ครูแก้ม นางสาวปรียนันท์ เผือกขวัญนาค ม.6ห้อง2 เลขที่ 20

จัดทำโดย
นำงสำวปรยี นันท์ เผอื กขวัญนำค ม.๖/๒ เลขที่ ๒๐

คอื การเล่าชมความงามของตวั ละคร
ในเร่ือง ซึ่งอาจเป็นตัวละครที่เป็น
มนุษย์ อมนุษย์ หรือสัตว์ซ่ึงการชม
นี้อาจจะเป็นการชมความเก่งกล้า
ของกษัตริย์ ความงามของปราสาท
ราชวังหรือความเจริญรุ่งเรืองของ
บ้านเมือง เช่น บทชมโฉมนางมัท
มา โดยท้าวชัยเสนราพันไว้ ในวรรค
ดีเร่ืองมัทนะพาธา

คือกำรทำให้ "นำรี"นั้นปลื้ม "ปรำโมทย์"

ซึ่งรูปแบบหนี่งก็คือกำรแสดงควำมรักผ่ำน
กำรเก้ียวแลโอ้โลมปฏิโลม . อันคำว่ำ
"โอ้โลมปฏิโลม" น้ี ควำมหมำยอันแท้จริง
ของคำก็คือ กำรใช้มือลูบไปตำม (โอ้) แนว
ขน (โลมำ) และย้อน (ปฏิ) ขนข้ึนมำ
เม่ือโอ้โลมไปมำ ในเบื้องปลำย นำรีก็จัก
ปรีดำปรำโมทย์ ในตอนที่ศึกษำ มีเพียงแค่
ตอนที่อิเหนำกำลังสั่งลำจำกนำงจินตะหรำ
ซ่ึงเม่ืออ่ำนดูแล้วบำงทีอำจจะไม่ถึงกับเป็น
กำรโอ้โลมปฏิโลมเท่ำใดนัก เพียงจะจัดไว้ ณ
ที่นี้ เน่อื งเพรำะเป็นบทท่แี สดงถึงควำมรัก

คือกำรกล่ำวข้อควำมแสดงอำรมณ์
ไม่พอใจ ต้งั แต่เร่ืองเลก็ น้อยไปจนถึง
เรื่องใหญ่ ต้ังแต่ ไม่พอใจ โกรธ ตัด
พ้อ ประชดประชัน กระทบกระเทียบ
เปรียบเปรย เสียดสี และด่ำว่ำอย่ำง
รุนแรง เชน่

คือกำรกล่ำวข้อควำมแสดงอำรมณ์
โศกเศร้ำ อำลัยรัก บทโศกของนำง
วันทอง ซึ่งคร่ำครวญอำลัยรักต้นไม่
ในบำงขุนช้ำง อันแสดงให้เหน็ ว่ำนำง
ไม่ต้องกำรตำมขุนแผนไป แต่ที่ต้อง
ไปเพรำะขุนแผนร่ำยมนต์สะกด ก่อน
ลำนำงได้ร่ำลำต้นไม้ก่อนจำกไป จำก
เร่ืองขุนช้ำงขุนแผน ตอนขุนแผนพำ
นำงวันทองหนี

มีปรำกฏใน ตำรำนำฏยศำสตร์

(นำฏยเวท) ของพระภรตมุนี
ซึ่งกล่ำวถึงคุณสมบัติของตัว
ละครสันสกฤตท่ีดีกว่ำ ต้อง
ประกอบด้วยรส 9 รส คอื

เป็นกำรพรรณนำควำมรักระหว่ำง
ห นุ่ ม ส ำ ว ร ะ ห ว่ ำ ง ส ำ มี ภ ร ร ย ำ
ระหว่ำงผู้ใหญ่กับผู้น้อย บิดำมำรดำ
กับบุตร ญำติกับญำติ ฯลฯ สำมำรถ
ทำให้ผู้อ่ำน พอใจรัก เห็นคุณค่ำของ
ควำมรักนึกอยำกรักกับเขำบ้ำงเช่น
รั ก ฉั น ชู้ ส ำ ว รั ก ห มู่ ค ณ ะ รั ก
ประเทศชำติ เป็นต้น อยำ่ งเช่น เรื่อง
ลิลิตพระลอ เต็มไปด้วยรสรัก(บำลี
เรียกรสนี้วำ่ รตริ ส)

