Ebook สมรสเท่าเทียม

สมรสเทา่ เทยี ม

Marriage equality

สมรสเท่าเทยี มคืออะไร ?

สมรสเทา่ เทยี ม (Equal Marriage) คอื การสมรสเพศเดยี วกัน
หรือการสมรสเกย์ เป็ นการสมรสระหว่างบคุ คลสองคนทม่ี เี พศเดยี วกัน
โดยการรับรองการสมรสเพศเดยี วกนั หรือการประกอบการสมรสเพศ
เดยี วกนั หรืออาจจะเรียกว่า ความเทา่ เทยี มกนั ทางการสมรส
หรืออกี นัยหน่ึงทเ่ี หน็ ว่าการสมรสเพศเดยี วกันทช่ี อบด้วยกฎหมาย
เป็ นการเปลย่ี นแปลงความหมายของการสมรสเป็ นอย่างอนื่

ความสาคัญของการสมรสเทา่ เทยี ม

ตามประมวลกฎหมายแพง่ และพาณิชย์ มาตรา 1448 กาหนดใหบ้ คุ คลเพศชายและเพศหญงิ ตามเพศกาเนิดเทา่ นั้น
ทจ่ี ะจดทะเบยี นสมรสเป็ นคู่สมรสตามกฎหมาย ทาใหบ้ คุ คลทม่ี รี สนิยมทางเพศแตกต่าง จากรสนิยมแบบรักต่างเพศ เช่น บุคคล
รักเพศเดยี วกนั บคุ คลข้ามเพศ หรือ บคุ คลรักได้ทงั้ สองเพศ หรือ บคุ คลเพศหลากหลายไม่สามารถจดทะเบยี นสมรสและเป็ นคู่
สมรสตามกฎหมายได้ ทาใหบ้ ุคคลเหล่านั้นประสบปัญหาจากการขาดการรับรองสิทธิต่าง ๆ ทเ่ี กดิ จากการจดทะเบยี นสมรส
เช่น สิทธใิ นการรับบุตรบุญธรรมร่วมกัน สิทธใิ นการจัดการทรัพยส์ ิน สทิ ธใิ นการเป็ นทายาทโดยธรรมในการรับมรดกจาก
ค่ชู ีวิต จงึ จาเป็ นต้องแกไ้ ขโดยใช้ภาษาทเี่ ป็ นกลางทางเพศภาวะในการยนิ ยอมใหบ้ ุคคลทกุ เพศกาเนิด ทกุ รสนยิ มทางเพศ และ
ทุกอัตลักษณท์ างเพศ สามารถเข้าถงึ และจดทะเบยี นสมรสเป็ นค่สู มรสทช่ี อบดว้ ยกฎหมายได้ซงึ่ สอดคล้องกบั
หลักความเสมอภาคต่อหน้ากฎหมาย และหลักศักดศิ์ รีความเป็ นมนุษย์

มนุษยโ์ ดยปกตเิ ราสามารถจาแนกเพศได้อยา่ งงา่ ยทสี่ ุดตามเพศ
ทเี่ ป็ นอวัยวะของร่างกาย คอื เพศชายและเพศหญงิ
แต่ในปัจจุบนั เมอื่ ยุคสมยั และบริบททางสังคมเปล่ียนไปตามกาลเวลา
และพลวัฒนท์ างสังคม เพศของมนุษยจ์ งึ เกดิ ความหลากหลายมากขึน้
ตามจารีตและเสรีภาพทเี่ ปล่ียนไปตามยุคสมยั จงึ ไดเ้ กดิ การนิยามเพศ
ขนึ้ เพอ่ื ใหเ้ กดิ ความชัดเจนในการจาแนก โดยนิยามในเรื่องเพศนั้น
ประกอบไปด้วยแนวคดิ 3 มติ ิ ทต่ี ้องนามาพจิ ารณาร่วมกนั

สามารถจาแนกออกได้เป็ น 3 รูปแบบ คอื

1.เพศสรีระ (Sex) หรือทมี่ ักจะเรียกกนั ว่าเพศกาเนิด อนั หมายถงึ ลักษณะเพศ
ทางกายภาพ หรือ อวัยวะเพศ ทส่ี ามารถสังเกตุหรือมองเหน็ ไดจ้ ากภายนอก

โดยสามารถจาแนกด้วยวิธีในทางวทิ ยาศาสตรด์ ว้ ยการระบเุ พศจากพันธุกรรม
หรือโครโมโซม ซงึ่ คนทมี่ อี วัยวะเป็ นเพศชาย จะมโี ครโมโซม XY ส่วนคนทม่ี ี
อวัยวะเป็ นเพศหญิง จะมโี ครโมโซม XX อย่างไรกต็ าม ยังมบี ุคคลทไี่ ม่สามารถ
ระบวุ ่าป็ นใดเพศหน่ึงอันเนื่องมาจากลักษณะทางกายภาพหรือจากพนั ธุกรรม
โดยอาจไม่ได้มแี ค่สองเพศแต่อาจมลี ักษณะอนั หลากหลากทางเพศสรีระอน่ื ๆ
อกี ด้วย โดยลักษณะเช่นนีส้ ามารถเกดิ ขึน้ ไดโ้ ดยธรรมชาติ ซงึ่ บคุ คลกลุ่มนีเ้ ป็ น
กลุ่มคนทไ่ี มส่ ามารถระบไุ ด้ว่าเป็ นเพศใดเพศหนึ่ง (Intersex) โดยอาจสามารถ
ระบุเพศได้เมอ่ื เดก็ ในกลุ่มนีเ้ ตบิ โตและสามารถเลือกเพศได้เอง

