Havacılık Tıbbı Derneği - Bülten Sayı 29

2016 Temmuz Sayı: 29

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Dernek Haberleri

Havacılık Tıbbı Derneği 8. Olağan Genel Kurulu

Tüzüğümüze göre 3 yılda bir yapılması gereken olağan genel
kurulumuz, 14 Mayıs 2016 günü saat 18’de Eskişehir, İsmet
İnönü Cad. Modernity Otel toplantı salonunda yapılmıştır. (7
Mayıs 2016 günü yapılması gereken ilk toplantıda çoğunluk
sağlanamadığı için, 14 Mayıs 2016 günkü toplantıda çoğunluk
aranmamıştır.)

Divan Başkanı olarak Prof.Dr. Bilgin Timuralp, kâtip üye ola-
rak ise Doç.Dr. Ender Gerede seçilmiştir. Prof.Dr. Muzaffer Çe-
tingüç Dernek faaliyet raporunu okumuş, soruları yanıtlamış,
bütçeyi sunmuş ve gelecek dönem için yapılması planlanan
projeleri anlatmıştır.

Dr. Abdullah Öksüz tarafından sunulan Denetleme raporunda; idari kayıt ve dosyaların doğru tutulduğu,
gelir-gider makbuzlarının ve hesapların usulüne uygun işlendiği, gelir ve gider toplamlarının doğru olduğu
ve hesap açığı bulunmadığı bildirilmiştir. Yapılan oylamada Derneğin faaliyet raporu ve bütçesi oybirliğiyle
ibra edilmiştir.

Gelecek dönem (2016-2019) için aidat miktarı üzerinde yapı-
lan görüşmede, 120 TL üzerinde fikir birliği oluşmuştur. Genel
Kurulda Derneğimizin en kıdemli ve duayen üyelerinden Prof.
Dr. Bilgin Timuralp, Prof.Dr. Tuncay Özgünen ve Dr. İsmet
Nuhoğlu’nun Onursal üye statüsüne alınması oybirliğiyle onay-
lanmış, Prof. Dr. B.Timuralp’e berat ve plaketi toplantıda takdim
edilmiştir.

Dernek organları için yapılan seçimde aşağıdaki üyelerin görev
alması kararlaştırılmıştır:
Yönetim Kurulu Asil: Muzaffer Çetingüç, Bilgin Timuralp, Hasan
F. Töre, Abdullah Öksüz, Coşkun Zaim.
Yönetim Kurulu Yedek: Armağan Başlı, Faruk Ildız, Günhan Alanoğlu, Armağan İncesulu, Bilal Ermerak.
Denetim Kurulu Asil: Bedri Bamaç, Mehmet Bodur, Ender Gerede.
Denetim Kurulu Yedek: Atilla Soyelçin, Aytekin Topçu, Mustafa Morkoyun.

Dilek ve Temenniler bölümünde; özverili çalışmaları için Yönetim Kurulu’na teşekkür edilmiş; TTB, Sivil
Havacılık Akademisi ve ESAM (European Society of Aerospace Medicine) gibi kuruluşlarla işbirliğinin de-
vamının uygun olduğu vurgulanmış, Dernek toplantılarının Havacılık ve Uzay Hekimliği Kongreleriyle aynı
günde ve aynı yerde plânlanması önerilmiştir.