เป็นกำรพรรณนำที่ทำให้เกิดควำมร่ำ
เริง สดช่ืน เสนำะ ขบขัน อำจทำให้
ผู้อ่ำน ผู้ดูยิ้มกับหนังสือ ยิ้มกับภำพ
ที่เห็น ถึงกับลืมทุกข์ดับกลุ้มไป
ช่ัวขณะ เช่น เร่ืองระเด่นลันได เป็น
ตน้ (บำลีเรยี กรสนี้วำ่ หำสะรส)

เป็นบทพรรณนำที่ทำให้ผู้อ่ำนหดหู่
เหี่ยวแห้ง เกิดควำมเห็นใจถึงกับ
น้ำตำไหล พลอยเป็นทุกข์ เอำใจชว่ ย
ตัวละคร เช่น เห็นใจนำงสีดำ เห็นใจ
จรกำ และเห็นใจนำงวันทอง เป็นต้น
(บำลเี รยี กรสนว้ี ำ่ โสกะรส)

บทบรรยำยหรือพรรณนำที่ทำให้ผู้ดู
ผู้อ่ำนขัดใจฉุนเฉียว ขัดเคืองบุคคล
บำงคนในเร่ือง บำงทีถึงกับขว้ำง
หนังสือทิ้ง หรือฉีกตอนนั้นก็มี เช่น
โกรธขนุ ช้ำง โกรธชชู ก(บำลเี รียกรส
น้ีว่ำ โกธะ)

บทบรรยำยหรือพรรณนำท่ีทำให้
ผู้อ่ำน ผู้ดู ผู้ฟังพอใจผลงำนและ
หน้ำที่ ไม่ดูหมิ่นงำน อยำกเป็นใหญ่
อ ย ำ ก ร่ ำ ร ว ย อ ย ำ ก มี ชื่ อ เ สี ย ง
เลียนแบบสมเด็จพระนเรศวร ชอบ
ควำมมีขัตติมำนะของพระมหำอุป
รำชำ จำกเร่ืองลิลิตตะเลงพ่ำย
(บำลีเรียกรสนีว้ ่ำ อตุ สำหะรส)

บทบรรยำยหรือพรรณนำท่ีทำให้
ผู้อ่ำนผู้ฟัง ผู้ดู มองเห็นทุกข์ เห็น
โทษ เห็นภัยในบำปกรรมทุจริต เกิด
ควำมสะดุ้ง กลัวโรคภัยสัตว์ร้ำย
ภูตผีปีศำจ บำงครั้งต้องหยุดอ่ำน
รู้สกึ ขนลุกซู่ อำ่ นเรื่อง ผีต่ำงๆ (บำลี
เรียกรสนวี้ ่ำ อตุ สำหะรส)

บทบรรยำยหรือพรรณนำท่ีทำให้ผู้อ่ำนผู้ดู
ผู้ฟังชังน้ำหน้ำตัวละครบ้ำงตัว เพรำะจิต
(ของตัวละคร) บ้ำง เพรำะควำมโหดร้ำย
ของตัวละครบ้ำงเช่น เกลียดนำงผีเส้ือ
สมุทร ในเร่ืองพระอภัยมณีที่ฆ่ำพ่อเงือก
เปน็ ตน้ (บำลเี รยี กรสน้วี ำ่ ชคิ จุ ฉะรส)

บทบรรยำยหรือพรรณนำท่ีทำให้นึกแปลก
ใจ เอะใจ อย่ำงหนัก ตื่นเต้นนึกไม่ถึงว่ำ
เป็นไปได้เชน่ นั้น หรือ อัศจรรย์คำดไม่ถึงใน
ควำมสำมำรถ ในควำมคมคำยของคำรม
ในอุบำยหรือในศิลปวิทยำคุณแปลกใจในสุ
ปฏิบัติ (ควำมประพฤติท่ีดีงำม)แห่งขันติ
เมตตำ กตัญญู อันยำกยิ่งท่ีคนธรรมดำจะ
ทำได้ (รสน้บี ำลเี รียก วมิ หะยะรส)

อันเป็นอุดมคติของเร่ือง เช่น ควำม
สงบสุขในแดนสุขำวดี ในเรื่อง ฉอัน
เป็นผลมุ่งหมำยทำงโลกและทำง
ธรรม เป็นผลให้ผู้อ่ำน ผู้ดู ผู้ฟัง
เกิดควำมสุขสงบ ในขณะได้เห็นได้
ฟัง ตอนน้ัน ด้วย (บำลีเรียกรสน้ีว่ำ
สมะรส)