DLC2632.KP.01

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 1 drpd 30

INSTITUSI LATIHAN
KEMAHIRAN BELIA DAN SUKAN

KERTAS PENERANGAN
(INFORMATION SHEET)

KOD DAN NAMA PROGRAM DLC 02 - DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRIK

/ (PENJAGA JENTERA ELEKTRIK A1)
PROGRAM’S CODE & NAME

SEMESTER 6

KOD DAN NAMA SUBJEK / DLC 2632 SENGGARAAN TALIAN ATAS VOLTAN RENDAH
SUBJECT’S CODE & NAME

BAB 1. PEPASANGAN TALIAN ATAS VOLTAN RENDAH
OBJEKTIF /OBJECTIVE
MEMAHAMI PENGGUNAAN FIUS SUIS UNTUK PERLINDUNGAN
ARUS LAMPAU DAN KAEDAH TAMATAN KABEL TALIAN ATAS
VOLTAN RENDAH

TAJUK/TITLE PEPASANGAN TALIAN ATAS VOLTAN RENDAH
TUJUAN/PURPOSE
MENGENALAPASTI PELBAGAI JENIS, SAIZ FIUS, TEMPAT DAN
CARA PEMASANGANNYA PADA TIANG SERTA MEMAHAMI
TAMATAN KABEL DAN PEMASANGANNYA PADA TALIAN ATASA
VOLTAN RENDAH

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 2 drpd 30

PENERANGAN

1.0 PEMASANGAN FIUS DI TIANG

1.1 Jenis-jenis Fius Ditiang yang Digunakan.
Terdapat tiga jenis fius ditiang yang digunakan iaitu:-

i. Fius Yorkshire (saiz 50, 100 amp) - Rajah 1
ii. Fius Henley Ironclad (saiz 200 amp) - Rajah 2
iii. Fius – Suis 400 amps - Rajah 3

1.2 Jenis Elemen Fius

1.2.1 Fius Berdawai

Fius jenis Yorkshire menggunakan fius elemen daripada dawai tembaga bersalut
timah putih. Saiz dan dawai piawai serta kadar arusnya apabila digunakan
sebagai fius diberi didalam jadual 1.

JADUAL 1: KADAR DAWAI FIUS TEMBAGA BERSALUT TIMAH

SAIZ DAWAI KADAR FIUS LEMBER PENGALIR
AMP TEMBEGA DIDAPATI
S.W. GARIS PUSAT
5
G mm in 10 DARIPADA DAWAI PVC
15
35 0.20 0.0084 20
25
0.35 30
33
0.50 45
60
0.60 70

22 0.75 0.028 3/0.74 atau 7/0.74
7/0.85
0.85 3/0.91 atau 7/0.91

20 0.914 0.036 7/1.53 atau 19/1.53

1.25

1.53

16 1.63 0.062

1.8 0.072 80 19/1.82
15 1.83 0.080 82 7/2.14 atau 19/2.14
100
2.00 102
14 2.11

1.2.2 Fius Cartridge

Fius jenis Henley Ironclad menggunakan fius elemen jenis cartridge (HRC).
Fius elemen yang digunakan sebagai fius ialah 200, 160, 125 dan 100 Amp.

Fius suis 400 amps juga, menggunakan fius elemen jenis cartridge (HRC) jenis
NH. Fius elemen yang digunakan sebagai fius ialah 200,160 dan 125 amp.

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 3 drpd 30

1.3 Tempat Pemasangan Fius Di Tiang

Pada kebiasaannya fius ditiang akan dipasang apabila ;

i. Menerusi kiraan fius perlu dipasang sebagai perlindungan kepada talian atau
peralatan daripada mengalami kerosakan atau menyababkan keadaan yang
merbahaya apabila berlakunya litar pintas atau beban lampau.

ii. Apabila berlakunya perubahan menggunakan saiz dawai pengalir di dalam
pembinaan sesalur talian – tujuan perlindungan pada pengalir daripada
beban lampau.

iii. Apabila memberi bekalan 3 fasa kepada dua ataulebih buah
rumah/bangunan pengguna.

iv. Apabila memberi bekalan satu fasa kepada tiga atau lebih buah
rumah/bangunan pengguna.

v. Jika terdapat dua saiz pengalir yang berbeza.

vi. Untuk tujuan senang dijalankan senggaraan.

