทำได้หลายวธิ ีแล้วแต่ตำแหน่งและปรมิ าณของเลอื ดทอ่ี อกมากน้อยเพยี งใด

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

หลกั การปฐมพยาบาลในการหามเลอื ด
1) ใชน้ ิว้ ทสี่ ะอาดกดบาดแผลโดยตรง วิธีนบ้ี าดแผลเล็ก ๆ เลือดมกั จะหยุดได้
2) ใช้ผา้ สะอาด หนา ๆ กดลงบนบาดแผล ถา้ ยงั มีเลอื ดซึมออกมาได้อาจเพิ่มจำนวนผ้าอีกหลาย ๆ ชน้ั แล้วพันด้วย
ผา้ รดั ใหแ้ น่นซ้ำอกี ครัง้
3) ใช้วิธกี ดบนหลอดเลือดแดงใหญ่ซึ่งมาสู่บริเวณนนั้ เช่น บาดแผลบริเวณแขนต่ำกว่าขอ้ ศอก โดยให้ผู้บาดเจ็บกาง
แขนออกไปจากลำตวั หงายแขนขนึ้ ใช้น้ิวมอื กดลงตรงส่วนกลางของแขนสว่ นบน กดหลอดเลอื ดแดงน้ี
ใหต้ ิดกับกระดกู ตน้ แขน ถ้ากดถูกต้อง จะคลำไม่พบชพี จรท่ีข้อมือขา้ งนั้น
4) วิธีการขันชะเนาะ โดยใช้ผ้ายาว หรอื สายรัด ใช้รัดเหนอื แผล เพ่อื ให้เลอื ดหยุด โดยใช้สำลีหรอื ผ้านุ่มวางส่วนที่
จะรัดก่อน แล้วจงึ ใช้ผ้ายาว หรอื สายรดั เพือ่ จะให้แนน่ อาจใช้วิธีขนั ชะเนาะ คือใช้ชายผ้าท้ัง 2 ด้านพันเป็นเกลียว
2-3 รอบ แล้ววางท่อนไม้เล็ก ๆ บนเกลียวผ้านั้นแล้วผูกเหนือท่อนไม้อีกครั้ง การขันชะเนาะนี้เป็นการกดหลอด
เลือดที่มาเลี้ยงบริเวณนั้น และส่วนที่ต่ำกว่า ฉะนั้นไม่ควรรัดแน่นจนเกินไป ควรคลายและชันชะเนาะใหม่ทุก ½
ชัว่ โมง

2. การหมดสติ เป็นลม ชัก
2.1 การหมดสติ
การหมดสติ หมายถึง ภาวะที่ร่างกายไม่รับรู้หรือตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อม หรือภาวะไม่รู้สึกตัวได้ แบ่งได้เป็น 2
ประเภท คือ 1) การหมดสติแต่มกี ารหายใจ เชน่ ลมบา้ หมู พิษจากยาบางชนิด เมาเหล้า เป็นลม เส้นโลหติ ในสมอง
แตก ช็อก พิษของโรคบางชนิด เช่น เบาหวาน บาดเจ็บที่ศีรษะ เป็นต้น และ 2) การหมดสติพร้อมกับมีอาการ
หายใจขดั หรือหยดุ หายใจ เช่น การใช้ยาหรอื สารบางชนิด เช่น ฝิ่น มอร์ฟีน จมน้ำ ส่งิ แปลกปลอมอุดหลอดลม ถกู
กระแสไฟฟ้าดดู โรคหวั ใจ เป็นต้น ในบทนจ้ี ะขอกล่าวเฉพาะหลักการปฐมพยาบาลผู้ปว่ ยทหี่ มดสติแต่มีการหายใจ
หลกั การปฐมพยาบาลผู้ป่วยทห่ี มดสติ
1) จดั ทา่ นอนสำหรบั ผปู้ ่วยหมดสตหิ าสาเหตุของการหมดสติการจัดท่านอนสำหรบั ผปู้ ่วยหมดสติ

1.1) จดั ให้นอนท่าตะแคงเกอื บคว่ำไปด้านใดด้านหนง่ึ ศรี ษะไม่หนุนหมอน หนั ศีรษะไปด้านนนั้ โดยให้หน้า
แหงนขน้ึ เล็กนอย

1.2) จับแขนข้างหน่ึงให้แนบกบั ลำตัว ส่วนอีกข้างใหว้ างราบกับพืน้ งอแขนเลก็ น้อย
1.3) จัดขาขา้ งที่อยู่ดา้ นบนให้งอเข่าเลก็ นอย
2) ตรวจระบบทางเดินหายใจไม่ใหม้ สี ง่ิ อดุ ตัน โดยใช้มือกดท่ีปลายคางของผู้ป่วยเพือ่ เปิดปากและตรวจดูในช่อง
ปากและคอวามีสิง่ ใดอุดตันหรือไม่

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มุสาเหม

3) คลายเสื้อผ้า และส่งิ รดั ตวั ให้หลวม โดยปลดกระดุมเมด็ บนของเสอื้ และเข็มขัด (ถา้ ม)ี ออก
4) ใหค้ วามอบอุ่นแก่รา่ งกายโดยหาผ้าหม่ หรอื เสอื้ มาคลุมตัวผู้ป่วย
2.2 เปนลม
เป็นลม เป็นอาการหมดสตเิ พียงช่ัวคราว เนอ่ื งจากเลอื ดไปเลย้ี งสมองไม่พอ สาเหตุ และลกั ษณะอาการของคนเป็น
ลมทพ่ี บบ่อย เช่น หิว เหนอื่ ย เครยี ด ตกใจ กังวลใจ กลวั เสียเลอื ดมาก อาการและอาการแสดงวงิ เวยี นศีรษะ ตา
พรา่ หน้ามืด ใจสั่น มอื เท้าไม่มแี รง หน้าซีด เหงอ่ื ออก ตวั เย็น ชีพจรเบาเรว็
หลกั การปฐมพยาบาลผู้ป่วยท่เี ป็นลม
1) พาเข้าทรี่ ่ม ท่ีอากาศถา่ ยเทสะดวก
2) นอนราบไม่หนนุ หมอน หรอื ยกปลายเท้าใหส้ งู เลก็ น้อย
3) คลายเสือ้ ผ้าใหห้ ลวม
4) พัดหรอื ใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดเหงื่อตามหน้า มือ และเท้า
5) ใหด้ มแอมโมเนีย
6) ถา้ รู้สกึ ตัวดี ให้ด่ืมน้ำ
7) ถ้าอาการไม่ดขี ้ึน นำส่งต่อแพทย์
2.3 ชกั

ชกั หมายถึง การที่มีอาการกระตกุ หรือเกร็งของกลา้ มเนื้อ แขน ขา หน้า ลำตวั โดยจะรู้ตวั หรอื ไม่รู้ตัวก็
ได้ ซ่ึงมสี าเหตมุ าจาก โรคทางสมอง ความดันโลหิตสูง บาดทะยกั ในเด็กแรกเกิด ได้รับสารพษิ เช่น สารตะกวั่ หรือ
จากไขส้ ูงในเด็กเล็ก ๆ
หลกั การปฐมพยาบาลผู้ป่วยชัก
1) นำผปู้ ่วยนอนในท่ปี ลอดภยั ให้นอนราบตะแคงหน้าไปทางด้านใดด้านหนึ่ง เพ่ือให้สิ่งทอี่ ยูในปอดไหลออก
2) ปลดหรือคลายเส้อื ผ้าใหห้ ลวม
3) ถา้ มีเสมหะ น้ำลาย หรอื เศษอาหาร ฟันปลอมให้เอาออกจากปาก
4) ถา้ ชักจากไข้สงู รบี เช็ดตัวด้วยน้ำเย็นจนกว่าไขจ้ ะลด และให้ยาลดไข้
5) ระมัดระวงั การกระทบกระแทกหรอื ตกจากทนี่ อน จากเตยี ง
6) หา้ มใหส้ ่ิงใด ๆ ทางปาก เพราะจะทำใหผ้ ู้ป่วยสำลกั
7) ใหผ้ ปู้ ว่ ยนอนอยใู นทีเ่ งยี บ ๆ โล่ง อากาศถายเทได้สะดวก
8) ผทู้ ีเ่ คยได้รับการวนิ ิจฉัยว่าเป็นโรคลมชัก แต่ขาดยา กใ็ ห้ยากนั ชกั ตามขนาดทีเ่ คยใช้

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มุสาเหม

9) ถา้ อาการไม่ดขี ึน้ นำส่งต่อแพทย์

3. ข้อเคลด็ ข้อเคลือ่ น
3.1 ข้อเคล็ด ข้อเคล็ด เป็นการฉีกขาดของเส้นเอ็นหรือกล้ามเนือ้ ที่อยู่รอบ ๆ ข้อต่อเนื่องจากหกล้ม ถูก

กระแทก หรอื ข้อเคล่ือนไหวมากเกนิ ปกติ ที่พบบ่อย ได้แก่ ข้อเทา้ พลิก เดินสะดุด ผู้ปว่ ยจะมีอาการปวดเจ็บข้อนั้น
มากโดยเฉพาะเมือ่ มกี ารเคลอ่ื นไหวหรือใช้นว้ิ กดข้อที่เคล็ด หรอื รอบ ๆ ข้อนนั้ จะบวม แดง ร้อน และอาจมีรอยช้ำ
ร่วมดว้ ย
หลกั การปฐมพยาบาลผู้ป่วยข้อเคล็ด
1) ใน 24 ชั่วโมงแรกหลังข้อได้รับบาดเจ็บ ควรประคบด้วยน้ำเย็นหรอื น้ำแข็งทันที ทำประมาณ 2-3 ครั้งเพื่อลด
อาการบวมและปวด หลงั 24 ชวั่ โมงไปแล้ว ประคบด้วยน้ำร้อนหรือแช่น้ำอุ่นเพือ่ ลดอาการอักเสบ
2) ใหข้ อ้ ทบี่ าดเจบ็ อยนู ง่ิ ๆ หรอื เคล่ือนไหวน้อยท่สี ดุ โดยใช้ผ้าพนั รอบข้อใหน้ านพอควร ยกข้อน้ันใหส้ ูงเช่น ขอ้ เทา้
เคล็ด เวลานอนหาผ้าหรอื หมอนหนนุ ข้อเทา้ นั้นให้สูง
3) ถา้ ปวด กนิ ยาแก้ปวดทุก 4-6 ชวั่ โมง
4) ถา้ อาการไม่ดขี นึ้ ควรปรึกษาแพทย์
3.2 ขอ้ เคล่ือน

ขอ้ เคลอ่ื น หมายถงึ ภาวะที่ปลายกระดูกหรือหัวกระดกู สองอันที่มาชนกนั ประกอบขน้ึ เป็นข้อเคลื่อนออก
จากตำแหน่งเดิม ทำให้เยื่อหุ้มข้อนั้นมีการฉีกขาด หรือมีการยืดของเอ็นกล้ามเนื้อ เส้นเลือด เนื้อเยื่อ และ
เส้นประสาทบริเวณนั้นอาจฉีกขาดหรือช้ำข้อที่มีการเคลื่อนที่พบบ่อย ได้แก่ ข้อไหล่ ข้อมือ ข้อตะโพก ข้อเข้า
กระดูกสะบ้า ส่วนมากเกิดจากข้อนั้นหรือบริเวณใกล้เคยี งถูกกระทบกระแทกแรง ๆ เช่น ถูกตี หกล้ม การเหวี่ยง
การบิดหรือกระชากอย่างแรงเป็นต้น ผู้ปว่ ยจะมอี าการบวมและปวดมาก กดเจบ็ บรเิ วณรอบ ๆ ข้อ และขอ้ นั้นจะมี
รูปร่างผิดไปจากเดิม ทำใหค้ วามยาวของขาหรือแขนข้างท่ีมีขอ้ เคลื่อนสั้นหรือยาวกว่าปกติ อาจคลำพบปลายหรือ
หัวกระดูกท่ีหลุดออกมาได้
หลักการปฐมพยาบาลผู้ป่วยข้อเคลอื่ น
1) จัดใหผ้ ปู้ ่วยอยู่ในท่าที่สบาย
2) ไม่ควรดงึ ให้เขา้ ทีเ่ อง เพราะอาจทำใหเ้ อ็น กล้ามเนอื้ เส้นเลอื ด และเนอ้ื เยื่อบริเวณนน้ั ได้รบั อนั ตรายมากข้นึ
3) ใหข้ อ้ นั้นอยู่นิง่ โดยใช้ผ้าพนั พยุงหรือดามไว้ใหอ้ ยู่ในท่าที่เป็นอยู่
4) นำผปู้ ว่ ยส่งโรงพยาบาล เพราะอาจต้องเอกซเรย์เพอื่ การวินิจฉยั ต่อไป

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

4. ส่ิงแปลกปลอมเข้า ตา หู คอ จมูก
สิง่ แปลกปลอม หมายถงึ วสั ดุ หรือวัตถุของแขง็ ของเหลว หรือสง่ิ ใด ๆ กต็ าม อาจมีชีวติ หรือไม่มีชีวิตเข้าไปใน ตา
หู คอ จมูก และทำให้เกิดการระคายเคือง หรืออุดกั้นทำให้มีอาการผิดปกติ อาจทำใหเกิดอาการตั้งแต่รำคาญ
เจ็บปวด จนกระท่งั เป็นอนั ตรายถึงเสียชวี ิตได้