2.เพศภาวะหรือเพศสภาพ (Gender) คอื บทบาททถี่ ูกกาหนดและประกอบขนึ้ โดยจารตี ประเพณี
วฒั นธรรม หรือโครงสร้างทางสังคม ซ่งึ ส่งผลทาให้เกิดการนิยามอตั ลักษณ์ และการแสดงบทบาท
ทางเพศ หรือกระท่งั ตัวตนทางเพศในสังคมขนึ้ เชน่ ผู้ชายเป็ นผู้นาครอบครัว ผู้หญิงเป็ นแม่บ้าน
แม่เรือน จะเหน็ ได้ว่าจากตัวอยา่ งนีม้ ีการเชอ่ื มโยงกันระหว่างบทบาททางสังคมและเพศสภาพ
เพศนั้นไม่มีสถานะทตี่ ายตวั และสามารถเปล่ียนแปลงไดต้ ามยุคสมัย โดยขนึ้ อยกู่ ับสังคมและ
วฒั นธรรม และอาจไม่จาเป็ นทจี่ ะตอ้ งสอดคล้องกับเพศสรีระหรือเพศกาเนิด แต่อย่างไรกต็ าม
เรายังสามารถพบได้วา่ ยงั มสี ังคมทย่ี ังไม่ได้ปรับเปลย่ี นไปตามยุคสมัยอยู่ กล่าวคอื ยังมแี นวคดิ
และบรรทัดฐานในเร่ืองความเป็ นหญิงเป็ นชายและเกดิ บทบาทจากเพศสภาพมาควบคุม
จนไม่อาจสามารถแสดงออกความเป็ นเพศตามความต้องการได้ อันเนื่องมาจากสภาพของสังคม
และความเชอ่ื ทถ่ี ูกครอบเอาไวใ้ ห้ปฏบิ ัติ เช่น ผู้หญิงต้องใส่กระโปรงแต่งตัวมดิ ชดิ ผู้ชายตอ้ งห้าม
อ่อนแอ ปัจจุบันนีย้ ุคสมัยได้เปลี่ยนไป ในบางสังคนเริ่มมกี ารเปิ ดกวา้ งและยอมรับบทบาททาง
เพศใหเ้ กิดเสรีภาพในการแสดงออกมาขนึ้ และดว้ ยเทคโนโลยที พี่ ฒั นาตามไปด้วย ทาให้เกิดกลุ่ม
บุคคลทเี่ พศสภาพไม่สอดคล้องกับเพศกาเนิด โดยกลุ่มคนเหล่านีร้ ู้สานึกในเพศสภาพทแี่ ตกต่าง
จากเพศสรีระของตนและบทบาททส่ี ังคมกาหนด หรือทเี่ รียกว่า คนขา้ มเพศ (Transgender)
โดยคนขา้ มเพศนีอ้ าจมเี พศกาเนิดและอวยั วะเป็ นเพศชาย แตค่ วามรู้สึก ความตอ้ งการ
ความพงึ พอใจของตนอาจเป็ นเพศหญงิ โดยในบางคนอาจมคี วามตอ้ งการทจ่ี ะเปล่ียนเพศสรรี ะ

ของตนโดยวธิ ีการผ่าตดั แปลงเพศด้วยอาศัยความก้าวหน้าทางการแพทย์

3.เพศวถิ ี (Sexuality) คอื วถิ ที างเพศในด้านกามารมณ์ ความรู้สกึ ความรัก
หมายความรวมถงึ รสนิยมทางเพศ ความปรารถนาทางเพศ ตลอดจนถงึ พฤตกิ รรมในทาง
ความสัมพันธด์ ้านเพศระหว่างบุคคล ซงึ่ มิตทิ างเพศนั้นมคี วามซับซ้อน จงึ เป็ นสิง่ สาคัญ
ในการทาความเข้าใจความหลากหลายและอตั ลักษณท์ างเพศของบุคคลในสังคมปัจจุบนั
ในส่วนของเพศวถิ นี ั้น สามารถแบ่งออกไดเ้ ป็ น

3.1 การรักเพศตรงข้าม (Heterosexual) หมายถงึ บุคคลทมี่ ีอตั ลักษณท์ างเพศหรือความ
ต้องการทตี่ รงขา้ มกับเพศของตน เช่น ความรักของชายและหญงิ

3.2 การรักเพศเดยี วกัน (Homosexual) หมายถงึ บุคคลทมี่ คี วามสนใจ หรือความรักใคร่
และดงึ ดดู ต่อเพศเดยี วกัน เชน่ ความรักระหว่างผู้ชายและผู้ชายด้วยกัน

3.3 การรักสองเพศ (Bisexual) หมายถงึ บุคคลทม่ี คี วามรักใคร่หรือดงึ ดูดตอ่ บุคคลทม่ี อี ตั
ลักษณท์ างเพศตรงกันข้ามกับตนเอง หรือ ตอ่ บุคคลทมี่ ีอตั ลักษณท์ างเพศแบบเดยี วกับ
ตน ในกรณีนีม้ ิได้หมายความถงึ ความสัมพนั ธแ์ บบกับคน 2 คนในเวลาเดยี วกัน เช่น
ผู้ชายสามารถชอบหรือรักได้ระหว่างเพศหญงิ หรือเพศชายดว้ ยกันเอง และนอกจากนีย้ งั
มบี ุคลทร่ี ะบุว่าตน ไม่ได้ชอบเพศใด ๆ หรือตวั บุคคลแบบหน่ึงแบบใด (Asexual) และ
กลุ่มบุคคลทรี่ ะบุวา่ ตน สามารถทจี่ ะรักและพงึ พอใจตอ่ บุคคลใดบุคคลหนึ่งได้โดยไม่มี
ขอ้ จากัดในเร่ืองเพศสภาพ หรือเพศสรีระ และอตั ลักษณท์ างเพศอนื่ ๆ (Pansexual)

ซงึ่ ในปัจจุบนั จะใช้คาว่า “LGBTQ” โดย LGBTQ เป็ นคาทใ่ี ช้เรียกผู้ทม่ี คี วาม
หลากหลายทางเพศ เพราะถงึ แมว้ ่าโลกใบนีจ้ ะมเี พยี งแคส่ องเพศหากจาแนก
ตามสรีระ แตใ่ นความเป็ นจริงมนุษยม์ เี พศมากกว่านั้น ไม่ใช่เพยี งแคเ่ พศชาย
หรือเพศหญงิ ในอดตี กลุ่มคนเหล่านีม้ กั ถกู มองว่าเป็ นตัวประหลาดของสังคม
และไมไ่ ด้รับการยอมรับใหใ้ ช้ชีวติ ไดอ้ ยา่ งปกติ และในรายทรี่ ุนแรงอาจถูก
ครอบครัวของตนเองกดี กัน และบงั คบั ใหป้ ฏบิ ตั ติ ัวตามแบบแผนทเ่ี คยทามา
ตัง้ แต่โบราณ อาทกิ ารต้องฝื นใจแต่งงานกบั ผู้หญิงหรือผู้ชายทที่ างครอบครัว
เลือกให้ เพอ่ื เป็ นการสบื ทอดวงศต์ ระกลู และเป็ นการรักษาไว้ซง่ึ เกยี รตขิ อง
ครอบครัว แต่ในปัจจุบนั กลุ่มผู้ทมี่ คี วามหลากหลายทางเพศเร่ิมได้รับการ
ยอมรับมากกว่าในอดตี มกี ารใช้คาเรียกทมี่ คี วามหลากหลายมากขึน้

