marathi sugam bharati 5th

Aja~mJ

 ’w$bPmS>mdarb Ajao d Hw§$S>rdarb eãX
dmMm. \w$bPmS>mdarb à˶oH$ AjamnmgyZ
gwê$ hmoUmao eãX gm§Jm.

 Vwåhm§bm H$moUH$moU˶m Ajam§Zr gwê$ hmoUmao
eãX gm§JVm Ambo ZmhrV Vo gm§Jm.

H$ K ’$ ~
J ‘^
L> I
n
¶ A§
A… Am°
E A S> R> A°
U T> d

F$ Eo Q> Am¡ Amo M P N>
ZX
i j C Äm O
V
W g B© B
Y Am
D$
h a
fe
k
b

AmB© D$g dOZ H$n eh
T>J AZZg _Ja \$Ug a

Am¡fY MQ>B© B©X A§JU
Aja eha Ka

आपलया समाटरफोनवरील DIKSHA APP दव् ारे पा पसु तकाचया पिहलया
पृ ावरील Q. R. Code द्वारे िडिजटल पा पसु तक व तयके पाठामधये
असलेलया Q. R. Code द्वारे तया पाठासंबंिधत अधययन अधयापनासाठी
उपयु दक ावय सािहतय उपलबध होईल.

àW‘md¥ËVr … 2015 © ‘hmamîQ´> amÁ` nmR>çnwñVH$ {Z{_©Vr d Aä`mgH«$_ g§emoYZ _§S>i,
nmMdo nwZ_w©ÐU … 2020 nwUo - 411004.

¶m nwñVH$mMo gd© h³H$ ‘hmamîQ´> amÁ¶ nmR>çnwñVH$ {Z{‘©Vr d Aä¶mgH«$‘ g§emoYZ ‘§S>imH$S>o
amhVrb. ¶m nwñVH$mVrb H$moUVmhr ^mJ g§MmbH$, ‘hmamîQ´> amÁ¶ nmR>çnwñVH$ {Z{‘©Vr d Aä¶mgH«$‘
g§emoYZ ‘§S>i ¶m§À¶m boIr nadmZJr{edm¶ CX²Y¥V H$aVm ¶oUma Zmhr.

‘amR>r ^mfm g{‘Vr _amR>r ^mfm g{_Vr - H$m`©JQ>

BaJm|S>m nmQ>rb har J§JmYa Zmabmdma àm. S>m°. {g{g{b¶m H$mìhm©bmo {edm H$m§~io
’$mXa ’«$mpÝgg {X{~«Q>mo àm. gO}amd aUIm§~
àm. S>m°. gwZrVm gwioH$a Zrboe {Z‘H$a

dmhê$ gmoZdUo lr‘Vr aoUy Xm§S>oH$a àmMm¶© S>m°. JmoqdX Jm¶H$s EH$ZmW AmìhmS

àm. àkm X¶m ndma àm. O¶d§V nmQ>rb S>m°. g§Ü¶m ndma AVwb Hw$bH$Uu
S>m°. gw^mf gmdaH$a S>m°. amo{hUr Jm¶H$dmS> lrH$m§V Mm¡Jwbo doÀ¶m ê$ܶm Jm{dV
{H$emoa XaH$ S>m°. ‘§Xm Zm§XÿaH$a nX²‘mH$a Hw$bH$Uu

lr‘Vr g{dVm A{Zb dm`i प्रस्तावना

‘hmamîQ´> emgZmZo amÁ¶mVrb B§J«Or ‘mܶ‘m§À¶m emim§gh gd© A‘amR>r ‘mܶ‘m§À¶m

emim§‘ܶo B¶ËVm n{hbrnmgyZ ‘amR>r hm {df¶ A{Zdm¶© H$aʶmMm YmoaUmË‘H$ {ZU©¶ gZ

g§¶moOZ … g{dVm A{Zb dm`i 2009 ‘ܶo KoVbm. "àmW{‘H$ {ejU Aä¶mgH«$‘ 2012' ‘ܶohr ¶mM YmoaUmZwgma B¶ËVm
n{hbrnmgyZ CXÿ©, H$ÝZS>, JwOamVr, VobwJy, qgYr B˶mXr ‘mܶ‘m§À¶m emim§gmR>r ‘amR>r
{deofm{YH$mar, ‘amR>r (g§¶w³V) Aä¶mgH«$‘ V¶ma H$aʶmV Ambm Amho. ¶m Aä¶mgH«$‘mda AmYm[aV B¶ËVm

CfmXodr àVmn Xoe‘wI nmMdrMo "‘amR>r gwJ‘^maVr' ho nmR>çnwñVH$ V¶ma H$aʶmV Ambo Amho. ho nmR>çnwñVH$
{df¶ ghm¶H$, ‘amR>r Amnë¶m hmVr XoVmZm AmZ§X dmQ>Vmo.

‘amR>r hm {df¶ A{Zdm¶© Ho$ë¶m‘wio B¶ËVm n{hbrnmgyZ ‘amR>r {df¶mMr AmoiI

{MÌH$ma … amO|Ð {JaYmar {dXçm϶mªZm Pmbr Amho. B¶ËVm Mm¡Wrn¶ªV ldU, ^mfU-g§^mfU, dmMZ d boIZ hr
‘wIn¥îR> … amO|Ð {JaYmar ^m{fH$ H$m¡eë¶o {dXçm϶mªZr AmË‘gmV Ho$br AmhoV. hrM ^m{fH$ H$m¡eë¶o A{YH$m{YH$
{dH${gV hmoʶmgmR>r {dXçm϶mªÀ¶m ^md{dídmVrb JmUr, H${dVm, {MÌH$Wm, JmoîQ>r,

AjaOwiUr … ^mfm {d^mJ, AZw^d, eãXH$moS>r, gyMZm, {dZmoX, ^m{fH$ Ioi {Xbo AmhoV. {dXçm϶mªH$Sy>Z àH$Q>
dmMZ, ‘yH$dmMZ, AZwboIZ d lwVboIZ H$ê$Z KoʶmgmR>r nmR>m§Imbr gyMZm {Xë¶m
nmR>çnwñVH$ ‘§S>i, nwUo. AmhoV; OoUoH$ê$Z ¶m {dXçm϶mªZm ghOVoZo ^mfU-g§^mfU, dmMZ, boIZ H$aVm ¶oB©b.

{Z{‘©Vr … gpÀMXmZ§X Am’$io, EH$mM AjamnmgyZ AZoH$ eãX ~ZdUo, ˶m§Mr H$mS>} V¶ma H$aUo, ñdV…hÿZ eãX ~ZdUo
B˶mXr JmoîQ>r {Xë¶m AmhoV. ˶m‘wio {dXçm϶mªÀ¶m eãXg§nËVrV ^a nS>ob.
‘w»¶ {Z{‘©Vr A{YH$mar
‘amR>r ^mfm g{‘Vr, H$m¶©JQ> gXñ¶ Am{U {MÌH$ma ¶m§À¶m AmñWmnyd©H$ n[al‘m§VyZ

g§Xrn AmOJm§dH$a, ho nwñVH$ V¶ma Pmbo Amho. ho nmR>çnwñVH$ V¶ma H$aVmZm ‘amR>r ^mfm g{‘VrMo Á¶oîR>

{Z{‘©Vr A{YH$mar gXñ¶ lr. BaJm|S>m nmQ>rb ¶m§Zr ‘amR>r ^mfm g{‘VrÀ¶m g^m§Mo AܶjñWmZ ñdrH$mê$Z
‘mobmMo ‘mJ©Xe©Z Ho$bo. ho nwñVH$ OmñVrV OmñV {ZXm}f d XO}Xma ìhmdo, ¶mgmR>r amÁ¶mÀ¶m
H$mJX … 70 Or.Eg.E‘. H«$s‘dmoìh {d{dY ^mJm§Vrb àmW{‘H$ {ejH$, ^mfmVÁk ¶m§À¶mH$Sy>Z ¶m nwñVH$mMo g‘rjU H$ê$Z

‘wÐUmXoe …N/PB/2020-21/Qty. 1.00 KoʶmV Ambo Amho. lr‘Vr C‘m {dgw^mD$ ~mnQ> d lr. {edmOr Vm§~o ¶m {Z‘§{ÌV VÁkm§Mohr
ghH$m¶© bm^bo. ˶m gdmªÀ¶m gyMZm d A{^àm¶ ¶m§Mm {dMma H$ê$Z ‘amR>r ^mfm g{‘VrZo

‘wÐH$ …M/s nwñVH$mbm A§{V‘ ñdê$n {Xbo Amho.
‘amR>r ^mfm g{‘Vr, H$m¶©JQ> gXñ¶, {Z_§{ÌV VÁk, g§~§{YV g‘rjH$ d {MÌH$ma ¶m

gdmªMo ‘§S>i ‘Z…nyd©H$ Am^mar Amho. {dXçmWu, {ejH$ d nmbH$ ¶m nwñVH$mMo ñdmJV

àH$meH$ H$aVrb, Aer Amem Amho.

{ddoH$ CËV‘ Jmogmdr (च.ं रा. बोरकर)
{Z¶§ÌH$ nwUo संचालक
{XZm§H$ … 5 ‘mM© 2015
nmR>çnwñVH$ {Z{‘©Vr ‘§S>i, ^maVr¶ gm¡a 14 ’$mëJwZ, 1936 महाराष््टर राज्य पाठ्यपसु ्तक निर्िमती व
à^mXodr, ‘w§~B© - 25. अभ्यासक्रम सशं ोधन मंडळ, पुणे.





इयत्ता पाचवी - मराठी सुगमभारती अध्ययन निष्पत्ती

अध्ययनात सचु वलेली शैक्षणिक प्रक्रिया अध्ययन निष्पत्ती

सर्व विद्यार्थ्यंाना (वेगळ्या रूपात सक्षम मुलासं हित) वयै क्तिक, गटात अध्ययनार्थी -
कार्य करण्याची संधी आणि प्रोत्साहन मिळावे यासाठी -
05.LA.01 ऐकलेल्या, वाचलेल्या साहित्यातील (विनोदी,
साहसी, सामाजिक विषयावं रील कथा, कविता
• विविध विषय, परिस्थिती, घटना, अनुभव, कथा, कविता इत्यादी) विषय, घटना, चित्रं, पात्रं व शीर्षक यांबाबत
इत्यादी स्वत:च्या पद्धतीने आणि मराठी भाषते (तोंडी/ चर्चा करतात, àíZ विचारतात, आपले मत देतात,
साकं ेतिक स्वरूपात) सागं ण,े प्रíन विचारण,े टिपण करणे, तरक् करतात व निष्कर्ष काढतात.
आपले मत दणे े यासं ाठीचे स्वातंत्र्य दिले जावे.
05.LA.02 आपल्या परिसरात घडणारे प्रसगं , घटना इत्यादींचे
• ग्रंथालय/वर्गात वगे वगे ळ्या प्रकारच्या कथा, कविता, अथवा सूक्ष्म निरीक्षण करतात. त्यांवर तोंडी प्रतिक्रिया व्यक्त
बालसाहित्य, स्तरानं सु ार इतर साहित्य, जाहिरात फलक, 05.LA.03 करतात, àíZ विचारतात.
वर्तमानपत्र यांतील कात्रणे उपलब्ध असावीत आणि यांवर 05.LA.04 भाषेच्या सकू ्ष्म निरीक्षणातनू स्वत:ची मौखिक भाषा
चर्चा करण्याची संधी दिली जावी. तयार करतात.
विविध प्रकारच्या साहित्यातील (उदा. वर्तमानपत्रे,
• वगे वेगळ्या कथा, कविता, फलक इत्यादींना संदर्भानुसार बालसाहित्य, पोस्टर इत्यादींमधील) सवं दे नशील
वाचून समजण-े समजावणे, यांसाठी संधी दिल्या जाव्यात.

