10วิธีดูแลผู้สูงอายุ

10 วธิ งี า่ ยๆ

ในการดูแลผ้สู ูงวยั ในครอบครวั

หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอศรนี คร

ขณะเดยี วกนั
จำนวนผ้สู ูงอำยุและผู้ที่กำลังจะเป็นผู้สูงอำยกุ ลบั มีจำนวนมำกขนึ้
เนอื่ งจำกควำมเจรญิ ทำงกำรแพทย์และกำรรกั ษำพยำบำลทม่ี ปี ระสิทธภิ ำพ
ประเทศไทยเองกก็ ำลังอยใู่ นช่วงกำรเปลีย่ นผ่ำนเข้ำสู่สังคมผูส้ ูงอำยโุ ดย
สมบูรณเ์ ช่นกนั

กำรดูแลผู้สงู อำยุกลำยเป็นเรื่องกังวลใจของหลำยคน แต่ในควำม
จริงแลว้ หำกดแู ลผูส้ ูงวยั ในครอบครวั ด้วยควำมรักและควำมเข้ำใจ กำร
รับมือกบั ผู้สูงวยั จะกลำยเป็นเรื่องง่ำยๆ ในพรบิ ตำ

ผสู้ งู อำยุส่วนใหญ่รับประทำนอำหำรไดน้ ้อยลง เนือ่ งจำกอวัยวะใน
ร่ำงกำยเส่ือมสภำพลง โดยเฉพำะระบบย่อยอำหำร ทำให้ทอ้ งอืดเฟ้อ
รวมถึงปัญหำชอ่ งปำกและฟนั ส่งผลให้เค้ยี วอำหำรไดไ้ มล่ ะเอียด
นอกจำกนีผ้ ู้สงู วยั มกั ด่มื น้ำนอ้ ย และขำดกำรออกกำลังกำย จึงเปน็
สำเหตขุ องอำกำรท้องผกู ดงั น้นั อำหำรของผสู้ ูงอำยุจึงควรเป็นอำหำรท่ี
ออ่ นนุ่ม เคยี้ วงำ่ ย อำจใชก้ ำรหนั่ สบั หรือกำรปนั่ ใหอ้ ำหำรชิน้ เล็ก
รวมถึงปรบั เปลยี่ นวิธปี รุงเป็นกำรน่ึง ตนุ๋ หรอื ต้มอำหำรให้น่ิม
เนน้ กำรรบั ประทำนผักผลไมท้ ่ีรบั ประทำนง่ำยและไมห่ วำนจัด เพือ่ ช่วยให้
ผู้สูงอำยไุ ด้รบั วิตำมนิ และกำกใยอำหำรอย่ำงพอเพยี ง โปรตนี ควรเลือก
ประเภททีย่ อ่ ยง่ำย เช่น เนอื้ ปลำ ไขข่ ำว หรอื นม
เลย่ี งกำรปรงุ อำหำรรสชำตจิ ัดจ้ำน ลดหวำน มัน เค็ม
รวมถงึ ดม่ื นำ้ สะอำดให้พอเพยี งอย่ำงนอ้ ย 1-1.5 ลติ รต่อวนั
ลดกำรด่ืมนำ้ หวำน แอลกอฮอล์ หลกี เลี่ยงกำรด่มื ชำ
กำแฟ ในชว่ ยบำ่ ยหรอื เย็นเพรำะจะทำให้นอนหลบั ยำกขึ้น