• L Lesbian คอื ผู้หญิงทม่ี รี สนิยมชอบผู้หญิง

• G Gay คอื ผู้ชายทมี่ รี สนิยมชมผู้ชาย

• B Bisexual คอื คนทมี่ รี สนิยมสามารถชอบไดท้ งั้ ผู้หญงิ และผู้ชาย

• T Transgender คอื บุคคลข้ามเพศ ซงึ่ มที งั้ ผู้หญิงข้ามเพศมาจาก
ผู้ชาย และผู้ชายทข่ี ้ามเพศมาจากผู้หญงิ

• Q Queer เป็ นคาเรียกกว้างๆ ของกลุ่มคนทม่ี เี พศลื่นไหล ไมไ่ ด้
จากดั กรอบว่าตนจะตอ้ งชอบเพศไหน

ซงึ่ ไม่เพยี งแต่ LGBTQ เทา่ นั้น ยังคงมตี ัวอกั ษรระบเุ พศอกี มากมาย
อย่าง I Intersex คอื บุคคลทมี่ เี พศสองเพศ หรือ A Asexual คอื คนท่ี
ไม่ได้มคี วามฝักใฝ่ ทางเพศ

สาหรับสังคมไทยนั้นก็มจี ารีตประเพณีทย่ี ังไม่ได้ปรับไปมาก
ตามยุคสมยั ซง่ึ ยังมกี ารครอบดว้ ยบรรทัดฐานและโครงสร้างทางสังคม
แบบเดมิ อยคู่ ่อนข้างมาก แต่ก็ยงั ถอื วา่ ค่อนขา้ งทจ่ี ะเปิ ดกวา้ งและให้
อสิ ระในเรอ่ื งเพศอยู่พอสมควรหากแต่ยังมมิ ีการบญั ญัตกิ ฎหมายให้
ครอบคลุม กล่าวคอื ถงึ แม้ว่าจะเริม่ มกี ารรณรงคเ์ ร่ือง ความเทา่ เทยี ม
กันในเร่อื งเพศ แต่ยังมกี ลุ่มทย่ี งั มที ัศนคตติ ่อกลุ่มบุคคลหลากทางเพศ
ในเชงิ ลบอยู่ อันเนื่องมาจากกระบวนการขัดเกลาทางสังคมในอดตี ท่ี
เชอื่ ว่า นิยามของเพศนั้นมแี ค่เพศชายและเพศหญงิ และอาจยังมไิ ดม้ ี

ความเขา้ ใจถงึ คาว่าเพศอยา่ งชดั เจน ในส่วนของตา่ งประเทศไดม้ ีการ
ยอมรับในทางกฏหมายทมี่ ตี ่อกลุ่มบุคคลหลากหลายทางเพศหรอื
บุคคลเพศทส่ี าม โดยมกี ารออกกฎหมายรองรับการแต่งงานระหว่าง
เพศเดยี วกัน อาทิ ประเทศแคนาดา ประเทศเบลเยยี่ มและไตห้ วัน

สาหรับประเทศไทยอาจมผี ู้คัดค้านแนวคดิ การแต่งงานระหว่างเพศ

เดยี วกัน เพราะเป็ นการขดั ตอ่ วฒั นธรรมและศลี ธรรมอนั ดี

ซง่ึ การแต่งงาน จดทะเบยี นสมรสร่วมกันกบั ใครสักคน เพอ่ื
จะมคี นคนหน่ึงทดี่ ูแลกันไปไดช้ ่ัวชวี ติ มสี ิทธิในตวั อกี ฝ่ าย

เสมอื นเป็ นคนเดยี วกนั เป็ นสิทธิ เสรีภาพ ความเสมอภาคใน
ชีวิตและครอบครัว ทมี่ นุษยท์ กุ คนควรจะไดร้ ับ เมอ่ื โลก
เปลย่ี นไปตามกาลเวลา ความหลากหลายทางเพศ ไม่ใช่เรื่อง
ทแ่ี ปลก หลายประเทศท่วั โลกยอมรับถงึ การมอี ยู่ และการ
ขับเคล่ือนโลกด้วยคนทกุ เพศ ยง่ิ ในเดก็ ยุคใหม่ เสือ้ ผ้า คา

เรียก ความสามารถ แสดงใหป้ ระจกั ษแ์ ล้วว่า มนุษยไ์ ม่มีคา
นิยามเร่ืองเพศ นอกเสยี จากอวัยวะสบื พนั ธุ์ แต่กฎหมายไป
ไมถ่ งึ จุดนั้น จงึ ต้องมี พ.ร.บ.คู่ชีวิต ขนึ้ มา

พ.ร.บ.คชู่ ีวติ VS สมรสเทา่ เทยี ม ต่างกนั อย่างไร

เมอ่ื สังคมเร่ิมตระหนักถงึ ความหลากหลายและเทา่ เทยี มทางเพศมากขนึ้ จงึ มกี ารเริ่มผลักดนั กฎหมายรับรองสิทธิในการ
ก่อตัง้ ครอบครัวของผู้มคี วามหลากหลายทางเพศ โดยมอี ยู่ 2 แนวทางหลักดว้ ยกนั

