คำศัพท์ชีววิทยา ม.5 เทอม 2

คาํ ศัพท์
ชวี วิทยา
ม.5 เทอม 2

จดั ทําโดย
นางสาว ทพิ ยว์ รรณ พลู สวสั ดิ ม.5/4 เลขที 12

บทที 13

ระบบยอ่ ยอาหาร

เข็มพิษ nematocyst
(เน-มา-โท-ซิส)

โครงสร้างท่ีพบในสัตวพ์ วกซีเลนเทอเรต
บางชนิด มีลักษณะเป็นกระเปาะภายในมี
เขม็ พิษใชใ้ นการลา่ เหย่ือและป้ องกันตัว ซ่ึง
เม่ือเหย่ือโดนกจ็ ะตายหรือเป็นอัมพาต

โคลอน colon (โค-ลอน)

เป็นลาํ ไสใ้ หญส่ ว่ นท่ียาวท่ีสุดประกอบดว้ ย
ลาํ ไสใ้ หญข่ วา ลาํ ไสใ้ หญก่ ลาง และ
ลาํ ไสใ้ หญซ่ า้ ย
มีหน้าท่ีดูดซึมนํา้ และพวกวติ ามินบี12 ท่ี
แบคท่ีเรียในลาํ ไสใ้ หญส่ ร้างข้ึน และขับ
กากอาหารเขา้ สูล่ าํ ไสใ้ หญส่ ว่ นตอ่ ไป

ไคโมทริปซิน chymotrypsin
(ไค-โม-ทิป-ซิน)

คือเอนไซมช์ นิดหน่ึงท่ีผลิตจากตับออ่ น
และหลั่งเขา้ สูล่ าํ ไสเ้ ลก็ เพ่ือทาํ หน้าท่ีชว่ ย
เร่งปฏิกิริยาการไฮโดรไลซโ์ ปรตีนท่ีพันธะ
เพปไทดท์ ่ีอยูต่ ามหลังกรดแอมิโนไทโรซีน
ทริพโตเฟน ฟี นิลแอลานีน และลูซีนให้
เป็นเพปไทดส์ ายสัน้ ๆ

เจจูนั ม jejunum
(เจ-จู-นั ม)

คือลาํ ไสเ้ ลก็ สว่ นกลาง มีความยาว
ประมาณ 2 ใน 5 สว่ นของลาํ ไสเ้ ลก็
ทัง้ หมด มีหน้าท่ีดูดซึมสารอาหารท่ีถูกยอ่ ย
อยา่ งสมบูรณ์แลว้ ผา่ นเซลลเ์ ย่ือบุผิวเขา้ สู่
กระแสเลือด เพ่ือพาไปยังตับ ซ่ึงเป็น
อวัยวะแรกทีไ่ ดร้ ั บสารอาหาร

ซีกั ม caecum (ซี-กั ม)

เป็นลาํ ไสใ้ หญส่ ว่ นแรก ตอ่ จากลาํ ไสเ้ ลก็
สว่ นไอเลียม ทาํ หน้าท่ีรั บกากอาหารจาก
ลาํ ไสเ้ ลก็ ท่ีซีกัมมีสว่ นของไสต้ ิง่
(Vermifrom appendix) ย่ืนออกมา

ทริปซิน trypsin (ทิป-ซิน)

คือ เอนไซมย์ อ่ ยโปรตีนให้เป็นกรดอะมิโน
ถูกผลิตมาจากตับออ่ น ทาํ หน้าท่ียอ่ ย
โปรตีนและพอลิเพปไทดท์ ่ีมาจากกระเพาะ
อาหารให้มีโมเลกุลเลก็ ลงจนเป็นไดเพป
ไทดห์ รือกรดอะมิโน

เทนทาเคิล tentacle
(เทน-ทา-เคิ่น)

คือ รยางคท์ ่ีย่ืนยาวออกมาจากสว่ นหัว
หรือบริเวณปากของสัตวไ์ มม่ ีกระดูก
สันหลังบางชนิด เชน่ ไฮดรา เพ่ือรั บ
ความรู้สกึ หรือใชจ้ ับอาหาร

เพดานอ่อน soft palate
(ซอฟ-พา-เลท)