1.4 Cara Pemasangan Fius Di Tiang

i. Pemasangan fius jenis Yorkshire di tiang - Rajah 4

- Terdapat dalam 2 saiz iaitu 50 Amp dan 100 Amp

ii. Pemasangan fius jenis Henley Ironclad di tiang - Rajah 5
- 200 Amp

iii. Pemasangan fius suis di tiang - R ajah 6
- 160 Amp dan 400 Amp

DLC2632 Rajah 1: fius Yorkshire Versi 2.0 (2016

Cawangan Kurikulum & Pentauliahan

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 4 drpd 30

Rajah 2: fius Henley ironclad
Rajah 3: fius “switch fiuse 400 amps”

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 5 drpd 30

Rajah 4: pemasangan fius Yorkshire di tiang

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 6 drpd 30

Rajah 5: pemasangan fius Henley Ironclad di tiang

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 7 drpd 30

Rajah 6: pemasangan fius suis 400 amps di tiang
2.0 Pepasangan Tamatan Kabel Diatas Tiang.

i. Penyambungan tamatan kabel jenis hangat kecut

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 8 drpd 30

ii. Pemasangan dan sambungan peti kabel jenis inverted

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 9 drpd 30

iii. Pemasangan dan sambungan peti kabel jenis tier

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 10 drpd 30

PENERANGAN
1.0 PEMASANGAN PENANGKAP KILAT

1.1 Jenis-jenis penangkap kilat
i. EMP LTX 30 B
ii. ASEA XHL

JENIS EMP LTX 30B JENIS ASEA XHL

2.1 Keterangan Penangkap kilat

Merupakan alat perlindungan untuk melimitkan kenaikan voltan yang melambung
di talian pengalir atau alat-alat elektrik terutama apabila berlakunya panahan kilat
atau ketika kerja-kerja menutup atau membuka fius atau suis(switching).
Perlindungan ini terjadi dengan pengaliran lebihan arus yang terdapat pada talian
elektrik menerusi penangkap kilat terus ke bumi.

2.3 Binaan Penangkap Kilat

Mengandungi dua bahan (elemen) yang selari diantara satu sama lain iaitu:-

a) Ruang Bunga Api (Spark Gap)
b) Injap Penghadang (Valve Blok)

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 11 drpd 30

Gambarajah Binaan Penangkap Kilat.

2.3.1 Ruang Bunga Api

Bunga api hanya akan terjadi apabila voltan melebihi kadar maksima yang
dihadkan diantara talian dengan bumi pada sesuatu system. Pada penangkap kilat
terdapat satu atau lebih ruang bunga api.

2.3.2 Injap Penghadang

Injap penghadang diperbuat daripada “silicon carbide” yang mempunyai sifat-
sifat kerintangan yang tidak sejajar (Nonlinear Resistivity), iaitu rintangan injap
penghadang akan berkurangan apabila berlakunya kenaikan voltan.

Pada sistem voltan biasa, injap penghadang mempunyai rintangan yang tinggi
sementara apabila berlakunya kenaikanvoltan, rintangan pada injap pengadang
akan berkurangan.

2.4 Tempat Pemasangan

Didalam pembinaan talian atas voltan rendah, penangkap kilat akan dipasang pada
permulaan dan tamatan talian(kebiasaannya pada tiang tamatan)

Pada pembinaan sesalur yang panjang atau terdapat aduan daripada pengguna-
pengguna yang mengalami masalah bekalan apabila berlakunya panahan kilat,
penangkap kilat perlu dipasang pada pertengahan talian.(kebiasaannya dipasang pada
tiang pembahagian atau tiang tamatan tee).