1. เสนอใหย้ กร่างพระราชบญั ญัตคิ ู่ชวี ิต (พ.ร.บ.ค่ชู วี ติ ) ออกมาเป็ นกฎหมายแยกต่างหาก เพอ่ื รับรองสิทธิตาม
กฎหมายของค่รู ักเพศเดยี วกนั เป็ นการเฉพาะร่างพระราชบญั ญัตคิ ่ชู วี ิต หรือ พ.ร.บ.คู่ชวี ติ ร่างโดยกรมคุ้มครองสทิ ธิ
และเสรีภาพ กระทรวงยุตธิ รรม ตงั้ แตป่ ี พ.ศ. 2556 เพอ่ื ใหเ้ กดิ ศัพทข์ องของ LGBTQ ในทางกฏหมาย โดยมกี าร
แกไ้ ขปรับปรุงมาแล้วหลายร่าง จนถงึ มาร่างที่ 6 ซงึ่ ผ่านความเหน็ ชอบจาก ครม. แล้ว และปรับเนือ้ หาเกย่ี วกับสทิ ธิ
ของคู่ชีวิตในระดบั ทใี่ กล้เคยี งกบั คสู่ มรส เช่น คู่ชวี ิตสามารถเข้าถงึ ทรัพยส์ นิ ร่วมกัน และร่วมกันทาธุรกรรมได้ เช่น
กซู้ อื้ บา้ นร่วมกนั อุปการะบุตรบุญธรรม การฟ้องหย่าได้เหมอื นคู่สมรส และฟ้องร้องคา่ อุปการะเลีย้ งดู รวมทงั้ การ
รับมรดกตามกฎหมาย ในกรณีทค่ี รู่ ักเสยี ชีวิต อยา่ งไรกต็ าม มสี ิทธิบางอย่างทค่ี ่ชู ีวิตยังไม่ไดร้ ับ เช่น สทิ ธิการรับ
สวัสดกิ าร ถา้ อกี ฝ่ ายเป็ นข้าราชการ และการขอสัญชาตไิ ทยใหก้ ับคู่ชวี ติ

2. เสนอใหแ้ ก้ไข ปพพ. บรรพ 5 ว่าดว้ ยการสมรสทแ่ี ต่เดมิ ระบุเพยี ง ชาย-หญิง ใหท้ กุ เพศสามารถสมรสไดต้ ามกฎหมาย
เพอ่ื รับรองสทิ ธิในการกอ่ ตัง้ ครอบครัวอย่างเทา่ เทยี ม

แมต้ อนนี้ พ.ร.บ.คู่ชวี ติ จะผ่านมติ ครม. แล้วกจ็ ริง แต่แทนทจี่ ะออกกฎหมายเพอื่ ใช้สาหรับบุคคลทม่ี คี วาม
หลากหลายทางเพศโดยเฉพาะ การกฎหมายคสู่ มรส หรือ มาตรา 1448 น่าจะเป็ นทางออกทตี่ รงจุดกว่า ไมว่ ่าจะเป็ นเพศไหน
กจ็ ะได้สิทธิใ์ นฐานะคู่สมรสเหมอื นกันหมดแบบ 100% ทาไมคนทรี่ ักเพศเดยี วกนั จงึ ตอ้ งเล่ียงไปใช้ พ.ร.บ.คู่ชีวติ ทไี่ ดส้ ทิ ธิ
น้อยกว่าค่รู ักชาย-หญงิ ทงั้ ๆ ทเ่ี ป็ นคนไทยเหมอื นกัน

ดงั นั้นในเวลานี้ จงึ เป็ นการต่อสู้กันของสองกลุ่มความคดิ ซงึ่ กม็ คี นสนับสนุนทงั้ สองฝ่ าย ฝ่ ายแรกคอื รับร่าง พ.ร.บ.
ค่ชู วี ติ และฝ่ ายทสี่ องคอื ไม่รับร่าง พ.ร.บ.คู่ชีวติ แต่ไปแกไ้ ขมาตรา 1448 แทน ซง่ึ การแก้กฎหมายทมี่ อี ยกู่ ไ็ มใ่ ช่เร่ืองงา่ ย ตอ้ ง
ผ่านหลายขั้นตอน อาจกนิ เวลาหลายปี และไมร่ ู้ว่าสุดทา้ ยจะไดร้ ับการอนุมตั หิ รือไม่

เพท.รยี .มบไ.คมู่ช่เลวี อืติ กมปขี ฏนึ้ บิ เัตพิ อ่ื ใหใหส้ ก้ าลมุ่มารทถม่ี ดคี าวรางมชหวี ติลไาดกอ้หยลา่ างยมทศี าักงดเพศิ์ ศรไี โดด้รยับสคาวราะมสคาุ้มคคัญรขอองงอพย.่ารง.บเป.็คนู่ชธวี รติ รมมดีเทงั า่นี้

• คู่ชีวิต หมายถงึ บุคคลสองคนซง่ึ เป็ นเพศเดยี วกนั โดยกาเนิดและไดจ้ ด
ทะเบยี นคู่ชวี ิตตาม พ.ร.บ.นี้

• การกาหนดใหศ้ าลทม่ี อี านาจพจิ ารณาพพิ ากษาคดเี ยาวชนและ
ครอบครัวมอี านาจพพิ ากษาคดตี าม พ.ร.บ.ฉบบั นี้

• กาหนดใหก้ ารจดทะเบยี นคชู่ วี ติ จะกระทาได้กต็ ่อเมอ่ื บุคคลทงั้ สองฝ่ าย
ยนิ ยอม มีอายุ 17 ปี บริบรู ณ์ และทงั้ สองฝ่ ายมสี ัญชาตไิ ทย หรือฝ่ ายใด
ฝ่ ายหน่ึงมสี ัญชาตไิ ทย

• กาหนดใหก้ รณีทผ่ี ู้เยาวจ์ ดทะเบยี นค่ชู วี ติ จะต้องได้รับความยนิ ยอมจาก
บดิ าและมารดา ผู้รับบตุ รบุญธรรม ผู้ปกครอง หรือ ศาล รวมทงั้
กาหนดใหผ้ ู้เยาวย์ อ่ มบรรลุนิตภิ าวะเมอื่ จดทะเบยี นคูช่ ีวิต

• กาหนดใหค้ ู่ชีวิตมอี านาจจัดการแทนผู้เสียหาย เช่นเดยี วกับสามหี รือ
ภรรยา และมอี านาจ ดาเนินคดตี า่ งผู้ตายต่อไปเช่นเดยี วกนั กับสามหี รือ
ภรรยา ตามประมวลกฎหมายวธิ ีพจิ ารณาความอาญา