• ऐकलेल्या, पाहिलले ्या, वाचलले ्या गोष्टी आपल्या पद्धतीने मदु ्‌द्यांवर आपले मत/विचार व्यक्त करतात. उदा.
मराठी भाषेत लिहिण्याच्या सधं ी दिल्या जाव्यात.
‘हत्ती आणि लाडं गा’ हा पाठ वाचून मलु े म्हणतात,
‘आम्ही नेहमीच इतरांना मदत करतो.’
• आवश्यकतेनसु ार आणि संदर्भानसु ार मराठी भाषा समजून
घणे ्याची (नवीन शब्द/वाक्य इत्यादी) आणि त्याचा वापर 05.LA.05 भिन्न परिस्थिती आणि उद्देशासं ाठी (फलकावरील
करण्याची सधं ी दिली जावी. सचू ना, कार्यअहवाल, माहिती मिळवण्यासाठी)
वाचतात.
• एकमके ांनी सांगितलेल्या गोष्टी ऐकण,े पसु ्तकातील गोष्टी
वाचणे आणि त्यावर आपले मत दणे े. 05.LA.06 आपल्या पाठ्यपुस्तकाच्या आधारे इतर साहित्य
(वर्तमानपत्रे, बालसाहित्य, मोठे फलक इत्यादी)
• आजबू ाजलू ा घडणाऱ्या क्रिया/घटना विचारात घऊे न प्रíन 05.LA.07 समजनू घऊे न वाचन करतात, त्यांविषयी बोलतात.
विचारण,े मलु ाशं ी चर्चा करणे, टिपण तयार करणे, मत देणे अपरिचित शब्दांचे अर्थ शब्दकोशामधून शोधतात.
यासारख्या संधी उपलब्ध करून द्याव्या.
05.LA.08 भाषेतील बारकाव,े नियम इत्यादींचा विचार करून
• आशयाच्या सदं र्भाने वापरल्या जाणाऱ्या भाषेचे बारकावे 05.LA.09 स्वत:ची भाषा तयार करतात आणि त्याचा आपल्या
समजून घणे ्याची आणि त्याचा वापर करण्याची सधं ी दिली लेखनात/ब्लेर लिपीत समावेश करतात.
जावी. भिन्न उद्ेदशासं ाठी लखे न करताना विरामचिन्हांचा

• नवीन शब्द चित्र-शब्दकोश/शब्दकोश यातून पाहण्याची संधी (उदा. परू ्णविराम) जाणीवपरू ्वक व योग्य वापर करतात.
उपलब्ध करून दिली जावी.
05.LA.10 स्तरानं सु ार इतर विषय, व्यवसाय, कला इत्यादींमध्ये
• इतर विषय, व्यवसाय, कला इत्यादींमध्ये (उदा. गणित, (गणित, विज्ञान, सामाजिक अध्ययन, नतृ ्यकला
विज्ञान, सामाजिक अध्ययन, नृत्यकला इत्यादी) यणे ारे शब्द
समजणे आणि त्यांचा संदर्भानुसार वापर करण्याची सधं ी दिली इत्यादींमध्ये) यणे ाऱ्या शब्दांचा अर्थ समजनू घऊे न
लेखनात संदर्भानुसार योग्य वापर करतात.
जावी. 05.LA.11 आपल्या परिसरात घडणाऱ्या घटनाचं े बारकाईने
निरीक्षण करून त्यांबाबत तोंडी स्वरूपात प्रतिक्रिया
• पाठ्यपसु ्तक आणि त्याच्याशी संबधं ित इतर साहित्यांत व्यक्त करतात.
आलेल्या नैसर्गिक, सामाजिक आणि इतर सवं ेदनशील
मुद‌् द्यांना समजून घेऊन त्यांवर चर्चा करण्याची संधी दिली 05.LA.12 पाठ्यपुस्तक आणि इतर लखे नप्रकारातं ील संवेदनशील
जावी. विषयावर तोंडी स्वरूपात अभिव्यक्त होतात.

05.LA.13 आपल्या कल्पनेने कथा, कविता, पत्र इत्यादी कथन
करतात.

अनकु र्मिणका

अ. कर्. पाठाचे नाव लेखक/कवी पृ. कर्.
1. AmZ§XmZo ZmMy¶m! (JmUo) Ho$. ZmaIoS>o १
२. g‘OyVXma ‘m§Oao ({MÌH$Wm) - २
३. "ir' Mr gmIir - ३
४. gw§XaVoMr ^oQ> (H${dVm) {dO¶m dmS> ४
५. ‘r Jm¶ ~mobVo... - ५
६. EoHy$¶m. Ioiy¶m. - ८
७. PmS>mM§ ‘yb (H${dVm) e§. b. ZmB©H$ ९
८. AZw^d-1 - ११
९. dmè¶mbm MyH$ H$ibr - १४
१०. KmQ>mVbr dmQ> (H${dVm) g[aVm nXH$s १६
११. hËVr Am{U bm§S>Jm - १८
१२. Mm§Jbr dmJUyH$ - १९
१३. AZw^d-2 - २२
१४. ‘mPm ^maV! (H${dVm) g§OrdZr ‘amR>o २४
१५. dmT>{Xdg - २६
16. Km‘mMm Vbmd २८
17. dmMy¶m. {bhÿ¶m. AdYyV åh‘mUo ३०
18. Aå‘rMr ‘m¶m - ३२
19. nbrH$S>o AmoT>çmda (H${dVm) - ३४
20. ‘hmË‘m OmoVramd ’w$bo ३६
JUoe Hw$S>o
har ZaHo$

1. AmZ§XmZo ZmMy¶m!

 EoH$m. dmMm.

Mbm JS>çm§Zmo Ioiy¶m,
AmZ§XmZo ZmMy¶m! &&

~mJ {M‘wH$br,
’w$bo C‘bbr,
gw§Xa ’w$bbr,
’w$bm§gmaIo hmoD$¶m,
’w$bm§^modVr ZmMy¶m! &&

’w$bm§^modVr,
^w§Jo {’$aVr,
JmUr JmVr,
VgoM AmnU JmD$¶m,
Vmb YamoZr ZmMy¶m! &&

Am^mimMo,
VèhoVèhoMo,
a§J ‘OoMo,
Mbm Mbm ao nmhÿ¶m,
AmZ§XmZo ZmMy¶m! &&
- Ho$. ZmaIoS>o

{ejH$mg§ mR>r … JmUo Vmbmgaw mV, gm{^Z` åhUZy XmIdmd.o {dXçmÏ`mHª $S>yZ JQ>mV VgMo d¶¡ p³VH$ar˶m JmUo Vmbmgaw mV,
gm{^Z` åhUZy ¿¶md.o

1

2. g‘OyVXma ‘m§Oao

 nmhm. EoH$m. dmMm.

‘m§Oao VamOy ‘mH$S> bmoUr
 nmhm. gm§Jm.
2
1

34

56

ñdmܶm¶

à. 1. {MÌm§Vrb àmʶm§Mr d dñVy§Mr Zmdo gm§Jm. à. 4. H$moU Vo gm§Jm.
à. 2. à˶oH$ {MÌmV H$m¶ H$m¶ {XgVo Vo gm§Jm. (A) AmYr AmnmngmV ^m§S>Umar, Z§Va
à. 3. darb {MÌo nmhÿZ JmoîQ> gm§Jm. g‘OyVXmanUo dmJUmar.
(Am) ‘m§Oam§Zm ’$gdUmao.
(B) ‘mH$S>mMr b~mS>r AmoiIUmar.

2

3. "ir' Mr gmIir

 Imbr H$mhr eãXg‘hy d {MÌo {Xbbo r AmhVo . ˶mdê$Z

eãXg‘hy mbm ggw J§ V Aja {bhZÿ eãX nUy © H$am d {bhm.

1. ^mOr {MaʶmgmR>r dmnaVmV. .... ir

2. bmH$S>m§Mr ~m§Ybobr. .... ir

3. Á¶mÀ¶mnmgyZ {eH$aU H$aVmV Vr ’$io. .... ir

4. PmS>m§Mr nmZo Hw$aVS>Umar. .... ir

5. H$moiemÀ¶m a§JmMr. .... ir

6. ’w$bmMr C‘bʶmnyduMr pñWVr. .... ir

7. ’$mëJwZ ‘{hݶmVrb nm¡{U©‘obm ¶oUmam EH$ gU. .... ir

8. gUmbm Ho$bm OmUmam nwaUmMm EH$ nXmW©. .... ir

9. XmoÝhr hmVm§Zr {‘iyZ dmOdVmV. .... ir

CnH«$‘ … 1. am, ar AjamZo eodQ> hmoUmao à˶oH$s nmM eãX {bhm.
2. Vwåhm§bm AmdS>Umè¶m AjamZo gwédmV hmoUmao nmM eãX {bhm.

{ejH$mg§ mR>r … EImXçm eãXmMo géw dmVrMo qH$dm edo Q>Mo Aja bjmV KDo $Z darbà‘mUMo {MÌ d eãX ¶mM§ r gmIir
H$ê$Z ‘bw mM§ m eãXgJ§ h« dmT>dmdm.

3

4. gw§XaVoMr ^oQ>

 EoH$m. dmMm.

PwiPwi dmho Pam - {dO¶m dmS>
V¶mMo nmUr hmo {Z‘©i
g§W dmhVo ZXr KoD${Z
{Ziga {Z‘©i Ob &&1&&

IQ>çmi dmam dmhdmhVm
KoD${Z VmOr hdm
H$içm’w$bm§Mm gwJ§Y g§Jo
amoO dmhVmo Zdm &&2&&

gy¶© XoVgo {ndio gw§Xa
gwdU©a§Jr D$Z
{ZgJ© JmVmo {Z‘©i JmUo
b»I b»Ier YyZ &&3&&

Hw$Ur {eH$dbr Aer ñdÀN>Vm
¶m gmè¶m XÿVm§Zm?
{ZgJ© Pmbm Jwê$ V¶m§Mm
{Xbm nmR> gdmªZm &&4&&

{OWo ñdÀN>Vm {VWo XodVm
hoM Am_wMo ~«rX
OrdZ {Z_©i, n[aga {Z_©i
hrM Am_wMr {OX²X &&5&&

eãXmW© … {Z‘©i - ñdÀN>, n{dÌ. IQ>çmi - ImoS>H$a. gwdU©a§Jr - gmoݶmÀ¶m a§Jmà‘mUo, MH$mH$Umao.
XÿV - {Zamon qH$dm ~mV‘r gm§JUmam. nmR> - YS>m, {eH$dU.

ñdmܶm¶

à. 1. EH$m dm³¶mV CËVao {bhm. à. 2. OmoS>çm Owidm.

(A) Pam H$gm dmhV Amho? "A' JQ> "~' JQ>
(Am) {ZgJ© H$moUmMm Jwê$ Pmbobm Amho? (1) nmUr (A) IQ>çmi
(B) _wbm§À`m _ZmV H$moUVr {OX²X Amho? (2) dmam (Am) gwdU©a§Jr
(3) D$Z (B) {Z‘©i

{ejH$mg§ mR>r … H${dVm VmbmgwamV, gm{^Z` åhUyZ XmIdmdr. {dXçmÏ`mªH$Sy>Z JQ>mV, VgoM d¡¶p³VH$ar˶m H${dVm
VmbmgwamV, gm{^Z` åhUyZ ¿¶mdr.

4

5. ‘r Jm¶ ~mobVo...

 EoH$m. dmMm.

_wbm§Zmo, Vwåhr ‘bm AmoiIVm H$m? ‘r Amho
Jm¶. Vwåhm§bm XÿY XoVo. XÿY {nD$Z Vwåhm§bm
e³Vr {‘iVo.

XwYmMr ‘bB© Vwåhr H$Yr Imëbr Amho H$m?
JmoS> JmoS> {‘R>mB© ‘bB©nmgyZM ~ZdVmV.

ho Xhr Amho. Xhr XwYmnmgyZ ~ZV§. XhçmnmgyZ
lrI§S>, bñgr ~ZVo. Vwåhm§bm AmdS>Vo Zm MdXma
bñgr !

ho Amho VmH$. gdmªZmM AmdS>V§. XwYmnmgyZ Xhr Am{U
XhçmnmgyZ VmH$ ~ZV§.

5

VmH$mnmgZy bmUo r d bmÊo ¶mnmgZy Vny {‘iV.§ ho
Amho Vny . ^mVmda Vny , MnmVrda Vny {H$Vr N>mZ
bmJV§ Im¶bm!

nZra H$moUmH$moUmbm AmdS>V§? AmnU nZranmgyZ
~Zdbobr ^mOr ImVmo. ho nZra XþYmnmgyZM ~ZV§ ~a§
H$m! agJwëbm, ag‘bB© Va gdmªZmM AmdS>Vo.

MrO, bmoUr nmdmbm bmdyZ ImVmV. g±S>{dMda
MrO {H$gyZ Q>mH$VmV. Vo MrO, bmoUr XþYmnmgyZM
~ZdVmV ~a§ H$m!

XþYmnmgyZ ~Zdbobo ho gJio nXmW© gH$g AgVmV.
e³Vr XoUmao AgVmV, H$maU XÿY ho Amamo½¶Xm¶H$
Amho.
AmVm gm§Jm ~a§, XþYmnmgyZ AmUIr H$m¶
H$m¶ ~ZdVmV?

{ejH$mg§ mR>r … EImXçm {dXçm϶mb© m JmBM© m ‘Iw dQ>m bmdZy ¶m nmR>mMo gmXarH$aU dJmV© H$ê$Z ¿¶md.o JmBà© ‘mUo H$w Ìm,
‘mO§ a, ~H$ar ~mbo y bmJbr Va H$m¶ ~mbo Vrb, ¶mMr H$ënZm H$aʶmg gmJ§ Zy ˶mMo {dXçm϶mHª $S>yZ gmXarH$aU H$ê$Z ¿¶md.o

6

ñdmܶm¶

à. 1. eãX H«$‘mZo dmMm.

XÿY  Xhr  VmH$  bmoUr  Vyn.

à. 2. Imbrb àíZm§Mr CËVao gm§Jm.
(A) XþYmnmgyZ H$m¶ H$m¶ ~ZdVm ¶oVo?
(Am) Vw‘À¶m Kar XÿY H$moRy>Z AmUVmV?
(B) XþYmMm gܶmMm ^md H$m¶ Amho?

à. 3. XÿY brQ>a‘ܶo ‘moOVmV. H$mnS> ‘rQ>a‘ܶo, Va Ymݶ, ^mOr J«°‘/{H$bmoJ«°‘‘ܶo ‘moOVmV. A§Va
{H$bmo‘rQ>a‘ܶo ‘moOVmV. Imbr H$mhr dñVy, nXmW© {Xbo AmhoV. Vo H$go ‘moOVmV ˶mZwgma JQ> H$ê$Z
V³Vm nyU© H$am.

^|S>r, Jdma, Q>m°dob, Odg, ~mOar, {‘aMr, H$mnS>, gmS>r, noê$, H$mabr, JmoS>oVob, Vyn, bmSy>,
noQ´>mob, am°Ho$b, {S>Pob, nmUr, gmIa, Jhÿ, XmoZ {R>H$m§Um‘Yrb A§Va.

brQ>a J«°‘/{H$bmoJ«°‘ ‘rQ>a {H$bmo‘rQ>a

à. 4. ho eãX AgoM {bhm.
{‘Ì, gdmªZm, e³Vr, bñgr, agJwëbm, Amamo½¶Xm¶H$, Vwåhr, Vwåhm§bm,

à. 5. dmMm d g_OyZ ¿`m.
XÿY, XþYmMr, XþYmnmgyZ, Xhr, XhçmMo, XhçmnmgyZ.