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 12 drpd 30

2.5 Pemasangan penangkap kilat

i. Pemasangan penangkap kilat jenis ASEA XHL
Bahagian atas tiang - rajah 7

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 13 drpd 30

ii. Pemasangan penangkap kilat jenis EMP LTX 30B
Bahagian atas tiang - rajah 8

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 14 drpd 30

iii. Sambungan dawai bumi penangkap kilat ke rod pembumian
Bahagian pangkal tiang - rajah 9

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 15 drpd 30

2.0 PEPASANGAN SESALUR BEKALAN.
2.1 Definasi Sesalur bekalan (Serbis)

Talian dawai yang bersalut disambung daripada talian sesalur utama atau sesalur bekalan
utama yang ditamatkan dirumah atau bangunan pengguna dengan tujuan untuk memberi
bekalan kepada pengguna atau sekumpulan pengguna.

2.2 Pengalir yang digunakan dalam sesalur bekalan

Pengalir aluminium bersalut PVC, biasanya digunakan didalam pembinaan sesalur bekalan,
walau bagaimana pun pengalir aluminium tak bersalut digunakan sebagai sebahagian
daripada sesalur bekalan sekiranya talian tersebut adalah panjang. Pada sesalur bekalan
hanya pengalir yang bersalut sahaja boleh ditamatkan pada bangunan, oleh itu pad span
yang terakhir mestilah menggunakan dawai yang bersalut. Pengalir tembaga bersalut PVC
hanya digunakan sekiranya beban yang akan diderikan melebihi kadar membawa arus
pengalir aluminium yang ada.

2.3 Pengalir aluminium bersalut PVC

2.3.1 Kadar Voltan

Pengalir bersalut PVC yang digunakan berkadar 600/1000 volt

2.3.2 Ketebalan salutan PVC.

Tebal minima PVC yang digunakan dalah 0.75 mm (30 mil)

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 16 drpd 30

2.3.3 Saiz-saiz pengalir PVC.

Saiz-saiz yang boleh didapati adalah :-

SAIZ PENGALIR GARIS PUSAT PERSAMAAN DGN TEMBAGA

mm² in mm in mm in in²

6 7/1.04 7/0.044 0.132 3.35 7/0.036 0.007

25 7/2.14 7/0.083 0.249 6.33 7/0.064 0.0225

35 19/1.53 19/0.064 0.320 8.13 19/0.052 0.04

70 19/2.14 19/0.083 0.415 10.5 19/0.064 0.06

Saiz pengalir yang digunakan pada sesalur kakilima dilimitkan pada saiz 19/1.53 mm
disebabkan kotak sambungan yang dibekalkan hanya bersesuaian sehingga saiz tersebut
sahaja.

2.3.4 Kadar membawa arus.

Keupayaan membawa arus bagi pengalir aluminium berlembar bersalut PVC adalah :-

SAIZ (mm) KEUPAYAAN MEMBAWA ARUS (AMP)
7/1.04 34
7/2.14 94
19/1.53 115
9/2.14 175
7/4.39 246

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 17 drpd 30

2.3.5 Simpai-simpai PVC.

Simpai-simpai pengalir bersalut PVC adalah :-

i. Simpai Sesalur Terus Rajah 12

ii. Simpai Sesalur Terus Bersudut. Rajah 13

iii. Simpai Tamatan Rajah 14

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 18 drpd 30

iv. Simpai Tamatan pada Wonpiece Rajah 15

2.4 Tiang yang digunakan dalam pembinaan sesalur bekalan.

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 19 drpd 30

2.4.1 Panjang tiang

Tiang yang panjang nya 7.5 meter digunakan, walaubagaimana pun tiang 9 meter
digunakan sekiranya kelegaan didapati tidak mencukupi.