• กาหนดบทบญั ญัตเิ กย่ี วกบั ทรัพยส์ ินระหว่างคชู่ วี ิตโดยแบง่ เป็ นสนิ ส่วนตัวและสนิ ทรัพยร์ ่วมกนั
• คู่ชวี ติ สามารถรับบตุ รบญุ ธรรมได้ และคู่ชวี ิตสามารถฝ่ ายหนึ่งจะจดทะเบยี นรับผู้เยาวซ์ ง่ึ เป็ นบตุ รบุญธรรมของ

ค่ชู ีวิตอกี ฝ่ ายหนึ่ง มาเป็ นบุตรบญุ ธรรมของตนเองกไ็ ด้
• เมอ่ื คู่ชวี ิตฝ่ ายใดฝ่ ายหน่ึงตาย ใหค้ ูช่ ีวิตฝ่ ายหน่ึงมสี ิทธิและหน้าทเี่ ช่นเดยี วกบั คู่สมรสตามบทบัญญัติ

ตามประมวลกฎหมายแพง่ และพาณิชยว์ า่ ด้วยมรดก

• กาหนดใหน้ าบทบญั ญัตใิ นประมวลกฎหมายแพง่ และพาณิชย์ ว่าดว้ ยคูส่ มรส (มาตรา 1606, 1652, 1563)
ครอบครัว และบตุ รบญุ ธรรม มาใช้บงั คับแก่คชู่ ีวติ ดว้ ยโดยอนุโลม
ในส่วนของร่าง พ.ร.บ.แก้ไขเพม่ิ เตมิ ประมวลกฎหมายแพง่ และพาณิชย์ มสี าระสาคัญ ดังนี้

• กาหนดใหช้ ายหรือหญิงจะทาการสมรสในขณะทตี่ นมี "คู่สมรส" หรือ "ค่ชู ีวิต" อยูไ่ มไ่ ด้
• กาหนดใหเ้ หตุฟ้องหย่า รวมถงึ กรณีสามหี รือภริยาอุปการะเลีย้ งดูหรือยกย่องผู้อนื่ ฉัน "คชู่ วี ิต"
• กาหนดใหส้ ิทธิรับคา่ เลีย้ งชพี ในกรณีหย่าหมดไป ถา้ ฝ่ ายทรี่ ับค่าเลยี้ งชพี สมรสใหม่ หรือจดทะเบยี นคชู่ ีวิต

การร่าง พ.ร.บ. คูช่ วี ิตถอื เป็ นก้าวยา่ งสาคัญของสังคมไทยในการ

ส่งเสริมความเสมอภาคเทา่ เทยี มของบคุ คลทกุ เพศ เป็ นการรับรองสิทธิ
ในการก่อตงั้ ครอบครัวของคู่รักทม่ี เี พศเดยี วกันใหเ้ ป็ นคู่ชีวติ และเป็ น
เคร่ืองมอื ทางกฎหมายในการจัดการกับความสัมพนั ธท์ างครอบครัวได้

เช่นเดยี วกับคสู่ มรส ครอบคลุมการจดทะเบยี นและการเลกิ การเป็ น
ค่ชู วี ติ สทิ ธิและหน้าทรี่ ะหว่างคู่ชีวิต การจัดการทรัพยส์ นิ การรับบตุ ร
บญุ ธรรมและมรดก เพอื่ เป็ นการเสริมสร้างความเข้มแขง็ ของครอบครัว
ทมี่ คี วามหลากหลายทางเพศและสอดคล้องกับสภาพสังคมในปัจจุบนั
ซง่ึ หากมองเพยี งเทา่ นีก้ ย็ ่อมเข้าใจได้

แต่ว่าการร่างพ.ร.บ.คู่ชวี ติ ขนึ้ มานั้น จะช่วยแกไ้ ขปัญหาในเรื่องของความเทา่
เทยี มไดจ้ ริงหรือ ?

ซงึ่ หากมองในทางกลับกัน ทาไมถงึ ไมแ่ กข้ ้อกฎหมายทมี่ อี ยแู่ ล้ว แต่กลับเลือกท่ี
จะร่างพ.ร.บ. ขนึ้ มาใหม่ ทงั้ ๆ ทกี่ ารแกไ้ ขถอ้ ยคาในหลายมาตราทป่ี ระมวล
กฎหมายแพง่ และพาณิชยท์ บี่ ญั ญัตวิ ่า "สามแี ละภรรยา" เป็ น "คูส่ มรส" มกี าร
ปรับถ้อยคาจากคาว่า "ชาย" หรือ "หญงิ " เป็ น "บุคคล" เพอ่ื ใหส้ อดคล้องกับ

หลักการสมรสระหว่างบคุ คล น่าจะแกไ้ ขปัญหาได้ตรงจุดและตรงประเดน็
มากกว่า อย่างเช่น มาตรา 1448 ทบ่ี ญั ญัตไิ ว้ว่า “การสมรสจะทาได้ตอ่ เมอ่ื ชาย
และหญงิ มอี ายุ 17 ปี บริบรู ณแ์ ล้วแต่ในกรณีทม่ี เี หตุอนั สมควร ศาลอาจอนุญาต
ใหท้ าการสมรสก่อนนั้นได้” โดยมาตรา 1448 ไดก้ าหนดไวช้ ดั เจนว่ามแี ค่ “ชาย

และหญิง” ถงึ จะสมรสกนั ได้ แต่ว่าทุกเพศไม่วา่ จะเป็ น “ชาย ชาย” หรือ “หญงิ
หญงิ ” กค็ วรได้สิทธิการสมรสเทา่ กันทงั้ หมด เพยี งแคเ่ ปล่ียนคา จากชายกับหญิง
เปล่ียนไปเป็ นการสมรสจะเกดิ ขึน้ ได้จากคนทุกเพศ เพยี งเทา่ นีไ้ ม่ว่าจะเป็ นเพศ
ไหนกจ็ ะไดส้ ทิ ธิใ์ นฐานะค่สู มรสเหมอื นกนั หมด ทาไมการสมรส ถงึ ตอ้ งถูกใช้งาน
เพยี งแค่ ชายกับหญงิ เทา่ นั้น เพราะต่อใหเ้ ป็ นชายชาย หรือหญิงหญิง กส็ มควร
จะ “สมรส” กันได้ และทาไมบคุ คลทร่ี ักเพศเดยี วกนั ตอ้ งหลกี เลี่ยงไปใช้ พ.ร.บ.
คู่ชวี ิตทไ่ี ดส้ ิทธิน้อยกว่าคู่รักชายหญิง