à. 6. Imbrb eãX dmMm d ˶m§nmgyZ dm³¶o ~Zdm.
Jm¶, a§J, qeJo, eonyQ>, nm¶, H$mZ, S>moio, XÿY, eoU.
CXm., JmB©Mm a§J Vm§~S>m Amho.

à. 7. EH$m dm³¶mV CËVao Xçm.
(A) gmoZo H$go ‘moOVmV?
(Am) nmUr {H$bmo‘ܶo ‘moOVm ¶oB©b H$m?
(B) Vmn Ambm Va H$emZo ‘moOVmV?

àm˶{jH$ … EH$ brQ>a ‘mnmÀ¶m [aH$må¶m ßb°pñQ>H$À¶m ~mQ>brMo dOZ H$am. ~mQ>brV nmUr ^ê$Z
nmʶmgh ~mQ>brMo dOZ H$am. EH$ brQ>a nmʶmMo dOZ {H$Vr ^aVo Vo gm§Jm. ˶mM
~mQ>brV XÿY ^am. XþYmgh ~mQ>brMo dOZ H$am. EH$ brQ>a XþYmMo dOZ {H$Vr ^aVo Vo
gm§Jm. EH$ brQ>a nmUr d EH$ brQ>a XÿY ¶m§À¶m dOZm§Mr VwbZm H$am.

7

6. EoHy$¶m. Ioiy¶m.

 EoH$m. {MÌo nmhm. H¥$Vr H$am.

nÝZmg ‘rQ>a gaiaofoV Ymdm. VrZ ‘rQ>a hËVrgmaIo Mmbm.

~oS>H$mà‘mUo Xhm CS>çm ‘mam. Mma H$mobm§Q>çm CS>çm ‘mam.

e§Hy$dê$Z CS>çm ‘mam. EH$m OmJr nmM C§M CS>çm ‘mam.

XmoardaÀ¶m drg CS>çm ‘mam. O{‘Zrdarb {eS>rÀ¶m Mm¡H$moZm§VyZ Ymdm.
 Vwåhr H$moUH$moU˶m H¥$Vr Ho$ë¶m Vo gm§Jm. 8

7. PmS>mM§ ‘yb

 EoH$m. dmMm.

S>moio CKSy>Z
åhUmb§ ’y$b,
PmS>mM§ ‘r
Amho ‘yb!

A§Jmda ‘m¶m
H$nS>o a§JrV,
dmè¶mM§ ‘r
EoH$Vmo g§JrV!
’w$bnmIa§ ‘bm
^oQ>m¶bm ¶oVmV,
^modVr ^w§Jo
JmUr JmVmV!
CÝhmV ‘r
‘m§S>Vmo Ioi,
‘OoV OmVmo
gmam doi!
PmS>mÀ¶m ‘r
Im§Xçmda ~gVmo,
AmZ§XmZ§ ‘r
JmbmV hgVmo!

- e§. b. ZmB©H$

ñdmܶm¶

à. 1. Imbrb àíZm§Mr CËVao gm§Jm. {bhm.

(A) ¶m H${dVoV Vw‘À¶mer H$moU ~mobV Amho? (B) ’w$bmMm gmam doi H$gm OmVmo?

(Am) ’w$bmOdi H$moU H$moU ¶oVmV? (B©) ¶m H${dVoVrb ’y$b H$m¶ H$m¶ H$aVo?

à. 2. OmoS>çm Owidm. "~' JQ>
"A' JQ> (A) ’w$bnmIao
(Am) ^w§Jo
(1) PmS>mM§ ‘yb (B) ’y$b
(B©) A§Jmdarb a§JrV H$nS>o
(2) ’w$bmÀ¶m nmH$içm§Mo {d{dY a§J

(3) JmUo JmV ’w$bm^modVr {’$aUmao

(4) ’w$bmbm ^oQ>m¶bm ¶oUmar

9

à. 3. eodQ>r gmaIo Aja AgUmè¶m H${dVoVrb eãXm§À¶m OmoS>çm {bhm.
CXm., ’y$b-‘yb.

à. 4. Vw‘À¶m ‘ZmZo CËVao gm§Jm.
(A) Vwåhm§bm Kar H$moU H$moU ^oQ>m¶bm ¶oVmV?
(Am) H$moUH$moU˶m JmoîQ>t_wio Vw‘Mm doi ‘OoV OmVmo?

à. 5. dmMm. ho eãX AgoM {bhm.
åhUmb§, ‘m¶m, dmè¶mM§, CÝhmV, PmS>mÀ¶m, Im§Xçmda.

dmMy Am{U hgy.

1

hm {’«$O _bm hdm hm {’«$O?
Amho, Ho$dT>çmbm hm H$gm XoUma?

XoUma?

VmoM ‘mUyg XmoZ {Xdgm§Zr doem§Va H$ê$Z

2 nwÝhm ˶m XþH$mZmV Jobm.

hm {’«$O hm {’«$O

_bm hdm Amho, H$gm XoUma?
Ho$dT>çmbm XoUma?

VmoM ‘mUyg AmR> {Xdgm§Zr doJio doem§Va

3 H$ê$Z nwÝhm ˶m XþH$mZmV Jobm.

àË`oH$ doir Vwåhr _bm Ahmo _hme`, Vmo
~amo~a H$g§ H$m` {’«$O Zmhr, Va
AmoiIVm? dm°qeJ ‘erZ Amho.

10

8. AZw^d - 1

ajm~§YZ

a{ddma gwQ²>Q>rMm {Xdg. ‘wbo ‘¡XmZmda IoiV A°Zm … g¡{ZH$ Amnë¶m Hw$Qw>§~m§nmgyZ Xÿa gr‘oda
hmoVr. IoiyZ IoiyZ X‘br Am{U ‘¡XmZmÀ¶m ~mOybm AgVmV. XoemM§ ajU H$aVmV, åhUyZ
Agboë¶m EH$m H$Q²>Q>çmda ~gbr. ˶m§À¶m Amåhr ˶m§À¶mgmR>r am»¶m nmR>dë¶m.
JßnmJmoîQ>r gwê$ Pmë¶m.
VoOg … Aao a‘oe, AmO hmVmda amIr H$er? H${dVm … IynM N>mZ. AJ§ Am‘À¶m AmoiIrMo EH$
a‘oe … Aao, VmB©Z§ ‘m¶mgmR>r nmoñQ>mZ§ amIr H$mH$m AZmWml‘ MmbdVmV. {VW§ ~arM
‘wb§ AmhoV. ˶m§Zm H$moUrhr ZmVodmB©H$
nmR>dbr. Vr ‘bm AmOM {‘imbr. ‘J ZmhrV. Amåhr Xadfu am»¶m V¶ma H$ê$Z
‘r bJoM hmVmda amIr ~m§Ybr. {VWo OmD$Z ˶m§Zm am»¶m ~m§YVmo. ˶m§Zm
Iyn AmZ§X {‘iVmo.
A°Zm … Amåhr nmoñQ>mZ§M am»¶m nmR>dë¶m. ˶m§Zm
˶m {‘imë¶m AgVrb. VoOg … Vwåhr amIr ~ZdʶmgmR>r H$moUH$moUV§
gm{h˶ dmnab§?
H${dVm … Hw$Umbm nmR>dë¶m J§?
A°Zm … AJ§, Am‘À¶m emioV Amåhr EH$ CnH«$‘ H${dVm : Aao, ˶mgmR>r Amåhr a§JrV ‘I‘br
H$mJX, Jm|S>o, ‘Ur, a§JrV ñn§O Aem dñVy
Ho$bm. ~mBªZr Amåhm§bm emioV am»¶m dmnaë¶m.
AmUm¶bm gm§{JVë¶m hmo˶m. O‘boë¶m
gJiçm am»¶m Amåhr gr‘odaÀ¶m
g{¡ ZH$mZ§ m nmR>dë¶m. ˶mgm~o V e^w Ào N>mnÌhr
nmR>db§.
VoOg … gr‘odaÀ¶m g¡{ZH$m§ZmM H$m?

11

a‘oe … AmåhrnU emioV ajm~§YZ Ho$b§. Z‘ñH$ma Ho$bm.
dJm©Vë¶m ‘wbtZr Amåhm§bm am»¶m
~m§Yë¶m. AmåhrnU ˶m§Zm AmodmiUr ( BV³¶mV VoOgbm ˶mÀ¶m AmB©Zo hmH$ ‘mabr.
KmVbr. ‘bm aoImZ§ amIr ~m§Ybr. ‘r Am{U gd©OU Amnmnë¶m Kar Jobo. )
^oQ> åhUyZ {Xbob§ noZ {Vbm Iyn AmdS>b§.

gVre … VmB©À¶m emioV amIr V¶ma H$am¶bm
{eH$db§ hmoV§. VmB©Z§ Kar amIr V¶ma
Ho$br. ‘rnU {Vbm ‘XV Ho$br. VmB©Z§
ñdV… V¶ma Ho$bobr amIr ‘bm ~m§Ybr.

VoOg … ‘bm Va ‘m¶m VmB©Z§ nmQ>mda ~gdb§.
˶m^modVr am§Jmoir H$mT>br. ‘bm
Amodmib§. hmVmda amIr ~m§Ybr. ‘bm
bmSy> ^adbm. ‘J ‘r VmB©bm dmHy$Z

eãXmW© … AZmWml‘ - Á¶m§Zm AmB©-dS>rb ZmhrV, Hw$Ur ZmVodmB©H$ ZmhrV, Aem ‘wbm‘wbtMr amhʶmMr
OmJm. ^adUo - ñdV…À¶m hmVmZo ImD$ KmbUo.

ñdmܶm¶

à. 1. Imbrb àíZm§Mr CËVao gm§Jm. {bhm.
(A) ‘¡XmZmda {H$Vr ‘wbo‘wbr IoiV hmoVr?
(Am) ‘wbo H$moU˶m gUm{df¶r ~mobV hmoVr?
(B) A°ZmÀ¶m emioZo H$moUVm CnH«$‘ Ho$bm?
(B©) ajm~§YZm{df¶r H${dVmZo H$moUVm AZw^d gm§{JVbm?
(C) ajm~§YZ hm gU H$moU˶m ‘{hݶmV ¶oVmo?

à. 2. Vw‘À¶m n[agamV H$moUH$moUVo gU gmOao H$aVmV?

à. 3. dmMm. ho eãX AgoM {bhm.
‘¡XmZ, Amåhr, gJiçm§Zr, {‘imë¶m, AZmWml‘, CnH«$‘, Xadfu, ajm~§YZ.

à. 4. dmMm. hr dm³¶o AerM {bhm.
(A) Amåhr nmoñQ>mZ§M am»¶m nmR>dë¶m.
(Am) g¡{ZH$ XoemM§ ajU H$aVmV.
(B) ˶m§Zm H$moUrhr ZmVodmB©H$ ZmhrV.
(B©) ˶m^modVr am§Jmoir H$mT>br.
(C) gd©OU Amnmnë¶m Kar Jobo.

12

à. 5. Vw‘À¶m Kar H$moUH$moUVo gU gmOao hmoVmV? Vwåhm§bm AmdS>Umè¶m H$moU˶mhr EH$m gUmMr
‘m{hVr {bhm.

à. 6. dmMm. g‘OyZ ¿¶m.

EH$ AZoH$ EH$ AZoH$
amIr am»¶m g¡{ZH$ g¡{ZH$
dhr dhçm ^mD$ ^mD$
am§Jmoir am§Jmoiçm H$mH$m H$mH$m
gwQ²>Q>r gwQ²>Q>çm emim emim

CnH«$‘ … Vwåhm§bm Amboë¶m am»¶m§Mo dJm©V àXe©Z ^adm. am»¶m ~ZdʶmgmR>r H$moUH$moU˶m
dñVy dmnaë¶m ¶m{df¶r MMm© H$am. Q>mH$mD$ dñVy§nmgyZ am»¶m ~Zdm.

 dmMm.

lmdU ‘{hݶmVrb nm¡{U©‘obm
ajm~§YZmMm gU gmOam H$aVmV. ¶m
nm¡{U©‘obm Zmair nm¡{U©‘m Agohr åhUVmV.
¶m {Xder ‘ÀN>r‘ma bmoH$ gmJamMr nyOm
H$aVmV d gmJambm Zmai An©U H$aVmV.

~hrU ^mdmbm ñZohmMm YmJm ~m§YVo,
˶mbmM amIr åhUVmV. ¶m {Xder Kam‘ܶo
JmoS> nXmW© H$aVmV. ^mD$~{hUr§Zr EH$‘oH$m§Zm
AS>MUrÀ¶m doir ‘XV H$amdr, Aer ^mdZm
˶m‘mJo AgVo. ~hrU-^mdmVrb ZmVo
A{YH$ KQ²>Q> H$aUmam, ào‘ 춳V H$aUmam hm
gU Amho. XoemVrb ~hþVoH$ gd© ^mJm§V
ajm~§YZ hm gU gmOam Ho$bm OmVmo.

{ejH$mg§ mR>r … à˶Ho $s nmM ‘bw mM§ m JQ> H$ê$Z ¶m nmR>mVrb g§dmXm§Mo àH$Q >dmMZ H$ê$Z ¿¶mdo. H$moU˶m JQ>mMo dmMZ
gdmªV Mm§Jbo dmQ>bo d H$m, ¶m~m~V {dXçm϶mªer MMm© H$amdr. ñdmܶm¶mZ§Va "dmMm' åhUyZ CVmam {Xbm Amho. ˶mMo
{dXçm϶mªH$Sy>Z àH$Q> dmMZ d AZwboIZ H$ê$Z ¿¶mdo.