4.1 สิ่งแปลกปลอมเข้าตา ตาเปนอวยั วะท่ีเกี่ยวขอ้ งกับการมองเหน็ ประกอบด้วยส่วนที่เก่ยี วขอ้ งกับการ
มองเหน็ เช่น กระจกตา แก้วตา เป็นต้น และส่วนทช่ี ่วยการมองเหน็ หรือป้องกนั อันตรายท่ีเกิดข้ึน ได้แก่ ค้ิว หนัง
ตา ขนตา เป็นต้น สง่ิ แปลกปลอมทีเ่ ข้าตาส่วนมาก ได้แก่ เศษฝุ่นละออง เศษเหลก็ ขนตาแมลง ซงึ่ ก่อใหเ้ กดิ อาการ
ระคายเคอื ง น้ำตาไหล เจ็บปวด ลมื ตาไม่ขึน้
หลักการปฐมพยาบาลผู้ป่วยท่ีมีสิง่ แปลกปลอมเข้าตา
1) อยา่ ขย้ีตา ให้ลมื ตาในน้ำสะอาด หรือล้างตาด้วยน้ำอนุ่
2) ถา้ มองเหน็ สิ่งแปลกปลอมอยู่ใหเ้ ปดิ เปลือกตาข้ึน ใช้มุมผ้าบาง ๆ ท่ีสะอาดหรือใช้สำลพี นั ปลายไม้เขี่ยออก
3) ถา้ สิง่ แปลกปลอมติดอยู่ในเปลือกตาบน ให้จบั และดงึ เปลอื กตาบนด้วยน้ิวหัวแม่มือกับนิ้วช้ี พับหนังตาบนด้วย
ไม้พนั สำลี บอกใหผ้ บู้ าดเจ็บมองลงต่ำจะเห็นบริเวณเปลือกตา และดวงตาจากน้ันใช้ผ้าสะอาดเขยี่ สิ่ง
แปลกปลอมออก
4) เมอ่ื ส่งิ แปลกปลอมท่ีเข้าตาออกเรยี บรอยแล้ว ควรล้างตาดว้ ยน้ำสะอาดหรือน้ำอนุ่ ปรมิ าณมาก ๆ

4.2 สงิ่ แปลกปลอมเข้าหู หูเปน็ อวยั วะท่เี กีย่ วข้องกับการได้ยนิ และการทรงตัว สิ่งแปลกปลอมท่ีเข้าในหู
ทีพ่ บบ่อย ๆ อาจแบ่งเป็น 2 ประเภท คอื

4.2.1. ส่งิ แปลกปลอมประเภทเศษวตั ถุ ได้แก่ กอ้ นหิน ก้อนดิน ก้อนกรวด เมล็ดพืช ลกู ปัดยางลบ กระดุม
กระดาษ เป็นต้น ส่วนใหญ่จะพบในเด็กเล็ก ท่ีหยิบสงิ่ ของต่างๆ ใกล้ตัวใส่เขา้ ไป โดยไม่รู้ถึงอันตรายว่าเป็นอย่างไร
หรอื เลน่ กนั นอกจากน้สี ามารถพบได้ในคนปญั ญาอ่อน และผู้ใหญ่ที่ใช้สำลี ขนนกปั่นหูได้เช่นกนั
หลกั การปฐมพยาบาลผู้ป่วยท่ีมสี ่งิ แปลกปลอมเขาหปู ระเภทเศษวตั ถุ
1) อยา่ พยายามใช้นิว้ มือหรือไม้แคะหเู พราะจะทำใหว้ ัตถุเลอ่ื นลึกลงไป
2) ใหเ้ อยี งหขู ้างน้ันต่ำลง หรอื ให้นอนตะแคงและกระตกุ ใบหขู ้างนน้ั มากๆ วัตถุจะเลื่อนออกมาเองได้
3) ถา้ วัตถุยงั ไม่ออกรบี ส่งโรงพยาบาล

4.2.2 ส่ิงแปลกปลอมประเภทตัวแมลงต่างๆ ได้แก่ ยุง แมลงสาบ ตัวหนอน เหบ็ เหา มกั พบได้ทง้ั ในเด็ก
และผู้ใหญ่ สิง่ แปลกปลอมเหล่านี้จะเคล่ือนท่ีไปมาทำใหเ้ กิดความรำคาญและเจ็บปวดอย่างมาก ผู้บาดเจ็บจะรสู ึก
อื้อรำคาญ การได้ยินอาจเสียไปเลก็ นอย ในเดก็ มกั จะเอามอื จบั บรเิ วณหหู รือแคะหู

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

หลักการปฐมพยาบาลผู้ป่วยที่มสี ่ิงแปลกปลอมเขา้ หูประเภทตัวแมลงตางๆ
1) ใช้น้ำสะอาดหยอดเข้าไปในหูจนเต็ม เพื่อให้แมลงลอยตัวขึ้นมา ถ้ามีประวัติว่าแก้วหูทะลุ หรือเปนหูน้ำหนวก
หา้ มหยอดน้ำเข้าไป เพราะจะทำใหอ้ กั เสบได้ หลงั จากน้นั ใช้ไม้พันสำลที สี่ ะอาด ทำความสะอาดหขู ้างนน้ั
2) ถ้าใช้น้ำหยอดแล้วยังไม่ออก โดยเฉพาะพวกมด หมัด หรือเห็บ ซึ่งจะเกาะแน่นต้องตะแคงให้น้ำไหลออกจน
หมด แลวหยอดด้วย แอลกอฮอล์ 70% เพือ่ ใหแ้ มลงตาย
3) ในกรณีที่ไม่มีแอลกอฮอล์อาจใช้น้ำมันมะกอกหยอดแทน เพื่อป้องกันไม่ให้แมลงเกาะหรือกัดแก้วหูแล้วนำสง่
โรงพยาบาล ถ้าปวดหูมากใหก้ นิ ยาแก้ปวดก่อนนำส่ง
4) ถา้ แมลงนน้ั ตายและไม่ลอยขนึ้ มา อาจเปนเพราะแมลงตัวใหญ่ ใหร้ ีบส่งโรงพยาบาล

4.3 สิง่ แปลกปลอมเข้าคอ คออยู่บรเิ วณด้านในสุดของปาก ท่อี ยู่ใต้คอลงไปเปน็ กล่องเสียง หลอดอาหาร
และหลอดลม ส่งิ แปลกปลอมท่ีเข้าสู่คอท่ีติดคอ เช่น ก้างปลา หรอื ฟันปลอม พบตัง้ แต่ปาก โคนลนิ้ ต่อมทอนซิล
มักเป็นพวกก้างปลา กรณีลงในหลอดอาหารส่วนบน ก็อาจไม่เกิดอาการผิดปกติได้ ถ้าเข้าหลอดลมอาจทำให้
ทางเดินหายใจอดุ ตัน และตายได้ กรณีตดิ คอ จะมีอาการเจ็บเวลากลืน หรอื เจบ็ คอมากเวลากลืน
หลกั การปฐมพยาบาลผู้ป่วยท่ีมีสิ่งแปลกปลอมเข้าคอ
1) ถา้ เป็นก้างหรือกระดูกขนาดเลก็ ให้ดืม่ น้ำมากๆ กลนื ก้อนขา้ วสกุ หรอื กลืนขนมปังนุ่มๆ ส่ิงแปลกปลอม จะหลุด
ไปในกระเพาะอาหาร
2) หา้ มใช้มือแคะ หรือล้วง เพราะจะทำใหเ้ น้อื เย่อื บริเวณที่มีส่งิ แปลกปลอมฝังอยู่บวม แดง และเอาออก
ยากขึ้น อาจมีการอักเสบและตดิ เช้อื ตามมาได้
3) ถา้ มองไม่เหน็ ส่งิ แปลกปลอมเลย ควรนำสงโรงพยาบาล แพทย์จะส่องกล้องและใช้คบี ออกมา
4) กรณีสิ่งแปลกปลอมเข้าหลอดลม ผู้ป่วยจะมีอาการสำลักอย่างรุนแรง ไอ หายใจลำบาก หายใจมีเสียงดัง ถ้ามี
การอดุ ตันมาก จะพบอาการตัวเขยี ว ปลายมอื ปลายเท้าเขยี วร่วมดว้ ย ให้ชว่ ยเอาสง่ิ แปลกปลอมออก โดย

4.1) ยนื ข้างหลังผู้ปว่ ยแล้วสอดมือทัง้ สองผ่านใต้แขนมากอดไว้เหนอื เอวหรือเหนอื สะดอื เล็กนอย กำหมัด
โดยใชม้ อื ซ้อนกนั กดท่ที ้องของผู้ป่วยและกระตกุ ข้ึนอย่างแรงทันที การทำเช่นนจ้ี ะทำใหล้ มออกจากปอดดันส่ิง
แปลกปลอมทีต่ ิดอยู่หลดุ ออกจากคอและกล่องเสยี งได้

4.2) ในกรณเี ป็นเด็กเลก็ ให้จับเด็กหอ้ ยศีรษะและตบบรเิ วณกลางหลงั
4.3) ถา้ เป็นเด็กโต ให้จบั นอนคว่ำพาดบนตกั ผู้ใหญ่ โดยใหศ้ ีรษะของเด็กห้อยตำ่ กว่าลำตวั แล้วตบบรเิ วณ
กลางหลัง
4.4) ถา้ เป็นคนอ้วนหรอื หญิงมคี รรภ์ ใหว้ างมอื บริเวณกึ่งกลางหน้าอกเหนือล้นิ ปเ่ี ลก็ น้อย ผปู้ ฐมพยาบาล
อยดู่ ้านหลงั ของผู้ปว่ ย ให้กดแรงๆ บรเิ วณหน้าอกตดิ ต่อกัน 6-10 คร้ัง

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

4.5) หลงั จากเอาส่งิ แปลกปลอมออก ให้รีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาล
4.4 สง่ิ แปลกปลอมเขาจมกู

อวยั วะสำคญั นอกจากตา และหูของเราแล้ว จมูก กน็ ับว่าเป็นอวัยวะที่สำคญั ไม่แพ้กัน เพราะนอกจากจมูก
จะใช้ในการหายใจแล้ว จมูกก็ยังเป็นอวัยวะต่างท่ีช่วยในการรับกลนิ่ ต่างๆ ให้เราดว้ ย มกั พบในเด็กโดยการสอดใส่
เขา้ ไปเอง ทีพ่ บบ่อย ได้แก่ ยางลบ กระดมุ เมล็ดผลไม้ ข้าวเปลือก ก้อนหนิ เป็นต้น ถา้ ติดอยู่ในรูจมกู ผู้บาดเจ็บจะ
มีอาการคัดจมูกมีน้ำมูกใส ๆ และจามในระยะแรก นาน ๆ เขาจะมีสีเหลืองมีกลิ่นเหม็น เป็นแผลมีหนองและมี
เลือดออก ส่วนใหญ่มักพบข้างเดียว ในบางกรณีถ้าเป็นเศษเล็กและลื่น อาจตกลงไปในกระเพาะอาหารหรือ
หลอดลม
หลักการปฐมพยาบาลผู้ป่วยท่ีมีสงิ่ แปลกปลอมเขาจมูก
1) อยา่ ใช้น้ิวหรือไม่แคะออก เพราะจะทำใหว้ ตั ถนุ ัน้ เลอ่ื นลงไปอกี
2) ใหป้ ดิ จมูกข้างหนึ่งแล้วส่ังแรง ๆ วตั ถุน้ันกอ็ าจจะหลุดออกมาได้
3) ถา้ วัตถุน้นั อยู่ลึกมาก สัง่ ไม่ออก ใหร้ ีบปรกึ ษาแพทย์

5. แมลงกดั ต่อย
5.1 ผงึ้ ต่อ แตน ต่อย แมลงเหล่านี้มพี ิษต่อคนทพ่ี บบ่อยมาก ปากมีไวสำหรบั เค้ยี วและดดู แต่ไม่ดูดเลือด

ตวั เมียมเี หลก็ ในและต่อมพิษ เม่อื ถกู แมลงเหล่านีต้ ่อยโดยเฉพาะผง้ึ มนั ฝังเหลก็ ในเข้าไปในบริเวณทตี่ ่อยและปล่อย
สารพิษจากต่อมพษิ ออกมา ผู้ถกู แมลงต่อยสว่ นมากมีอาการเฉพาะที่ คือ บรเิ วณท่ถี กู ต่อยจะปวด บวม แดง แสบ
รอ้ น แตบ่ างคนอาจมีอาการรนุ แรงมากขน้ึ เช่น อาการบวมลุกลามไปยังบริเวณใกล้เคยี ง ริมฝีปากบวม หนังตาบวม
คัน มีลมพิษขึ้น บางคนแพ้มากทำให้มีอาการหายใจลำบาก หัวใจเต้นผิดปกติ หอบ คลื่นไส้ อาเจียน เจ็บหน้าอก
บางคร้งั อาจมีไข้ และชกั ความรนุ แรงขึน้ กับภมู ิไวของแต่ละคน และจำนวนครง้ั ที่ถกู ต่อย
หลกั การปฐมพยาบาลผู้ป่วยถกู แมลงกดั ต่อย
1) รบี เอาเหลก็ ในออกโดยระวังไม่ใหถ้ ุงน้ำพิษท่ีอยู่ในเหล็กในแตก อาจทำโดยใชใ้ บมีดขูดออก หรอื ใช้สก็อตเทปปิด
ทาบบริเวณที่ถูกต่อยแลว้ ถงึ ออกเหล็กในจะติดออกมาด้วย
2) ประคบบริเวณทีถ่ กู ต่อยดว้ ยความเยน็ เพอ่ื ลดอาการปวด
3) ทาพวกครีมสเตอรอยด์ (Steroid) เพื่อลดอาการบวมแดง หรือน้ำยาที่มีฤทธิ์เป็นด่างอ่อน ๆ ปิดแผล เช่น
แอมโมเนีย น้ำปนู ใส
4) ถา้ มีอาการแพ้เฉพาะที่ เช่น บวม คัน หรือเปนลมพษิ ให้ยาแกแ้ พ้
5) ในกรณที ีม่ บี วมตามหน้าและคอ ซึง่ ทำใหห้ ายใจไม่สะดวกต้องรีบนำส่งโรงพยาบาลเพอื่ รบั การรักษา