กำรออกกำลังกำยช่วยใหอ้ วยั วะในรำ่ งกำยแข็งแรงทุกระบบ ตง้ั แต่
หวั ใจ ปอด ระบบขับถำ่ ย กระดูกและกล้ำมเนือ้ รวมถึงสมอง แต่
ผ้สู ูงอำยุหลำยท่ำนไมก่ ลำ้ ออกกำลังกำยเพรำะกลัวว่ำจะพลัดตกหกล้ม
หรอื กลวั วำ่ จะไมม่ ีแรงออกกำลัง ดงั นั้นผดู้ ูแลจึงมีบทบำทสำคญั ในกำร
ช่วยส่งเสรมิ กำรออกกำลังกำยของผสู้ ูงวยั เรม่ิ ตัง้ แตจ่ ัดกจิ กรรมออก
กำลังกำยทปี่ ลอดภัยเหมำะสมกับสภำพรำ่ งกำยและคอยใหค้ วำมชว่ ยเหลอื
เชน่ ชว่ ยพยุงให้ขยบั กำยบรหิ ำรเบำๆ พำเดนิ หรือเดินแกวง่ แขนชำ้ ๆ ชว่ ย
ยดื คลำยกลำ้ มเน้ือให้ได้ทกุ วนั อยำ่ งน้อยวนั ละ 10-20 นำที และคอ่ ยๆ
เพม่ิ ควำมหนกั และระยะเวลำขน้ึ เรือ่ ยๆ หำกผสู้ งู วยั ยงั แขง็ แรงอยู่ ควร
ออกกำลงั กำยใหค้ รบท้ัง 3 รปู แบบ คอื 1.คำรด์ ิโอ (เดินเรว็ ว่งิ
เหยำะๆ ว่ำยนำ้ ป่นั จักรยำน แอโรบิคเบำๆ) 2.เล่นเวทเพมิ่ ควำม
แขง็ แรงของกลำ้ มเนื้อ และ 3.ยดื เหยียดกล้ำมเน้ือและฝึกกำรทรงตวั
เพื่อใหส้ ำมำรถเคล่ือนไหวได้คลอ่ งแคลว่ เพิม่ เติมตำมควำมเหมำะสมครัง้
ละอยำ่ งน้อย 30 นำที สปั ดำหล์ ะ 3-5 วัน

ลด ละ เลกิ สิ่งท่ีเปน็ อันตรำยตอ่ สุขภำพ เช่น กำรสบู บหุ รี่ ด่ืมเหล้ำ
พฤตกิ รรมเส่ียงตอ่ อุบัติเหตุหรือกำรหกลม้ ดูแลควบคมุ โรคประจำตัวตำม
แพทยแ์ นะนำ และพบแพทยต์ ำมนัดสมำ่ เสมอ สำหรบั ผู้ทรี่ ่ำงกำยแข็งแรง
ดีควรตรวจสขุ ภำพและตรวจคดั กรองโรคประจำวัย ของผสู้ งู อำยุ เชน่
สมองเส่อื ม ซึมเศรำ้ กระดกู พรนุ ภำวะกำรมองเหน็ หรอื กำรไดย้ ิน
ผิดปกติ ภำวะขำดสำรอำหำร เปน็ ประจำทุกปี

ผสู้ งู อำยุควรหมนั่ สงั เกตกำรขับถ่ำยของตวั เองวำ่ มปี ัญหำท้องผูก
ทอ้ งผกู สลบั ทอ้ งเสียบอ่ ยๆ อุจจำระมมี ูกเลอื ด หรือมีปสั สำวะอจุ จำระเลด็
หรอื ไม่ ท้ังน้ีไม่ควรอำยที่จะบอกปัญหำกำรขับถ่ำยกบั ผดู้ ูแลหรอื คน
ใกล้ชดิ เพรำะอำกำรเหล่ำนีอ้ ำจเปน็ สัญญำณเตอื นของโรคบำงอย่ำง ซง่ึ
อำจจะสำมำรถแก้ไขได้ และผู้สูงวยั จะได้กลบั ไปมีคณุ ภำพชีวิตทีด่ อี ีกครั้ง