862

2016 Temmuz Sayı: 29 Değerli üyelerimiz,

Yayın Sorumlusu : Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç Derneğimizin kuruluşundan bugüne kadar 16 yıl
Basım Yeri : Eskişehir geçti. Bu süreçte çok olumlu işlevler üstlenen ve
olabildiğince sorumluluklarını yerine getiren bir si-
Grafik Tasarım : Cem Kaykı vil toplum kuruluşu profili çizdiğimiz abartı değildir.
Yazışma Adresi : Orhangazi Mah. Küme Sok. Bunu Mayıs ayında yaptığımız 7. Olağan Genel Ku-
rul’umuzda katılımcılar da dile getirdi; bu misyonun
Hisarpark. Park-2/C ESKİŞEHİR bir parçası olmaktan hep birlikte gurur duyduk. Ama
kendi içimizde yaptığımız kritiklerde, ‘Acaba her şey mükemmel mi gi-
Tel: 0222 3240098 diyor, yoksa ‘yetmez ama evet’ düzeyinde miyiz?’ biçiminde düşünceler
de aklımıza gelmiyor değil…
Web: www.hvtd.org
Genel Kurul’a katılamayan iki üyemizle olan yazışmalarımız durum
E-Posta: [email protected] muhasebesi açısından zihin açıcı oldu. Bir arkadaşımız önce Derne-
ğimizin Türk sivil havacılığına olan katkıları bağlamında teşekkür etti,
Dernek Haberleri 862, 865 sonra da sivil havacılıktaki olumsuz gözlemleri doğrultusunda bir öne-
risini dile getirdi. Ona göre Derneğin atacak tek yumruğu varsa bu yum-
Giresun’da Sikorsky kazası 866 ruğu, Amerika’da FAA-CAMI’nin 4 günlük, Avrupa’da EASA’nın 3 gün-
lük kurslarıyla sağladığı AME lisansı yetkisini almak üzere kullanması
Rusya’da yolcu uçağı kazası 867 gerekiyordu. Yani onun ‘To Do List’ inde AME lisans alma çalışmaları
ilk sırada geliyordu. Çünkü onun gözlemlerine göre, hemogram bile
Mısır uçağı kazası 868 bakılmadan tamamlanan uçuş muayeneleri vardı; THY dışındaki şirket-
lerde uçuş fizyolojisi konusunda bilgisi olmayan hekimler tarafından
İnsansız Hava Araçları (İHA) 870 havacılık tıbbına çok aykırı tedaviler düzenlemekteydi... Bu (gözlem-
den de öte) ‘ithamın’ muhatapları arasında, yetkili hastanelerde ve ra-
Zika Virüs Enfeksiyonu 873 porların kontrol mercii olan SHGM’de görevli, uçuş emniyeti bilinciyle
çok özverili çalışan üyelerimiz de vardı. Bunların kanıtsız iddialar gibi
Mesut Özil’in Oruç Kararı 875 göründüğünü, çünkü durumun böyle olmadığına dair bizim gözlem ve
duyumlarımız olduğunu, acaba istisnai olayları genellemiş olup olma-
Uzayda Görme 876 dığına dair uyarı yapıldı; ama kendisi ısrarcıydı. Sonuçta Dernek ile yol-
larını ayırması gerektiğinde fikir birliğine varabildik...
Serebral Kavernöz Malformasyon Vakası 877
Başka bir üyemiz de son derece iyi niyetle, sivil havacılığımızın tüm
Obez Hastanın Uçakla Nakli 878 paydaşlarının katıldığı ‘İFTE fuarında keşke Derneğimizin de bir standı
olsaydı; hem misyonumuzu tanıtır, hem de bayrak göstermiş olurduk’
Psikolojik Sağlamlık, Zihinsel Dayanıklılık 880 mealinde bir özlemini (önerisini) dile getirdi…

Pilotlarda HİV (+) ve AİDS 883 Bu arkadaşlarımıza verdiğimiz yanıtları sizlerle paylaşmak istiyorum.
İkinci sorudan başlayarak yanıtlarımız şöyleydi:
AME’lerin 70 Yaş Engeli 885