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

ข้ันตอ่ ไป
5.2 แมลงปอง ตะขาบกัด แมงปองมีเหล็กในอยู่ที่ห่าง เมื่อถูกต่อยจะมีอาการปวดแสบปวดร้อนอย่าง

รนุ แรงบริเวณที่ถูกต่อย ส่วนตะขาบ มีเข้ยี ว 1 คู่เวลากดั คนจะใช้เขยี้ วฝังลงในเน้อื มองเห็นเป็น 2 จดุ อยู่ดา้ นข้างซึง่
ตางจากรอยเขี้ยวงูซึ่งฝังเขี้ยวตรงลงไปบริเวณที่ถูกกัดจะบวมแดงและปวด บางรายอาจมีไข้ ปวดศีรษะ คลื่นไส้
อาเจียน
หลกั การปฐมพยาบาลผู้ป่วยถกู แมลงป่อง ตะขาบกดั
1) ใชน้ ำ้ แข็งประคบ เพือ่ ลดอาการบวม และปวด
2) ทาบรเิ วณทีถ่ กู กัดด้วยแอมโมเนยี หรอื ครมี สเตอรอยด์
3) รักษาตามอาการ เช่น ปวดมากให้ยาแก้ปวด มีไข้ให้ยาลดไข้การบริการการแพทย์ฉุกเฉิน (Emergency
Medical Service, EMS) แม้ว่าผู้บาดเจ็บหรือผู้ป่วยจากสาเหตุต่างๆ จะได้รับการปฐมพยาบาลอย่างถูกต้อง
แล้วแตย่ งั มอี าการทอ่ี าจเปนอันตราย ต้องได้รบั การช่วยเหลอื เพิม่ ขนึ้ ในสถานพยาบาลทีเ่ หมาะสมจะทำให้ชีวิตของ
เขาปลอดภัยมากยิง่ ขึ้น ดังน้ันผู้ปฐมพยาบาลจงึ ควรทราบเกยี่ วกบั การบริการการแพทย์ฉุกเฉิน เพื่อนำไปใช้ในการ
ส่งต่อผบู้ าดเจ็บได้อยา่ งรวดเร็วและถกู ต้อง

บริการการแพทย์ฉุกเฉิน หมายถึง การให้บริการรักษาพยาบาลผู้เจ็บป่วยฉุกเฉิน ณ จุดเกิดเหตุ โดย มี
บคุ ลากรทีม่ ีความรู้ออกปฏิบตั ิการพร้อมรถพยาบาลท่ีมีเครื่องมือ ในการรกั ษาพยาบาลขั้นพ้ืนฐานและข้ันสูง หลัง
การรักษาแล้ว มีการนำส่งโรงพยาบาลโดยมีการประสานงานอย่างเป็นระบบ ซึ่งกิจกรรมทั้งหมดอยู่ภายใต้การ
กำกับของแพทย์และใหบ้ รกิ ารตลอด 24 ชว่ั โมง
ประวัติความเป็นมาของระบบบริการการฃแพทย์ฉกุ เฉิน

ระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินของประเทศไทย เป็นบริการที่รัฐจัดให้แก่ประชาชนที่ได้รับบาดเจ็บและ
เจ็บป่วยฉุกเฉิน โดยไม่คิดมูลค่า มีระบบการแจ้งเหตุที่มีประสิทธิภาพและเข้าถงึ ได้ง่าย มีศูนย์รับแจ้งเหตสุ ามารถ
ให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง ครอบคลุมพื้นทีท่ ัว่ ประเทศ โดยบุคลากรที่มีความรู้และยานพาหนะที่มีความพร้อมไป
ให้การรักษา ณ จุดเกิดเหตุภายในเวลาอันรวดเร็ว โดยมีมาตรฐานการปฏิบัติงานที่มีคุณภาพ ระบบการแพทย์
ฉุกเฉินในประเทศไทยเร่ิมต้นจากมลู นธิ ิฮัว่ เคี้ยวปอเตก็ เซยี งตึง๊ (มลู นธิ ิปอเตก็ ตง๊ึ ในปัจจุบนั ) ได้ริเริ่มใหบ้ ริการขนส่ง
ศพไม่มญี าตใิ น พ.ศ. 2480 ในเวลาต่อมาไดใ้ หบ้ รกิ ารรับส่งผู้ปว่ ยและผู้บาดเจ็บฉุกเฉนิ เช่นเดียวกับใน พ.ศ.2513 ท่ี
มูลนิธิร่วมกตัญญูได้เปิดให้บริการในลักษณะเดียวกัน ได้เป็นต้นกำเนิดของระบบการแพทย์ฉุกเฉินที่คนทั่วไป
สามารถเขา้ ถึงการบรกิ ารได้โดยไม่มกี ารเลือกปฏิบัติ และไม่ใชบ่ รกิ ารเฉพาะกิจ ระบบการแพทย์ฉุกเฉินในประเทศ
ไทยจึงได้รับการพฒั นาขึ้นนบั ตั้งแต่นั้นมา พร้อมๆกับการพฒั นาเครื่องมือและอุปกรณ์ช่วยชีวิตในห้องฉุกเฉินของ
โรงพยาบาลแต่ละแห่ง ทัง้ ภาครัฐ และเอกชน ใน พ.ศ.2536 กระทรวงสาธารณสุขได้รับ

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มุสาเหม

ความช่วยเหลือทางเทคนิคจาก Japan International Cooperation Agency (JICA)ในการจัดตั้งศูนย์อุบัติเหตุ
(Trauma Center) ณ โรงพยาบาลขอนแก่น ซึ่งครอบคลุมการให้บริการช่วยเหลือก่อนถึงโรงพยาบาล
(prehospital care) ด้วย ต่อมา พ.ศ.2537 โรงพยาบาลวชิรพยาบาลได้เปดิ ให้บริการรถพยาบาลฉกุ เฉนิ โดยใช้ช่ือ
ว่า SMART (Surgico-Medical Ambulance and Rescue Team) ตามแผนปอ้ งกนั อบุ ัตภิ ัยของกรงุ เทพมหานคร
และ พ.ศ.2538 กระทรวงสาธารณสุขได้เปิดตัวตนแบบระบบรักษาพยาบาลก่อนถึงโรงพยาบาล ณ โรงพยาบาล
ราชวิถีในชื่อ “ศูนย์กู้ชีพนเรนทร” โดยภายหลัง โรงพยาบาลนพรัตนราชธานีและโรงพยาบาลเลิดสิน ได้เข้าร่วม
เครือขา่ ยใหบ้ รกิ ารดว้ ย ต่อมากระทรวงสาธารณสขุ ได้จัดตงั้ สำนักงานระบบบรกิ ารการแพทย์ฉุกเฉิน ข้นึ เป็นหน่วย
งานในสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขและดำเนินงานการแพทย์ฉุกเฉินมาอย่างต่อเนื่อง หน่วยงาน/องค์กร
ทัง้ หลายทก่ี ล่าวมาน้จี ึงเป็นต้นกำเนดิ ท่มี าของ “สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาต”ิ ทำหน้าทพ่ี ฒั นางานการแพทย์
ฉุกเฉินมาจนมีความก้าวหน้า และผลงานเป็นที่ประจักษในวงกว้าง การขยายบทบาทมาเป็นสถาบันการแพทย์
ฉุกเฉินแห่งชาติ ซึ่งเป็นองค์กรของรัฐที่มีฐานะเป็นนติ ิบุคคลในกำกับของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ก็
เพื่อให้มีรูปแบบการบริหารจัดการที่มีความคลองตัวและสามารถบริหารงานตามนโยบายการบริหารงานของ
คณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉินได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้การแพทย์ฉุกเฉินของประเทศไทย สามารถก้าว
กระโดดไปส่งผลใหผ้ ปู้ ว่ ยฉุกเฉินได้รบั การคุ้มครองสทิ ธิในการเข้าถงึ ระบบการแพทย์ฉุกเฉินอย่างทัว่ ถึง เท่าเทยี ม มี
คุณภาพมาตรฐาน ตามเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติการแพทย์ฉุกเฉิน พ.ศ.2551 ได้อย่างแท้จริงการแจงขอ
ความช่วยเหลือเบอร์โทรศัพทฉุกเฉิน ได้แก่ 1669 191 หรือเบอร์โทรศัพทของโรงพยาบาลที่ใกล้ ที่เกิดเหตุควร
ปฏิบัติดังน้ี
1. ตงั้ สติใหดี ไม่ต่ืนตกใจ
2. โทรแจง 1669 หรือ 191 หรอื เบอร์โทรศพั ท์ของโรงพยาบาลทีใ่ กล้ท่เี กดิ เหตุ

2.1. เกดิ เหตุอะไร
2.2. มีผบู้ าดเจบ็ ก่ีคน แต่ละคนมีอาการอย่างไร
3. สถานทีเ่ กิดเหตุ
4. ใหก้ ารชว่ ยเหลอื เบือ้ งต้นอย่างไร
5. ช่อื ผแู้ จ้งทขี่ อความชวยเหลือ เบอร์โทรศัพท์ท่ีสามารถติดต่อกลับได้
6. ใหก้ ารชว่ ยเหลือผู้บาดเจบ็ จนกว่าบุคลากรทางการแพทย์จะมาถงึ ท่เี กิดเหตุ

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มุสาเหม

สรุปหลักท่ัวไปในการปฐมพยาบาล
เม่อื พบผู้ปว่ ยหรือผู้บาดเจ็บให้ตัง้ สติ อย่าตกใจ ประเมินสถานการณ์แล้วรีบช่วยเหลือทันที ยกเว้นในกรณี

ท่ีมีอุปสรรคต่อการช่วยเหลือ เช่น มแี กส็ พิษ มีวัสดุกดี ขวาง เป็นต้น ให้ยา้ ยผู้ปว่ ยออกมาในท่ีปลอดภัยเสียก่อนจึง
ดำเนินการช่วยเหลือ พิจารณาช่วยเหลือผู้บาดเจ็บในกรณีที่จะมีอันตรายต่อชีวิตโดยรีบด่วนก่อน อย่าให้มีคนมุง
ทั้งนี้เพื่อให้มีอากาศปลอดโปร่ง มีแสงสว่างเพียงพอ และมีบริเวณกว้างขวางเพียงพอ อีกทั้งสะดวกในการให้การ
ปฐมพยาบาลด้วย และจัดให้ผู้บาดเจ็บอยู่ในท่าที่เหมาะสมในการปฐมพยาบาล และไม่เพิ่มอันตรายแก่ผู้บาดเจบ็
ด้วย อย่าเคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บเกินความจำเป็น เพราะอาจทำให้เป็นอันตรายยิ่งขึ้น ถ้าต้องเคลื่อนย้ายต้องปฏิบตั ิ
ด้วยความระมัดระวังและใหคำนึงเสมอว่า อย่าทำการรักษาด้วยตนเอง ให้การปฐมพยาบาลที่จำเป็นอย่างถูกต้อง
เท่าน้ัน แล้วนำผู้บาดเจบ็ สง่ โรงพยาบาลทันทีหรอื ประสานบริการการแพทย์ฉกุ เฉิน

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มุสาเหม

หน่วยท่ี 3 ปฏบิ ตั งิ านด้วยความปลอดภยั
ความปลอดภัย หมายถึง การท่ีร่างกายปราศจากอุบัติภัย หรอื ทรัพย์สินปราศจากความเสยี หายใด ๆ เป็น
สิ่งที่มนษุ ย์หรอื สัตว์ต้องการความปลอดภยั ทั้งสิ้น ความปลอดภัยจะเป็นประโยชนมากหรือน้อยเพียงใดข้ึนอยู่กบั
การปฏิบตั ิหรือการกระทำของตนเอง
ความปลอดภัยภายในโรงงานความปลอดภัย คือ สภาพที่ปลอดภัยจากอุบัติภัยต่าง ๆ อันจะเกิดแก่ร่างกายชีวติ
หรือทรัพย์สินในขณะปฏิบัติงานในโรงงาน ซึ่งก็คือสภาพการทำงานที่ถูกต้องโดยปราศจาก “อุบัติเหตุ” ในขณะ
ทำงานนั่นเองอุบัตเิ หตุ อาจนยิ ามได้วา่ คอื เหตุการณ์ทเ่ี กดิ ขนึ้ อย่างไม่พงึ ประสงค์ในระหว่างการทำงานและมีผลไป
ขดั ขวางหรอื ก่อผลเสยี หายแกก่ ารทำงานน้นั ในโรงงานต่าง ๆ น้นั ย่อมจะเกิดอบุ ัติเหตุกบั ระบบต่าง ๆ ได้มาก อาทิ
- เครอ่ื งจกั รเครอ่ื งกล
- ระบบไฟฟ้า
- ระบบขนส่งหรือขนถา่ ยวัสดุ
- เครื่องมือกล
- วัสดดุ ิบ สารเคมี สารไวไฟ ฯลฯ
- ตัวอาคารโรงงาน , ทางเดนิ และที่อ่ืน
ซ่งึ ในการเกิดอบุ ัตเิ หตอุ าจแบ่งออกเป็นประเภทดังน้ี
- เกดิ ผลเสียแกอ่ าคาร เคร่ืองจกั รหรือทรัพย์สนิ ของส่วนรวม
- เกดิ ผลเสียต่อคนงานโดยตรง
อบุ ตั เิ หตทุ ่เี กิดแก่ชีวติ ร่างกายจากสถิตทิ ป่ี ระเมนิ มาพบว่า อุบตั เิ หตุทีเ่ กิดแก่รา่ งกายของคนงานคดิ เป็นเปอร์เซน็ ต์
ความบอ่ ย ๆ คร้ังในการเกดิ ดังนี้ พบว่า
24.20% เกิดที่นิว้ มือ
15 % เกิดทีต่ า
13.21% เกิดทเี่ ท้า
18.53 % เกิดทมี่ ือ
5.73 % เกิดที่ขา
5.14 % เกิดท่แี ขน
สาเหตขุ องการเกดิ อบุ ัตเิ หตุ
1. สาเหตุจากการกระทำท่ีไม่ปลอดภัย ได้แก่
- การกระทำไม่ถกู วธิ ีหรือไม่ถูกข้นั ตอน