13

 nmhm. dmMm. 9. dmè¶mbm MyH$ H$ibr

1 3

dmam gJiçm§Zm Ìmg Xçm¶Mm. ZH$mo Vo {M‘UrZo nm{hbo Am{U Vr ˶mbm
ZH$mo H$ê$Z gmoS>m¶Mm. dmè¶mbm Amnë¶m åhUmbr, ""Aao dmè¶m, Vy Ago H$m H$aVmog?
e³VrMm Iyn Jd© hmoVm. gJiçm§Zm Ìmg hmoB©b, Ago H$m dmJVmog? Vy Iyn
ep³V‘mZ Amhog Zm, Va nd©Vmbm Imbr nmSy>Z
2 XmId.''

4

EHo$ {Xder dmam Iyn OmoamV gwQ>bm. Vmo nd©VmÀ¶m Mmahr ~mOy§Zr OmoaOmoamV
dmè¶mZo AZoH$ PmS>m§Zm ‘wimgH$Q> Imbr dmhÿ bmJbm. J{d©îR> dmè¶mZo nd©Vmbm Imbr
nmS>bo. PmS>m§À¶m nmZm§Zm PmS>m§nmgyZ AbJ nmS>ʶmMm à¶ËZ Ho$bm; nU nd©Vmdarb
Ho$bo. ˶m§Zm Xÿada CS>dV Zobo. ‘mVrbm EH$hr XJS> Vmo hmbdy eH$bm Zmhr.
CS>dbo. PmS>mdarb nú¶m§Mr KaQ>r ‘moS>br.
eodQ>r dmam WH$bm d Wm§~bm. nd©Vmbm
5 åhUmbm, ""{‘Ìm, Vy Iyn ~bdmZ Amhog.
‘bm ‘mPr MyH$ g‘Obr Amho. ¶mnwT>o ‘r
H$moUmbmhr Agm Ìmg XoUma Zmhr.''

{ejH$mg§ mR>r … ¶m nmR>mMo {dXçm϶mHª $S>yZ àH$Q> dmMZ H$ê$Z ¿¶mdo d H$mUo ˶mhr EH$m n[aÀN>Xo mMo AZbw Io Z H$ê$Z ¿¶md.o

14

eãXmW© … ZH$mo ZH$mo H$ê$Z gmoS>Uo - Iyn Ìmg XoUo. Jd© - VmR>m, Ah§H$ma. ep³V‘mZ - Iyn e³Vr
Agbobm, ~bdmZ. J{d©îR> - Jd© Agbobm.

ñdmܶm¶

à. 1. Imbrb àíZm§Mr CËVao {bhm.
(A) Amnë¶m e³VrMm H$moUmbm Jd© hmoVm?
(Am) dmè¶mZo H$moUmH$moUmbm Ìmg {Xbm?
(B) {M‘UrZo dmè¶mbm H$m¶ gm§{JVbo?
(B©) dmam H$m WH$bm?
(C) dmè¶mnojm ~bdmZ H$moU R>abo?

à. 2. {dMma H$am d Vw‘À¶m ‘ZmZo CËVa gm§Jm.
nd©Vmnojm ~bdmZ H$moU Agob?

à. 3. Imbrb eãX OmoSy>Z ZdrZ eãX V¶ma H$am.
CXm., ~b - ~bdmZ.
VmH$X
YZ dmZ
JwU
ê$n

dmMy Am{U hgy.

EH$m àm{Ug§J«hmb¶mVrb XmoZ H$m§Jmê$ amÌr niyZ
Om¶Mo. ˶m§Zm emoYyZ AmUmdo bmJo. eodQ>r ˶mda
Cnm¶ åhUyZ qnOè¶mMr C§Mr drg ’y$Q> H$aʶmV
Ambr; nU nwÝhm VmoM àH$ma KS>bm. nwÝhm C§Mr
dmT>dyZ Vrg ’y$Q> H$aʶmV Ambr. ˶mMmhr H$mhr
Cn¶moJ Pmbm Zmhr. nwÝhm H$m§Jmê$ nimboM!

eoOmaÀ¶m C§Q>mZo ˶m§Zm {dMmabo, ""H$g§ e³¶
hmoV§ ao ho?''

"" qnOè¶mMr C§Mr {H$Vrhr dmT>dbr, Var H$mhrM
Cn¶moJ Zmhr. amÌr ho bmoH$ qnOè¶mÀ¶m Xmambm Hw$byn
bmdm¶bmM {dgê$Z OmVmV.''

CnH«$‘ … Vw‘À¶m ‘mV¥^mfoVrb {dZmoXm§Mm g§J«h H$am. dJm©V gm§Jm. VoM {dZmoX ‘amR>r ^mfoVyZ gm§Jm.

15

10. KmQ>mVbr dmQ>

 EoH$m. dmMm.

KmQ>mVbr dmQ>,
H$m¶ {VMm WmQ !>
‘waH$Vo, {JaH$Vo,
bdVo nmR>monmR>.

{Zir-{Zir naS>r,
H$moUr Ho$br nmbWr?
nmZ§-’w$b§ gm§S>br,
da Am{U ImbVr.

Imbr Imob Xar,
da C§M H$S>m,
^bm ‘moR>m ZmJ, OUy
C^m H$mTy>Z ’$S>m.

{^D$ ZH$m H$moUr,
nmIam§Mr JmUr,
gmo~Vrbm JmV JmV,
IimiV§ nmUr.

KmQ>mVbr dmQ>,
H$m¶ {VMm WmQ>!
JmUr åhUy, Q>miçm {nQy>,
OmD$ é~m~mV.

- g[aVm nXH$s

eãXmW© … KmQ>mVbr dmQ> - S>m|Ja Amobm§Sy>Z OmʶmMm añVm, S>m|JamdaMr diUmdiUmMr dmQ>.
‘waH$Uo - ‘waS>Uo. {JaH$Uo - {JaH$s KoUo, ñdV…^modVr {’$aUo. bdUo - dmH$Uo. naS>r - ’w$bo R>odʶmMr
Q>monbr. nmbWr - CnS>r, CbQ>r. ’$S>m - ’$Um. nmIê$ - njr.

ñdmܶm¶

à. 1. eodQ>r g‘mZ Aja AgUmao H${dVoVrb eãX {bhm.
(A) dmQ> (Am) {JaH$Vo (B) JmUr

16

à. 2. OmoS>çm Owidm.

"A' JQ> "~' JQ>
(1) IimiV OmUmao (A) KmQ>mVrb dmQ>
(2) Imob (Am) nmUr
(3) C§M (B) Xar
(4) ‘waH$Umar, {JaH$Umar (B©) H$S>m

à. 3. H${dVoVrb Imbrb AWm©À¶m Amoir emoYm d {bhm.
(A) KmQ>mV BH$S>o {VH$S>o CJdbobr ’w$bo nmhÿZ H$moUmMr Var ’w$bm§Mr Q>monbr nmbWr nS>br d
˶mVrb ’w$bo Imbr gm§S>br, Ago dmQ>Vo.

(Am) Imob XarÀ¶m ~mOybm C§M H$S>m nmhÿZ ZmJ ’$Um H$mTy>Z C^m am{hbm Amho, Ago dmQ>Vo.

à. 4. "IiIi' ¶m ZmX‘¶ eãXmnmgyZ ~Zbobm "IimiV§' hm eãX H${dVoV Ambm Amho. Ago AmUIr
ZmX‘¶ eãX gm§Jm.

à. 5. "nmR>monmR>' hm eãX H${dVoV Ambobm Amho. ¶m eãXmgmaIo Imbrb eãX dmMm. {bhm. ˶m§gmaIo
AmUIr eãX ‘mhrV H$ê$Z ¿¶m.
H$mR>mHo $mR>, KamKo a, XmamXo ma, añVmao ñVr, JëbmJo ëbr, JmdmJo md.

à. 6. {MÌm§V añ˶m§Mo H$mhr àH$ma {Xbobo AmhoV, Vo nmhm. ˶m§Mr Zmdo dmMm. ¶m{edm¶ Vwåhr nm{hboë¶m
añ˶m§Mo dU©Z H$am.

({MÌ)

KmQ>mVrb dmQ> eoVmVrb nm¶dmQ> S>m§~ar añVm

{g‘|Q>Mm añVm nXnW CS²>S>mUnyb

{ejH$m§gmR>r … H${dVm {dXçm϶mªH$Sy>Z JQ>m§V dmMyZ ¿¶mdr. H${dVm VmbmgwamV JmD$Z ¿¶mdr. ¶m n¥îR>mda {Xboë¶m
{MÌm§Vrb añ˶m§Mo dU©Z {dXçm϶mªH$Sy>Z H$ê$Z ¿¶mdo.

17

11. hËVr Am{U bm§S>Jm

 EoH$m. åhUm.

EHo$ {Xder EH$m EH$ nH$S>bm. ˶mZo ˶mMo nm¶ dobrZo

~m§YyZ R>odbo. Iyn Km~abm. {Zn{MV nSy>Z

am{hbm. Q>monbr S>mo³¶mda KoVbr Am{U Vmo O§JbmV {ZKmbm. "dmMdm,

dmMdm' Ago AmoaSy> bmJbm. EH$ ’$UgmÀ¶m PmS>mMm nmbm

ImV hmoVm. ˶mZo AmdmO EoH$bm. hËVrZo nm{hbo.

˶mMr X¶m Ambr. ˶mZo ‘XV H$am¶Mo R>adbo.

EH$ ¶w³Vr gwMbr. ˶mZo nQ>H$Z EH$ VmoS>bm.

PmS>mOdiyZ OmV AgVmZm ˶m OmJr> R>odbm. hËVrZo

hiyM CMbbo. H$mhrhr H$ibo Zmhr. Vmo nwT>o {ZKyZ Jobm.

Ord dmMdbm. XmoKm§Mr N>mZ ‘¡Ìr Pmbr.

bm§S>½¶mZo, ggm, gembm Q>monbrV, ggm, ggm, bm§S>½¶mZo, ggm, hËVr, gemMm, Q>monbrVrb
gembm, hËVrbm, gembm, hËVrbm, ’$Ug, bm§S>Jm, hËVrZo ’$Ug, Q>monbrVrb gembm, bm§S>½¶mbm,
hËVrZo, gemMm.

{ejH$m§gmR>r … da {Xboë`m H$Wo_Ü`o {MÌm§À`m OmJr Mm¡H$Q>rVrb eãX KoD$Z H$Wm ñdV… dmMmdr. {dXçmÏ`mªH$Sy>Z
nwÝhm Vr H$Wm dmMyZ ¿`mdr. H$Wm {bhm`bm gm§Jmdr.

18

12. Mm§Jbr dmJUyH$

 EoH$m. dmMm. 4 Aer aS>dobr H$m Pmbr ‘bm ‘rR> nm{hOo. ~mH$sÀ¶m
Amhog ~mi? XþH$mZXmam§Zr, "XþH$mZ ~§X
1 Pmb§¶, CXçm ¶o' Ag§ gm§JyZ

naV nmR>db§.

JmdmV ZdrZ Amboë¶m M§XÿZo {H$amUm‘mbmMo 5 EdT>§M Zm !
N>moQ>ogo XþH$mZ gwê$ Ho$bo. ho Ko.

2

XþH$mZmV Amboë¶m à˶oH$ 춳Vrer Vmo Iyn {‘R>mgma»¶m N>moQ>çm JmoîQ>rgmR>r M§XÿZo XþH$mZ
AmnwbH$sZo dmJV Ago. ˶mÀ¶m ~mobʶmV nwÝhm CKS>bo. {Vbm ‘rR> {Xbo.

JmoS>dm hmoVm. 6

3

EH$Xm XþH$mZ ~§X H$ê$Z Kar OmVmZm ˶mÀ¶m {VZo niV OmD$Z hr JmoîQ> Kar gm§{JVbr. hr

XþH$mZmV EH$ N>moQ>r ‘wbJr Ambr. N>moQ>rer JmoîQ> H$mZmoH$mZr Jmd^a ngabr.
19

7

M§XÿÀ¶m XþH$mZmVbr JXu hiyhiy dmTy> bmJbr. M§XÿMm M§XÿeoR> Pmbm. ˶mÀ¶m XþH$mZmMm ngmamhr Iyn
dmT>bm; nU M§XÿeoR> AmOhr Vmo àg§J {dgabm Zmhr.
eãXmW© … aS>dobr hmoUo - aS>mdogo dmQ>Uo. H$mZmoH$mZr hmoUo - EH$mZo Xþgè¶mg gm§JUo.

ñdmܶm¶

à. 1. Imbrb àíZm§Mr CËVao gm§Jm d {bhm.
(A) {H$amUm‘mbmMo XþH$mZ H$moUr gwê$ Ho$bo?
(Am) ‘wbJr aS>dobr H$m Pmbr hmoVr?
(B) M§XÿMr H$moUVr JmoîQ> Vwåhm§bm AmdS>br? H$m?
(B©) M§XÿÀ¶m XþH$mZmV JXu H$m dmTy> bmJbr?

à. 2. Vw‘À¶m n[agamVrb EImXm XþH$mZXma Vwåhm§bm AmdS>Vmo H$m? Vmo XþH$mZXma Vwåhm§bm H$m AmdS>Vmo Vo
gm§Jm.

à. 3. H$mZmoH$mZr, hiyhiy ho OmoS>eãX dmnê$Z dm³¶o {bhm.
à. 4. dmMm. Imbr {Xbobo eãX AgoM {bhm.

Amboë¶m, à˶oH$, 춳Vrer, CXçm, N>moQ>çm, JmoîQ>rgmR>r, nwÝhm, JXu.
à. 5. dmMm. Imbr {Xbobr dm³¶o {bhm.