Pazartesi ve Cuma Sendromları 886

Uçuş Kazaları 887

Olmamış Kazalar, Yer kazaları 890

Haberler 891

THY ve Pegasus Haberleri 899

İstanbul İFTE Fuarı 900

Riskli Pilotlar 901

Göklerin Kral ve Kraliçeleri Emekli Olunca 902

Atatürk ve Havacılık 903

Bir Kitap, Bir Şiir 904

Bir Uçak: An-225 905

Eskişehir Havacılık Müzesi - Vecihi 906

Mizah Köşesi 907

Duyurular 908

863

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

1. Havacılık fuarlarına katılan şirketlerin çoğu büyük bütçeli olup, mal veya hizmet satan, masraflarını gider
göstererek vergiden düşebilen kuruluşlardır. Böyle bir fuarda bir stand açmanın parasal maliyetini Dernek
olarak karşılamamız mümkün görünmüyor. Bir sponsor yardımıyla stand almış olsak bile, 3 günlük fuar sü-
resinde orada hangi üyelerimizin, konumuzla ilgili tüm soruları yanıtlayacak biçimde sabahtan akşama hazır
bulunacağı, hangi broşürleri dağıtacağımız ve standımızı ziyaret edenlere ne satacağımız gibi sorular var…

2. Dernek üyelerimizin hemen hepsi ekonomik durumlarını idame ettirmek zorunluluğuyla bir yerlerde ça-
lışan, dolayısıyla zaman fakiri insanlardır. Eskişehir’de veya İstanbul’da açacağımız bir kursa katkıda bulun-
mak üzere gelmelerini istediğimiz arkadaşlarımızdan çoğu zaman mazeret beyanları alıyoruz. 3 yılda bir
yapılan Olağan Genel Kurullarımıza bile katılım %20 civarında olmaktadır; son toplantımızda da Eskişehir
dışından katılan sadece 2 üyemiz vardı.

3. Bu bilgiler ışığında FAA veya EASA standardında bir AME lisansı kursu tertiplemek fikri, kulağa çok hoş
gelen ama gerçekleştirilmesi zor bir proje gibi görünüyor. Gerçekçi olmalı ve çıtayı bu kadar yükseltmemeli-
yiz. Çünkü uluslararası geçerliliği olan bu tür kursları tertiplemek, önce küresel politikaları, sonra da FAA ve
EASA bürokrasisini aşmayı gerektirir. Bu iş devlet (Ulaştırma Bakanlığı SHGM) desteği ve önderliği ile dahi
kolayca başarılamayabilir. Keşke bu tür zahmetli önerileri sunan arkadaşlarımız, topu önümüze atmakla kal-
mayıp öncülük etseler ve projeyi olgunlaştırma çalışmalarına fiilen katılsalar.

4. Dernek olarak havacılık tıbbının ilgi alanındaki eğitim, kurs veya seminerleri hangi kadrolarla profes-
yonelce verebileceğimiz de ayrı bir sorundur. Örneğin bir havayolu şirketi veya uçuş okulu bizden; İnsan
Faktörleri, CRM, Havayoluyla Hasta Taşınması Eğitimi veya Uçuş Korkusu Tedavi Programı talep etse, bunu
yapabilecek durumda olduğumuzu söyleyebilir miyiz? Kaçımız bunun için zaman ayırabilir, uluslararası stan-
dartlarda ve son bilgileri içeren sunumlar hazırlayabiliriz? İstanbul’da 1-2 günlük bir kurs talebi olduğunda,
İstanbul’da ikâmet eden arkadaşlarımızın bazıları bile işleri nedeniyle zamanı olmadığını veya o konularla
ilgilenmeyeli yıllar olduğu için unuttuğunu söylemiştir. Bu tür eğitimlerde öğretmen olarak görev alacak ar-
kadaşlarımıza emeklerinin karşılığı olan bir ücret ödeme konusunda da zorluklar yaşayacağımız açıktır. Şim-
diye kadar Sağlık Bakanlığı hava ambulans ekiplerine, Hudut ve Sahiller Gn. Müdürlüğü, Sindel Havacılık ve
THY personeline yönelik eğitimlerin üyelerimizden 3-5 kişi tarafından (boğaz tokluğuna) üstlenildiğini; Sağlık
Bakanlığı, DHMİ, TTB-UDDK, TALPA ve Sivil Havacılık Akademisi toplantılarına katılımın da aynı durumda
olduğunu söylersek, belki durumu açıklamakta yeterli sayılabilir.