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

- ความประมาท พล้ังเผลอ เหม่อลอย
- การมนี ิสัยชอบเสย่ี ง
- การไม่ปฏบิ ัติตามกฎระเบยี บความปลอดภัยในการทำงาน
- การทำงานโดยไม่มีอุปกรณ์ปอ้ งกนั อนั ตรายส่วนบคุ คล
- การแต่งกายไม่เหมาะสม
- การทำงานโดยไม่ใชเ้ ครือ่ งจักร
- ใช้เครือ่ งมือไม่เหมาะสมหรือผดิ ประเภท
- การหยอกล้อกนั ระหว่างทำงาน
- การทำงานโดยสภาพร่างกายและจติ ใจไม่ปกติ เช่น เมาค้าง ป่วย
2. สาเหตจุ ากสภาพการณทไ่ี ม่ปลอดภยั ได้แก่
- สวนท่เี ป็นอันตรายหรอื ส่วนที่เคลือ่ นไหวไม่มอี ุปกรณป์ อ้ งกันอนั ตราย
- การวางผังไม่ถกู ต้อง วางส่งิ ของไม่เปน็ ระเบียบ
- พน้ื โรงงานขรุขระเป็นหลมุ บอ่
- พนื้ โรงงานมีเศษวสั ดมุ นั
- สภาพการทำงานไม่ปลอดภัยเช่น เสยี งดัง อากาศร้อน ฝุ่นละออง
- เคร่ืองมือ เคร่ืองจักร อุปกรณ์ชำรุด
- ระบบไฟฟ้า อปุ กรณ์ไฟฟ้าชำรุด
การป้องกันอบุ ัติเหตุ มีหลกั การหรอื วิธแี บ่งออก 3 สถานะการณ์คือ
1. การปอ้ งกันก่อนการเกิดอุบตั เิ หตุ คอื การป้องกันหรอื มกี ารเตรียมการล่วงหน้า เพ่อื ไม่ใหเ้ กดิ อุบัตเิ หตุ โดยมี
หลกั การต่างๆ เช่น
1.1 หลกั การ 5 ส. สู่การปอ้ งกนั อบุ ตั ิเหตุ เช่น

1.1.1 สะสาง หมายถงึ การแยกแยะงานดี-งานเสีย ใช้-ไม่ใช้
1.1.2 สะดวก หมายถงึ การจัดการ จดั เก็บให้เป็นระเบียบเป็นหมวดหมู่
1.1.3 สะอาด หมายถงึ การทำความสะอาดเครื่องมอื เคร่ืองจกั รอุปกรณ์ สถานที่ ก่อนและหลัง
การใชง้ าน
1.1.4 สุขลักษณะ หมายถงึ ผู้ปฏิบัติงานต้องรักษาสขุ อนามัยของตวั เองและเครอ่ื งมอื สถานที่
1.1.5 สร้างนิสยั หมายถึงการสร้างนสิ ยั ทดี่ ี

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มุสาเหม

1.2 กฎ 5 รู้
1.2.1 รู้งานท่ีปฏบิ ัตวิ ่ามีอนั ตรายอย่างไร มขี นั้ การทำงานอย่างไร
1.2.2 รู้การเลอื กใช้เคร่ืองมอื เครื่องจักร อปุ กรณ์
1.2.3 รู้วธิ กี ารใช้เคร่ืองมือ เคร่ืองจกั ร อุปกรณ์
1.2.4 รู้ขอ้ จำกดั การใช้เคร่อื งมือและเครื่องจกั ร อปุ กรณ์
1.2.5 รู้วธิ ีการบำรงุ รกั ษา เครอ่ื งมอื และเคร่ืองจักร อปุ กรณ์

1.3 ปฏบิ ัตติ ามกฎระเบียบข้อบงั คับ
2. การปอ้ งกันขณะเกิดอุบตั เิ หตุ หมายถงึ การเตรียมตัวล่วงหน้า เป็นการลดอันตรายให้นอ้ ยลงหรอื ไม่เกิดอนั ตราย
เลย มหี ลักดงั นี้คือ

2.1 การใช้อุปกรณป์ อ้ งกันอันตรายส่วนบุคคลเพื่อปอ้ งกันอวยั วะของร่างกาย ดงั น้ี
2.1.1 หมวกนริ ภยั
2.1.2 อุปกรณ์ปอ้ งกันตา ใบหน้า
2.1.3 อปุ กรณ์ลดเสยี ง ปอ้ งกันหู
2.1.4 อุปกรณ์ปอ้ งกันทางการหายใจ
2.1.5 อุปกรณ์ปอ้ งกนั ลำตัว แขนขา
2.1.6 อปุ กรณ์ปอ้ งกันมือ
2.1.7 อปุ กรณ์ป้องกนั เท้า

2.2 การปฏบิ ัตงิ านโดยใช้เคร่อื งจกั ร
2.2.1 การ์ดเคร่ืองกลงึ
2.2.2 การ์ดเครื่องเจียระไน
2.2.3 การด์ ปดิ สว่ นท่หี มนุ ของเครือ่ งจักร เช่น ฟันเฟือง

3. การป้องกันหลังการเกิดอุบัติเหตุ คือการป้องกันไม่ให้เกิดอุบัติเหตุซ้ำซ้อนขึ้น หรือมีการลดอันตรายที่เกิดขึ้น
อยา่ งต่อเน่ือง

3.1 การอพยพ การขนย้าย หลงั การเกดิ อบุ ตั ิเหตุข้ึนจะมกี ารตกใจ ตื่นกลัว ดังนั้นควรมีการวางแผนการ
อพยพหรือการขนยายผู้ป่วยอย่างถกู วธิ ี

3.2 การปฐมพยาบาลเบอื้ งต้น เพือ่ ลดอันตรายให้นอ้ ยลง เช่นการห้ามเลือดการผายปอด
3.3 การสำรวจความเสียหายหลังการเกิดอุบัติเหตุ เช่น ผู้บาดเจ็บ สถานท่ีแสดงข้อเปรียบเทียบอาการ
ผู้ปว่ ย ท่ีเพ่ือนร่วมงานรู้และไม่รู้วิธีปฐมพยาบาลดังนัน้ เพ่อื ป้องกันอบุ ัตเิ หตุ อันเกดิ จาก

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มุสาเหม

การใชเ้ ครือ่ งมอื กล จงึ ควรทราบกฎโรงงานเกยี่ วกับการใช้เครื่องมอื กล ซง่ึ ได้ประกาศใช้โดย สำนกั งานแรงงาน
นานาชาติ (International Labour Office) ณ กรุงเจนีวา ประเทศสวิสเซอร์แลนด์ เม่ือปี ค.ศ. 1956 ดงั ได้คัดย่อ
หวั ขอ้ สำคัญดงั นี้
1. เครือ่ งมือกลทกุ ชนิดจะต้องทำจากวสั ดุทถี่ ูกต้องเหมาะสมกบั การใช้งาน
2. การใช้เครือ่ งมือแต่ละชิ้นจะต้องใช้ใหถ้ ูกต้องกับงานในหน้าที่ ซ่ึงเครอื่ งมือช้ินน้ันได้รบั การออกแบบมา
เพือ่ ใชง้ านนั้น ๆ โดยเฉพาะ ตวั อย่างงานทพ่ี บมากคือ การใช้มีดแทนไขควง การใช้ประแจไปตอกหรอื ทุบแทนค้อน
หรือการใช้ประแจผดิ ขนาด
3. ดา้ มไม้ท่ใี ช้ทำด้ามของเครื่องมอื จะต้อง

3.1 เปน็ ไม้เนื้อดี ไม่มีรอยแตก และแนวเน้อื ไม้ไปตามความยาวด้าม
3.2 มีขนาดและรูปร่างทีเ่ หมาะสมกบั งาน
3.3 ผวิ ต้องเรียบ ปราศจากรอยหยาบ หรือเสีย้ นค้อนท่มี ดี ้ามทำจากไม้เนอ้ื อ่อน
4. ในสถานที่ที่มีสารไวไฟ หรือวัตถุระเบิดอยู่ การทำงานจะต้องใช้เครื่องมือที่ไม่ก่อให้เกิดประกายไฟขึน้ ได้งานที่
พบมากคอื ผ้าถังน้ำมัน หรือแกสอะเซทตลิ ีนด์ใช้สกัดเพราะจะเกิดประกายไฟ ควรใช้ค้อนไม้และสกัดทำจากโลหะ
เมอรเล่ยี มผสม ซงึ่ ไม่เกิดประกายไฟขณะตอก
5. หัวค้อนหรือหวั สกัดอาจเกิดการแตกเยนิ ของโลหะที่เรียกว่าเกดิ “หัวเห็ด” ขึ้นจะต้องได้รับการกำจัดครีบรอย
เยินออก โดยการลบั กับหินเจยี ระไนอย่างสม่ำเสมอ และทีป่ ลายหัวค้อนควรใช้ล่มิ โลหะแผ่นตอกอดั ลงในเน้ือไม้ของ
ดา้ มเพ่อื การป้องกนั หลดุ ของหวั ค้อนขณะใช้งาน
6. เคร่อื งมือท่ีมปี ลายแหลม หรือมสี นั คมควรมีปลอกสวมหุ้มส่วนทคี่ มทุกครงั้ หลงั ใช้งาน
7. เครื่องมือต่าง ๆ เมือ่ เลิกใช้งาน จะต้องไม่วางไว้บนพื้น หรอื วางขวางทางเดินหรือบนโต๊ะทำงานหรือชั้นหรือบน
เครื่อง โดยปล่อยปลายให้ยื่นออกมา ซึ่งลักษณะเช่นนี้จะเกิดอันตรายจากการที่คนงานเดินผ่านไปชนหรือปัดให้
หล่นลงมาเกดิ อันตรายได้งา่ ยควรทำความสะอาดและจัดเกบ็ ลงกล่องหรอื ท่เี ก็บเครอ่ื งมอื ให้เรยี บรอ้ ย
8. จะต้องทำแผง ชั้น หิ้ง กล่อง หรอื ภาชนะอ่นื ๆ สำหรับเกบ็ เครื่องมือทุกชนิ้ อย่างเปน็ ระเบยี บ และไม่ปะปนกัน
ในลักษณะหยิบใช้ได้สะดวก เก็บเขาที่ได้งา่ ย และตรวจสอบได้สะดวก
9. ในการจัดระเบียบบรกิ ารเคร่ืองมือในโรงงานควรจะต้อง
9.1 มีผู้รบั ผิดชอบตรวจรบั เครอื่ งมอื ทุกวัน
9.2 ต้องมีการตรวจสภาพเคร่ืองมือ และบำรุงรักษาเครื่องมอื ทกุ ช้ินใหค้ งสภาพ

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

9.3 ต้องมีการซ่อมแซมเครื่องมือในส่วนที่ชำรดุ ที่ซ่อมแซมได้ หรือมีการกำจัดเครือ่ งมอื ที่ชำรุดทิ้งไปและ
จดั หาใหมอ่ ย่างสม่ำเสมอการท่มี ีเคร่ืองมือขาดแคลน ไม่พอใช้งานท้ังปริมาณและชนิดเคร่ืองมอื คือสาเหตุสำคัญที่
จะทำใหเ้ กดิ การใช้เครือ่ งมือผิดประเภท
การป้องกนั อบุ ตั เิ หตุ

อบุ ัตเิ หตุเป็นเหตกุ ารณ์ทีเ่ กดิ ขนึ้ โดยบงั เอญิ มิได้มกี ารคาดนึกไว้ก่อน ฉะนน้ั จงึ มไิ ด้มีการตั้งใจแฝงอยู่ เช่น
ขณะขึน้ ไปทำงานบนท่สี งู บังเอญิ ค้อนหลุดมือลงมาถงึ แม้ว่าคอ้ นน้ันจะไม่โดนใครหรือทำให้ส่งิ ของทพ่ี นื้ ล่างเสียหาย
ประการใด ก็ยังเป็นอบุ ัตภิ ยั อยู่นนั้ เอง ความรนุ แรงของอบุ ตั ิภยั อาจจัดตามลำดบั ความเสียหายไดด้ ังนี้ คอื
1. ไม่ก่อความเสยี หายหรือมีผู้ใดได้รบั บาดเจบ็
2. กอ่ ความเสียหายแก่ส่งิ ของหรอื ทรัพย์สนิ
3. ทำใหม้ ีผู้บาดเจ็บ ตอ้ งเสยี คา่ รักษาพยาบาล
4. ทำใหม้ ผี ู้ถึงแก่ความตาย ต้องเสยี ค่าทำขวญั

ฉะนั้นผู้มีหน้าทีเ่ กี่ยวข้องกับการด าเนินงานดานปองกันอุบัติภัยจะตองมีความรูความเขาใจมีทัศนคตทิ ีด่ ี
ในเรื่องอุบัติภัย เพอ่ื เป็นการปอ้ งกนั อบุ ตั ภิ ัยทจ่ี ะเกดิ ข้ึน ทุกฝ่ายจำเปน็ ท่ีจะต้องร่วมกนั วางแผนแนวทางการป้องกนั
อุบัติภัยไว้เพื่อความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงานหลักในการดำเนินการปองกันอุบัติเหตุการดำเนินการป้องกัน
อุบัติเหตุจะประสบความสำเร็จ จะต้องมีหลกั ในการดำเนินการปอ้ งกันอบุ ัตเิ หตุ ซึ่งพอสรุปได้ 3 ประการดว้ ยกันคือ
1. จะต้องเข้าใจถงึ ความสำคัญของปัญหาการเกิดอุบัตเิ หตุ และจะต้องสำนึกอยู่เสมอว่าสามารถหลีกเลี่ยงได้ โดย
อาศยั การปอ้ งกันและแนวทางการแก้ไขอยา่ งถูกวธิ ี
2. จะตอ้ งทราบถึงสาเหตทุ ่ีทำให้เกิดอุบตั ิเหตุขอ้ เทจ็ จรงิ ต่าง ๆ
3. การปอ้ งกันและการแก้ไขอย่างจริงจัง จะต้องไม่อยใู่ นความประมาท
วิธกี ารป้องกันอบุ ตั ิเหตุ