คือ อวัยวะอยูใ่ นโพรงปากทางดา้ นบน
เหนือโคนล้ิน มีลักษณะเป็นแผน่ เน้ือ
สว่ นปลายโคง้ ลงมา
ทาํ หน้าท่ีเปิดให้อากาศจากจมูกผา่ น
เขา้ สูห่ ลอดลมและจะปิดเม่ือกลืน
อาหาร

ไมโครวิลลั ส microvillus
(ไม-โค-วิล-ลั ด)

เย่ือหุ้มเซลลท์ ่ีย่ืนออกมาเพ่ือเพิม่
พ้ืนท่ีผิวในการดูดซึม พบท่ีผนั ง
ดา้ นในของลาํ ไสเ้ ลก็

วิลลั ส villus (วิล-ลั ด)

คือ ตุม่ หรือขนขนาดเลก็ ท่ีย่ืนออกมาจาก
ผิวดา้ นในของทางเดินอาหาร พบมากท่ี
ลาํ ไสเ้ ลก็
ภายในตุม่ หรือขนเหลา่ น้ีจะมีเสน้ เลือด
ฝอยซ่ึงทาํ หน้าท่ีรั บอาหารท่ียอ่ ยแลว้ เพ่ือ
ลาํ เลียงไปยังเซลลต์ า่ ง ๆ ในร่างกาย

บทที 14

ระบบหายใจ

กล่องเสียง larynx
(ลา-ลิงส )

กลอ่ งเสยี ง (larynx) เป็นอวัยวะสาํ คัญ
อยา่ งหน่ึงของร่างกาย มีหน้าท่ีสาํ คัญ คือ

1.ป้ องกันอาหารไมใ่ ห้ตกไปในหลอดลม
ขณะรั บประทานอาหาร
2. เป็นทางผา่ นของอากาศในการหายใจ
3. เป็นสว่ นสาํ คัญในการเกิดเสยี ง

การแลกเปล่ียนแกส๊ gas exchange
( แก๊ส-เอ็ก-เชง)

การนําก๊าซออกซิเจนจากสงิ่ แวดลอ้ มเขา้ สู่
เซลลต์ า่ ง ๆ ของร่างกาย เพ่ือให้เกิด
กระบวนการหายใจระดับเซลลแ์ ละนําของ
เสยี จากการสลายสารอาหารหรือก๊าซ
คาร์บอนไดออกไซดอ์ อกสูส่ งิ่ แวดลอ้ ม
ภายนอก

คอหอย pharynx (เฟอ-ริง )

เป็นทอ่ อยูร่ ะหวา่ งดา้ นหลังของชอ่ ง
ปากและหลอดลม บริเวณนน้ีเป็นจุด
เช่ือมระหวา่ งหลอดลมกับ
หลอดอาหารโดยมีกลไกควบคุมการ
สง่ อาหารหรืออากาศคนละเวลากัน
คอหอยของมนุษยแ์ บง่ ออกเป็น 3
สว่ น คือ สว่ นปาก สว่ นจมูก และสว่ น
กลอ่ งเสยี ง

ช่องหายใจ spiracle
( สะ-ไป-รา-เคิ่น)

คือ ชอ่ งเปิดออกสูภ่ ายนอกของระบบ
ทอ่ ลมของแมลงและอาร์โธรปอดบาง
ชนิด ใชเ้ พ่ือหายใจ

ท่อลม trachea (ทริ-คี-อะ )

เป็ นอวั ยวะหายใจของแมลงและ
อาร์โธปอดบางชนิด อยูถ่ ัดจากชอ่ ง
หายใจ แตกแขนงเป็นแหลง่ แลก
เปล่ียนก๊าซ

โพรงจมูก nasal cavity
(เน-ซอล-เค-วิ-ทิ )

เป็นโพรงท่ีถัดจากรูจมูกเขา้ ไปซ่ึง
ติดตอ่ กับคอหอย ท่ีโพรงจมูกจะมีขน
เสน้ เลก็ ๆ และตอ่ มนํา้ มันชว่ ยกรอง
และจับฝ่ ุนละอองไมใ่ ห้ผา่ นลงสูป่ อด
นอกจากน้ี ท่ีโพรงจมูกยั งมีเย่ือบุจมูก
หนาชว่ ยให้อากาศท่ีเขา้ มามีความชุม่ ช้ืน

