ภูมิภาคเอเชียกลาง

เอเชยี กลางเปน็ ดนิ แดนทีเ่ คยรวมอยู่กบั สหภาพโซเวียตทป่ี กครองดว้ ยระบอบเผด็จการคอมมิวนิสต์และใช้
ระบบเศรษฐกจิ แบบสังคมนยิ ม แม้ได้รับเอกราชการปกครองตนเองและหันมาใช้ระบบเศรษฐกิจแบบเสรนี ยิ มแลว้
แตร่ ะบบเกา่ ที่ฝงั รากลึกอยู่เกือบรอ้ ยปี ทำให้ความเปล่ยี นแปลงในภูมภิ าคน้เี ป็นไปอยา่ งลา่ ช้า

1. ทตี่ ้งั และสภาพภูมิศาสตรท์ มี่ ผี ลต่อการต้งั ถิน่ ฐานของประชากร
สาธารณรัฐในเอเชยี กลางท่ีแยกตวั ออกมาจากอดีตสหภาพโซเวยี ต มี 8 ประเทศ ไดแ้ ก่ คาซคั สถาน อซุ เบกสิ ถาน
ครี ์กีซ เตริ ์กเมนสิ ถาน ทาจกิ ิสถาน จอรเ์ จีย อาร์เมเนีย และอาเซอร์ไบจาน มีขนาดพื้นที่รวมกันประมาณ 4.2 ล้าน
ตารางกโิ ลเมตร คิดเป็นร้อยละ 10 ของเนื้อที่ทวปี เอเชยี หรือรอ้ ยละ 1 ของพ้นื ผิวโลกทงั้ หมด

1

อาณาเขตติดตอ่
ทศิ เหนอื ตดิ ตอ่ กบั ประเทศรัสเซยี
ทิศตะวันออก ตดิ ต่อกบั ประเทศจนี
ทศิ ใต้ ตดิ ต่อกับประเทศอัฟกานสิ ถาน อหิ รา่ น และตรุ กี
ทศิ ตะวนั ตก จดทะเลดำ มีทะเลแคสเปียนเป็นศูนย์กลาง ล้อมรอบดว้ ยพ้ืนที่ 2 ลกั ษณะ
*พ้นื ท่ีทรี่ าบสูงและเทอื กเขาทางตะวนั ตกของทะเลแคสเปียน
*พืน้ ทที่ งุ่ หญ้าแห้งแลง้ ทางตะวันออกของทะเลแคสเปียน

*เปน็ ดินแดนท่ีอยูร่ ะหวา่ งประเทศจีน เอเชยี ตะวนั ตกเฉยี งใต้ และทวปี ยุโรป
*เปน็ เส้นทางผ่านของเส้นทางสายไหมซึง่ เป็นเสน้ ทางการคา้ ต้ังแต่ช่วงคริสต์ศตวรรษท่ี 3

2

ลักษณะภมู ิประเทศ
แบง่ ออกเปน็ 2 เขต

1. เขตเทอื กเขาและที่ราบสงู เทอื กเขาทางตะวันออกเปน็ แนวภูเขาสูงท่ตี อ่ เน่อื งมาจากแนวเทอื กเขาใน
เอเชยี ไดแ้ ก่ เทือกเขาเทียนชานและปามรี ์ มียอดเขาสูงทีส่ ุดคอื ยอดเขาคอมมวิ นสิ ต์ สูง 7,495 เมตร อยู่ใน
ประเทศ ทาจกิ สิ ถาน สว่ นเทือกเขาทางใต้ ไดแ้ ก่ เทือกเขาคอเคซัส ในประเทศ จอร์เจีย อาร์เมเนยี และ
อาเซอร์ไบจาน สว่ นท่ีราบสูง เป็นทีร่ าบสงู เชงิ เขาลาดลงสู่ทร่ี าบและทะเลสาบแคสเปียนทางตะวนั ตก ได้แก่ ท่ี
ราบสูงทางภาคเหนือและภาคตะวันออกในประเทศคาซัคสถาน อซุ เบกสิ ถาน เตริ ์กเมนิสถานและมีทะเลสาบ
บอลคาซ ซงึ่ เปน็ ทะเลสาบบนท่รี าบสงู อยทู่ างตะวันออกของภูมภิ าคน้ี

2. เขตท่ีราบ ไดแ้ ก่ ท่รี าบทีอ่ ยทู่ างตะวันออกของทะเลสาบแคสเปียน เรียกวา่ ที่ราบตรู าน ในประเทศ
คาซคั สถาน อซุ เบกสิ ถาน และเติรก์ เมนิสถาน ซง่ึ เป็นท่รี าบตอ่ เนอื่ งมาจากท่รี าบไซบีเรีย ในเขตท่ีราบน้ีมี
ทะเลสาบที่สำคัญคือ ทะเลสาบอูราล