ถา้ มองออกเป็ นสองมุม โดยในมุมทหี่ นึ่ง จากเดมิ บุคคลทรี่ ักเพศเดยี วกนั
ไมเ่ คยมสี ทิ ธิอ์ ะไรเลย แต่ตอนนีก้ าลังจะได้สทิ ธใิ์ นระดบั หนึ่งของคูร่ ักชาย
หญงิ ซง่ึ ในประเทศอน่ื ในโลก มไี มก่ ป่ี ระเทศเทา่ นั้น ทบี่ ุคคลรักเพศเดยี วกนั
จะไดส้ ิทธิม์ ากมายในระดับนี้ ซง่ึ พ.ร.บ.คูช่ วี ิต ไมไ่ ด้มจี ุดเร่ิมต้นจากการมอง
บุคคลไมเ่ ทา่ เทยี มกัน แต่ในประเทศไทยการแกก้ ฎหมายทม่ี อี ยู่แล้ว ยอ่ มทา
ได้ยาก และใช้เวลานาน ตอ้ งผ่านขั้นตอนทม่ี ากมาย ซงึ่ จะกนิ เวลาหลายปี
และไมร่ ู้ว่าสุดทา้ ยจะได้รับการอนุมัตหิ รือไม่ ดงั นั้น เจตนาของพ.ร.บ.คชู่ ีวติ
คอื มกี ฎหมายใหก้ ลุ่มเพศทางเลอื กได้ใช้งานทนั ที ได้รับสิทธิท์ พี่ วกเขาควรจะ
ได้รับโดยเร็วเสยี กอ่ น ถ้ามพี .ร.บ.คู่ชีวิต คนรักเพศเดยี วกันกส็ ามารถกู้ซอื้ บา้ น

ร่วมกนั หรืออุปการะบุตรบญุ ธรรมได้ทนั ที โดยไมต่ อ้ งรออย่างไร้จุดหมาย

กบั การแกม้ าตรา 1448

ส่วนอกี มุมหน่ึง คอื ไม่ควรมี พ.ร.บ.คู่ชวี ติ แต่ควรไปแกม้ าตรา 1448 น่ันเสยี
เพราะพ.ร.บ.คชู่ วี ิต เป็ นการแบง่ แยกว่าบุคคลรักเพศเดยี วกนั ควรได้สทิ ธิ์
เทา่ นี้ แต่คูร่ ักชายหญิง กลับไดส้ ิทธิม์ ากกว่า ซง่ึ ความเหน็ นี้ ไม่ได้มองเพยี ง
แคเ่ รื่องสิทธิทไี่ ดร้ ับเทา่ นั้น แตม่ องในเร่ืองของศักดศิ์ รีความเป็ นมนุษยด์ ้วย

การออกกฎหมายแยกกัน แปลว่า รัฐพยายามจะแบง่ แยกว่าความสัมพนั ธ์
ของ ชายหญงิ กบั ชายชาย หรือ หญิงหญงิ ควรได้รับการปรนนิบตั ทิ ี่
แตกตา่ งกัน ซง่ึ เป็ นส่งิ ทผี่ ดิ ต่อรัฐธรรมนูญไทย ในมาตรา 30 ทร่ี ะบุว่า

“บคุ คลย่อมเสมอกันในกฎหมาย ชายและหญิงมีสทิ ธเิ ทา่ เทยี มกนั การเลอื ก
ปฏบิ ตั โิ ดยไม่เป็ นธรรมตอ่ บคุ คลเพราะความแตกต่างเรื่องเพศ จะกระทา

มิได้”

กล่าวโดยสรุปในมุมทหี่ นึ่งกค็ อื ควรยอมรับพ.ร.บ.คชู่ ีวิตเสียดกี ว่า
แมจ้ ะไมไ่ ด้สิทธิเ์ ทา่ ชายหญิง แตก่ ถ็ อื ว่าได้รับเป็ นทเ่ี รียบร้อยแล้ว
อนาคตคอ่ ยหาทางแกร้ ายละเอยี ดใน พ.ร.บ.ชวี ิตค่อู กี ที ดกี ว่ามุ่งม่ัน
ทจี่ ะไปแกม้ าตรา 1448 ทไ่ี ม่แน่ชัดว่ากระบวนการจะจบสนิ้ เมอื่ ไร
ส่วนอกี มุมหนึ่งกค็ อื เชอื่ ในเร่ือง “สมรสเทา่ เทยี ม” ถา้ ไมไ่ ด้ความ

เทา่ เทยี มอยา่ งแทจ้ ริงกข็ อไม่รับเสยี ดกี ว่า เพราะบคุ คลทุกคนไมว่ ่า
จะรักเพศอะไร กส็ มควรไดส้ ทิ ธิเ์ ทา่ เทยี มกันอยา่ งสมบรู ณ์ ในฐานะ

ประชาชนไทย แม้จะต้องใช้เวลาในการแก้กฎหมาย กด็ กี ว่ายอมรับ
พ.ร.บ.ทใ่ี หส้ ิทธิเ์ พศทางเลอื กแบบไม่เตม็ ร้อย

สุดทา้ ยนีก้ ารสมรสเทา่ เทยี ม เป็ นวิธีหน่ึงทจี่ ะช่วยปรับเปลี่ยนกฎหมาย
สมยั เก่า ใหท้ นั โลกทนั สมยั มากยงิ่ ขึน้ และอาจส่งผลใหเ้ กดิ ความ
เปล่ียนแปลงในค่านิยมเก่าๆ ทที่ าใหส้ ังคมเกดิ ความเหลอ่ื มลา้ ทางเพศได้
ซงึ่ ทุกการกระทาและการเคลอื่ นไหวจะนาไปสู่ความเข้าใจของคนใน
สังคม และทาใหเ้ ร่ืองความเทา่ เทยี มชัดเจนยง่ิ ขึน้ ในประเทศไทย
เช่นเดยี วกับอกี 30 ประเทศท่วั โลก ทยี่ อมรับการสมรสเทา่ เทยี มนั้นแล้ว

Marriage equality

What is equal marriage ?

equal marriage is same sex marriage or gay
marriage It is a marriage between two
people of the same sex. by certifying same-
sex marriage or same-sex marriage or may
be called Marriage Equality In other words,
the view that legal same-sex marriage
changes the meaning of marriage otherwise.