(A) XþH$mZmV Amboë¶m {JèhmBH$m§er ào‘mZo dmJmdo.
(Am) {JèhmBH$m§Mr AS>dUyH$ H$ê$ Z¶o. ˶m§Mr ’$gdUyH$ H$ê$ Z¶o.
(B) N>moQ>r dmQ>Umar EImXr Mm§Jbr JmoîQ>XoIrb ‘mUgmMo Am¶wî¶ gwYmaVo.
CnH«$‘ … Vw‘À¶m n[agamVrb {H$amUm‘mbmÀ¶m XþH$mZmg ^oQ> Xçm. XþH$mZmVrb n§Yam-drg dñVy§Mr Zmdo

{bhm. ˶m§Mo ^md {dMmê$Z ¿¶m. dñVy§À¶m Zmdm§g‘moa ^md {bhm. dJm©V dmMyZ XmIdm.

àm˶{jH$ … (1) {H$aUm‘mbmVrb {d{dY S>mir d YmÝ`o ¶m§Mm Cn¶moJ ^oQ>H$mS>© ~ZdÊ`mgmR>r H$am.
(2) [aH$må¶m H$mS>rnoQ>çm§Mr AmJJmS>r ~Zdm. {MÌmV XmIdë¶mà‘mUo ˶mda
{H$amUm‘mbmVrb dñVy§Mr Zmdo {bhm.
(3) H$mS>rnoQ>r H$er ~ZVo, ¶mMr ‘m{hVr {‘idm.

20

gm~wXmUm gmIa JmoS>oVob Jyi {Oao

 Imbrb Mm¡H$Q>tV {H$aUm‘mbmÀ¶m XþH$mZmVrb dñVy§Mr Zmdo {Xbr AmhoV. Vr emoYm d {bhm.
CXm., ‘¡Xm, qMM, Mhm.

‘¡ Imo Jmo S>o Vo b ‘y ‘
Xm ~ nmo ho gm qM J Q>
{O ao qh e| I M hm H$s
~ Jy ^ J a Zm M Ur
Vm§ Xÿ i Xm hÿ dm {V h
gm ~w Xm Uo ~m b I a
~ Jmo h ‘mo O M Q> ^
U içm i h ar d ‘r am
Y Zo X ar S>m ir R> H$

21

13. AZw^d - 2

àm‘m{UH$ [ajmdmbm

Am‘À¶m Xmamg‘moa [ajm Wm§~br. ‘r ~mhoa Amåhr gJio H$aV hmoVmo.
¶oD$Z nm{hbo. ‘mPr ‘mder Ambr hmoVr. ‘r {VMr WmoS>çmM doimV EH$ [ajm Xmamg‘moa ¶oD$Z
EH$ {nedr KoVbr. ‘mderZo [ajmdmbo H$mH$m§Zm n¡go
{Xbo Am{U Xþgar {nedr KoD$Z Vr KamV Ambr. C^r am{hbr. ‘r S>moH$mdyZ nm{hbo. WmoS>çm doimnydu
[ajmdmbo H$mH$m {ZKyZ Jobo. ‘mderbm gmoSy>Z Jobobo [ajmdmbo H$mH$m hmoVo. ‘r
˶m§Zm AmoiIbo. Vo åhUmbo, ""Vw¶m ‘mderMr
AmB©Zo ‘mderbm nmUr {Xbo. Vr nmUr ߶m¶br. ng© ‘m¶m [ajmV nS>br hmoVr. Vr naV H$am¶bm
‘mderZo {nedrVrb gm‘mZ ~mhoa H$mT>bo; nU AmV Ambmo¶.'' ‘r ˶m§Zm KamV Zobo. [ajmdmbo H$mH$m§Zr
n¡em§Mr ng© ZìhVr. ‘mder ‘bm åhUmbr, ""AJ§ ‘mderMr ng© naV Ho$br. AmB©Zo ˶m§Zm Mhm {Xbm.
Cfm, ‘mPr ng© Hw$R>oVar nS>br dmQ>V§. [ajmV Va ˶m§À¶m àm‘m{UH$nUm~X²Xb Am^ma ‘mZbo.
nS>br Zgob? [ajm Va {ZKyZ Jobr. AmVm H$m¶
H$am¶M§?'' ng© Hw$R>o nS>br Agob, Agm {dMma

eãXmW© … ng© - dñVy, n¡go R>odʶmMr {nedr. S>moH$mdUo - ghO dmHy$Z nmhUo. àm‘m{UH$ - B‘mZXma.

ñdmܶm¶

à. 1. [aH$må¶m OmJr H§$gmVrb ¶mo½¶ eãX {bhm.
(‘mder, ‘mderZo, ‘mderbm, ‘mderMr, ‘mderbm)
(A) ‘mPr ................ [ajmVyZ Ambr.
(Am) AmB©Zo .......... nmUr {Xbo.
(B) ........... {nedrVrb gm‘mZ ~mhoa H$mT>bo.
(B©) ........... ng© gm‘mZmV {Xgbr Zmhr.
(C) [ajmdmë¶m H$mH$m§Zr ................. ng© naV Ho$br.

{ejH$mg§ mR>r … ¶m nmR>mMo {dXçm϶mHª $S>yZ ‘Hy $dmMZ H$ê$Z ¿¶mdo d EH$m n[aÀN>Xo mMo AZbw Io Z H$ê$Z ¿¶md.o

22

à. 2. Imbrb àíZm§Mr CËVao gm§Jm d {bhm.
(A) ¶m nmR>mVrb AZw^d H$moU gm§JV Amho? ho H$moU˶m dm³¶mdê$Z H$ibo?
(Am) [ajmdmë¶mMm H$moUVm JwU ¶m nmR>mVyZ {XgVmo?

à. 3. H$moU H$moUmg åhUmbo Vo gm§Jm.
(A) ""AJ§ Cfm, ‘mPr ng© Hw$R>oVar nS>br dmQ>V§.''
(Am) ""Vw¶m ‘mderMr ng© ‘m¶m [ajmV nS>br hmoVr.''

à. 4. ho eãX AgoM {bhm. dmMm.
àm‘m{UH$, [ajm, {nedr, gm‘mZ, Am^ma.

à. 5. EImXçm [ajmdmë¶mMm Vwåhm§bm Ambobm AZw^d gm§Jm.
à. 6. [ajmdmbm naV AmbmM ZgVm, Va ‘mder H$m¶ H$m¶ ~mobbr AgVr, Vo H$ënZm H$ê$Z gm§Jm.
à. 7. {bhm.

(A) Ogo … àm‘m{UH$ - àm‘m{UH$nUm. Iam - IaonUm.
eya - ............... {^Ìm - ...............

(Am) Ogo … [ajm - [ajmV. Xma - XmamV.
Ka - ............... dJ© - ...............

 Imbrb dmŠ`o dmMm. 1 Vo 11 nmR>m§Vrb Ame`mVyZ Ambobo eãX nwT>o {Xboë`m AmH¥$VrV H«$_mZo {bhm.
1. ¶m AjamZo eãXm§Mr gwédmV hmoV Zmhr.
2. ‘waH$V, {JaH$V ¶oVo.
3. XoemMo ajU H$aUmam.
4. MrO ¶mda {H$gyZ Q>mH$VmV.
5. ~hrU ^mdmbm amIr ~m§YVo Vmo gU.
6. \w$bm§^modVr {\$aUmao.
7. doe ~Xbʶmbm åhUVmV.
8. bmoʶmÀ¶m JmoiçmgmR>r ^m§S>Umar.
9. Amamo½¶Xm¶H$ AgVo.
10. ñdV…~X²Xb ~mobm¶Mo Agob, Va hm eãX dmnaVmV.

CnH«$‘ … àm‘m{UH$ 춳Vt{df¶r d¥ËVnÌm§V N>mnyZ Amboë¶m ~mVå¶m§Mm g§J«h H$am.

23

14. ‘mPm ^maV!

 EoH$m. dmMm.

‘mPm ^maV! ‘mPm ^maV!
D$Z, Mm§XUo, PwiwPwiw dmam,
BWo OimMr nmdZYmam.
C§M T>Jmhþ{Z BWbo nd©V,
‘mPm ^maV! ‘mPm ^maV!

A§Ymam{Vb XrnH$ hmoB©,
gwIem§VrMr dmQ> XmIdr.
OJm AmdS>o ¶mMr g§JV,
‘mPm ^maV! ‘mPm ^maV!

‘m¶m H$[aVmo gH$bm§daVr,
Amåhm§ XoVgo AZoH$ ZmVr.
AmnwbH$sMr A‘mob Xm¡bV,
‘mPm ^maV! ‘mPm ^maV!

‘§JbJrVo ¶mMr JmBZ,
godogmR>r VËna am{hZ.
¶mÀ¶mnm¶r dm{hZ Or{dV,
‘mPm ^maV! ‘mPm ^maV!

- g§OrdZr ‘amR>o

eãXmW© … Oi - nmUr. nmdZ - n{dÌ. gH$bm§da - gJiçm§da. A‘mob - ‘yë¶dmZ, Á¶mMr qH$‘V H$aVm
¶oV Zmhr Ago. ¶mÀ¶mnm¶r - ¶mÀ¶mgmR>r. Or{dV - OrdZ.

ñdmܶm¶

à. 1. Imbrb àíZm§Mr CËVao {bhm.
(A) ¶m H${dVoV ^maVmÀ¶m H$moUH$moU˶m {deof JmoîQ>t~X²Xb gm§{JVbo Amho?
(Am) "A§YmamVrb XrnH$' Ago H$moUmbm åhQ>bo Amho?
24

à. 2. OmoS>çm Owidm. "~' JQ>
(1) A‘mob Xm¡bV
"A' JQ> (2) dmam
(A) PwiwPwiw (3) OimMr Ymam
(Am) nmdZ (4) nd©V
(B) T>JmhÿZ C§M (5) dmQ>
(B©) gwIem§VrMr
(C) AmnwbH$sMr

à. 3. dmMm. ho eãX AgoM {bhm.
PwiwPwiw, VËna, ¶mÀ¶mnm¶r, Or{dV.

à. 4. Imbrb eãXm§gmR>r H${dVoV Ambobo eãX emoYm d {bhm.
1. nmUr 2. {Xdm 3. gmo~V 4. AmnbonUm 5. g§nËVr

à. 5. eãXH$moS>o gmoS>dm.

1. AmnU VhmZ bmJë¶mda {nVmo. nm
2. {haì¶m a§JmMo ho PmS>mbm AgVo.
3. MmaZ§Va ¶oUmam A§H$.
4. q^Vrda amhUmam àmUr.

1. njr ¶m eãXmbm g‘mZ AWm©Mm eãX.

2. hm T>JmVyZ nS>Vmo. nm
3. Mm¡WrZ§Va ¶oUmar B¶ËVm.

4. {haì`m a§JmMr EH$ nmbo^mOr

 Mm¡H$Q>tV H$mhr nú¶m§Mr d àmʶm§Mr Zmdo bnbobr AmhoV Vr emoYm d {bhm.

h ËVr g gm ~ X H$
[a h§ nmo n J dm ~w
U g H$m d im K V

bm§ S> Jm Q> gw Vm a
qg h T> ¶ ê$ Hw$ Ìm
H$m g d Kw ~ S> dm

{ejH$mg§ mR>r … Xeo ^p³Vna JrVmM§ m gJ§ h« H$ê$Z ˶mVrb H$mhr JrVo åhUʶmMm dJmV© dmad§ ma gamd ¿¶mdm.

25

15. dmT>{Xdg

 dmMm. dmT>{Xdg AmZ§XmV gmOao H$aVmV. Vo Amåhm§bm
~mB© dJm©V Amë¶m. ˶m§Zr dJm©H$S>o EH$ ZOa ^oQ>dñVy XoVmV. ‘m¶m ~m~m§M§ ~mbnU J[a~rV Job§.
˶m§À¶m ~mbnUmV ˶m§Mo dmT>{Xdg Hw$Ur gmOao
Q>mH$br. g‘moaÀ¶mM ~mH$mda a‘oe ~gbm hmoVm. Ho$bo ZmhrV. ¶mdfu ‘r Am{U VmB©Z§ R>adb§, "AmnU
XaamoO emioMm JUdoe KmbUmam a‘oe AmO a§JrV ~m~m§Mm dmT>{Xdg gmOam H$am¶Mm.' ‘m¶m VmB©Z§M
H$nS>o KmbyZ Ambm hmoVm. AmO a‘oeMm dmT>{Xdg, {Z¶moOZ Ho$b§. {VZ§ Ho$H$ AmUbm. ‘r N>mZg§ ^oQ>H$mS>©
ho ~mB©ªZr AmoiIbo. ~mBªZr a‘oebm nwT>o ~mobmdbo. V¶ma Ho$b§. XmoKm§Zr {‘iyZ KamV gOmdQ> Ho$br.
Amåhr ~mJoVë¶m ’w$bm§Mm N>mZ JwÀN> V¶ma Ho$bm.
~mB© åhUmë¶m, ""‘wbm§Zmo! AmO a‘eo Mm AmB©Z§ ~m~m§À¶m AmdS>rMo nXmW© Ho$bo. Amåhr gdmªZr
dmT>{Xdg Amh.o AmnU ˶mbm Q>miçm dmOdZy ~m~m§Mm dmT>{Xdg AmZ§XmV gmOam Ho$bm. ~m~m§Zm
e^w Ào N>m XDo $¶m.'' gd© ‘bw mZ§ r a‘eo bm e^w Ào N>m {Xë¶m. Am‘M§ H$m¡VwH$ dmQ>b§. dmT>{Xdg ~m~m§Mm Pmbm,
nU ~jrg ‘mÌ Amåhm§ XmoKm§Zm {‘imb§.''
""Amnbm dmT>{Xdg gmOam Pmbm, H$s
Amnë¶mbm AmZX§ dmQ>Vm;o nU Våw hr BVamM§ o dmT>{Xdg ~mB© åhUmë¶m, ""‘wbm§Zmo ! a‘oe Am{U ˶mÀ¶m
gmOao H$aVm H$m?'' ~mBZª r {dMmab.o dJm©Vrb ~hþVoH$ VmB©Zo ˶m§À¶m ~m~m§Mm dmT>{Xdg {H$Vr N>mZ gmOam
‘wbm§Zr "hmo@@' åhUV hmV daVr Ho$bo. ~mB© a‘oeH$S>o Ho$bm!''
~KyZ åhUmë¶m, ""a‘oe Vy gm§J ~a§, H$moUmMm
dmT>{Xdg gmOam Ho$bmg Vo.'' ~mBªZr a‘oeMo H$m¡VwH$ Ho$bo.

a‘oe åhUmbm, ""AmB©~m~m Xadfu Am‘Mo

ñdmܶm¶

à. 1. Imbrb àíZm§Mr CËVao gm§Jm d {bhm.
(A) "AmO a‘oeMm dmT>{Xdg Amho,' ho ~mBªZr H$go AmoiIbo?
(Am) a‘oeMm dmT>{Xdg gmOam H$aʶmgmR>r ~mBªZr H$m¶ Ho$bo?
(B) dmT>{Xdg gmOam Ho$bm, åhUOo ‘wbm§Zm H$m¶ dmQ>Vo?
(B©) dmT>{Xdg gmOam H$aʶm~X²Xb ~mBªZr H$moUmbm àíZ {dMmabm?