รูจมูก nostril (นอซ-ทริล )

คือ รูท่ีเป็นทางผา่ นเขา้ ออกของอากาศ
เขา้ สูโ่ พรงจมูก และยังเป็นทางออกของ
นํา้ มูก หรือเศษอาหารท่ีเกิดจากการ
สาํ ลักอีก
รูจมูกทัง้ สองรูถูกแบง่ ออกจากกันโดย
ผนั งกัน้ โพรงจมูก

สายเสียง vocal cord
(โว-คอล-คอด )

คือ สายเสยี งท่ีย่ืนเขา้ ไปในโพรงกลอ่ ง
เสยี ง ทาํ ให้เกิดเสยี งพูดเสยี งร้องได้

เหงือก gill (กริล)

อวัยวะท่ีใชส้ าํ หรั บหายใจของ
สัตวบ์ างชนิดท่ีอาศัยอยูใ่ นนํา้
เชน่ ปลา กุง้ ปู เป็นตน้

หลอดลมฝอย bronchiole
( บอน-คิ-โอ)

เป็นแขนงยอ่ ยของหลอดลมของปอด
หลอดลมฝอยเหลา่ น้ีบางสว่ นนอกจาก
จะสามารถนํากา๊ ซเขา้ สูป่ อดไดแ้ ลว้
ยังสามารถทาํ หน้าท่ีในการแลกเปล่ียน
กา๊ ซไดด้ ว้ ย แตไ่ มเ่ ป็นหน้าท่ีหลัก
เหมือนถุงลม

บทที 15

ระบบหมุนเวียนเลือด
และระบบนําเหลือง

แกรนู โลไซต์ granulocyte
(แก-นู -โล-ไซ้)

เป็นเซลลเ์ มด็ เลือดขาวท่ีมีแกรนูลอยูภ่ ายใน
เซลล์
มี 3 ชนิด คือ 1.นิวโตรฟิล มีหน้าท่ีทาํ ลาย
สงิ่ แปลกปลอมดว้ ย 2.โอซิโนฟิล มีหน้าท่ี
ทาํ ลายสงิ่ แปลกปลอม และยับยัง้ การสร้างสาร
กอ่ ภูมิแพ้ 3.เบโซฟิล มีหน้าท่ีป้ องกันไม่
ให้เลือดแขง็ ตัว และหลั่งสารฮิสตามีน

โกลบูลิน globulin (โก-บู-ลิน)

คือสารประกอบโปรตีนในพลาสมาทาํ
หน้าท่ีในการชว่ ยสร้างแอนติบอด้ีหรือ
ภูมิคุม้ กันสงิ่ แปลกปลอม

ซีรั ม serum (ซี-รั ม)

คือ สว่ นของนํา้ เลือดท่ีแยกเอาสารท่ี
ทาํ ให้เลือดแขง็ ตัวออกไปแลว้ ซีรั มท่ีมี
ภูมิคุม้ กันท่ีตอ้ งการใชฉ้ ีดเขา้ ไปใน
ร่างกาย เพ่ือให้ภูมิคุม้ กันแกร่ ่างกาย
โดยตรง

ทรอมบิน thrombin (ทอม-บิน)

คือ เอนไซมช์ นิดหน่ึงในนํา้ เลือด ซ่ึงชว่ ย
เปล่ียนไฟบริ โนเจนให้เป็ นไฟบริ นเพ่ือ
ทาํ ให้เลือดแขง็ ตัว

นิ วโทรฟิ ล neutrophil
(นิ ว-โท-ฟิ ว)

เป็นชนิดของเมด็ เลือดขาวท่ีมีมาก
ท่ีสุดในร่างกาย ทาํ หน้าท่ีในการ
ป้ องกันการติดเช้ือ ไวรั ส แบคทีเรีย
เช้ือรา พิษจากสารตา่ ง ๆ หรือแมแ้ ต่
ตอ่ สูก้ ับเซลลม์ ะเร็ง

เบโซฟิ ล basophil (เบ-โซ-ฟิ ว)