3

ลกั ษณะภมู ิอากาศ
แบง่ ออกเปน็ 4 เขต อากาศสว่ นใหญ่ของเอเชยี กลางแหง้ แลง้ เปน็ ทะเลทรายและกึ่งทะเลทรายในเขตอบอ่นุ

เพราะอยใู่ นเขตอิทธิพลของลมท่ีพัดมาจากเขตความกดอากาศสูงภายในทวปี ไมม่ ีความช้ืนมีแต่ความแห้งแล้ง อยู่
หา่ งไกลจากทะเลและมภี มู ิประเทศเป็นท่ีราบสงู และเทือกเขาเป็นขอบ ทำให้ไดร้ ับอิทธพิ ลความช้ืนจากทะเลนอ้ ย
1. เขตอากาศแบบกงึ่ ทะเลทราย หรอื ทงุ่ หญา้ ก่ึงทะเลทราย ได้แก่ พื้นที่สว่ นใหญ่ของคาซคั สถาน พืชพรรณ
ธรรมชาติ คอื ทุ่งหญา้ สเตปป์
2. เขตอากาศแบบทะเลทราย ได้แก่ ทะเลทรายคีซลิ คุม
ในประเทศอุซเบกิสถานและภาคใตข้ องคาซัคสถาน ทะเลทรายคาราคมุ ในเติร์เมนิสถาน ทะเลทรายทังคุมและ
ทะเลทรายมูยุนคุมในคาซัคสถาน
3. เขตอากาศแบบเมดิเตอร์เรเนยี น ไดแ้ ก่ ชายฝ่ังทะเลดำของจอรเ์ จยี ชายฝ่ังทะเลสาบแคสเปยี นของ
อาเซอร์ไบจาน ชายฝ่งั ภาคใต้ของเตริ เ์ มนิสถาน
4. เขตอากาศแบบที่สงู ได้แก่ เขตเทือกเขาในครี ก์ ซี ท่ีสงู ปามรี ์ในทาจิกสิ ถาน เขตเทือกเขาคอเคซสั ในจอรเ์ จยี
อาร์เมเนียและอาเซอร์ไบจาน

4

2.พัฒนาการทางด้านเศรษฐกจิ
ทรัพยากรแร่ธาตุ

- นำ้ มันและก๊าซธรรมชาติ แหล่งผลิตสำคัญไดแ้ ก่ อาเซอรไ์ บจาน เติร์กเมนสิ ถาน คาซคั สถานและครี ์กซี
- ถ่านหนิ แหล่งผลติ สำคญั คือ คาซคั สถาน ครี ก์ ีซ จอรเ์ จีย ทาจกิ ิสถาน เติร์กเมนิสถาน
- เหลก็ แหลง่ ผลติ สำคญั คือ คาซคั สถาน อาเซอร์ไบจาน โครเมยี ม คาซัคสถานเป็นประเทศทผ่ี ลติ ได้มากที่สุด
ในโลก
- ทองคำ แหล่งผลติ สำคญั คือ ครี ก์ ีซ อาร์เมเนยี
- ทองแดง แหลง่ ผลิตสำคญั คือ อารเ์ มเนยี คาซัคสถาน
ป่าไม้

มนี อ้ ยเพราะพืน้ ทส่ี ่วนใหญ่แหง้ แล้งเปน็ ทะเลทรายและกึง่ ทะเลทราย แต่มที ุ่งหญ้าอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่
การเลย้ี งสตั ว์
การเพาะปลกู

มีการปลกู ขา้ วสาลี ฝ้าย ข้าวโพด ขา้ วบารเ์ ลย์ในเขตทีร่ าบทางตะวนั ออกของทะเลสาบแคสเปียน และที่
ราบลุ่มแมน่ ้ำทางตะวันตกของทะเลสาบแคสเปยี น มีการปลูก พืชผลเมดิเตอร์เรเนยี น ไดแ้ ก่ ข้าวสาลี อง่นุ ส้ม
พชื ผกั

การเลี้ยงสตั ว์ ได้แก่ แกะ แพะ โคเน้ือ โคนม มา้ ลา ซง่ึ เปน็ แหล่งเลยี้ งสตั ว์ท่สี ำคัญของโลก เพราะพ้ืนทีส่วน
ใหญ่เป็นทุ่งหญา้ ในการเลยี้ งสัตว์