26

(C) a‘oeZo ~m~m§À¶m dmT>{Xdgmbm H$m¶ V¶ma Ho$bo?
(D$) dmT>{XdgmgmR>r VmB©Zo H$m¶ AmUbo?
à. 2. Vw‘À¶m ‘ZmZo CËVao gm§Jm.
(A) Vw‘À¶m Kar H$moUmH$moUmMo dmT>{Xdg gmOao H$aVmV? H$go H$aVmV?
(Am) Vw‘À¶m emioV/dJm©V Vw‘Mo dmT>{Xdg gmOao H$aVmV H$m? H$go H$aVmV?
à. 3. Imbrb eãXg‘yh dmnê$Z dm³¶o {bhm.
(A) AmZ§X dmQ>Uo (Am) gmOam H$aUo (B) H$m¡VwH$ H$aUo (B©) Q>miçm dmOdUo.
à. 4. dmMm. ho eãX AgoM {bhm.
dJm©V, gdmªZm, Q>miçm, ew^oÀN>m, ¶mdfu, H$m¡VwH$, ~jrg.
à. 5. Vwåhr Vw‘Mm dmT>{Xdg H$gm gmOam H$aVm Vo gm§Jm.

 dmMm.
Am‘À¶m eoOmar qeXo AmOmo~m§M§ Ka Amho. ˶m§Mm ‘wbJm naJmdr ZmoH$ar H$aVmo. AmOmo~m d

AmOr JmdrM amhVmV. AmOmo~m gm‘mZ AmUm¶bm ‘mH}$Q>‘ܶo Jobo, H$s EImXr Var JmoîQ> {dgaVmV.
AmOtZm Vr dñVy bJoM hdr AgVo. AmOmo~m ‘bm hmH$ ‘maVmV AZ² {dMmaVmV, "XoVmog H$m ao
AmUyZ?' ‘r niV niV OmD$Z ˶m§Mr dñVy AmUyZ XoVmo. AmOrbm ’$irdaÀ¶m dñVy H$mTy>Z
Xçm¶M§ H$m‘ ‘mP§M AgV§. AmOmo~m§Zm amÌrM§ S>moiçm§Zr H$‘r {XgV§, åhUyZ AmOmo~m ‘bm
~è¶mMdoim hmH$ ‘maVmV. ‘r ˶m§Zm ‘XV H$aVmo.

AmB©~m~m ~mhoa Joë¶mda ‘bm ¶mM AmOrAmOmo~m§Mm AmYma AgVmo. AmOr ‘bm Iyn N>mZN>mZ
JmoîQ>r gm§JVo, Va AmOmo~m ˶m§À¶m bhmZnUrÀ¶m AmR>dUr gm§JVmV. Vo EoH$VmZm ‘bm IynM ‘Om
¶oVo. EImX§ J{UV gwQ>b§ Zmhr qH$dm eãXm§Mm AW© g‘Obm Zmhr, Va ‘r AmOmo~m§H$S>o OmVmo.
AmOmo~m ~mhoa Jobo, H$s AmR>dUrZ§ ‘m¶mgmR>r ImD$ AmUVmV. Am‘À¶m JëbrVbo gJio ‘bm
qeXo AmOmo~m§MmM ZmVy g‘OVmV.

 Imbrbà‘mUo {d{dY AmH$mam§Mr, a§Jm§Mr ^oQ>H$mS>©o V¶ma H$am. {d{dY gU, dmT>{XdgmÀ¶m {Xder
Amnë¶m {‘Ì‘¡{ÌUtZm ^oQ> Xçm.

{ejH$mg§ mR>r … {dXçm϶mHª $S>yZ ¶m nmR>mMo àH$Q> dmMZ H$ê$Z ¿¶md.o {dXçmWu Á¶m {R>H$mUr dmMVmZm AS>IiVrb ˶m
{R>H$mUr ˶mZ§ m ‘XV H$amdr. ¶m nî¥ R>mda {Xbbo m CVmam nay H$ dmMZmgmR>r {Xbbo m Amh.o ˶mMo àH$Q> dmMZ H$ê$Z ¿¶md.o
VgMo ˶m CVmè¶mVrb n[aÀN>Xo mMo AZbw Io Z H$ê$Z ¿¶md.o

27

16. Km‘mMm Vbmd

 dmMm.

H$ZH$nya ZmdmMo N>moQ>ogo Jmd hmoVo.
JmdmV gd© bmoH$ AmZ§XmZo amhV hmoVo. JmdmV
^m§S>UV§Q>o ìhm¶Mo; nU J«m‘n§Mm¶V
gm‘monMmamZo ݶm¶{ZdmS>m H$am¶Mr.
JmdmVrb àíZ JmdmVM gwQ>m¶Mo.

JmdÀ¶m gan§M em§Vm~mB© hmo˶m. ˶m§Zr gmoS>dm¶bm hdm. AmUIr XmoZ AmR>dS>o nwaob EdT>oM
JmdH$è¶m§À¶m ‘XVrZo Jmd ñdÀN> d gw§Xa nmUr Amnë¶mH$S>o {eëbH$ Amho. AmVm gdmªZrM
Ho$bo. gaH$mar ¶moOZoVyZ JmdmV gwYmaUm nmʶmMm dmna H$mQ>H$garZo Ho$bm nm{hOo. Amnë¶mbm
Ho$ë¶m. EH$m dfu nmdgmZo XS>r ‘mabr. ‘moR>m H$m¶‘ñdê$nr nmʶmMm àíZ gmoS>dm¶Mm Amho.
XþîH$mi nS>bm. JmdÀ¶m {d{har H$moaS>çm
nSy> bmJë¶m. {nʶmgmR>r nwaogo nmUr {‘ioZmgo ˶mgmR>r AmnU EH$ Vbmd ImoXÿ¶m.
Pmbo. gd© Jmd H$miOrV nS>bo. BÀN>me³Vr d AmË‘{dídmg Agob, Va
‘mJ© Z³H$sM gmnS>Vmo, Aer ‘mPr ImÌr
‘[hZm^a nwaob BVHo$M nmUr JmdmV hmoVo. Amho. à˶oH$ Hw$Qw>§~mVrb EH$mZo
JmdH$ar nmʶmgmR>r OmUma Var H$moR>o ? OdinmgÀ¶m AmirnmirZo XmoZ-XmoZ {Xdg l‘XmZ
Jmdm§Vhr AerM pñWVr hmoVr. H$amdo.''

em§Vm~mBªZr J«m‘g^m ~mobmdbr. J«m‘n§Mm¶VrMo JmdH$è¶m§Zr OmoamV Q>miçm dmOdyZ
n§M Am{U JmdH$ar g^obm EH$Ì O‘bo. g§‘Vr {Xbr. J«m‘n§Mm¶VrZo Vbmd
ImoXʶmgmR>r ’$mdS>r, Hw$Xir, {Q>H$md,
em§Vm~mB© J«m‘g^oV ~moby bmJë¶m, ""~§Yy- nhmar, K‘obr, Q>monë¶m AmUë¶m.
^{JZtZmo, àg§J ~mH$m Amho; nU qh‘V hmê$Z
MmbUma Zmhr. ¶m g§H$Q>mVyZ Amnë¶mbm H$mhrVar JmdH$ar Omo‘mZo H$m‘mbm bmJbo.
‘mJ© H$mT>m¶bmM hdm. {nʶmÀ¶m nmʶmMm àíZ gd©OU Vbmd ImoXʶmgmR>r Km‘ Jmiy
bmJbo. gd© JmdH$ar VbmdmgmR>r am~ am~ am~V
hmoVo. gdmªÀ¶m H$îQ>m§VyZ Vbmd V¶ma Pmbm.

H$mhr {Xdgm§Zr AmH$memV H$mio T>J O‘bo.
OmoamV nmD$g gwê$ Pmbm. JmdH$è¶m§À¶m S>moiçm§V
AmZ§Xmly C^o am{hbo. Vo ZmMy bmJbo, JmD$ bmJbo.

28

JmdmZo ˶m {Xder AmZ§X gmOam
Ho$bm. nmdgmÀ¶m nmʶmZo WmoS>çmM
{Xdgm§V Vbmd ^abm. JmdH$è¶m§À¶m
‘ohZVrbm ’$i Ambo. Vbmdm^modVr
JmdH$è¶m§Zr PmS>o bmdbr.

em§Vm~mBªZr {OX²Xr JmdH$è¶m§Mo
H$m¡VwH$ Ho$bo. ˶m§À¶m‘wioM Jmdmbm
nmUr nwadUmam Vbmd ~m§Ybm Jobm.
JmdÀ¶m nmʶmMm àíZ H$m¶‘ñdénr
gwQ>bm. JmdH$ar ˶m Vbmdmbm
"Km‘mMm Vbmd' åhUy bmJbo.

- AdYyV åh‘mUo

eãXmW© … J«m‘n§Mm¶V - JmdMm H$ma^ma MmbdUmar ñWm{ZH$ g§ñWm. gm‘monMmamZo - dmX Z KmbVm,
gm‘§Oñ¶mZo. ݶm¶{ZdmS>m - ¶mo½¶ {ZU©¶. XS>r _maUo - bnyZ ~gUo. J«m‘g^m - J«m‘n§Mm¶VrZo ~mobmdbobr
g^m. ~mH$m àg§J - H$R>rU àg§J, ‘moR>r g‘ñ¶m. ImÌr - {dídmg, ^adgm. l‘XmZ - ‘mo~Xbm Z KoVm
Ho$bobo H$m‘.

ñdmܶm¶

à. 1. H$m Vo gm§Jm.
(A) gan§M em§Vm~mBªZr J«m‘g^m ~mobmdbr.
(Am) H$ZH$nya JmdMo bmoH$ ˶m§À¶m Vbmdmbm "Km‘mMm Vbmd' åhUy bmJbo.

à. 2. Imbrb eãXg‘yh dmnê$Z dm³¶o gm§Jm.
XS>r ‘maUo, H$miOrV nS>Uo, AmirnmirZo, l‘XmZ, am~ am~ am~Uo, ‘ohZVrbm ’$i ¶oUo.

à. 3. Imbrb àíZm§Mr CËVao Vw‘À¶m ‘ZmZo gm§Jm.

(A) Vw‘Mo Ka ñdÀN>, gw§Xa H$aʶmgmR>r Vwåhr H$m¶ H$m¶ H$aVm?
(Am) Vw‘Mr Jëbr qH$dm Jmd ñdÀN> d gw§Xa Amho H$m? Zgob Va H$maUo gm§Jm.

à. 4. {Xbobo eãX JmobmVrb eãXmbm OmoSy>Z ZdrZ eãX V¶ma H$am.

l‘
AÝZ
a³V XmZ
ZoÌ
Xoh

à. 5. dmMm. ho eãX AgoM {bhm.
J«m‘n§Mm¶V, J«m‘g^m, ݶm¶, JmdH$è¶m§À¶m, dfu, XþîH$mi, {d{har, H$moaS>çm, nS>ë¶m, ߶m¶bm,
nmʶmgmR>r, BÀN>me³Vr, AmË‘{dídmg, Z³H$sM, ImÌr, àíZ, JmdH$è¶m§Zr, l‘XmZ, AmZ§Xmly.
29

17. dmMy¶m. {bhÿ¶m.

 dmMm. gm§Jm.

gU, ZdrZ H$nS>,o ’$amimMo gm‘Zm, ‘X¡ mZ, Iio , H$~S>²S>r,
nXmW,© nU˶m, amJ§ mio çm, nmhUþ .o gK§ , Maw g, {dO¶, Q>miçm,
A{^ZX§ Z, AmZX§ , ñnYm.©
AmnU gd©OU AZoH$ gU gmOao
H$aVmo. ˶m§Vrb {Xdmir hm EH$ ‘w»¶ ho Am‘Mo IoimMo ‘¡XmZ. Amåhr
gU Amho. gJio hm gU ‘moR>çm AmZ§XmZo ¶oWo Iyn IoiVmo. AmO ¶m ‘¡XmZmda
gmOam H$aVmV. ¶m gUmgmR>r ZdrZ H$nS>o H$~S²>S>rMo gm‘Zo gwê$ AmhoV. AZoH$
IaoXr H$aVmV. Kamg‘mao AmH$meH$§ {Xb, g§K ñnY}V CVabo AmhoV. ˶m§À¶mV
nU˶m bmdVmV. A§JUmV gwaoI am§Jmoir Iyn Mwag Amho. gJio g§K {dO¶
H$mT>VmV. ’w$bm§Mr gOmdQ> H$aVmV. KamV {‘imdm åhUyZ MwaerZo IoiV AmhoV.
’$amimMo JmoS>-{VIQ> nXmW© H$aVmV. gJirH$S>o AmZ§XmMo dmVmdaU Amho.
Amnë¶m {‘Ìn[admambm ’$amimgmR>r Am‘À¶m emioÀ¶m H$~S²>S>r g§KmZo
~mobdVmV. hm gU nmM {Xdg AgVmo, A§{V‘ gm‘Zm qOH$bm. Amåhr Q>miçm
åhUyZ ¶mbm gUm§Mm amOm åhUVmV. dmOdyZ IoimSy>§Mo A{^Z§XZ Ho$bo.