เป็นเมด็ เลือดขาวท่ีมีแกรนูล ซ่ึงมี
จาํ นวนน้อยมากประมาณ 0-1.6 %
มีหน้าท่ีในการซอ่ มแซมเน้ือเย่ือ
เก่ียวกั บการอั กเสบ

พลาสมา plasma (พาส-ม่า)

คือ สว่ นประกอบของเลือดท่ีเป็นของเหลว
โดยปกติจะมีลักษณะเป็นสเี หลืองใส แตถ่ า้
พบไขมันกจ็ ะเหน็ เป็นสขี าว มีสัดสว่ นคดิ เป็น
ร้อยละ 55 ในเลือด พลาสมาไดจ้ ากการนํา
เลือดไปปั่ นเหว่ียงและเติมสารป้ องกันการแขง็
ตัวของเลือดลงไป ทาํ ให้พลาสมาสามารถแยก
ชัน้ จากเซลลเ์ มด็ เลือดขาว เกลด็ เลือด และ
เซลลเ์ มด็ เลือดแดง

ฟี ตั ส fetus (ฟี -ตั ส)

คือ เอมบริโอของคนและสัตว์
เล้ียงลูกดว้ ยนํา้ นม เป็นระยะท่ีมี
อวัยวะตา่ งๆ ครบถว้ นแลว้ แต่
ยังอยูใ่ นทอ้ งแม่

ลิมโฟไซต์ lymphocyte
(ลิม-โฟ-ไซ้ )

เป็นเมด็ เลือดขาวท่ีผลิตจากไขกระดูก
เมด็ เลือดขาวชนิดน้ีแบง่ ออกเป็น 2
ชนิดยอ่ ย ๆ คือ บีเซลล์ (B-Cell) และ
ทีเซลล์ (T-Cell)
ทาํ หน้าท่ีในการตอ่ สูก้ ับการติดเช้ือ
และป้ องกันการติดเช้ือในครั ง้ ตอ่ ไป

เวนู ล venule (เว-นู ล)

เป็นหลอดเลือดขนาดเลก็ ในระบบไหล
เวียนเลือดท่ีชว่ ยให้เลือดไหลจากหลอด
เลือดฝอยไปยังหลอดเลือดท่ีใหญก่ วา่

บทที 16

ระบบ
ภมู ิคมุ้ กัน

เซลลพ์ ลาสมา plasma cell
(พาส-ม่า-เซล)

คือ เมด็ เลือดชนิดหน่ึงซ่ืงอาศัยอยูใ่ น
ไขกระดูก หน้าท่ีหลักของพลาสมาเซลล์
คือ สร้างแอนติบอดีหรืออิมมูโนโกลบูลิน
หลายชนิด เพ่ือสร้างภูมิคุม้ กันให้กับ
ร่างกายเพ่ือตอ่ สูก้ ับเช้ือโรค

เซลลแ์ มสต์ mass cell (แมส-เซล)

เซลลแ์ มสต์ มีรูปร่างกลมหรือรี ภายในมี
แกรนูลทาํ หน้าท่ีหลั่งสารบางชนิดท่ีเป็น
ส่อื กลางท่ีทาํ ให้เกิดการอักเสบ และหลั่ง
ฮิสทามีนท่ีทาํ ให้เกิดอาการแพ้

เซลลบ์ ี B cell (บี-เซล)

เป็นเซลลเ์ มด็ เลือดขาวประเภทลิมโฟไซต์
ซ่ึงเม่ือถูกกระตุน้ ดว้ ยสารแปลกปลอมหรือ
แอนติเจนจะพัฒนาเป็นพลาสมาเซลลท์ ่ี
มีหน้ าท่ีหลั ่งแอนติบอดีมาจั บกั บแอนติเจน

ไซโทไคน์ cytokine (ไซ-โท-คาย)

คือ สารท่ีหลั่งจากเซลลต์ า่ งๆ ใน
ระบบภูมิคุม้ กันในภาวะท่ีถูกกระตุน้
ดว้ ยแอนติเจนหรือตอบสนองตอ่
ภาวะการอั กเสบ