5. Bize daha gerçekçi görünen bir projemiz, SHGM ile Hava K.K. arasında yapılan protokollerle 2 yılda bir
düzenlenen uçuş hekimliği (AME) kurslarını Derneğimizin yapmasıdır. Yukarıda sıralanan zorlukları (bürok-
rasi, öğretim kadroları, sertifikasyon yetkisi, vs.) aşabilirsek, bunun hayata geçirilmesi daha olası görünüyor.
Türk Tabipleri Birliği’nin düzenlediği çeşitli kurslar (işyeri hekimliği, spor hekimliği, turizm hekimliği) gibi bir
çerçevede, TTB bürokratik şemsiyesi altında gerçekleştirme girişimlerimiz olmuş ve çeşitli nedenlerle sonuç-
lanmamıştı. Çünkü açılan bir kurs SHGM tarafından onaylanmazsa, ya da onaylansa bile bu kişilerin görev
tanımı yasalara girmemişse; THY, DHMİ ve diğer havacılık kurumları bu diplomalara sahip elemanlar aramı-
yorsa (istihdam etmiyorsa) bu kursların talibi olmuyor... Bir STK olarak bizi rahatlatan şey, sivil havacılığımı-
zın ihtiyacı olan AME kadrolarının halen Hava Kuvvetleri USAEM tarafından mükemmel biçimde yetiştiriliyor
olmasıdır.

Sevgili üyelerimiz,
Derneğin 17. yılında sizlerden beklentimiz, arkamızda kalan 16 yıllık gidişatla ilgili olumlu veya olumsuz dü-
şüncelerinizi, eleştiri ve önerilerinizi yazmanızdır. Bundan sonraki sayımızda bir ‘Forum Köşesi’ açıp orada
bunları yayınlamayı düşünüyoruz.

Prof.Dr. Muzaffer Çetingüç

864

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Dernek Haberleri

Dernek sitemiz Rusya’dan hack’lendi

Derneğimizin web sayfası, 17 Ocak 2016 günü saat 11’de Rusya kaynaklı 3 ayrı ‘IP’
numarasından saldırıya uğramış, yaklaşık 3 dakika içerisinde 110 bin tıklama yapılarak
sitemizin erişimi imkânsız hale gelmiştir. Bu saldırı sonrası, 10 GB olan aylık internet
trafik kotamız dolduğu için sonraki saat ve günlerde de sitemize erişilememiştir. Site
yöneticimiz Dr. Aytekin Topçu olaya derhal el koyarak ek kota almış ve 29 Ocak günü
itibariyle sitemize erişim yeniden sağlanmıştır. Ancak 16 Şubat saat 10:33’de 1 dakika
içinde yine o üç Rus IP numarasından 120 bin tık gelmiş ve web sitemizin aylık trafik
kotası dolduğu için sunucu tarafından erişime kapatılmıştır. Dr. A. Topçu, hemen ertesi
gün sorunu çözmüş, bu saldırıları yapan IP numaralarının aynı olduğunu fark ederek sitemiz için IP bloklayıcı bir eklenti
yüklemiştir. Ama Şubat ayında gene saldırılar olmuştur...
Site koordinatörümüz Dr. Aytekin Topçu’nun yorumu: 2015 Kasım ayında Suriye sınırımızda düşürülen Rus uçağı olayı
sonrasında Rus hackerler’in yaptığı siber saldırılar, özellikle ‘gov’ ekli sitelere olmuştur. Bizim sitemizde ‘org’ eki olma-
sı, muhtemelen devletle bağlantılı bir site gibi algı yanılgısı yaratmış olabilir. Zaten sofistike saldırılar karşısında büyük
şirketler ve devletler bile çaresiz kalmaktadır… (Sayın Dr. A.Topçu’ya sorunu çözme gayretleri için teşekkür borçluyuz.)