การอตุ รสหากรรม ส่วนใหญ่อยปู่ ระเทศ คาซคั สถาน อารเ์ มเนยี และอาเซอร์ไบจาน ไดแ้ ก่ การผลิตเหลก็
และเหลก็ กลา้ ยานยนต์ เคร่อื งจกั รการเกษตร ปิโตรเคมีและเคมภี ณั ฑ์ สง่ิ ทอ

การประมง แหลง่ ประมงสำคญั คือ ทะเลสาบแคสเปยี น การผลติ ไขป่ ลาคาร์เวียร์ ทีไ่ ด้จากปลาสเตอร์เจยี น
ในเขตเตริ ์กเมนิสถาน อาเซอร์ไบจานและคาซัคสถาน

5

3.พฒั นาการดา้ นการเมอื งการปกครอง
การปกครองในอดตี

มกี ารปกครองแบบชนเผ่า เมอื งสำคัญต้งั อย่บู นเสน้ ทาง สายแพรไหม ครสิ ต์ศตวรรษท่ี 13 ถูกยึดครองโดยชน
เผ่ามองโกล

การปกครองหลังครสิ ต์ศตวรรษท่ี 18
ปลายครสิ ตศ์ ตวรรษท่ี 18 อยภู่ ายใตก้ ารปกครองของจักรวรรดิรัสเซยี ค.ศ. 1922 เมอ่ื พรรคคอมมิวนิสต์

สถาปนาสหภาพโซเวียต ไดอ้ ้างสทิ ธเิ หนือดินแดนเอเชียกลางค.ศ. 1991 เมื่อสหภาพโซเวยี ตล่มสลาย สาธารณรฐั
ตา่ งๆจงึ แยกตัวเป็นเอกราช

6

4.ลกั ษณะสังคมวฒั นธรรม
ประวตั ิความเป็นมา เอเชียกลางมปี ระวัตคิ วามเปน็ มาแตกต่างกนั 2 กลุ่ม

1. ดนิ แดนทางตะวนั ออกของทะเลสาบแคสเปียน เป็นพืน้ ทแ่ี หง้ แล้ง ประชากรส่วนใหญน่ ับถอื ศาสนา
อิสลาม มอี าชพี เลี้ยงสตั ว์แบบเร่ร่อน และเคยอยู่ใต้อำนาจของอาณาจักรมองโกลมาก่อน

2. ดนิ แดนทางตะวันตกของทะเลสาบแคสเปยี น พ้ืนท่ีส่วนใหญเ่ ป็นภเู ขา ประชากรส่วนใหญ่นบั ถือ
ศาสนาครสิ ต์ ประกอบอาชีพเพาะปลูกในเขตเชิงเขาและทล่ี ุ่มนำ้ เคยอยู่ภายใต้การปกครองของอาณาจักรออตโต
มันมาก่อน หลงั จากการสถาปนาประเทศสภาพโซเวียต พ.ศ.2465 ดินแดนเหล่านตี้ ้องตกเป็นสว่ นหน่ึงของสภาพ
โซเวียต ตอ่ มาได้แยกตัวเป็นสาธารณรัฐ มอี สิ ระในการปกครองตนเอง จนทำให้สหภาพโซเวยี ตต้องล่มสลายลง
ประชากร

เอเชยี กลางเป็นภูมภิ าคท่ีมีประชากรนอ้ ยทีส่ ุดของทวีปเอเชีย บริเวณท่มี ีประชากรหนาแน่น ได้แก่
อาร์เมเนยี อาเซอร์ไบจาน จอรเ์ จีย ส่วนบริเวณท่มี ีประชากรเบาบางคือ คาซัคสถานและเติร์กเมนสิ ถาน

เชือ้ ชาติ
ส่วนใหญเ่ ปน็ พวกคอเคซอยห์ รือพวกผิวขาว ได้แก่ ชาวอซุ เบก รสั เซยี อาเซอร์ เติร์กเมน อาร์เมเนยี ทา
จกิ มองโกลลอยด์ ซง่ึ เป็นประชากรในคาซัคสถาน ครี ์กีซและทาจิกสิ ถาน
ภาษา
เนอื่ งจากเคยอยภู่ ายใตก้ ารปกครองของสภาพโซเวยี ตนานเกือบ 100 ปี ทำให้ประชากรทุกประเทศต้อง
เรียนรแู้ ละใชภ้ าษารัสเซยี เป็นภาษากลางในติดต่อสื่อสาร
ศาสนา
ประเทศที่อยทู่ างตะวนั ออกของทะเลสาบแคสเปียน ประชากรส่วนใหญ่นบั ศาสนาอิสลาม ส่วนประเทศ
ที่อยู่ทางตะวนั ตกของทะเลสาบแคสเปียน ประชากรส่วนใหญน่ บั ถอื ศาสนาครสิ ต์

7