ทีลิมโฟไซต์ T lymphocyte
(ที -ลิม-โฟ-ไซ้ )
เป็นเมด็ เลือดขาวลิมโฟไซตท์ ่ีสร้างจาก
เซลลต์ น้ กาํ เนิด ในไขกระดูก
ทาํ หน้าท่ีเป็นเซลลภ์ ูมิคุม้ กันท่ีสะกดกลืน
กินหรือทาํ ลายสงิ่ แปลกปลอมท่ีเขา้ สู่
เน้ื อเย่ือของร่างกาย

บีลิมโฟไซต์ B lymphocyte
(บี -ลิม-โฟ-ไซ้ )

เป็นเซลลเ์ มด็ เลือดขาวประเภทลิมโฟไซต์
ซ่ึงเม่ือถูกกระตุน้ ดว้ ยสารแปลกปลอมหรือ
แอนติเจนจะพัฒนาเป็นพลาสมาเซลลท์ ่ี
มีหน้ าท่ีหลั ่งแอนติบอดีมาจั บกั บแอนติเจน

แมโครฟาจ macrophage
(แม-โค-ฟาด)

คือ เซลลข์ องระบบภูมิคุม้ กันท่ีเกิดข้ึน
ในการตอบสนองตอ่ การติดเช้ือหรือ
การเกิดการเสยี หายหรือตายไปของ
เซลลใ์ นร่างกาย

อิมมูโนโกลบูลิน immunoglobulin
(อิม-มู-โน-โก-บู-ลิน)

เป็นภูมิคุม้ กัน หรือแอนติบอดี ท่ีร่างกาย
สร้างข้ึนมาเม่ือร่างกายไดร้ ั บแอนติเจน
และจะจาํ ไว้ เม่ือเราติดเช้ือตัวเกา่ ร่างกาย
จะสร้างภูมิคุม้ กันอยา่ งมากเพ่ือตอ่ สูก้ ับ
แอนติเจนนั น้

แอนติเจน antigen (แอน-ติ-เจน)

แอนติเจน หรือ สารกอ่ ภูมิตา้ นทาน คือ
สารใด ๆ ท่ีกระตุน้ ให้เกิดปฏิกิริยาตอบ
สนองทางภูมิคุม้ กันแบบปรั บตัว
แอนติเจนมั กเป็ นสารท่ีแปลกปลอมหรื อ
เป็นพิษตอ่ ร่างกาย ซ่ึงเม่ือเขา้ มาใน
ร่างกายแลว้ จะถูกจับโดยแอนติบอดีท่ีมี
ความจาํ เพาะ

แอนติบอดี antibody
(แอน-ติ-บอ-ดี )

คือ สารจาํ พวกไกลโคโปรตีนท่ีร่างกาย
สร้างข้ึนเพ่ือตอบสนองการกระตุน้ ของ
แอนติเจน แอนติบอดีพบไดใ้ นเลือด
นํา้ เหลือง และสารคัดหลั่งตา่ ง ๆใน
ร่างกาย มีหน้าท่ีจับสงิ่ แปลกปลอมตา่ งๆ
ท่ีเขา้ มาในร่างกาย เชน่ แบคทีเรีย
ไวรั ส

บทที 17

ระบบขับถา่ ย

โกลเมอรูลั ส glomerulus
(โก-เมอ-รูลั ด)

เป็นกลุม่ หลอดเลือดฝอย ท่ีขดรวมกัน
บรรจุอยูใ่ นโบวแ์ มนสแ์ คบซูล
ทาํ หน้าท่ีกรองนํา้ และสารบางชนิดออก
จากพลาสมาให้เขา้ มาในทอ่ หน่วยไต

คอร์เทกซ์ cortex (คอ-เท็ก)

ประกอบดว้ ยกลุม่ เสน้ เลือดฝอยเรียกวา่
โกลเมอรูลัส และถุงโบวแ์ มนสแ์ คบซูล
ทาํ หน้าท่ีเก่ียวกับการกรองของเสยี ออก
จากเลือด และเป็นท่ีอยูข่ องทอ่ หน่วย
ไตสว่ นตน้ และทอ่ หน่วยไตสว่ นปลาย
ซ่ึงเป็นสว่ นประกอบของหน่วยไต

ท่อขดสว่ นต้น proximal convoluted tubule
(พ็อก-ซิ-มอล-คอน-โว-ลูด-ทู-บิว)