Sivil Havacılık Akademisi 16. Toplantısını yaptı

28 Ocak 2016 günü İstanbul’da yapılan toplantıda, SHA’nın kuruluşundan bu yana son 6
yılda geldiği nokta, yapılan işler, eksiklikler ve bundan sonrası için bazı öneriler gözden
geçirildi. SHA’nın lağvedilmesi de gündem maddelerinden biriydi, ancak son tahlilde kim-
se bu fikri desteklemedi. Toplantı öncesi ve sırasında düşüncelerini yazılı ve sözlü olarak
aktaranlar, SHA’nın yaşaması yönünde görüş bildirdi.

Ace of MICE Kongresi’ne Derneğimiz davet edildi

Kongre, toplantı ve etkinlik sektörünün buluşma ve referans noktası olmak hedefiyle
2007 yılından beri faaliyet gösteren Turizm Medya Grubu, İstanbul Lütfi Kırdar Kong-
re Merkezi’nde 16-18 Mart 2016 tarihlerindeki Fuar’a Havacılık Tıbbı Derneği’ni de
davet etti. Kongre ve toplantı organizasyonları, yazılım, catering, ulaşım ve konakla-
ma gibi ilgili tüm kuruluşların standlarının bulunduğu fuara katılan Prof. Dr. Muzaffer
Çetingüç, sektörde hizmet veren kuruluşlarla Derneğin hizmet alma ve satma olası-
lıkları üzerinde yüz yüze görüşmeler yaptı.

Sivil Havacılık Sağlık Talimatı (SHT-3) Madde 8/d üzerine Derneğimiz görüş bildirdi

Pilotaj muayenesi yapmaya yetkilendirilmiş uçuş hekimleri (AeroMedical Examiner-AME), geçmişte ICAO ve JAR’daki
maddelere göre 70 yaş sonrası görev yapamamakta idi. Ancak daha sonra ulusal otoritelere, kendi talimatlarını ülkele-
rine özel koşullara göre düzenleme yetkisi verildi ve bu limit uygulanmamaya başlandı. SHGM ise 29 Mart 2016 tarihli
tamimi ile, konuyu yargıya taşıyanlar olabileceğini dikkate alarak talimattaki bağlayıcı hükmü değiştirme girişiminde
bulundu. Çünkü halen yürürlükte bulunan SHT-3 8/d’de ‘AME 70 yaşına girdiğinde yetkisi sona erer’ ifadesi yer almak-
tadır. Önerilerin son gönderme tarihi olarak 25 Nisan 2016 günü belirlendi.

Üyelerimizden Dr. Ertaç Altuner, bu kapsama girip AME görevinin düşme noktasına gelmesi üzerine bir
mücadele başlattı. Bu çalışmaya 19 Mayıs Üniversitesi ve Derneğimiz de destek oldu. Talimat değişikliği
için internet ortamında açılan öneri platformunda Dernek olarak, 70 yaş kuralının 2000’li yıllarda anlam-
sız olacağını ve kişi bazında değerlendirme ve karar mekanizmasının daha doğru olacağı mahiyetinde
görüş iletilmiştir.

14. Dönem Sivil uçuş doktoru (AME) tazeleme
eğitimi yapıldı

4-7 Nisan 2016 tarihlerinde Eskişehir Asker Hastanesi-USAEM’de
26 sivil uçuş hekiminin AME tazeleme eğitimleri gerçekleştirildi.
Dernek üyelerimizin de aralarında bulunduğu 26 kursiyer eğitim
belgelerini aldı.