{XdmirVrb ’$amimÀ`m nXmWmMª r H$~S²>S>r IoimgmR>r {H$Vr
Zmdo gmJ§ m. {XdmirVrb nmM {Xdg IoimSy> bmJVmV? ¶m IoimgmR>r
H$mUo ˶m ZmdmZo Amio Ibo OmVmV? Amdí¶H$ H$m¡eë¶o, doi, ‘¡XmZ,
˶m {XdgmM§ o ‘hËËd {ejH$mH§ $S>yZ
JwUXmZ nX²YV ¶m gdmªMr
‘mhrV H$ê$Z ¿¶m. {ejH$m§H$Sy>Z ‘m{hVr
{‘idm.

{ejH$mg§ mR>r … {MÌme§ r g~§ {§ YV eãXmM§ m Cn¶mJo H$ê$Z darb n[aÀN>Xo {b{hbo AmhVo . {MÌme§ r g~§ {§ YV AmUIr H$mhr eãX
d dm³¶o gmJ§ ʶmg {dXçm϶mZª m àmËo gmhZ Xçmd.o

30

 dmMm. {bhm.

PmS>o, dobr, ’w$bo, ’w$bnmIao, -----A---m-’H--$-$im--a-,,-----MA---dZ---,oH---$C---n{-~¶--¶-m--oJm-,--,-a--g-§J--a,-~--V ----------------
bhmZ ‘wbo, ˶m§À¶mgmR>r -----------------
IoiUr, H$ma§Oo. ‘r Amho H$qbJS>. ‘mPm a§J -----------------

------------------ {hadQ>, H$miga> AgVmo. ------------------
------------------ ---------------- ------------------
------------------ ---------------- ------------------
------------------ ---------------- ------------------
------------------ ---------------- ------------------
------------------ ---------------- ------------------
------------------ ---------------- ------------------
------------------ ---------------- ------------------
------------------ ------------------

Ob B‘mZr ’w$Jodmë¶mÀ¶m {nedrdarb eãXm§gmR>r
˶mM AWm©Mo Xþgao eãX ’w$½¶m§da {Xbo
gd©OU añVm AmhoV. ¶mo½¶ OmoS>çm Owidm d {bhm.

Vio

XrZ njr

nmUàJr,am‘rg~mJ{,UinHo,m$I,Vbdê$mm,Qd>.,

{ejH$mg§ mR>r … {dXçm϶mHª $S>yZ {MÌme§ r g~§ {§ YV {Xbëo ¶m eãXmM§ m dmna H$ê$Z dm³¶o V¶ma H$ê$Z KDo $Z Vr ’$bH$mda
{bhmdr. {dXçm϶mHª $S>yZ dmMZy ¿¶mdr. Vr dm³¶o g~§ {§ YV {MÌmI§ mbr {b{hʶmg gmJ§ md.o

31

18. Aå‘rMr ‘m¶m

 dmMm. ZH$mog. bmJb§ Va Zmhr Zm Vwbm? VwPm JUdoeM
Iam~ Pmbm Zm! hmoD$ Xo. AmnU Xþgam Kmby.''
OZm d gb‘m ¶m XmoKtMr Iyn ‘¡Ìr hmoVr. ˶m ""Aå‘r ‘bm WmoS>§ nmUr Xçm. ‘r Vmo YwD$Z KoVo d
XmoKr EH$mM dJm©V {eH$V hmo˶m. ˶m XmoKtZm KmbVo.'' OZm åhUmbr.
EH$‘oH$s¨{edm¶ H$a‘V Zgo. gb‘mMo Ka emioÀ¶m
añ˶mdaM hmoVo. EHo$ {Xder gH$minmgyZ Iyn nmD$g Aå‘rZo OZmÀ¶m Vm|S>mH$S>o nm{hbo. jU^a
nS>V hmoVm. nmdgmMo nmUr añ˶mda OmJmoOmJr {Vbm ˶m OmJr gb‘m {Xgbr.
gmMbo hmoVo. nmD$g Wm§~ë¶mda emioV OmVmZm
OZm gb‘mÀ¶m KamH$S>o {ZKmbr; nU nmdgm‘wio ""OZm Oam Wm§~,'' åhUyZ gb‘mMr AmB©
gd©Ì {MIb Pmbm hmoVm. MmbVm MmbVm OZmMm KamV Jobr. gb‘mMm Xþgam JUdoe KoD$Z Ambr
nm¶ Kgabm d Vr nS>br. {VMm JUdoe {MIbmZo d åhUmbr, ""OZm, hm {MIbmZ§ ^abobm JUdoe
^abm. XßVahr {MIbmZo ^abo. emim ^aʶmMr ~Xb. hm gb‘mMm Xþgam JUdoe Amho, hm Vy Kmb.
doi Pmbr hmoVr. Vr Km~ê$Z aSy> bmJbr. Vr aS>V VwP§ XßVahr gm’$ H$ê$Z XoVo.'' {VZo OZmbm JUdoe
aS>V gb‘mÀ¶m Kamn¶ªV Ambr. Kmbm¶bm {Xbm. {Vbm ߶m¶bm nmUr {Xbo. gb‘m
d OZm XmoKr emioV Joë¶m.
gb‘m OZmMr dmQM nmhV hmoVr.
gb‘mMr AmB©hr XmamV C^r hmoVr. {VZo emim gwQ>ë¶mda XmoKr Kar Amë¶m. OZm
OZmMo {MIbmZo ‘mIbobo H$nS>o nm{hbo. OZmbm ˶m åhUmbr, ""Aå‘r, Vwåhr gb‘mMm JUdoe ‘bm
XmoKtZm nmhÿZ AmUIrZ aS>m¶bm Ambo. gb‘m Kmbm¶bm {Xbm, åhUyZ ‘r {Xdg^a emioV ~gy
YmdV Ambr. gb‘mZo OZmbm {dMmabo, ""Vwbm Hw$R>o eH$bo. Aå‘r, ‘mPm JUdoe Xçm. CXçm emioV
bmJb§ Va Zmhr Zm?'' OZm åhUmbr, ""Zmhr J§, nU ¶oVmZm gb‘mMm JUdoe YwD$Z KoD$Z ¶oVo.''
‘mPm JUdoe {MIbmZ§ ^abm¶, ‘r H$er emioV
¶oD$?'' Aå‘r Odi ¶oD$Z åhUmbr, ""OZm, Km~ê$ Aå‘r KamV Jobr. YwD$Z dmidyZ KS>r
KmbyZ R>odbobm OZmMm JUdoe Aå‘rZo AmUbm d
OZmÀ¶m hmVmV {Xbm. OZm Aå‘rH$S>o AmíM¶m©Zo
nmhVM am{hbr.

ñdmܶm¶

à. 1. Imbrb àíZm§Mr CËVao {bhm.
(A) OZmMm JUdoe H$emZo ^abm hmoVm?

32

(Am) OZmbm aS>m¶bm H$m Ambo?

(B) {MIbmZo ^abobo H$nS>o nmhÿZ Aå‘rZo H$m¶ Ho$bo?

(B©) OZm Aå‘rH$S>o AmíM¶m©Zo H$m nmhV am{hbr?

à. 2. H$nS>o {MIbmZo ^abobo AgVmZm OZm Vw‘À¶m Kar Ambr AgVr, Va Vwåhr H$m¶ Ho$bo AgVo?
à. 3. Vwåhr AZw^dboë¶m nmdgmiçmVrb n{hë¶m {XdgmMo dU©Z H$am.
à. 4. nmdgmÀ¶m H${dVm {‘idm d ˶m§Mm g§J«h H$am.

 IoiV IoiV dmMy¶m !

gm|JQ>r Q>mH$m - nwT>o Mbm.

ñdÀN>VoMo ‘hËËd n¶m©daU g§dY©Z nmUr dm¶m 24 eodQ>
KmbdUo. 25
21 22 23
~§Yw^md 16
B§YZ~MV
20 19 18 17
dJ© gm’$ H$aUo. 15
PmS>o, nmZo, ’w$bo VmQ>mV AÝZ Q>mH$Uo.
VmoSy Z¶oV. 6

11 12 13 14

{‘Ì‘¡{ÌUter dmQ>ob VoWo Ww§H$Uo. dJm©V H$Mam
H$aUo.
ào‘mZo dmJUo. 9 87
10
drO dmMdUo.

gwédmV 1 23 4 5

{ejH$mg§ mR>r … Iio H$gm Iio mdm, ho {dXçm϶mZª m gmJ§ md.o EH$ ¶m KamnmgyZ Ioi Ioim¶bm gwédmV H$amdr. H°$a‘Mr
EH$ gm|JQ>r ¿¶mdr. gm|JQ>rÀ¶m EH$m ~mOybm bmb a§J, Va Xþgè¶m ~mOybm {hadm a§J Xçmdm. bmb a§J nS>bm, Va EH$
Ka nwT>o Omdo. {hadm a§J nS>bm, Va XmoZ Kao nwT>o Omdo. IoiVm IoiVm {eS>r Ambr, Va Vr MT>yZ daÀ¶m Q>moH$mÀ¶m
KamV Omdo. VoWrb g§Xoe dmMmdm. VoWo {dXçmÏ`mªZm ~jrg {_iob. gmnmMo Vm|S> Agboë¶m KamV gm|JQ>r Ambr, Va
VoWrb g§Xoe dmMmdm. gmnmÀ¶m Vm|S>mVyZ ˶mMr eonQ>r Agboë¶m KamV Omdo. ¶mà‘mUo Omo eodQ>À¶m KamV bdH$a
nmohMob Vmo {dO¶r. JQ>mJQ>m§V hm Ioi ¿¶mdm. à˶oH$ JQ>mbm EH$-EH$ gm|JQ>r Xçmdr. nwñVH$mVrb ho n¥îR> CKSy>Z
Ioiʶmg gm§Jmdo.

33

19. nbrH$S>o AmoT>çmda

 dmMm.

nbrH$S>o AmoT>çmda
‘mPo Jmd Vo gw§Xa,
PmS>mPwS>nm§V Amho
bnbobo ‘mPo Ka.

‘m¶m JmdmVyZ OmVo
{M‘wH$br hrM dmQ>,
‘bm AmoTw>{Z¶m ZoVo
‘m¶m Kamer hr WoQ>.

qnnim˦m PmS>mImbr
bhmZgo ‘mPo Ka,
VwierMo d¥§XmdZ
{Mao~§Xr AmoQ>çmda.

‘mPr AmB© ¶oVo Xmar
‘m>Pm ^md§S>m§Mm ‘oim,
Kar Joë¶mda hmoVmo
‘m¶m ^modVmbr Jmoim.

- JUoe Hw$S>o

eãXmW© … {M‘wH$br - bhmZ. {Mao~§Xr - XJS>mMo ^³H$‘ ~m§YH$m‘. ‘oim - g‘wXm¶.
34

ñdmܶm¶

à. 1. OmoS>çm Owidm.

"A' JQ> "~' JQ>

(1) AmoT>çmda (A) AmB©
(2) PmS>mPwS>nm§V (Am) d¥§XmdZ
(3) JmdmVyZ (B) Ka
(4) AmoQ>çmda (B©) Jmd
(5) XmamV (C) dmQ>

à. 2. [(aAH$)må¶.m.O...mJ..r..H.$.{.d.V..oV.rbgw§Xea ãX {bhm.
(Am) {M‘wH$br ..............
(B) bhmZgo ..............

à. 3. Imbrb AWm©À¶m H${dVoVrb Amoir emoYm. {bhm.
(A) H$drbm Kar OmʶmMr AmoT> Amho.
(Am) H$drÀ¶m ^md§S>m§Mo H$drda ào‘ Amho.

à. 4. Vw‘À¶m KamMo dU©Z {bhm.

à. 5. eodQ>Mo Aja g‘mZ A-gUm.a.o .H.$.{.d.V..oV..rb...e..ãX {bhm.
(A) gw§Xa
- ................
(Am) dmQ> - ................