ภมู คิ ุ้มกนั ของผ้สู ูงอำยุไมค่ อ่ ยแขง็ แรงมักติดโรคได้ง่ำย โดยเฉพำะ
ผูส้ งู อำยทุ ่ไี มส่ ำมำรถดูแลตวั เองไดห้ รอื มีโรคเร้อื รัง เชน่ เบำหวำน ผดู้ แู ล
ควรใส่ใจดแู ลฟัน เล็บ ผวิ หนงั ผมและซอกหลบื ตำ่ งๆ ของร่ำงกำย
รวมถงึ บรเิ วณอวัยวะเพศและกน้ ไมค่ วรปล่อยให้อบั ช้ืนและเกิดกำรระคำย
เคือง อำหำรก็สำคญั ไมค่ วรนำอำหำรคำ้ งคนื มำรับประทำน หรือเอำยำ
เก่ำๆ ท่ีอำจหมดอำยมุ ำใช้ ซึ่งจะเป็นอันตรำยตอ่ สขุ ภำพได้

ควรใชอ้ ุปกรณ์ชว่ ยทรงตวั ตำมทแ่ี พทยแ์ นะนำ อปุ กรณ์ควรมีขนำด
เหมำะกับผู้สูงวยั แตล่ ะท่ำน รองเท้ำควรเลอื กทม่ี ีควำมนุ่ม กระชับเทำ้ หุ้ม
สน้ หรอื มีสำยรัดข้อเท้ำไม่ใหห้ ลุดง่ำย และพ้ืนมดี อกยำงยึดเกำะไดด้ ีและไม่
ล่นื อย่ำอำยทีจ่ ะต้องใชอ้ ปุ กรณช์ ่วยทรงตัวหำกต้องไป
นอกบ้ำนหรอื เดนิ ไกลๆ เพรำะจะช่วยลดอุบัตเิ หตุ
และเป็นผู้ช่วยทำใหผ้ ู้สงู วยั สำมำรถออกไปใชช้ วี ติ ดว้ ย
ตัวเองได้ ไมก่ ลำยเปน็ ผปู้ ว่ ยติดเตยี ง

ผู้ดแู ลควรจัดยำให้ง่ำยต่อกำรรบั ประทำน และใส่ใจให้ผู้สูงอำยุ
รบั ประทำนยำใหต้ รงตำมทีแ่ พทย์แนะนำ ห้ำมหยุดยำเอง และพบแพทย์
ตำมนัดอยำ่ งเครง่ ครัด ควรจดจำยำทผ่ี สู้ งู อำยุใช้ให้ได้และแจ้งรำยกำรยำ
แก่แพทยท์ ุกทำ่ น ทุกโรงพยำบำลท่ีไปพบเพือ่ ปอ้ งกนั กำรจ่ำยยำซ้ำซอ้ น
หรือยำทอ่ี อกฤทธ์ิตีกนั นอกจำกนี้เมื่อพบวำ่ ผ้สู งู อำยุมอี ำกำรเจ็บป่วย
เชน่ มีไข้ หอบเหน่อื ย ซึมลง อำเจยี นหรอื ทอ้ งเสยี ถ้ำอำกำรไมด่ ขี ้นึ
ภำยใน 1 – 2 วัน ควรรีบพำผ้สู งู อำยุมำโรงพยำบำล ไม่ควรซ้อื ยำ
รับประทำนเอง

ควำมเครียด กงั วล คดิ ลบ เปน็ สำรพษิ ท่ีรบกวนกำรทำงำนของ
เซลลส์ มอง ผู้สูงอำยแุ ละผู้ดแู ลควรพยำยำมหำวธิ ผี ่อนคลำยจิตใจ เลือก
กำรพกั ผอ่ นในแบบทช่ี อบ เชน่ เดินทำง ท่องเทีย่ ว อ่ำนหนงั สือ ฟงั
เพลง เต้นรำ หรอื ทำงำนอดิเรก จัดสภำพแวดล้อมใหส้ งบ สะอำด มี
อำกำศถำ่ ยเท ไม่มเี สียงดงั เกินไป และควรออกมำรบั แสงแดดอย่ำงน้อย
วนั ละ 1 ครัง้ ผดู้ แู ลและครอบครวั ควรคอยสังเกตอำกำรซึมเศร้ำของ
ผสู้ งู อำยุเสมอ เมอ่ื มีอำกำรมำกจนกระทบตอ่ กำรกนิ กำรนอน กำรคิด
หรอื จดจำ หรอื กำรใชช้ วี ติ ประจำวนั ควรรีบพำมำปรกึ ษำแพทย์