865

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

GİRESUN’DA SİKORSKY HELİKOPTER KAZASI, 7 ŞEHİT

5 Temmuz 2016 günü, Giresun Aluçra ilçesi Kazada terör bağlantısı olmadığı; olay sırasında
Çakrak köyü Tohumluk yaylasında bir Sikorsky bölgede bir anda çöken bulut kitlesinin dış görü-
tipi helikopter düştü. Bayramının ilk günü dağlık şü bozmasının, teknik arızanın veya pilot hatası-
bölgelerdeki karakollarda nöbet tutan askerlere nın kaza nedeni olabileceği öne sürüldü. Ancak
moral-motivasyon amaçlı ziyaretlerde bulun- pilotun büyük bir ustalık gösterdiği, burun üstü
mak, jandarmanın geleneklerindendi. Saat 17’de çakılma meylinde olan helikopteri fazla güç ve-
havalanan helikopter 15 dakika sonra ormanlık rerek yatay duruma getirdiği, (hava yastığı etkisi
bir yayla bölgesine düştü. yapması amacıyla) çamlık alana yönlendirdiği,
yangın çıkmasın diye yakıt boşalttığı ve bu sa-
yede 8 kişinin canını kurtardığı yorumu yapıldı.
Ölenlerin vücut bütünlüklerinin bozulmadığı ve
yanık izleri olmadığı bildirildi.

Pilot Yb. Hilmi Özer, J.Yb. Saadettin Şahin ve Sikorsky’ler: TSK envanterine 1989 yılında giren
eşi (Nihal), Tuğg. Mustafa Doğru’nun eşi ve kızı S-70 helikopterlerinin 23 yılda 20 kaza yaptığı
(Nuran, Berrin), J.Alb. Ünal Bayhan’ın eşi (Di- ve 110 askerin kaybedilmesinde rolü olduğu id-
dem), Uzm.Çvş. Adem Kara’nın eşi (Sema) ol- dia ve istatistikleri gündeme geldi. Ancak ABD
mak üzere 7 kişi şehit oldu; 8 asker yaralandı. dahil birçok ülkede uçmakta olan bu helikop-
Kara vasıtalarının erişemediği ormanlık ve enge- terlerin gayet güvenlikli olduğu ileri sürülmekte.
beli arazide kaza yerine ilk ulaşanlar civardaki Kaza ve ölüm sayılarının fazlalığı, Sikorsky’lerin
köylüler oldu ve yaralıları kurtarmada özveriyle zor görevlerde ve zor arazilerde görev yapma-
çaba gösterdiler. Yaralılar önce Yağlıdere İlçe sı, fazla personel taşıma kapasitesinde olmasıyla
Devlet Hastanesine kaldırıldı. ilgili bulunmakta. Adedinin maliyeti 12 milyon
$ olan Sikorsky’lerden TSK’da halen 100’den
fazlası uçmaya devam ediyor ve yeni siparişler
verilmiş durumda.

866

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

RUSYA’DA YOLCU UÇAĞI KAZASI, 62 ÖLÜ

19 Mart 2016 gecesi Dubai-Rostov seferini yapan Bu arada Fly Dubai uçağı Localizer’e “oturdum
FlyDubai Havayolları’na ait Boeing 737-800 tipi ve alçalıyorum” diyor. Uçak 4.050 ft’e geldiğinde
yolcu uçağı (Flight 981) saat 03.50’de Rusya’nın aniden dalışa geçiyor. Dalış yani alçalma hızı daki-
güneyindeki Rostov-on-Donu kenti yakınlarında kada 21 bin ft. ( Çok hızlı bir dalış!) Uçağın burada
düştü. 55’i yolcu 7’si ekip elemanlarından oluşan anormal duruma düştüğü görülüyor. Wind Shear
62 kişi öldü. Yolculardan 44’ünün Rus, 8’inin Uk- olma ihtimali azalıyor; çünkü wind shear tehlikesi
raynalı, 2’sinin Hintli ve 1’inin de Özbekistanlı 1.500-2.000 ft. altında oluşur. Pilotların pas geçme
olduğu açıklandı. Uçağın kaptan pilotunun Kıbrıs- esnasında oluşan bir arızayı iyi değerlendireme-
lı (Aristos Sokrataus, 38), 2. pilot Alejandro Cruz mesi ve yanlış durum muhakemesi sonucu uçağın
Alava’nın İspanyol, ekibin geri kalanının ise Rus, anormal duruma girmesi ve hızlı bir şekilde yere
Yunan, Kolombiyalı, Kırgız ve Seyşel’li olduğu be- çarpması ihtimali üzerinde durulmakta…
lirtildi. Fyl Dubai Genel Müdürü Ghaith al-Ghaith, Bu dalışa başladıktan 1 dakika sonra piste 250
yas havasında geçen basın toplantısında kazanın metre mesafede kanat yere vuruyor ve uçak infilak
nedenine dair ellerinde net bir bilgi olmadığını ve ediyor. Kaza anında rüzgâr hızı 27-43 Knot. Görüş
uçaktan acil durum çağrısı alınmadığını belirtti. 3.500 metre (İyi bir görüş.)
Kaza sırasında yoğun yağış ve şiddetli rüzgâr oldu-
ğu, kule dinlemesinde pilotların bir teknik sorun
bildirimi yapmadıkları; yere 450 gibi dik bir açıy-
la çarpmadan hemen önce, kaptanın “Bir, İki, Bye
Bye” sözleri duyulduğu açıklandı…