การปองกันอบุ ัติเหตุในโรงงาน ซึ่งเป็นหน้าที่ที่สำคัญประการหน่ึงของฝ่ายบริหาร และมีความสำคญั มาก
เพราะเป็นการตัดไฟแต่ตน้ ลม ช่วยแก้ปัญหาทางการบริหารได้อยา่ งกว้างขวางย่งิ ขนึ้
วิธกี ารป้องกันอุบัติเหตุ ท่กี ระทำกันมหี ลายวิธี ดังน้ี
1. โดยการออกกฎโรงงาน (Regulation) ใหม้ าตรฐานการทำงาน แนวทางปฏบิ ตั ิต่าง ๆ ทถี่ กู ต้องและปลอดภัยใน
โรงงาน
2. โดยการจัดทำมาตรฐาน (Standardization) กำหนดมาตรฐานของโครงสรางเครื่องจักรกลและขั้นตอนการ
ปฏิบัติงานต่าง ๆ ทส่ี อดคลองกบั คณุ สมบตั ทิ างความแขง็ แรงของวัสดุ

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มุสาเหม

3. โดยการตรวจสอบ (Inspection) เพื่อติดตามผลการปฏบิ ัติงานของคนงานเพื่อใหสอดคล้องกับกฎโรงงานและ
มาตรฐานทีต่ ้งั ไว้
4. โดยการวิจัยทางเทคนิค (Technical research) เป็นการศึกษาวิจยั คุณสมบัตขิ องวัสดุต่าง ๆ โครงสร้างการใช้
งานของเครื่องจักรต่าง ๆ วิธีการปฏิบัติงานและการออกแบบชิ้นส่วนจักรกลตาง ๆ ที่มีผลต่อความปลอดภัยของ
คนงาน
5. โดยการวิจัยทางการแพทย์ (Medical research) เป็นการศึกษาวิจยั เก่ียวกับร่างกายคนงานและความสัมพันธ์
ระหว่างสภาวะทีเ่ หมาะสมกับสภาพความพร้อมของคนงานในการทำงาน เพื่อนำข้อมูลประกอบในการออกแบบ
สิ่งแวดลอ้ มทีเ่ หมาะสมแก่การปฏบิ ตั งิ าน
6. โดยการวจิ ยั ทางจติ ศาสตร์ (Psychological research) ศึกษาตน้ เหตแุ ละความสัมพันธ์ระหว่างจิตใจคนงานกับ
การเกิดอบุ ัตภิ ัยในการทำงาน
7. โดยการวิจัยทางสถิติ (Statistical research) เป็นการศกึ ษาโดยการรวบรวมข้อมูลและวิจยั หาแนวโน้มของการ
เกิดอบุ ัติภัย และจดุ ท่มี กี ารเกดิ อุบตั ภิ ัยได้มากที่สุด เพอื่ ทราบสาเหตุท่ีแท้จรงิ ของการเกิดอบุ ัติภัยในแบบต่าง ๆ
8. โดยการให้การศึกษา (Education) โดยการสอนวิชาวิศวกรรมความปลอดภัยในมหาวิทยาลัยในวิทยาลัย
อาชีวศกึ ษา และในโรงงานอุตสาหกรรม
9. โดยการฝึกอบรม (Traininig) โดยการอบรมคนงานทุกคนที่เข้ารับหน้าท่เี พ่อื ใหม้ ีการทำงานทป่ี ลอดภัยทีส่ ดุ
10.โดยการเชญิ ชวน (Persuasion) ดว้ ยการใช้สอื่ ประชาสัมพนั ธ์ต่าง ๆ เพ่ือสร้างความเคยชนิ และนสิ ยั การทำงาน
ทด่ี แี กค่ นงานทั่วไปท่ีอ่านหรอื พบเหน็ ส่ือประชาสมั พนั ธ์เหล่าน้นั เป็นประจำทกุ วนั
11. โดยการประกนั ภัย (Insurance) ใชก้ ารใหร้ างวัลชมเชยแก่คนงานทีท่ ำงานดีเด่น มีอุบัตภิ ยั เกดิ ข้นึ น้อยที่สุด
12. โดยการให้ระเบียบการปฏิบัติงานแต่ละชนิดโดยเฉพาะ (Safety measures with in the individual
Underking ) ทั้ง 11 ประการข้างต้นจะบรรลุได้เมือ่ ข้อที่ 12 ได้รับการตอบสนองอย่างถกู ต้องจากผู้เกี่ยวขอ้ งการ
วางนโยบายการป้องกันอบุ ตั ิเหตกุ ารบรหิ ารงานท่ีดี จะต้องมีนโยบายไว้เป็นหลัก มแี นวทางการดำเนนิ งานท่ีชดั เจน
เพอ่ื ใชใ้ นการปฏบิ ัตงิ านนั้น ๆ ดงั น้ันการวางนโยบายการป้องกันอบุ ตั ิเหตพุ อจะสรปุ ได้ดงั นี้
1. ขน้ั วางนโยบาย ซ่ึงประกอบด้วย

-วัตถปุ ระสงค์ ต้องถอื ความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงานเป็นหลกั คอื ความปลอดภยั ก่อนความสะดวกสบาย
-วิธีปฏิบัติงานต้องวางระเบียบวิธีการปฏิบัติให้รัดกุมครบถ้วนหาทางแก้ไขสภาพและการกระทำที่ไม่
ปลอดภัย
2. ขัน้ ติดตามผลงาน ผู้มีอำนาจหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายในการตรวจตราเพอ่ื ให้เป็นไปตามวธิ ปี ฏิบัติและวัตถุประ

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

สงค์ของการป้องกันอุบัติภัย ต้องหมั่นตรวจตราสอดส่องดูแลตดิ ตามการปฏิบัติงานของผู้ปฏบิ ัตงิ านอย่างสม่ำเสมอ
และเข้มงวดให้ทกุ คนปฏิบัติตามกฎเกณฑต่าง ๆ ท่ีวางไว้ตลอดจนการจัดสถานท่ีและสภาพแวดล้อมในการทำงาน
ไม่มีส่งิ ล่อใจ
3. ข้ันรายงานและวเิ คราะห์ ประกอบดว้ ย

- การรายงานอุบัติเหตุ เมื่อมีอุบัติเหตุเกิดข้ึน ผู้ปฏิบัติงานจะต้องรายงานการเกิดอุบัติเหตุให้ฝ่ายบริหาร
ทราบลำดบั ขัน้ แล้วเกบ็ สถติ ไิ ว้เพ่อื วิเคราะห์

- การวเิ คราะห์ คอื การค้นหาสาเหตุของการเกิดอุบัตเิ หตุแล้วหาทางแกไ้ ขและปอ้ งกนั ต้อไปประโยชน์ของ
การป้องกันอุบัตเิ หตุอุบัติเหตเุ มือ่ เกดิ ข้ึนแล้วย่อมต้องเกิดความเสียหายขึ้นไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อมอาจเสียหาย
ทางดา้ นทรพั ย์สิน ร่างกายและจติ ใจ แล้วแตช่ นิดและอบุ ัติเหตุนัน้ ๆ การป้องกนั อบุ ัตเิ หตจุ ะต้องเปน็ การป้องกันที่
เหตุ ควบคุมที่ต้นเหตุ เมื่อเราป้องกันไม่ให้เกิดอุบัติเหตุแล้ว สามารถทำให้เกิดประโยชน์มากมายหลายประการ
ด้วยกันคือ
1. ประโยชน์กบั ตวั เราเอง ไม่ทำใหร้ ่างกายพกิ ารหรือเสยี ทรัพย์สิน สุขภาพจติ เสอ่ื มและเสยี เวลาโดยใช้เหตุ
2. ประโยชน์แกบ่ คุ คลอ่ืน ไม่ทำใหบ้ ุคคลอ่ืนต้องได้รบั ความเดือดร้อน ซ่ึงอาจเกิดการเสยี หายเหมอื นกับตัวเราก็ได้
ทัง้ ๆ ที่สาเหตไุ ม่ได้เกิดจากตัวเขาแต่เกดิ จากตวั เราต่างหากเป็นตัวกระทำขึ้น
3. ประโยชน์ต่อสังคม ตัวเราเปน็ ส่วนหนงึ่ ของสงั คม เรารับผดิ ชอบสงั คมและสงั คมกร็ บั ผิดชอบตอ่ ตวั เรา การเกดิ
อุบัติเหตุแก่ตัวเราน้นั ย่อมเปน็ ภาระแก่สังคม เช่น การรักษาพยาบาล การเปลีย่ นแปลงอาชพี ใหม่ หรอื การว่างงาน
รายรบั ไม่พอกับรายจ่าย เช่น ขาหัก ไม่สามารถประกอบอาชีพได้ นอกจากนี้การเกิดอุบัติภยั นน้ั ในบางครงั้ อาจทำ
ใหส้ งิ่ สาธารณสมบัติเกิดเสียหายขึน้ ได้ดังน้นั การป้องกนั อุบัติภยั ก็สามาถทำใหเ้ กิดประโยชน์ต่อสงั คมได้กฎโรงงาน
เก่ียวกบั ความปลอดภยั ในการฝึกงานหรือทำงานในโรงงาน จำเปน็ จะต้องปฏิบตั ติ ามกฎของโรงงานแต่ละโรงงาน
ซึง่ แตกตา่ งไปตามลักษณะเฉพาะของงานอย่างเคร่งครัด แต่อยา่ งไรก็ตามมีกฎโรงงานเบือ้ งต้นซง่ึ จำเปน็ ต้องปฏิบัติ
สำหรบั โรงงานทัว่ ๆ ไปดงั นีก้ ฎ –ระเบียบ WORKSHOP

1. นักศกึ ษาทกุ คนต้องเข้าใจสัญญาณ สญั ลกั ษณ์หรือคำส่งั ต่าง ๆ ของ WORKSHOP
2. นักศึกษาต้องสวมเสือ้ ปฏบิ ตั ิงาน (SHOP) และติดกระดุมทุกเม็ด
3. นกั ศกึ ษาหญงิ ต้องสวมกางเกงขายาว
4. นักศกึ ษาต้องสวมรองเท้าหนงั หุ้มส้น อนโุ ลมรองเท้าผ้าใบหุ้มสน้
5. นกั ศึกษาทผ่ี มยาวต้องมัดผมใหเ้ รียบรอ้ ย
6. ห้ามนักศกึ ษาทกุ คน สวมใส่นาฬิกาและเครือ่ งประดับทุกชนดิ ในขณะปฏิบตั ิงาน
7. ต้องเข้าแถวเช็คชอ่ื เวลาเข้าและเวลาออก ที่บริเวณหน้าหอ้ งปฏบิ ตั ิการ

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

8. ต้องหยดุ การปฏบิ ตั ิงานท้ังหมด เม่ือถงึ เวลาพกั และเมือ่ หมดเวลาปฏิบตั งิ าน
9. ต้องตง้ั ใจปฏิบัตงิ านตามท่ไี ด้รับมอบหมาย และทำตามทถ่ี กู ต้องเทา่ น้นั
10. ต้องขออนุญาตอาจารย์ผู้สอน ก่อนที่จะนำงานนอกเหนือจากที่ได้รับมอบหมายมาทำใน
หอ้ งปฏิบตั กิ าร
11. ต้องจดั เตรยี มและตรวจสอบ ความพร้อมของเครือ่ งมือก่อนปฏิบัติการ
12. ต้องแจ้งใหอ้ าจารย์ผสู้ อนทราบ เมื่อเครื่องมอื , อปุ กรณห์ รอื เคร่อื งจกั รกลชำรุดขณะปฏิบตั งิ าน
13. ต้องแจ้งใหอ้ าจารย์ผสู้ อนทราบ เม่อื เกิดอบุ ตั ิเหตุทุกกรณี
14. ต้องแจ้งใหอ้ าจารย์ผู้สอนทราบ เม่ือเกิดอาการไม่สบาย
15. ต้องสวมเครอื่ งปอ้ งกนั อนั ตรายทุกครั้ง เมื่อปฏิบตั งิ านท่อี าจก่อใหเ้ กิดอุบัตเิ หตุ
16. ห้ามเล่นหยอกล้อในขณะปฏิบัตงิ านโดยเดด็ ขาด
17. ห้ามเดินเครอื่ งจกั รกล ก่อนได้รับอนุญาตจากอาจารย์ผคู้ วบคุม
18. ห้ามท้งิ เศษโลหะ , น้ำมันหรอื จาระบี ลงบนพื้น
19. ห้ามนำเอาเครื่องมือหรอื อปุ กรณ์ใด ๆ ออกจากห้องปฏิบตั กิ ารโดยเดด็ ขาด
20. ทุกครั้งเมื่อเลิกปฏิบัติงาน ต้องทำความสะอาดเครื่องมือ , อุปกรณ์ , เครื่องจักรกล รวมทั้งพ้ืน
ห้องปฏิบัติการให้เรียบร้อย เครื่องมือเครื่องใช้ที่เบิกยืมออกมา ต้องส่งกลับคืนที่เดิมพึงระลึกไว้เสมอว่า ชิ้นส่วน
อวัยวะของร่างกายมนุษย์ ไม่มีอะไหล่สำหรับเปลีย่ นเหมือนเครือ่ งจักรกล จึงต้องทนุถนอมไว้ เพื่อความปลอดภัย
ของตนเองและเพื่อเพื่อนร่วมงานการบรหิ ารความปลอดภัยในโรงฝึกงานโรงฝึกงานซึ่งได้รับคำชมจากผู้ปกครอง
นักศกึ ษาอาจมลี กั ษณะสำคญั คือสามารถทำใหน้ กั ศึกษามคี วามสบายพอใจในการทำงานและให้ความปลอดภัย