มีลักษณะเป็นทอ่ ขดไปมาเป็นบริเวณท่ีมี
การดูดซึมสารกลับเขา้ กระแสเลือดไดม้ าก
ท่ีสุด ( ราว 65 % ) ซ่ึงเกิดข้ึนทัง้ โดยวธิ ี
แอกทีฟทรานสปอร์ต และพาสซีฟ
ทรานสปอร์ต

ท่อขดสว่ นปลาย distal convoluted tuble
(ดิส-ทอล-คอน-โว-ลูด-ทู-บิว)

มีหน้าท่ีเปล่ียนแปลงของเหลวท่ีกรองได้
ให้เป็นปั สสาวะโดยการดูดกลับของสาร
และขับ ไฮโดรเจนไอออนออกมาเพ่ือ
ปรั บ pH และความเขม้ ขน้ ของปั สสาวะ
ให้เหมาะสม โดยท่ีปลายของทอ่ น้ีหลายๆ
ทอ่ จะเปิดออกท่ีทอ่ รวมแลว้ ออกสูก่ รวย
ไต

เนโฟรสโตม nephrostome
(เน-โฟ-สะ-โตม)

คือ สว่ นปลายขา้ งหน่ึงของเนฟริเดียมอ
ยูใ่ นชอ่ งลาํ ตัวของไสเ้ ดือนมีลักษณะ
เหมือนแตร ทาํ หน้าท่ีรั บของเหลวสง่ ไป
ยั งเนฟริเดียม

โบวแ์ มนสแ์ คปซูล Bowman's capsule
(โบ-แมน-แค็บ-ซู น)

เป็นสว่ นตน้ ของทอ่ หน่วยไตสว่ นตน้ ท่ี
ปลายขา้ งหน่ึงโปร่งออก มาเป็นกระเปาะ
ภาพทรงกลม แตม่ ีรอยบุม๋ เขา้ ไปขา้ งใน
คลา้ ยถว้ ย เป็นถุงหุ้มโกลเมอรูลัส และ
ของเหลวท่ีกรองไดจ้ ะผา่ นเขา้ มายัง
บริเวณน้ี

เมดั ลลา medulla (เม-ดั น-ลา)

สจี างกวา่ เน้ือไตชัน้ นอก มีลักษณะ
เป็นเสน้ ๆ หรือหลอดเลก็ ๆ รวมกัน
เป็นกลุม่ ๆ นํา้ ปั สสาวะจะสง่ เขา้ สู่
กรวยไต

ห่วงเฮนเล loop of Henle
(ลูบ-ออฟ-เฮน-เล)

มีลักษณะโคง้ รูปตัวยู มีหน้าท่ีปรั บ
ของเหลวท่ีกรองไดท้ ่ีจะกลายเป็น
ปั สสาวะ ให้มีความเขม้ ขน้ หรือเจือจาง
อยา่ งเหมาะสมและดูดสารท่ีเป็น
ประโยชน์ กลั บ

แอลโดสเทอโรน aldosterone
(แอล-โรด-เทอ-โรน)

เป็นสเตอรอยดฮ์ อร์โมนท่ีสร้างข้ึนจาก
ตอ่ มแอดรีนาลคอร์เทกซ์ (ตอ่ มหมวกไต)
เพ่ือควบคุมภาวะสมดุลของนํา้ และอิเลก็
โทรไลตใ์ นเลือด เชน่ โซเดียมและ
โพแทสเซียมไอออน

ไฮโพไทลามั ส hypothalamus
(ไฮ-โพ-ไท-ลา-มั ด)

เป็นโครงสร้างของสมองท่ีอยูใ่ ตท้ าลามัส
แตเ่ หนือกา้ นสมอง ทาํ หน้าท่ีเช่ือมโยง
การทาํ งานของระบบประสาทและระบบ
ตอ่ มไร้ทอ่
ไฮโพทาลามัสทาํ หน้าท่ีควบคุมอุณหภูมิ
ร่างกาย ความกระหายนํา้ ความเหน่ือยลา้
ความดันเลือด การหลั่งฮอร์โมนของ
ตอ่ มไร้ทอ่

จัดทําโดย

น.ส. ทิพยว รรณ พูลสวสั ด์ิ
ม.5/4 เลขท่ี 12