2.4.2 Penggunaan tiang 9 meter.

i. Sesalur bekalan melintasi jalan raya dan kelegaannya tidak mencukupi.

ii. Apabila panjang talian sesalur bekalan melebihi panjang maksima yang
dibenarkan berpandukan kepada penggunaan saiz dawai pvc seperti berikut

SAIZ DAWAI PVC(mm) SPAN MAKSIMA (M)
7/1.04 25
19/2.14 35
19/1.53 45
7/4.39 45

iii. Kelegaan tempat dimana kelegaan ke bumi tidak diperolehi.

2.4.3 Susunan Pepasangan di atas tiang.

Susunan Pepasangan talian sesalur bekalan diatas tiang diderikan didalam rajah-rajah
berikut :-

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 20 drpd 30

i. Tiang sesalur terus Rajah 16

ii. Tiang sesalur terus bersubut Rajah 17

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 21 drpd 30

iii. Tiang tamatan Rajah 18

1.4.4 Tegangan pada pengalir.

Tegangan yang dilakukan pada pengalir bersalut PVC didalam pembinaan sesalur bekalan
dibuat dengan menggunakan tangan dan ditegangan sehingga kelegaan diperolehi melebihi
daripada kelegaan minima yang ditetapkan.

1.5 Pepasangan bahan-bahan di tiang dan bangunan atau rumah pengguna.

1.5.1 Pepasangan bahan di tiang.

Susunan pepasangan bahan-bahan untuk sesalur bekalan atau kakilima boleh dilakukan
sama ada dibahagian hadapan tiang atau dibahagian belakang tiang. Susunan pepasangan
ini bergantung kepada kedudukan pengguna yang akan diberikan bekalan tenaga elektrik.
Gambarajah kedudukan penyusunan pepasangan sesalur bekalan :-

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 22 drpd 30

i. Pepasangan di tiang satu fasa. Rajah 19

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 23 drpd 30

ii. Pepasangan di tiang dua fasa tiga dawai. Rajah 20

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 24 drpd 30

iii. Pepasangan ditiang tiga fasa empat dawai. Rajah 21

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 25 drpd 30

2.5.2 Pepasangan di bangunan atau rumah pengguna.

Penempatan bahan-bahan pepasangan sesalur bekalan atau sesalur kakilima mestilah
berada diatas paras 2.7 meter daripada tanah. Sekiranya jarak tersebut tidak diperolehi,
pihak pengguna atau kontraktor mesti menyediakan satu bingkah penolak keatas (samaada
daripada kayu keras atau logam) supaya jarak minima tersebut didapati

Apabila bolt dan nut ditempatkan pada bangunan yang berdinding batu bata (untuk
pemasangan pendakap D) bahagian bebenang bolt tersebut hendaklah berada diluar.
Bahagian bolt ini hendaklah dianggarkan supaya perantaraan minima 35 mm diantara
penebat belenggu dengan bolt tersebut diperolehi.

Di rumah pengguna yang beratap zink, perhatian hendaklah diberikan pada setiap dawai
pengalir bekalan daripada bersentuhan pada zink tersebut apabila pemasangan dawai
bekalan dilakukan oleh itu untuk mengelak daripada berlakunya kejadian ini, satu bingkai
untuk pemasangan dawai bekalan hendaklah disediakan.

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 26 drpd 30

Gambarajah penyusunan bahan-bahan pepasangan seperti berikut :-

i. Pepasangan di bangunan satu fasa dua dawai Rajah 22

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 27 drpd 30

ii. Pepasangan di bangunan bagi kelegaan atap zink Rajah 23

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 28 drpd 30

iii. Pepasangan di bangunan dua fasa tiga dawai Rajah 24

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016

Kod WIM IKBN/DLC2632/KP/(1/3) Muka surat : 29 drpd 30

iv. Pepasangan di bangunan tiga fasa empat dawai Rajah 25

DLC2632 Cawangan Kurikulum & Pentauliahan Versi 2.0 (2016