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มุสาเหม

หน่วยท่ี 4 สัญลักษณค์ วามปลอดภยั ในโรงแรม

สัญลักษณค์ วามปลอดภัย

สี และ สญั ลักษณ์ด้านความปลอดภยั คอื อะไร
เมื่อพูดถึงการปฏิบัติงานในโรงงาน หรือ กิจการไหนก็ตาม สิ่งที่ขาดไม่ได้ คือเรื่องความปลอดภัยในการ

ปฏิบัติงาน รวมถึงป้ายสัญลกั ษณ์ก็ถือเป็นส่วนหนึง่ ในเร่ืองของความปลอดภัยด้วยเช่นกนั ป้ายความปลอดภัยเปน็
มาตรฐานระดับโลกที่ทุกคนจะตอ้ งรใู้ นความหมายและสีว่ามนั หมายความว่าอย่างไรแต่ละสีบง่ บอกถงึ อะไร การที่
เราจะเข้าไปในพืน้ ทีโ่ รงงาน หรือ พื้นท่ีของใครกต็ ามควรปฏบิ ัตติ ามกฎระเบยี บของพ้นื ทีน่ น้ั อย่างเคร่งครัดบางที่ก็
ติดเป็นข้อความ บางที่ก็ติดเป็นป้ายต่างๆเราจึงต้องมีความรู้เก่ียวกับมาตรฐานป้ายเตือนต่างๆเพื่อท่ีจะได้ปฏิบัติ
ตามไดอ้ ยา่ งถูกต้อง

ประกาศกรมสวสั ดกิ ารและคมุ้ ครองแรงงาน เร่ือง สญั ลกั ษณเ์ ตอื นอันตราย เคร่อื งหมายเก่ยี วกับความ
ปลอดภัย อาชวี อนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน และ ข้อความแสดงสิทธิและหน้าท่ีของนายจา้ งและ
ลูกจา้ ง พ.ศ. 2554

ข้อ 2 ให้นายจ้างติดประกาศสญั ลกั ษณ์เตอื นอนั ตราย และเครื่องหมายเกย่ี วกับความปลอดภยั อาชีวอนา
มัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน ให้เหมาะสมกบั ลักษณะและสภาพการทำงานในท่ีที่เห็นได้ง่าย ณ สถาน
ประกอบกิจการ

ซ่ึงประกาศกระทรวงฉบบั นก้ี ำหนดให้ตดิ สัญลักษณเ์ ตือนอนั ตราย แตไ่ มไ่ ด้ระบุรายละเอยี ดของสญั ลกั ษณ์
เอาไว้ เราต้องไปดู มาตรฐานผลิตภัณฑอ์ ุตสาหกรรม สี และเคร่อื งหมายเพอ่ื ความปลอดภัย มอก.635 เลม่ 1 โดย
กำหนดไว้ดงั น้ี

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มุสาเหม

สีเพ่ือความปลอดภัย

สีเพ่ือความ สีตัด ความหมาย ตวั อยา่ งการใช้งาน
ปลอดภยั

สีแดง (Red) สี หยดุ -เครอ่ื งหมายหยดุ -เครอ่ื งหมายอุปกรณ์หยดุ ฉกุ เฉิน -เครอื่ งหมายหา้ ม
ขาว

สีเหลอื ง (Yellow) สีดำ ระวัง มอี ันตราย -ชี้บง่ ว่ามอี นั ตราย ( เช่น ระวังสารเคมีอันตราย , ระวงั ระยก -ชี้บ่งถงึ เขต
อันตราย -เคร่อื งหมายเตือน

สฟี า้ (Blue) สี บังคบั ให้ตอ้ งปฏบิ ัติ -บังคบั ให้ตอ้ งสวมเครอ่ื งป้องกันส่วนบุคคล -เคร่ืองหมายบังคับ
ขาว

สีเขียว (Green) สี แสดงสภาวะ -ทางหนไี ฟ -ทางออกฉุกเฉิน -ฝักบัวชำระลา้ งฉกุ เฉนิ -หน่วยปฐมพยาบาล
ขาว ปลอดภยั

หมายเหตุ
1.สแี ดงยังใช้ไดส้ ำหรับอุปกรณเ์ กยี่ วกบั การป้องกนั อัคคีภยั อุปกรณด์ ับเพลงิ และตำแหนง่ ตดิ ต้งั ดว้ ย
2. อาจใช้สีแดงส้มวาวแสงแทนสเี หลอื งได้ แต่ไม่ให้ใชแ้ ทนสเี หลอื งกบั เครอ่ื งหมายเพือ่ ความปลอดภัย

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

รูปแบบของเครอื่ งหมายเพ่อื ความปลอดภัย

เครื่องหมายเพอ่ื ความปลอดภัยหมายถงึ เครอื่ งหมายทีใ่ ช้สื่อความหมายเก่ียวกบั ความปลอดภยั โดยมสี ี
รูปแบบและสัญลกั ษณ์ หรอื ขอ้ ความแสดงความหมายโดยเฉพาะเพ่อื ความปลอดภัย

รปู แบบของเครือ่ งหมายเพื่อความปลอดภยั และสีท่ใี ช้ แบง่ เป็น 4 ประเภท ตามจุดประสงคข์ องการแสดง
ความหมายตามตารางด้านล่าง

ใหแ้ สดงสัญลักษณภ์ าพไวต้ รงกลางของเครอ่ื งหมาย โดยไม่ทบั แถบขวางสำหรับเครอ่ื งหมายหา้ มในกรณที ี่
ไม่แสดงสญั ลักษณภ์ าพท่เี หมาะสมสำหรบั สอ่ื ความหมายทต่ี อ้ งการ ให้ใชเ้ ครือ่ งหมายทวั่ ไปสำหรับเครอ่ื งหมายเพือ่
ความปลอดภัยแต่ละประเภท รว่ มกบั เครื่องหมายเสริม (ใหไ้ ปดภู าคผนวก ก. ของ มอก. 635 เล่ม 1)
รูปแบบของเคร่ืองหมายเพื่อความปลอดภัยอีกประเภท

ประเภท สีท่ีใช้ หมายเหตุ

เคร่ืองหมายห้าม สีพื้น : สีขาว พื้นท่ีของสีแดงต้องมีอย่างน้อยร้อยละ
35 ของพ้นื ที่ทั้งหมดของเคร่ืองหมาย
สีของแถบตามขอบวงกลมและแถบขวาง : สี
แดง

สีของสัญลักษณ์ภาพ : สีดำ ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

เคร่ืองหมายเตือน สีพ้ืน : สีเหลือง พื้นที่ของสีเหลืองต้องมีอย่างน้อยร้อย
ละ 50 ของพ้ืนที่ท้ังหมดของ
สีของแถบตามขอบ : สีดำ เคร่ืองหมาย

สีของสัญลักษณ์ภาพ : สีดำ พ้ืนที่ของสีฟ้าต้องมีอย่างน้อยร้อยละ
50 ของพ้นื ที่ท้ังหมดของเคร่ืองหมาย
เคร่ืองหมายบังคับ สีพื้น : สีฟ้า
-พื้นท่ีของสีเขียวต้องมีอย่างน้อยร้อย
สีของแถบตามขอบ : สีขาว ละ 50 ของพื้นที่ท้ังหมดของ
เคร่ืองหมาย
เคร่ืองหมาย สีพื้น : สีเขียว -อาจใช้รูปแบบเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าได้

สารนิเทศเกี่ยวกับ สีของแถบตามขอบ : สีขาว
สภาวะปลอดภัย

ที่กล่าวมาข้างต้นเป็นเพียงข้อกำหนดบางส่วนของมอก.635 เล่ม 1 เท่านั้นซึ่งข้อกำหนดเกี่ยวกับสีและ
เครื่องหมายเพื่อความปลอดภัยมีมากกว่าที่คิดเช่นเครื่องหมายเสริมขนาดของเครื่องหมายและตัวอักษรเมือ่ เรารู้
แล้วว่าการเลือกใช้เครื่องหมายเพื่อความปลอดภัยต้องมีหลักการเพร าะฉนั้นก่อนที่จะติดป้ายก็ต้องคำนึงถึง
ข้อกำหนดต่างๆด้วยซึง่ รูปแบบของสีและเครื่องหมายเพื่อความปลอดภัยถกู กำหนดโดยมอก.635 แต่การเลือกตดิ
สัญลักษณ์นั้นจป.ต้องกำหนดให้ดีว่าจะติดป้ายแบบไหนเพื่ออะไรเช่นหากเราต้องการห้ามต้องติดป้ายห้ามโดย
รูปแบบป้ายต้องถูกต้องตามมาตรฐานกำหนดไว้ต้องการติดป้ายบังคับก็ต้องเลอื กป้ายใหถ้ ูกต้องเช่นจดุ งานทีต่ ้อง
สวมใส่อุปกรณ์ความปลอดภัยกำหนดให้สวมแว่นตากำหนดให้สวมที่อุดหูหน้างานนั้นต้องติดป้ายบังคับให้สวม
แว่นตาและที่อุดหูโดยการติดนั้นกฎกระทรวงที่เรากล่าวไปแล้วข้างต้นได้กำหนดไว้ว่า“ให้ติดในที่ ที่เห็นได้ชัด”
เพราะฉนนั้ จุดในการติดปา้ ยตา่ งๆ ก็เป็นเร่อื งสำคญั เชน่ กัน หากติดไปแล้ว ไม่สามารถมองเห็นไดช้ ัดเจน หรือต้อง
กม้ ไปดู การตดิ ปา้ ยนั้นก็ไม่มีความเหมาะสม

นอกจากการติดป้ายสัญลกั ษณเ์ พ่อื ความปลอดภยั แลว้ ต้องดูประเภทการใช้งานดว้ ยเช่นการใช้ในอาคาร
หรือใช้นอกอาคารเพราะวัสดทุ ี่นำมาทำป้ายสัญลักษณก์ ็จะแตกต่างกันไปด้วยหากนำปา้ ยท่ถี กู ออกแบบมาสำหรับ
ในอาคารไปตดิ กลางแจง้ ป้ายน้ันก็จะมีอายกุ ารใชง้ านสั้นลงหลงั การตดิ ป้ายสัญลกั ษณแ์ ล้วต้องตรวจสอบดูเพราะ
อาจมปี ้ายที่สแี ละข้อความซีดจางจนมองไมเ่ หน็

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

จากท่กี ล่าวขา้ งตน้ หากสนใจเรอ่ื งมาตรฐานของสีและสญั ลกั ษณ์เพือ่ ความปลอดภยั สามารถศึกษาได้จากขอ้ กำหนด
ของมอก. 635 เลม่ 1
ปา้ ยห้าม และ ปอ้ งกันอัคคีภัย

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

ปา้ ยเตอื น

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

ปา้ ยเคร่อื งหมายบังคบั

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

ปา้ ยเครื่องหมายแสดงสภาวะความปลอดภยั

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

ป้ายเตอื นทำความสะอาด
ป้ายเตอื นหน้าห้องพัก

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

SHA คืออะไร

วันนี้ (1 พ.ย.64) เป็นวันแรกท่ีร้านอาหารสามารถขายเคร่ืองดื่มแอลกอฮอล์ได้ภายใต้เงือ่ นไข
ต่างๆ ไม่ใช่ว่าจะสามารถขายได้ทุกร้านเลย โดยร้านที่ขายได้จะต้องผ่านมาตรฐาน SHA เท่านั้น คำถามคือ SHA
คืออะไร และเราในฐานะผู้บริโภคจะทราบหรือมีวิธีตรวจสอบได้อย่างไรวา่ รา้ นไหนได้การรบั รองจาก SHA

"SHA" หรือ "Amazing Thailand and Health Administration" เป็นมาตรฐานด้านความ
ปลอดภยั เป็นความร่วมมือระหว่าง กระทรวงการทอ่ งเท่ียวและกีฬา การท่องเที่ยวแหง่ ประเทศไทยและกระทรวง
สาธารณสขุ โดยรา้ นอาหารในพืน้ ทีน่ ำร่องท่ผี า่ นการรบั รองจาก SHA สามารถขายแอกอฮอลไ์ ดถ้ ึง 21.00 น.