(B) ‘oim

à. 6. CXmhaU dmMm. Vgo eãX {bhm.
CXm., bhmZ - bhmZgo.
(1) WmoS>o - (2) Omdo -

à. 7. JmobmV {Xbobm eãX dmMm. ˶mÀ¶mer g§~§{YV BVa H$moUVo eãX Vwåhm§bm AmR>dVmV Vo ~mOybm
{bhm. AmR>dboë¶m gd© eãXm§Mm EH${ÌV dmna H$ê$Z emioMr ‘m{hVr {bhm.

nwñVH$

emim

‘¡XmZ
35

20. ‘hmË‘m OmoVramd ’w$bo

 dmMm.

gw‘mao XrS>eo dfmªnyduMr hr JmoîQ>. ˶m H$mimV AmhmV?'' OmoVramdm§Zr {dMmabo.
Amnë¶m g‘mOmV gJiçm§Zm gmaIr dmJUyH$ {‘iV
Zgo. Voìhm ^oXm^oX hmoVm. ‘wbtZm Va H$moUr emioV AmVm ˶m§Zm Iao gm§JUo ^mJM hmoVo. ˶m§Zr
KmbVM Zgo. Aem H$mimV OmoVramdm§Zr nwʶmV CËVa {Xbo, ""H$mhr bmoH$m§Zr "Vwåhm§bm R>ma ‘mam'
‘wbtgmR>r n{hbr emim H$mT>br. gJiçm§Mo AkmZ Ag§ Amåhm§bm gm§{JVb§, åhUyZ Amåhr Ambmo.''
Xÿa ìhmdo åhUyZ à¶ËZ gwê$ Ho$bo. ho H$mhtZm ghZ
Pmbo Zmhr. ˶m§Zr OmoVramdm§Mm AZoH$ àH$mao N>i OmoVramdm§Zr em§VnUo {dMmabo, ""nU ‘bm
Ho$bm. ‘mê$Z Vwåhr H$m¶ {‘idUma AmhmV? ¶mV Vw‘Mm
H$m¶ ’$m¶Xm?'' EH$OU åhUmbm, ""Amåhm§bm EH$-
EH$Xm Ago KS>b.o ‘ܶamÌrMr dio hmVo r. {OH$S>o EH$ hOma én¶o {‘iUma AmhoV.''
{VH$S>o gm‘g‘y Pmbr
hmVo r. H$mimH$w Q>²Q> Vo EoHy$Z OmoVramdm§Zr jU^a {dMma Ho$bm Am{U
AY§ ma ngabm hmVo m. Vo ˶m§Zm åhUmbo, ""~m~m§Zmo, ‘m¶m ‘¥Ë¶y‘wio Vw‘Mm
Aem dio r XmZo ‘mUgo Agm ’$m¶Xm hmoUma Agob, Va ‘bm Iwemb ‘mam.
OmVo ramdmÀ§ ¶m KamV JmoaJar~ bmoH$m§gmR>r ‘r AmOda H$îQ> H$aV Ambmo.
{eabr. ˶m§Mr Mmhÿb ˶mM bmoH$m§À¶m hmVyZ ‘aU ¶oUma Agob, Va Vo ‘r
bmJVmM OmoVramd ‘mP§ ‘moR>§ ^m½¶ g‘OoZ. ‘mP§ gma§ Am¶wî¶
OmJo Pmbo. Vo CRy>Z Vw‘À¶mgmR>rM Amho.'' Am{U ˶m§Zr Amnbr ‘mZ
‘maoH$è¶m§À¶m nwT>o dmH$dbr.
~gbo. OmoVramdm§Zr {dMmabo, ""H$moU Vo? H$moU
Amho?'' Am{U bJoM ˶m§Zr H§${XbmMr dmV ‘moR>r ‘maoH$ar Jm|YiyZ Jobo. Vo ‘ZmVyZ H$Mabo.
Ho$br. nmhVmV Vmo XmoZ {YßnmS> ‘mUgo hmVm§V OmoVramdm§Mo Y¡¶© nmhÿZ ‘maoH$è¶m§À¶m hmVm§Vë¶m
Hw$èhmS>r KoD$Z ˶m§À¶mg‘moa C^r! ˶m§Zm nmhÿZ Hw$èhmS>r JiyZ nS>ë¶m. ‘maoH$ar ^mZmda Ambo.
OmoVramd ‘ZmVyZ WmoS>o MaH$bo. EdT>çmV ˶m§À¶m Amnbr MyH$ ˶m§À¶m ܶmZr Ambr. Vo XmoKohr
H$mZm§da eãX nS>bo, ""Vw‘Mm IyZ H$aʶmgmR>r OmoVramdm§À¶m nm¶mbm ñne© H$ê$Z åhUmbo,
Amåhr Ambmo AmhmoV!'' OmoVramd JS>~S>bo ZmhrV. ""Vm˶mgm~, Am‘Mm JwÝhm nmoQ>mV Kmbmdm.''
˶m§Zr CbQ> àíZ Ho$bm, ""nU H$emgmR>r Vwåhr ‘bm
R>ma ‘maUma AmhmV? ‘r Agm Vw‘Mm H$moUVm JwÝhm OmoVramd ho ‘hmË‘m hmoVo. Vo åhUmbo, ""ho nmhm,
Ho$bm Amho?'' AmVm Oo KS>b§ Vo Hw$R>ohr ~moby ZH$m. BVH§$M H$m¶,
nU Á¶m§Zr Vwåhm§bm BWo nmR>db§ ˶m§Mrhr Zmd§
‘maoH$ar ˶m§À¶m ¶m àíZmbm H$m¶ CËVa XoUma? Hw$Umbm gm§Jy ZH$m. Aao, AmnU H$m¶ H$aV AmhmoV
Vo JS>~S>bo. EH$‘oH$m§À¶m Vm|S>mH$S>o nmhÿ bmJbo. ‘J ho ˶m§Zm Var Hw$R>o ‘mhrV Amho?''
EH$OU åhUmbm, ""Vg§ ~Km¶bm Job§ Va Vwåhr
Am‘M§ H$mhr dmB©Q> Ho$b§ Zmhr.'' Vo XmoZ ‘maoH$ar åhUOo Ym|{S>~m amoS>o d Ym|{S>am‘
Zm‘Xod Hw§$^ma. OmoVramdm§À¶m amÌrÀ¶m emioV Vo
""‘J H$emgmR>r Vwåhr ‘bm R>ma ‘maUma XmoKoOU XmIb Pmbo. amoS>o hm OmoVramdm§Mm A§JajH$
~Zbm Am{U Ym|{S>am‘ Zm‘Xod Hw§$^ma hm {eHy$Z ‘moR>m

36

n§{S>V Pmbm. ˶mZo hma {hgH$mdyZ KoVbm Am{U hmamVrb gmn
H$mTy>Z ~mOybm gmoSy>Z {Xbm.
EH$Xm OmoVramdm§Zm ì¶m»¶mZmbm ~mobmdUo
Ambo. Am¶moOH$m§Zr OmoVramdm§À¶m JiçmV ^bm- OmoVramdm§Mm Ord dmMdbm åhUyZ gmè¶m§Zr
‘moR>m hma KmVbm. A§JajH$ Ym|{S>~mÀ¶m bjmV Ym|{S>~mbm em~mgH$s {Xbr.
Ambo, H$s hmamV H$mhrVar didiVo Amho. Vmo
AmoaS>bm, ""Vm˶m hmamV gmn Amho.'' Vmo Ymdbm. - har ZaHo$

eãXmW© … gm‘gy‘ hmoUo - em§VVm ngaUo. Mmhÿb bmJUo - A§XmO ¶oUo. ‘Z MaH$Uo - Jm|YiUo.
H$MaUo - H$M ImUo. ^mZmda ¶oUo - OmUrd hmoUo. ܶmZr ¶oUo - g‘OUo. H$iUo. JwÝhm nmoQ>mV KmbUo
- ‘m’$ H$aUo, j‘m H$aUo.

ñdmܶm¶

à. 1. Imbrb àíZm§Mr CËVao gm§Jm d {bhm.
(A) nwʶm‘ܶo ‘wbr§gmR>r n{hbr emim H$moUr H$mT>br?
(Am) OmoVramdm§H$S>o Ambobo ‘maoH$ar H$moU hmoVo?
(B) OmoVramdm§À¶m ~mobʶmMm ‘maoH$è¶m§da H$moUVm n[aUm‘ Pmbm?
(B©) OmoVramdm§Zm ‘hmË‘m H$m åhUVmV?

à. 2. Imbrb dm³¶o H$moU, H$moUmg åhUmbo Vo {bhm.

(A) ""‘mP§ gma§ Am¶wî¶ Vw‘À¶mgmR>rM Amho.''

(Am) ""Vm˶mgm~, Am‘Mm JwÝhm nmoQ>mV Kmbmdm.''

à. 3. OmoS>çm Owidm.

"A' JQ> "~' JQ>

(A) OmoVramd YrQ> hmoVo. (1) OmoVramdm§Zr ‘maoH$è¶m§Zm amÌrÀ¶m emioV

àdoe {Xbm.

(Am) OmoVramdm§Zm JmoaJ[a~m§À¶m (2) ‘maoH$è¶m§Zm nmhÿZ OmoVramd JS>~S>bo ZmhrV.

H$ë¶mUmMr Vi‘i hmoVr.

à. 4. nmR>mVrb Imbrb eãX g‘yhm§Mm dmna H$ê$Z dm³¶o {bhm.
gm‘gy‘ hmoUo, Jm|YiyZ OmUo, ^mZmda ¶oUo, Mmhÿb bmJUo.

à. 5. Imbrb eãX dmMm d OgoÀ¶m Vgo nmhÿZ {bhm.
dfmªnydu, JmoîQ>, ˶m§À¶m, ‘ܶamÌr, H$mimHw$Q²>Q>, Y¡¶©, ܶmZr, ‘hmË‘m, amÌr.

à. 6. Imbrb eãXm§Mo AW© nmhm. g‘OyZ ¿¶m.
1. ‘mZ … (A) ‘mZ - earamMm Ad¶d.
(Am) ‘mZ - gÝ‘mZ, AmXa.

37

2. dmV … (A) dmV - dmam, hdm.
(Am) dmV - nUVr, {Zam§OZ, H§$Xrb B˶mXtVrb dmV.

(B) dmV - {dH$ma, earamVrb EH$ Xmof.

¶m§gmaIo AmUIr eãX ‘mhrV H$ê$Z ¿¶m.

à. 7. ¶m nmR>mV "H$mimHw$Q²>Q>' ho a§JmMo Zmd Ambo Amho. "H$mim' a§J JS>X Agob, Va "H$mimHw$Q²>Q>'
hm eãX dmnaVmV. a§J JS>X, {’$H$Q> Agob Va H$moUVm eãX dmnamdm ¶mMr ‘m{hVr Imbr
{Xbr Amho Vr dmMm. Imbr {Xboë¶m a§Jm§À¶m EHo$H$m dñVyMo Zmd gm§Jm.

a§J a§JN>Q>m
JS>X {’$H$Q>

H$mim H$mimHw$Q²>Q> H$miga

{ndim {ndimY‘H$ {ndiga

bmb bmb^S>H$ bmbga

{hadm {hadmH§$M {hadQ>

nm§T>am nm§T>amew^« nm§T>aQ>

{Zim {Zimema {Ziga

 dmMm.

Am‘Mm n[aga : Am‘Mr ñdÀN>Vm

a{ddmaMm {Xdg hmoVm. Amåhr ‘wbo IoiV hmoVmo. Am‘Mm X§Jm EoHy$Z Xm‘yZmZm Kam~mhoa
Ambo. "‘wbm§Zmo, H$moUVo Ioi IoiVm Vwåhr?' Ago {dMmaV ‘m¶mOdi ¶oD$Z åhUmbo, ""Aao
aKy, Oam Vw¶m {‘Ìm§Zm ~mobd.'' ‘r Oam Km~abmo. gd© ‘wbo ˶m§À¶m^modVr O‘m Pmbr.
Xm‘yZmZm åhUmbo, ""‘wbm§Zmo, ‘r Vwåhm§bm EH$ J§‘V gm§JUma Amho. BWo {H$VrVar IS²>S>o,
H$Mam, XJS> AmhoV. Vwåhm§bm IoiVmZm XJS> bmJVmV, IS²>S>çm§‘wio Ìmg hmoVmo, {edm¶ BWo
JdVhr dmT>bob§ Amho. S>mghr MmdVmV, åhUyZ AmnU hm n[aga ñdÀN> H$ê$¶m.'' ‘wbm§Zm
hr gyMZm AmdS>br.

Amgnmg IoiUmar ‘wbohr O‘m Pmbr. Xm‘yZmZm§Zr Q>monbr, PmSy>, ’$mdS>o AmUbo.
‘wbm§Zr àW‘ VoWrb ßb°pñQ>H$, H$mJXm§Mm H$Mam Jmoim H$ê$Z ˶mMm EH$m ~mOybm T>rJ
bmdbm. H$moUr PmSy>Z H$mT>bo. H$moUr añ˶mV nS>bobo XJS>, BVa dñVy Jmoim Ho$ë¶m.
IS²>S>çm§V XJS> d ˶mda ‘mVr Q>mH$br. ‘wbm§Mr Ymdni nmhÿZ n[agamVrb BVa ‘mUgohr
O‘m Pmbr. Vrhr ñdÀN>VoÀ¶m H$m‘mbm bmJbr. gd© n[aga ñdÀN> d gw§Xa Pmbm. Xm‘yZmZm
åhUmbo, ""‘wbm§Zmo, AmVm Zoh‘rM AmnU Amnbm n[aga ñdÀN> R>ody¶m.''

{ejH$mg§ mR>r … {dXçm϶mHª $S>yZ darb CVmè¶mMo àH$Q> dmMZ d AZbw Io Z H$ê$Z ¿¶md.o

38

 nmdgmÀ¶m gatdarb eãX, N>Ìrdarb {MÌo d H$mJXr Zmdm§daMo eãX ¶m§nmgyZ dm³¶o V¶ma
H$am.

añ˶mda C§MC§M

éimdê$Z

AmH$memV

MmbVo CS>Vmo YmdVo
CS>Vo CS>VmV

 da {Xbobr {MÌo AmoiIm. {MÌm§er g§~§{YV dm³¶o V¶ma H$am d {bhm.
CXm., ggm nm§T>amew^« Amho. ggm JdV ImVmo. gembm {^Ìm àmUr åhUVmV.

‘bm ggm Iyn AmdS>Vmo.