พระราชชายา
เจ้าดารารัศมี
พระประวัติพระราชชายาเจ้าดารารัศมี
เจ้าดารารัศมีประสูติเมื่อวันอังคารที่ 26 สิงหาคม พ.ศ.
2416 ณ คุ้มหลวงกลางนครเชียงใหม่เป็นพระธิดาใน
พระเจ้าอินทวิชยานนท์เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่และแม่
เจ้าทิพเกสร (เทพไกรสร) ทรงได้รับการศึกษาจากพระ
ชนกชนนีในเรื่องอักษรไทยเหนือและใต้เช่นเดียวกับ
กุลบุตรกุลธิดาในสมัยนั้นเมื่อเจ้าดารารัศมีทรงเจริญ
ชันษาได้ 11 ปีพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ทรงพระกรุณราโปรดเกล้าฯให้พระเจ้าอินทวิชยานนท์จัด
พิธีโสกันต์พร้อมกับพระราชทานเครื่องโสกันต์ระดับเจ้า
ฟ้าให้เจ้าดารารัศมีทรงในพิธีอีกด้วยเมื่อเจ้าดารารัศมีได้
ตามเสด็จพระบิดาซึ่งเสด็จมาร่วมงานพระราชพิธีลงสรง
และเฉลิมพระนามสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชเจ้าฟ้ามหา
วชิรุ ณ หิศสยามมงกุฎราชกุมารพระบาทสมเด็จพระ
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้โปรดเกล้าฯให้เจ้าดารารัศมีถวาย
ตัวเข้ารับราชการฝ่ายในในฐานะเจ้าจอมเมื่อวันที่ 4
กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2429
พระราชกรณียกิจ
ด้านนาฏศิลป์พระราชชายาเจ้าดารารัศมีทรงเอาพระทัย
ใส่ในการฟ้อนแบบทางเหนือยิ่งนักทรงฟื้ นฟูและฝึกหัด
ลูกหลานเจ้านายฝ่ายเหนือโดยส่วนมากเป็นลูกหลานเจ้า
ในตระกูล ณ เชียงใหม่ ณ ลําปาง ณ ลําพูน ณ น่านที่
เข้ามาถวายตัวอยู่ในวังของพระราชชายาฯ โดยทรง
ปรับปรุงท่าร่าและระเบียบการฟ้อนและทรงให้มีการ
ประดิษฐ์ท่าราใหม่ ๆ ขึ้นโดยมีแนวทางจากนาฏศิลป์ทั้ง
ทางเหนือพม่าและกรุงเทพฯให้มีความผสมผสานกัน
ระบำและฟ้อนที่มีการปรับปรุงท่ารำอย่างเช่นฟ้อนเล็บ
ฟ้อนเทียนระบ่าและฟ้อนที่มีการประดิษฐ์ท่ารำขึ้นมาใหม่
ตัวอย่างเช่นฟ้อนล่องน่านฟ้อนเงี้ยวแบบผสมฟ้อนคํา
เบ้อฟ้อนมูเซอหรือระบ่าชอฟ้อนม่านแม่เลฟ้อนมอญ
ระบำพัดระบำและฟ้อนม่านมุ้ยเชียงตาซึ่งได้ดัดแปลงท่า
ร่ามาจากในราชสำนักพม่าจนเป็นที่รู้จักกันแพร่หลายมี
ความงดงามชดช้อยเป็นอย่างยิ่ง
พระราชกรณียกิจ
ด้านละครพระราชชายาทรงมีความสนใจทางซึ่ง
โปรดด้านละครครั้งที่อยู่ในพระบรมมหาราชวัง
ละครทุกประเภทไม่ว่าจะละครร้องละครพูดละครดึก
าบรรพ์โขนและละครในเมื่อเสด็จกลับเชียงใหม่ทรง
มีการนำละครภาคกลางมาเผยแพร่ดัดแปลงและ
ฝึกซ้อมให้แก่คณะละครรำในเจ้าหลวงเชียงใหม่จน
สามารถแสดงในวาระต่างๆได้ถือได้ว่าพระราชชา
ยาฯ ทรงฟื้ นฟูและวางรากฐานการละครขึ้นใน
เชียงใหม่บทละครที่นิยมเล่นเช่นอิเหนาพระลอและ
ละครร้องสาวเครือฟ้า
น.ส.กมลลักษณ์ ไชยรัตน์ เลขที่17
น.ส.ธนวรรณ โททำเลที่23
น.ส.นันท์นภัส ประภาโส เลขที่25
น.ส.ปลายฝน สมณะ เลขที่36
น.ส.สุชิตา ไชยวงษา เลขที่34
น.ส.สุรินทร ถามณีศรี เลขที่36