SHA กำหนดใหผ้ ปู้ ระกอบการดำเนนิ การตามมาตรฐานเพื่อความปลอดภัย ในแบบจำลองนี้ ดู
ที่หน้าร้าน ผู้ประกอบการต้องจัดใหม้ ีทางเข้าออกเพยี งหนึง่ ทางและมีจุดคัดกรองเพื่อให้ง่ายต่อการควบคุม มีเจล
แอลกอฮอล์ตามจดุ ต่างๆอยู่เสมอ ผู้ประกอบการต้องทำความสะอาดอยู่เสมอในจุดที่มกี ารสัมผัสรว่ ม เช่น ลูกบิด
ประตู โตะ๊ อาหาร

เมื่อเข้ามาในร้านต้องมีการจำกัดจำนวนลูกค้าและเว้นระยะห่างอย่างนอ้ ย 1 เมตร ที่สำคัญคือต้องจัดให้มี
การระบายอากาศท่ีดเี พอ่ื ไม่ใหเ้ ปน็ แหล่งสะสมของเชือ้ โรค พนกั งานต้องสวมหนา้ กากอนามยั สำหรบั อาหารที่ปรุง
เสร็จให้มีการปกปิดอาหาร ใช้อุปกรณส์ ำหรับหยิบจับอาหารเพอื่ ลดการสัมผัส ทั้งนี้ ผปู้ ระกอบการต้องลงทะเบียน
เพือ่ ขอรับเครอ่ื งหมาย SHA ผา่ นระบบออนไลน์ เมอ่ื ลงทะเบยี นเสร็จและจัดในร้านมีความปลอดภัยตามมาตรฐาน
แล้วอาจมีการตรวจสอบก่อนที่จะได้รับตราสัญลักษณ์ SHA เมื่อได้รับแล้วอาจมีการสุ่มตรวจ หากร้านไม่ได้
มาตรฐานกจ็ ะถกู เพกิ ถอน SHA

SHA เป็นมาตรการดา้ นความปลอดภยั กระตุ้นให้ผปู้ ระกอบการมคี วามพร้อม ปรบั ปรุงให้สถานประกอบการ
มีความปลอดภัย สอดคล้องกับการใช้ชีวิตวิถีใหม่ และยังเป็นการสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภคอีกด้วย จาก
ข้อมูลพบว่าในพื้นที่กรุงเทพมหานครมีร้านที่ได้รับรอง SHA จำนวน 1,350 ร้านเท่านั้น เราในฐานะผู้บริโภค
สามารถสงั เกตสญั ลกั ษณ์ SHA ได้หน้ารา้ น หรอื หากตอ้ งการจะวางแผนไปนง่ั ด่ืมกนิ กส็ ามารถตรวจสอบได้ว่าร้าน
ทจี่ ะไปน้นั ไดร้ ับรองจาก SHA หรอื ไม่ผ่านทาง www.thailandsha.com/shalists

กิจการที่สามารถขอรับมาตรฐาน SHA ได้ มี 10 หมวด
1. ภตั ตาคาร/ร้านอาหาร
2. โรงแรม/ที่พัก และสถานที่จดั ประชุม
3. นนั ทนาการและสถานท่ีท่องเท่ียว

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

4. ยานพาหนะ
5. บรษิ ัทนำเทีย่ ว
6. สุขภาพและความงาม
7. ห้างสรรพสนิ คา้ และศนู ยก์ ารค้า
8. กีฬาเพ่อื การทอ่ งเที่ยว
9. โรงละคร โรงมหรสพและการจดั กจิ กรรม
10. ร้านคา้ ของท่รี ะลกึ และรา้ นคา้ อนื่ ๆ
มาตรฐานเบื้องตน้ จากกรมควบคุมโรคของทกุ สถานประกอบการ มี 3 องค์ประกอบ คอื
1. สขุ ลกั ษณะอาคารและอุปกรณ์เครอื่ งใช้ท่ีมีอยูใ่ นอาคาร
2. การจดั อปุ กรณท์ ำความสะอาดเพื่อป้องกันการแพรก่ ระจายเชื้อโรค
3. การปอ้ งกันสำหรับเจ้าหนา้ ที่ผปู้ ฏบิ ัตงิ าน
ท้งั น้ี มีรายละเอียดของมาตรฐานเฉพาะประเภทกจิ การเพม่ิ เตมิ โดยผทู้ ี่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานจะไดร้ บั ตราสัญลักษณ์
SHA ต่อไป
หากผู้ประกอบการร้านจำหน่ายอาหารหรือเครื่องดื่มจะเข้ารับการตรวจประเมินความพร้อมมาตรฐานความ
ปลอดภัยดา้ นสขุ อนามยั SHA สามารถลงทะเบยี นผา่ นทางเว็บไซต์ thailandsha.com

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มุสาเหม

หนว่ ยที่ 5 ความปลอดภัยในโรงแรม
ความปลอดภัยในโรงแรม

มาตรการด้านความปลอดภัยของโรงแรมและลูกค้าที่มาใช้บริการนับว่ามีความสำคัญต่อการดำเนินธุรกิจ
โรงแรมในปจั จบุ ันเป็นอยา่ งยิ่ง เพราะจะช่วยปอ้ งกันความเสียหายของชวี ติ และทรพั ยส์ ินของลูกค้าและของโรงแรม
เองที่อาจจะเกิดขึ้นได้จากปัจจัยต่างๆ ได้เป็นอย่างดี หากจะเกิดความเสียหายบ้างจากเหตุสุดวิสัยต่างๆ ก็จะไม่
เสยี หายมากมายนกั

ในการดำเนินธรุ กิจโรงแรมให้ได้รับความน่าเช่ือถือ และป้องกนั เหตุการณ์ท่กี ่อให้เกิดความเสียหายต่อธุรกิจ
โรงแรมควรจดั ให้มมี าตรการด้านความปลอดภยั ต่างๆ ของโรงแรมดังน้ี
กญุ แจประตรู ะบบคีย์การด์

แมว้ า่ การใชก้ ุญแจประตูห้องพักแขกด้วยระบบคีย์การ์ดจะกลายเปน็ มาตรฐานใหม่ของธุรกิจโรงแรมไปอย่าง
รวดเร็ว แตก่ ย็ ังมโี รงแรมจำนวนไมน่ ้อยท่ียังไม่ได้นำมาใชเ้ พม่ิ ความปลอดภัยใหก้ ับลูกค้าของตนเอง
ระบบการปิดประตูห้องพักแขกในปัจจุบันเป็นระบบที่ประกอบไปด้วยช่องสำหรับเสียบหรืออปุ กรณ์สำหรับแตะ
บตั รท่มี แี ถบแม่เหล็กหรอื หนว่ ยความจำสำหรบั เกบ็ รหัสข้อมูลอยภู่ ายในบัตรเพอ่ื ใช้เปน็ รหัสสว่ นตวั ของลูกค้าแต่ละ
คนทใ่ี ชใ้ นการเปดิ ประตูหอ้ งพักของตนเองและเชอ่ื มโยงขอ้ มูลกับระบบอ่ืนๆ ซึง่ ระบบน้สี ามารถท่จี ะเช่ือมโยงข้อมูล
ไปสู่ระบบ PMS ไดโ้ ดยตรง
พนกั งานรักษาความปลอดภยั

โรงแรมควรมีพนักงานรักษาความปลอดภัยที่คอยสอดส่องและตรวจตราโรงแรมอยู่ตลอดเวลา เพื่อป้องกนั
เหตุรา้ ยต่างๆ ทอี่ าจจะเกดิ ข้ึนจากปจั จยั ตา่ งๆ ทง้ั จากภายนอกและภายในโรงแรมเอง
กลอ้ งวงจรปิด

ระบบกล้องวงจรปิดนับว่าเป็นอุปกรณ์สำคัญในการรกั ษาความปลอดภัยที่มีใช้กันอยู่โดยทั่วไป รวมทั้งการ
รกั ษาความปลอดภยั ภายในโรงแรมทัง้ หลายด้วย การตดิ ตง้ั ระบบกล้องวงจรปิดภายในโรงแรม นอกจากจะเปน็ การ
ป้องกันเหตุอาชญากรรมท้ังหลายท่ีอาจจะเกิดขน้ึ ได้กับลกู ค้าทมี่ าพกั ภายในโรงแรมแล้ว ยังสามารถบันทึกข้อมูลไว้
เพื่อนำมาใชใ้ นภายหลังไดห้ ากพบว่าเกิดเห็นการณ์ท่ีผิดปกติขน้ึ ภายในโรงแรม โดยปกตแิ ล้วโรงแรมจะติดตั้งระบบ
กลอ้ งวงจรปิดไวใ้ ห้ครอบคลุมพนื้ ทีส่ าธารณะท่บี ุคคลท่วั ไปเข้าถึงได้
สัญญาณเตือนไฟไหม้

โรงแรมทีไ่ ด้มาตรฐานในปัจจุบันส่วนใหญ่จะมกี ารติดตง้ั อปุ กรณ์ตรวจจับเพลิงไหม้และสัญญาณเตือนไฟไหม้
ไว้ในโรงแรมของตนเองโดยติดต้ังไว้ตามจุดสำคัญๆ ต่างๆ ในขณะที่บางโรงแรมใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยและตดิ ตั้ง
อปุ กรณต์ รวจจับเพลงิ ไหมไวใ้ นห้องพกั แขกทุกห้อง และทุกพื้นที่ของโรงแรมพร้อมกบั ระบบนำ้ ดบั เพลงิ ท่ีจะทำงาน

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอรศิ รา มสุ าเหม

ได้โดยอัตโนมัติ และจะมีพนักงานคอยเฝ้าสังเกตเุ หตุเพลิงไหม้ตลอด 24 ชั่วโมงเป็นประจำทุกวัน เพื่อให้สามารถ
ตอบสนองต่อเหตเุ พลิงไหมท้ อี่ าจจะเกดิ ขน้ึ ไดต้ ลอดเวลา
ไฟสำรองฉกุ เฉิน

โรงแรมควรที่จะมีไฟฉุกเฉินติดตั้งไว้ตามจุดตา่ งๆ ภายในบริเวณโรงแรม และสามารถใช้ในการให้แสงสวา่ ง
ฉุกเฉินไดเ้ ม่ือกระแสไฟฟ้าดับเพือ่ ป้องกนั เหตุโกลาหล หรอื เหตรุ ้ายท่ีอาจจะเกิดขนึ้ กับแขกท่ีมาพักภายในโรงแรม
และของพนกั งานภายในโรงแรมเอง บางโรงแรมอาจจะจัดใหม้ ไี ฟฉายทม่ี ีระบบชาร์จไฟอตั โนมัตพิ ร้อมใช้งานไว้ใน
ห้องพกั แขก บางโรงแรมที่ต้ังอยู่ในบริเวณทีม่ กี ระแสไฟฟ้าขัดข้องบ่อยๆ อาจจะมเี คร่ืองกำเหนิดไฟฟ้าสำรองไว้ใช้
จา่ ยกระแสไฟฟา้ ในบริเวณท่ีสำคัญ และอปุ กรณต์ า่ งๆ ภายในโรงแรมทมี่ คี วามสำคัญต่อความปลอดภยั ของลูกค้า
ในยามฉกุ เฉนิ สำหรับโรงแรมที่มขี นาดใหญ่ทจี่ ัดสร้างไดม้ าตรฐานจะจดั ใหม้ เี ครือ่ งกำเนิดกระแสไฟฟา้ ขนาดใหญ่ไว้
ภายในโรงแรม และสามารถเดินเครื่องใช้งานได้โดยอัตโนมัติทันทีที่กระแสไฟฟ้าท่ีจ่ายมาจากภายนอกเกิด
เหตขุ ัดขอ้ งที่สามารถจา่ ยกระแสไฟฟา้ ใหก้ ับทกุ ส่วนของโรงแรมเหมอื นปกติ
ค่มู อี การปฏิบัตสิ ำหรบั เหตุฉุกเฉนิ

โรงแรมควรที่จะต้องจัดทำแผนและคู่มือการปฏิบัติของพนักงานโรงแรมสำหรับเหตุฉุกเฉินต่างๆ ที่อาจจะ
เกดิ ขนึ้ ภายในโรงแรม และทำการฝึกอบรมพนักงานต่างๆ ภายในโรงแรมที่เกย่ี วขอ้ งกับแผนการปฏบิ ัติสำหรับเหตุ
ฉกุ เฉนิ ต่างๆ ให้มคี วามรู้ ความเขา้ ใจ และสามารถปฏิบตั ไิ ดท้ ันทว่ งทีโดยไมต่ ้องรอการสงั่ การจากฝา่ ยบรหิ าร
ต้นู ิรภัยส่วนตัวในหอ้ งพกั พักแขก

เป็นมาตรการด้านความปลอดภัยเกี่ยวกับทรัพย์สินของแขกที่มาพักในโรงแรมเพ่ิมเติมภายในห้องพักแขก
นอกเหนือไปจากการมีตู้นิรภัยส่วนกลางไวใ้ ห้บริการแก่ลูกค้าของโรงแรมที่บริเวณ Front Office ของโรงแรม ตู้
นริ ภัยสว่ นตัวที่จดั ไว้ภายในห้องพกั แขกควรทีจ่ ะมีขนาดที่ใหญ่เพยี งพอท่ีจะใส่คอมพิวเตอร์แบบโนต้ บุคส์ได้ และมี
การตง้ั ระหัสลบั สว่ นตัวสำหรับการปิด และเปิดได้ดว้ ยตนเอง
ระบบคยี ก์ าร์ดสำหรับการใช้งานลฟิ ทโ์ ดยสารของลูกคา้

โรงแรมสามารถเพมิ่ มาตรการความปลอดภยั ให้แก่ลูกค้าทมี่ าใช้บริการภายในโรงแรมโดยการติดต้ังระบบคีย์
การ์ดภายในลิฟท์โดยสารของลูกค้าที่ใช้โดยสารขึ้นไปยังชั้นที่เป็นห้องพกั แขกที่สามารถเชือ่ มโยงข้อมูลกับระบบ
PMS ของโรงแรม เพ่ือเปน็ การป้องกันบคุ คลภายนอกขน้ึ ไปยงั บรเิ วณห้องพักของแขกโดยไม่ไดร้ บั อนุญาต ซ่ึงลิฟท์
โดยสารที่ติดต้ังระบบน้ีไว้จะสามารถใช้โดยสารขึน้ ไปยงั ชั้นที่เป็นห้องพักแขกได้กต็ ่อเมื่อผูใ้ ชน้ ำเอาคีย์การ์ดท่ที าง
โรงแรมออกใหแ้ ละยงั ใช้การได้อยู่สำหรบั เปิดหอ้ งพักแขกเสียบเข้าไปในชอ่ งหรือแตะท่ีอุปกรณส์ ำหรับอ่านระหัสที่
จดั ไว้แลว้ จงึ จะสามารถกดป่มุ เลอื กชั้นท่ตี อ้ งการข้นึ ไปได้

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มุสาเหม

ทีมผจญเพลิง
โรงแรมควรจัดต้ังทมี ผจญเพลิงขน้ึ ภายในโรงแรมพร้อมท้ังจัดเตรยี มอุปกรณท์ ่ีจำเปน็ ตอ้ งใช้ในการผจญเพลิง