The importance of equal marriage

In the Civil and Commercial Code stipulates that only males
and females according to their birth sex can register their
marriage as legal spouses. Makes heterosexual people,
transgender people, or people who can love both sexes, or
people of different sexes cannot register their marriage and
become a legal spouse. Causing those people to suffer from
the lack of certifying rights arising from marriage
registration, such as the right to adopt a child together
property management rights The right to be a statutory
heir to receive Inheritance from spouse. Therefore, it needs
to be corrected by using gender-neutral language to allow
people of all genders, origins, and sexual orientations. and
all gender identities accessible and registered the marriage
as a couple legal marriage in accordance with the principle
of equality before the law and dignity humanity.

In general, we can classify the sexes most easily according
to the sex of the body organs, male and female. But in the
present era and the social context has changed over time.
and social dynamics. The gender of human beings therefore
becomes more diverse according to customs and freedoms
that change with the times. Therefore, gender definitions
were created to clarify the classification. The definition of
gender is comprised of 3D concepts that must be

considered together. can be classified into 3 types.

1. Sex of the body, or as it is often called the sex of the birth. which refers to the
physical sex characteristics or genitalia that can be observed or seen from the
outside It can be classified in scientific ways by identifying sex by genetics or
chromosomes. People with male genitalia have XY chromosomes, and female
genitalia have XX chromosomes. However, there are still individuals who cannot be
identified as either gender due to physical characteristics or genetics. They may be
not only bisexual but may also have other gender diversity traits, such that this can
occur naturally. This is a group of people who can not be identified as a specific
gender (Intersex) may be able to identify when children in this group grow up and
can choose their own gender.

2. Gender is the role that is defined and constituted. by tradition, culture, or social structure which
results in the definition of identity and gender role play Or even the gender identity in society, for
example, a man is the leader of the family. woman is a housewife It can be seen from this example
that there is a connection between social roles and gender. Gender has no fixed status and can
change over time. depending on society and culture and may not necessarily correspond to the
gender of the physique or sex at birth. however We can also find that there are still societies that
have not changed over the years: concepts and norms of masculinity and gender roles are governed.
until unable to express gender as desired Due to social conditions and beliefs that are covered to
practice, for example, women must wear skirts and dress completely. Men must not be weak Today's
era has changed. In some societies, gender roles have become more open and accepting for freedom
of expression. And with technology developed accordingly causing a group of people whose gender
does not correspond to their birth sex These people are aware of their gender identity and their roles
as defined by society. Also known as a transgender person, this transgender person may have a male
gender and organs. But their feelings, needs, and satisfactions may be female. In some people, there
may be a need to change their physique through medical advances in gender reassignment surgery.

3. Sexuality is a sexual orientation in terms of caring, feelings, love, including sexual orientation.
sexual desire as well as behaviors in interpersonal sex relationships The gender dimension is complex.
It is therefore important to understand the diversity and gender identity of individuals in today's
society. As for the sexuality can be divided into

3.1 Heterosexual refers to a person who has a gender identity or needs that are opposite of their
gender, such as the love of men and women.

3.2 Homosexual refers to a person who is interested. or love and attraction to the same sex, such as
love between men and men together

3.3 Bisexual refers to a person who is affectionate or attracted to a person with a gender identity
opposite to himself or to a person with the same gender identity. In this case, this does not mean a
relationship with two people at the same time, for example a man can like or love between a woman
or a man. And there are also people who identify themselves as Does not like any gender or any type
of person (Asexual) and individuals who identify themselves Being able to love and be satisfied with a
person without restrictions on their gender or gender identity and other gender identity (Pansexual).

Currently, the term “LGBTQ” is used by LGBTQ as a term used to refer to LGBTQ people. Because
even though there are only two sexes in this world, if classified by physique But in reality, humans
have more sex than that. Not just males or females. In the past, these groups were often regarded as
social freaks. and was not accepted to live a normal life and in severe cases may be excluded from
their own families and forced to act according to the patterns that have been done since ancient
times For example, having to reluctantly marry a woman or a man chosen by the family. in order to
inherit the family and to preserve the honor of the family But today, LGBTQ people are becoming
more accepted than in the past. More variety of terminology is used.

• L Lesbian is a woman who has a feminine taste.

• G Gay is a man who has a preference for men.

• B Bisexual is someone who has a taste that can
be liked by both women and men.

• T Transgender is a transgender person. which
includes both transgender women from men
and transgender men from women

• Q Queer is a broad term. of people with fluid
sex Not limited to what gender they have to like.

Not only LGBTQ, there are also many gender
identifiers, for example I Intersex is a bisexual
person, or A Asexual is someone who is not
sexually active.

As for Thai society, there are traditions that have not been
adjusted much according to the times. which is also
covered The same social norms and structures are quite
common. But it is still considered to be quite open and free
in regard to sex, but there is still no legislation to cover it.
gender equality But there are still groups with negative
LGBTQ attitudes. Due to the socialization process in the
past believed that The definition of gender is only male and
female. and may not yet have a clear understanding of the
word sex In foreign countries there is legal recognition of
LGBT or third gender people. There are laws that support
same-sex marriage, such as Canada, Belgium and Taiwan. In
Thailand, there may be some objections to the idea
of ​same-sex marriage. because it is against culture and
good morals.

Registering a marriage with someone so that there will be
one person who can take care of each other for a lifetime
have rights in the other party as being the same person,
which is the right, liberty, equality in life and family that
every human being should receive When the world changes
with time gender diversity It's not strange Many countries
around the world accept their existence. and moving the
world with people of all genders Especially in the new
generation of children, clothes, callings, and abilities have
shown that Humans have no definition of gender. except
the reproductive organs But the law has not reached that
point, therefore, the Marriage statute has to come up.

The difference between Marriage Act
and Marriage Equality.

