ความหมายและลักษณะของรัฐธรรมนูญ

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร เ รี ย น วิช า ก ฎ ห ม า ย ม . 2

WHAT
IS

CONSTITUTION
?

อ . ว ร พ ล ศิ ริ ชื น วิ จิ ต ร
เ รี ย บ เ รี ย ง

รฐั ธรรมนูญคือ...

"...กฎหมายสูงสุดในการปกครองประเทศ
ซงึ ได้กําหนดกฎเกณฑ์การปกครองของ

ประเทศ และรบั รองสิทธเิ สรภี าพบาง
ประการของประชาชนหรอื พลเมืองเอาไว้

อีกทังรฐั ธรรมนูญยังเปนแม่บทของ
กฎหมายต่างๆ ซงึ บทบัญญัตินันจะขัดแย้ง

กับรฐั ธรรมนูญไม่ได้..."

ทุกประเทศจาํ เปนต้องมี
รฐั ธรรมนูญไหม ?

"...ด้วยเหตุทีรฐั ธรรมนูญเปน
กฎหมายสูงสุด ดังนันรฐั ธรรมนูญ

จึงจาํ เปนอย่างยิงที
ทุกประเทศต้องมี
ไม่ว่าประเทศนันจะปกครองด้วย
ระบอบการปกครองแบบใด
ก็จะต้องมีรฐั ธรรมนูญเปน
กฎหมายแม่บทเสมอ..."

ลักษณะ
สาํ คัญของ
กฎหมาย
รฐั ธรรมนูญ

-01-
กําหนดระบอบการ
ปกครองและกติกา
ทางการเมืองของรฐั

“...รฐั ธรรมนูญจะเปนสิงทีบอกว่า
รฐั หรอื ประเทศของเรา

จะปกครองระบอบใด เชน่
ประเทศไทย ปกครองด้วยระบอบ
ประชาธปิ ไตย อันมีพระมหากษัตรยิ ์

ทรงเปนประมุข เปนต้น...”

-02-

กําหนดองค์กรของรฐั
ทีเปนผู้ใชอ้ ํานาจ
เหล่านัน

รฐั ธรรมนูญแบบประชาธปิ ไตย
กําหนดใหอ้ งค์กรต่างๆมีอํานาจ
หน้าทีในการบรหิ ารบ้านเมือง

แตกต่างกันออกไป
เชน่ อํานาจนิติบัญญัติ
อํานาจบรหิ าร อํานาจตุลากร

เปนต้น

-03-
กําหนดหลักเกณฑ์
การเข้าสู่ตําแหน่ง การสินสุด
ตลอดจนความสัมพันธ์
ของการใชอ้ ํานาจในองค์กรต่างๆ

"...รฐั ธรรมนูญจะบัญญัติหลักเกณฑ์
ต่างๆ ทีเกียวกับขันตอนของการดาํ รง

ตําแหน่ง การสินสุด ตลอดจนความ
สัมพันธข์ ององค์กรต่างๆ

วา่ มีวธิ กี ารได้มาซงึ ตําแหน่งอย่างไร..."

-04-
รฐั ธรรมนูญเปน
กฎหมายสูงสุดของรฐั

รฐั ธรรมนูญเปนกฎหมายทีมีลําดับ
ศักดิสูงสุดของรฐั ดังนัน กฎหมาย
อืนจะขัดหรอื แย้งกับรฐั ธรรมนูญ
มิได้ กฎหมายใดทีขัดหรอื แย้งกับ
รฐั ธรรมนูญแล้ว ถือว่ากฎหมายนัน

ไม่ชอบด้วยรฐั ธรรมนูญ
(UNCONSTITUTIONAL)

หลักการสาํ คัญใน
กฎหมายรฐั ธรรมนูญ

01
หลักการแบ่งแยกอํานาจ

(SEPARATION OF POWERS)

หลักการนีเกิดขึนในศตวรรษที 18 โดย
กลุ่มนักคิดทีเรยี กวา่ กลุ่ม ENLIGTHENMENT
แนวคิดการแบ่งแยกอํานาจเปนสาระสาํ คัญ
ทีเปนข้อจาํ กัดการใชอ้ ํานาจของรฐั บาลและ
เปนเครอื งปองกันมิใหม้ ีการรวบอํานาจ
อย่างเบ็ดเสรจ็ อยู่ในองค์กรของรฐั เพียง
องค์กรเดียว ซงึ อาจนาํ ไปสู่การละเมิดสิทธิ
ของพลเมืองได้
ดังนัน รฐั ธรรมนูญต้องรบั รองวา่ มีองค์กร
ของรฐั ทีทําหน้าทีแตกต่างกันเพือถ่วงดุล
คานอํานาจ กันและกัน

02

หลักการประกันสิทธิ
เสรภี าพของประชาชน

รฐั ประชาธปิ ไตยทีปกครองโดย
ตังอยู่บนพืนฐานของหลักกฎหมาย
โดยรฐั ได้เคารพสิทธเิ สรภี าพของประชาชน
และขณะเดียวกันรฐั จะจาํ กัดสิทธเิ สรภี าพ
ของประชาชนได้เท่าทีกฎหมายกําหนดไว้
ดังนัน หลักประกันสิทธเิ สรภี าพขันพืนฐาน
ของพลเมืองทีรฐั ธรรมนูญหลายประเทศ

ทีรบั รองทีเหมือนกันมีดังนี

03

หลักความเสมอภาค
ภายใต้กฎหมาย

(EQUALITY BEFORE
THE LAW)

หลักการนีคือการทีรฐั ธรรมนูญจะต้อง
กําหนดใหท้ ุกคนมีความเสมอภาค
และเท่าเทียมกันโดยมีกฎหมายเปน

กรอบกําหนดความประพฤติของบุคคล
ภายในรฐั /ประเทศ

ลองทําดู
เดยี วมาทําใหเ้ สรจ็ ในคาบเรยี น

...หากนกั เรยี นไดร้ บั มอบหมายให้
ออกแบบบทบญั ญตั ิของ

รฐั ธรรมนญู เรอื ง สทิ ธเิ สรภี าพ
ของประชาชน

ในประเทศทีปกครอง
ดว้ ยระบอบประชาธปิ ไตย...

นกั เรยี นจะออกแบบบทบญั ญตั ิดงั
กล่าวอยา่ งไร ?