โดยมีพนักงานของโรงแรมที่ปฏิบัติหน้าที่ในรอบต่างๆ เข้าร่วมทีมให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ในยามฉกุ เฉินได้ตลอด
24 ช่วั โมง และตอ้ งมกี ารฝกึ อบรมพนกั งานเหล่าน้ีในสามารถปฏบิ ัติหนา้ ทท่ี ่ไี ดร้ ับมอบหมายไดท้ ันทีทนั ใด และควร
มกี ารฝึกซ้อมและทดสอบความพรอ้ มอย่างสมำ่ เสมอ
เสน้ ทางอพยพ

โรงแรมต้องจัดทำเส้นทางอพยพเมื่อเกดิ เหตฉุ ุกเฉินต่างๆ ที่มีป้ายและเครื่องหมายต่างๆ ติดแสดงไว้ภายใน
โรงแรมใหเ้ หน็ ได้อย่างชดั เจนในยามปกตแิ ละในยามฉุกเฉินหรือเมอ่ื กระแสไฟฟ้าดบั ท้ังภาษาไทยและภาษาอังกฤษ
และจะตอ้ งไมม่ ีการนำเอาส่งิ ของใดๆ มาวางขวางไว้ในเสน้ ทางอพยพทท่ี างโรงแรมกำหนดไว้ตลอดเวลา นอกจากน้ี
จะต้องมีแผนผังเส้นทางอพยพและคำแนะนำให้ลูกค้าปฏิบตั ิในกรณีเกดิ เหตุเพลิงไหม้ติดตัง้ ไว้ภายในหอ้ งพักแขก
ทกุ หอ้ งดว้ ย
อุปกรณ์ดบั เพลงิ

โรงแรมต้องจัดให้มีอุปกรณ์ดับเพลิงที่พร้อมใช้งานได้ตลอดเวลาติดตั้งไว้ในจุดที่สามารถมองเห็นและนำ
ออกมาใช้งานได้ในทันทีที่เกิดเหตุ และควรมีอุปกรณ์สำหรับดับเพลิงชนิดต่างๆ เตรียมไว้ในห้องครัวที่ใช้สำหรับ
ประกอบอาหารทีใ่ ช้แก๊สเป็นเชื้อเพลิง รวมถึงผ้าคลุมดับไฟแบบฉุกเฉินทีอ่ าจจะเกิดขึ้นได้จากการใช้น้ำมันในการ
ประกอบอาหารดว้ ย

นอกจากมาตรการด้านความปลอดภัยท่ีกล่าวมาข้างต้นแล้ว ยงั มรี ายละเอียดปลีกย่อยอยู่อกี เป็นจำนวนมาก
ทผ่ี บู้ ริหารโรงแรมควรจะศกึ ษาเพ่มิ เติมอย่างละเอยี ดถี่ถว้ น เพราะหลายๆ ประการมีการบญั ญตั ิไวใ้ ช้เป็นกฎหมาย
ในการดำเนินธุรกิจโรงแรมในบ้านเราที่ต้องปฏิบัติตาม และหลายๆ ประการเป็นกฎหมายที่มีการบังคับใช้ใน
ตา่ งประเทศ แตก่ ็มีผลต่อการสง่ ลกู คา้ มาใช้บริการโรงแรมต่างๆ ภายนอกประเทศเหลา่ นั้นด้วย

มาตรฐานความปลอดภยั ในสถานประกอบกิจการโรงแรม
หากจะพูดถงึ โรงแรมแลว้ มันก็คือ ธุรกจิ ที่พักอาศยั สำหรบั ผเู้ ดนิ ทางมาท่องเที่ยวและต้องการค้างคนื เพื่อท่ีจะ

ท่องเที่ยวหรือเป็นที่พักผ่อนก่อนจะเดินทางกลับบ้านนั่นเอง โดยประโยชน์ของโรงแรมนั้น นอกจากจะทำให้นัก
เดนิ ทางมากมายไดเ้ ดนิ ทางมาพกั ผอ่ นแล้ว ยังสามารถดมื่ ดำ่ กับความสุขจากการบรกิ ารมากมายจากโรงแรม ตั้งแต่
เครื่องอำนวยความสะดวกมากมาย ไปจนถึงเตยี งอนั น่มุ นมิ่ ทีท่ ำให้เรานอนยาวไปจนถึงวนั พรุง่ นเี้ ลยทีเดยี ว และส่ิง
ที่ทำให้กิจการโรงแรมสามารถดำเนินกิจการและสร้างชื่อเสียงได้อย่างดี นั่นก็คือ มาตรฐานความปลอดภัยของ
โรงแรมนั่นเอง

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มุสาเหม

ว่าด้วยเรื่องมาตรฐานของโรงแรมแล้วนั้นก็ได้มีการระบุอยู่ในกฎกระทรวงกำหนดประเภทและหลักเกณฑ์การ
ประกอบธรุ กิจโรงแรมพ.ศ. 2551 โดยมรี ายละเอียดสำคัญดังน้ี
1. โทรศัพทห์ รือระบบการติดตอ่ สือ่ สารตอ้ งมีจำนวนเพียงพอตอ่ การให้บรกิ ารแก่ผูพ้ กั
2. การปฐมพยาบาลเบอื้ งต้นและการสง่ ตอ่ ผ้ปู ่วยไปยงั สถานพยาบาลใกลเ้ คยี ง
3. ระบบรักษาความปลอดภัยอย่างทว่ั ถงึ ตลอดยี่สบิ สช่ี วั่ โมง
4. จดั ใหม้ หี อ้ งน้ำและหอ้ งส้วมในสว่ นท่ใี ห้บรกิ ารสาธารณะโดยจัดแยกส่วนสำหรบั ชายและหญงิ และ
5. ต้องมีการรักษาความสะอาด มีการจัดแสงสว่างอย่างเพียงพอ และมีระบบระบายน้ำ ระบบบำบัดน้ำเสีย และ
ระบบระบายอากาศท่ีถกู สขุ ลกั ษณะ
6. ต้องติดตั้งเครอ่ื งดับเพลิงแบบมือถือในแต่ละชั้นจำนวน 1 เคร่ือง ต่อพน้ื ที่อาคารไม่เกนิ 1,000 ตารางเมตร ทุก
ระยะไมเ่ กิน 45 เมตร แต่ไมน่ อ้ ยกวา่ ช้ันละ 1 เครื่อง และเครือ่ งดับเพลิงตอ้ งอยูใ่ นสภาพทใี่ ชง้ านได้ตลอดเวลาและ
สามารถนำมาใชง้ านได้โดยสะดวก
7. ตอ้ งตดิ ต้งั ระบบสัญญาณเตือนเพลงิ ไหม้
8. ตอ้ งมีทางหนีไฟหรือบันไดหนไี ฟตามหลกั เกณฑ์และเง่ือนไขท่ีกำหนดในกฎหมายว่าด้วยการควบคมุ อาคาร
9. ต้องจดั ให้มรี ะบบจา่ ยพลงั งานไฟฟ้าสำรองสำหรับกรณฉี ุกเฉนิ เช่น แบตเตอร่ี หรอื เครอื่ งกำเนดิ ไฟฟ้า แยกเป็น
อสิ ระจากระบบทใี่ ช้อยู่ตามปกตแิ ละสามารถทำงานได้โดยอัตโนมตั เิ ม่ือระบบจา่ ยพลงั งานไฟฟ้าปกติหยุดทำงาน
10. ตอ้ งอย่หู า่ งจากแม่น้ำ คู คลอง หรอื แหลง่ นำ้ สาธารณะไม่น้อยกว่า 10 เมตร เวน้ แต่กรณที สี่ ว้ มมรี ะบบกำจัดสิ่ง
ปฏกิ ูลท่ีถกู ตอ้ งตามหลกั สขุ าภิบาลและมีขนาดทเี่ หมาะสม

นอกจากนี้ ยงั มอี ปุ กรณท์ ี่จะช่วยทำใหม้ าตรฐานความปลอดภยั ถกู ยกระดับมากยิง่ ขึน้ โดยมดี ังนี้
กล้องวงจรปิด ซึ่งจะทำหน้าที่เป็นผู้ที่รักษาความปลอดภัยได้ใช้สำหรับตรวจตราความเรียบร้อยของที่พัก
และเปดิ ใหม้ กี ารบันทกึ 24 ชว่ั โมง เพ่ือใชต้ รวจสอบย้อนหลงั หากเกดิ เหตกุ ารณ์ไม่ปกติได้
บตั รผา่ นจอดรถ ซง่ึ การมีบัตรน้ี หมายความว่า เป็นการอนุญาตใหเ้ ขา้ มาเฉพาะผู้ทเี่ ข้าพักในโรงแรมเทา่ น้นั จึง
จะมีสิทธิจ์ อดรถในลานจอดรถได้ คนนอกห้ามเข้า
คีย์การ์ด ซ่ึงจะถูกทำไวส้ ำหรับใช้ผ่านประตูด้านนอกและประตูห้อง โดยจะมเี พยี งผู้ท่ีเข้ามาเช็คอินเท่าน้ันที่
จะมีคียก์ ารด์ เพื่อทีจ่ ะเข้าออกท่ีพกั ได้ น่นั กแ็ สดงว่าจะไมม่ คี นนอกผา่ นเขา้ มาในท่ีพักได้นัน่ เอง
สญั ญาณกันขโมย เป็นอปุ กรณท์ ่สี ามารถป้องกนั การงัดแงะประตูหน้าต่างของทีพ่ ัก ซึง่ จะส่งผลทำให้ส่งเสียง
เตือนทันที ถ้าหากมีการงัดแงะ ซึ่งมันจะทำให้ผู้ที่ทำหน้าที่รักษาความปลอดภัยได้เข้าตรวจสอบ นั่นจึงทำให้
สัญญาณกนั ขโมยเปน็ อปุ กรณท์ ี่ใช้ป้องกนั ทรพั ย์สนิ สูญหายได้เป็นอย่างดี

ความปลอดภยั ในโรงแรม | ครูอริศรา มสุ าเหม

ไมก้ ้ันอตั โนมตั ิ เป็นอปุ กรณ์รกั ษาความปลอดภัยที่ควรมไี ว้คู่กับลานจอดรถ ซ่งึ นอกจะลดค่าจ้างยามท่ีรักษา
ความปลอดภัยไดแ้ ล้ว มันยังทำหนา้ ท่ีดูแลความปลอดภัยย่างต่อเนื่องและอัตโนมัติ ซึง่ ไม้ก้ันอัตโนมัตินี้จะควบคุม
และเกบ็ บันทึกการเข้าออกของรถ ซึ่งจะสามารถช่วยในเรื่องการปอ้ งกนั คนนอกเขา้ ท่พี ักทางรถยนต์ได้

อุปกรณ์ตรวจจับควันไฟ ซงึ่ จะสามารถตรวจจับควันไฟ ในกรณีท่เี กิดอัคคีภัยขึ้นได้ และจะส่งสัญญาณเตือน
พร้อมทงั้ กระตุน้ ใหอ้ ุปกรณอ์ ื่น ๆ ทำงานเช่น เปดิ หัววาลว์ นำ้ เพ่อื ให้ใช้นำ้ ได้ หรือเปิดสปรงิ เกอร์เพือ่ ช่วยระงับให้ไฟ
ไม่

เส้นทางอพยพ โดยจะเป็นเส้นทางที่ถูกระบุเอาไว้อย่างชัดเจน ซึ่งจะถูกสร้างไว้เพื่อให้เราสามารถวิ่งหนี
ออกไปได้ในกรณีที่เกิดเหตุร้ายขึ้น อย่างแผ่นดินไหว หรืออัคคีภัย เป็นต้น โดยเส้นทางดังกล่าวนี้จะมีการแปะ
ขอ้ ความทเ่ี หน็ ได้เด่นชัดอย่างมาก ซ่ึงจะมีทง้ั ภาษาไทยและภาษาองั กฤษ และมกั จะอยรู่ มิ สดุ ของชัน้ ของอาคารนั้น
ๆ โดยเส้นทางอพยพควรจะมลี กั ษณะเป็นทางกว้าง เพ่ือท่จี ะทำให้เราสามารถอพยพไปได้อย่างรวดเร็วนัน่ เอง

ตนู้ ิรภัยสว่ นตัวในห้องพักแขก ซง่ึ สง่ิ นเ้ี ป็นมาตรฐานความปลอดภัยให้กับแขกผู้เข้ามาพกั ท่ีต้องการจะรักษา
ทรพั ยส์ ินของตวั เองเอาไว้ โดยจะแบง่ เปน็ ตูน้ ริ ภัยส่วนกลางทจ่ี ะอยู่ใน ฟรอ้ นต์ของโรงแรม และตู้นิรภัยส่วนย่อยท่ี
จะอยู่ตามหอ้ งพกั ของเรา โดยเรายังสามารถตั้งรหสั ของเราเองไดอ้ ีกด้วย

ดังนั้นแล้ว คำถามที่ว่า สถานประกอบกิจการโรงแรมต้องมีมาตรฐานความปลอดภัยอย่างไรบ้างนั้น เราก็
สามารถทจี่ ะตอบไปได้อยู่หลายอยา่ ง ตง้ั แต่มาตรฐานของโรงแรมท่ีถกู ตง้ั ไวโ้ ดยกฎกระทรวง จนไปถึงอุปกรณค์ วาม
ปลอดภัยท่จี ะทำใหก้ ารพักผ่อนของเราเปน็ ไปได้อย่างราบรื่น เพราะฉะนัน้ มาตรฐานความปลอดภยั ภายในโรงแรม
จึงเป็นสิ่งที่สำคญั อย่างยิ่งที่โรงแรมควรจะมอบให้กับแขกผูเ้ ข้ามาพักได้อย่างเต็มที่ เพื่อที่จะสร้างความน่าเชื่อถอื
และสร้างช่ือเสยี งใหก้ ับตัวโรงแรมเอง ดงั นนั้ มันจึงเปน็ ส่งิ สำคญั ท่เี ราควรจะตระหนักเอาไว้อย่างมากนน่ั เอง