1. Propose to draft the Marriage Act (Spouse Act) came out as a separate law.
To ensure the legal rights of same-sex couples in particular Draft of the
Marriage Act or the Marriage Act Drafted by the Department of Rights and
Liberties Protection Ministry of Justice since 2013 in order to create the legal
LGBTQ terminology, with several draft amendments. Until the 6th draft,
which has already been approved by the Cabinet and adjusts the content
about the rights of couples at a level close to that of spouses, such as spouses
having access to common property and can do transactions together, such as
jointly buying a house foster adoption Filing for divorce is like a spouse and
suing for alimony. including legal inheritance In the event of the death of a
lover However, there are certain rights that the spouse does not yet receive,
such as the right to receive welfare benefits. if the other party is a
government official and obtaining Thai citizenship for a partner

2. Proposing to amend the Civil Code, Book 5 on marriage, which originally
only stated male-female, so that all sexes could legally marry. to ensure
the right to create an equal family

Even now, the Marriage Act has passed the cabinet resolution, but
instead of enacting a law specifically for LGBT people. Marriage law or
Section 1448 should be a more direct solution. No matter what gender
they have the same rights as married couples 100%, why do people who
are heterosexual should avoid using it? Marriage Act who have less rights
than male-female couples even though they are Thai people too

so at this time Therefore, it is a battle between two groups of ideas.
which has supporters from both sides The first party is to receive a draft.
Marriage Act And the second party is not accepting the Draft of the
Marriage Act. but to amend Section 1448 instead, which amendments to
the existing law are not easy have to go through several steps It may take
many years and I don't know if it will eventually be approved or not.

Marriage statute It is meant to provide LGBTQ groups
with equal protection without discrimination. to be
able to live with dignity The essence of the Marriage
statute is as follows:

• Married couple means two persons who are of the
same sex at birth and registered as married couples
under this statute.

• Assigning courts with juvenile and family jurisdiction
to adjudicate cases in accordance with This Act

• Marriage registration is required only if both parties
agree, are 17 years of age and both parties have Thai
nationality. or either party has Thai nationality

• Require that in the event that minors register their spouses, they must obtain the consent of their
fathers and mothers. adoptee, guardian or court, including requiring minors to become sui juris when
registering their spouse

• Assign spouses to have the power to act on behalf of the victim. The same as the husband or wife
and has the power to prosecute the deceased as well as the husband or wife. according to the
Criminal Procedure Code

• Determine the provisions relating to property between spouses divided into personal assets and
joint assets.

• The couple can adopt a child. and one spouse can register for a minor who is an adopted child of
the other spouse You can become your own adopted child.

• When either partner dies One spouse shall have the same rights and duties as the spouse under the
provisions of the Civil and Commercial Code on Inheritance.

• Requires a man or a woman can’t marry while he or she has a spouse.

• Set the grounds for filing for divorce. including in the case of a husband or wife who cares for or
praises others as "life partner"

• The right to receive alimony in case of divorce is exhausted. If the party receiving the living
allowance remarries or register a life partner

The drafting of the Marriage statute is an important step in
Thai society in promoting equality and equality for all
genders. It guarantees the right to form a family of same-
sex couples as life partners. and as a legal tool to deal with
family relationships as well as spouses It covers registration
and dissolution of marriage partners. Rights and duties
between spouses property management Adoption and
Inheritance In order to strengthen families with gender
diversity and in line with the current social conditions.
which, if you only look at this, you can understand

But the drafting of the Marriage statute Will it really help to
solve the problem of equality? which if you look in the
opposite direction Why not amend the existing law? But
instead chose to draft the statute. come up again, despite
the amendment of the wording in many sections of the
Civil and Commercial Code that states "Husband and wife"
is "spouse", the word "man" or "woman" has been
adjusted to "person" in order to conform to the principle of
interpersonal marriage. Should be able to resolve the
problem directly and more on point, such as Section 1448,

which states that “Marriage is possible only when a man
and a woman are 17 years of age, as and if there is a

justifiable cause. The court may authorize the marriage
before that.” Section 1448 clearly states that only “male and

female” can marry.

But all sexes, whether "male, male" or "female, female",
should have equal rights for marriage. just change the word
from man to woman The transition to marriage can occur
from people of all genders. Just like this, regardless of
gender, they will have the same rights as married couples.
Why does marriage have to be used only? male and female
only Because even if it's a man, a man or a woman, they
should be able to "marry" each other, and why are people
who love the same sex? must avoid using The Marriage
statute has fewer rights than the male and female couples.

If you look at it from two aspects In the first aspect, from the beginning, people who love the same

sex never had any rights But now it's about to get a certain level of rights for both men and women.
which in other countries in the world Only a few countries that homosexual persons will have many
rights at this level which the Life Partnership Act It didn't start from looking at people as unequal. But
in Thailand, amendments to existing laws are difficult and time consuming. have to go through a lot
of steps which will last for many years And I don't know if it will be approved or not. That is, there is a
law for LGBT people to use immediately. Get the rights they should have been given as fast as
possible. If there is the Marriage statute Same-sex couples can borrow to buy a house together. or
adopt an adopted child immediately without waiting aimlessly with the amendment of Section 1448

Another aspect is that there should not be a marriage statute. But should go to amend Section 1448,

that's because the Marriage Act It is a distinction that people are homosexual. should have this right
but male and female lovers get more rights which this opinion Don't just look at the rights that have
been granted. but also in terms of human dignity separate legislation which means that the state is
trying to divide that the relationship between a man and a woman with a man, a man or a woman
should be treated differently which is contrary to the Thai constitution in Article 30 which states that

"persons are equal in the law Men and women have equal rights. Unfair discrimination against
individuals because of their gender differences will not be able to do it.”

Finally, equal marriage It's one way to help change the old law. to keep up with the modern world and
may result in a change in old values that can cause gender inequality in society Every action and
movement will lead to the understanding of people in society. and make the issue of equality more
clear in Thailand as well as 30 other countries around the world. that accepted the marriage equality

iLAW. (2564). สมรสเทา่ เทยี ม. สบื ค้นเมื่อ 9 กมุ ภาพันธ์ 2565, จากhttps://ilaw.or.th/taxonomy/term/33

Workpointtoday. (2563). สบื ค้นเมื่อ 9 กุมภาพันธ์ 2565, จาก https://workpointtoday.com/15explainer-lgbt/

กฎหมายน่ารู้ โดย สานักกฎหมาย. (2563). สืบค้นเมือ่ 9 กมุ ภาพนั ธ์ 2563, จาก
https://www.senate.go.th/assets/portals/93/fileups/253/files/article/Ssenate/963_1.pdf