กำรจดั เตรียมบำ้ นให้เหมำะกับผ้สู งู อำยุก็เป็นส่ิงจำเปน็ ที่ไม่ควรมองขำ้ ม
ภำยในบำ้ นไม่ควรมีพ้นื ต่ำงระดับเพือ่ ป้องกนั สะดุดลม้ พน้ื หอ้ งน้ำไมล่ ื่น
และควรแยกสว่ นเปียกสว่ นแหง้ ออกจำกกัน ติดตงั้ รำวจับในห้องนำ้ และใน
บริเวณทผี่ ูส้ งู อำยใุ ชบ้ ่อยๆ นอกจำกนย้ี ังควรดแู ลใหแ้ สงสวำ่ งพอเพียง ปลั๊ก
และสวิตชค์ วรไฟอยใู่ นระดับทผี่ ้สู ูงวัยเออื้ มถึงง่ำยๆ โดยเฉพำะในห้องนอน

กำลงั ใจและควำมรกั ในครอบครัวสำคญั ต่อผ้สู ูงอำยุอย่ำงมำก หำกอยู่บ้ำน
เดียวกันควรมกี จิ กรรมร่วมกนั ไม่แยกใหผ้ ้สู ูงอำยุใชช้ วี ิตแบบ “คนแก”่
อย่ำงโดดเด่ียว หำโอกำสพำลกู หลำนไปเยี่ยมผสู้ งู วัยท่ีอยเู่ พียงลำพงั อย่ำง
สม่ำเสมอ พำทำ่ นไปทำกจิ กรรมทีค่ นหลำยๆ วัยสำมำรถทำร่วมกันได้ ท่ี
สำคัญควรใสใ่ จในกำร “รับฟงั ” ทำ่ นอยำ่ งให้เกียรติ เพรำะทำ่ นกย็ ัง
ตอ้ งกำรรู้สกึ เปน็ ทีย่ อมรับ และร้สู กึ วำ่ ตวั เองยงั มีคณุ ค่ำในสำยตำของคนใน
ครอบครัว

แม้ผู้สงู อำยจุ ะเคยเป็นคนแข็งแรง แต่เม่อื รำ่ งกำยเสือ่ มถอยลงจึงเปน็
บคุ คลท่ีต้องกำรกำรดูแลอย่ำงเอำใจใส่และถูกสขุ ลักษณะ เพ่ือสขุ ภำพท่ี
แขง็ แรงทั้งด้ำนรำ่ งกำยและจิตใจ โดยไมม่ องข้ำมกำรพบแพทยต์ ำมนัด
สม่ำเสมอ และให้ควำมสำคญั กบั กำรตรวจสขุ ภำพประจำปี เพรำะกำรป่วยไข้
เป็นเรือ่ งทไ่ี มม่ ีใครอยำกให้เกิด ดงั นนั้ กำรปอ้ งกันจงึ ย่อมดีกว่ำกำรรักษำ
เสมอ

บรรณานกุ รม

ทปิ ภำ ชตุ ิกำญจน์โกศล. (2561). 10 วธิ ีงำ่ ยๆ ในกำรดูแลผู้สูง
วยั ในครอบครวั . สืบคน้ 10 มิถนุ ำยน 2563, จำก
https://www.samitivejhospitals.com/th/10%E0%
B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5%E
0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%94
%E0%B8%B9%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%
9C%E0%B8%B9%E0%B9%89%E0%B8%AA%E0%
B8%B9%E0%B8%87%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E
0%B8%A2/