Airlinehaber.com sitesi koordinatörü Sefa İnan’ın FlyDubai şirketi: 2008 yılında kuruldu. Birleşik
yorumu: İlk uçuşunu Aralık 2010 da yapmış olan Arap Emirlikleri’nde ‘Düşük Maliyetli-Low Cost’
uçağın planlı kalkışı 21.45 Lokal, varışı 01.20 Lo- sistemi ile çalışan bir kuruluş. Filosunda 49 uçak
kal. Uçağın 35 dakika gecikerek 22.20’de kalka- bulunuyor. Uçakların ortalama yaşı 3,5 ve tamamı
bildiği anlaşılıyor. Uçak ilk iniş denemesinde gö- Boeing 737-800 tipi.
rüşün az olduğu gerekçesi ile pas geçmiş. Havanın ‘İçeriden biri’ yorgunluk diyor!: Russia Today’e
düzelmesi için havada 2 saat kadar beklemiş. (Çok konuşan ve isminin verilmesini istemeyen eski bir
uzun bir bekleyiş!) Uçak ikinci denemesinde yine FlyDubai çalışanı, yaşanan kazayı ‘kaçınılmaz’
inememiş ve 8 bin feet’e tırmanmış. Bu süreçte olarak değerlendirdi. Kaynak, firmanın çok çalış-
aynı meydana 2 tane Rus uçağı inebilmiş! maktan yorgun düşen ve uykusuz kalan pilotları
çalışmaya zorladığını, kendisinin de firmada ol-
duğu dönemde ‘ölümüne çalıştığını’ söyledi. Bir
pilotun hem kendisinin, hem de yardımcı pilotun
8 dakika uyuyakaldığını belirttiği bir rapor yazdığı-
nı; yoğun çalışma programından şikâyet edenlerin
şirket yöneticileri tarafından ‘prima donna’ deni-
lerek kaprisli damgası vurulduğunu; uçağın pilot-
larından Socrataus’un çalışma programı yüzünden
istifasını verdiğini ve işten ayrılmasına birkaç hafta
kaldığını ekledi.

867

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

MISIR UÇAĞI KAZASI

18 Mayıs 2016 gecesi saat 23.09’da Kahire se- ons Addressing and Reporting System) ve olayın
ferini yapacak olan Mısır Havayolları’na ait bu nedenle gerçekleşmiş olabileceğini ileri sür-
(Egyptair MS804 sefer sayılı) Airbus 320-232 dü.
tipi yolcu uçağı Paris’ten 56 yolcu, 7 mürettebat 3. Fransız televizyonu M6’nın iddiasına göre,
ve 3 güvenlik görevlisi ile havalandı; Uçak 37 uçağı duman kapladığını belirten pilot Muham-
bin feet irtifada iken önce 90 derece sola, ardın- med Said Şukeyir, hava trafik kontrolörüne acil
dan da 360 derece sağ manevra yaparak 15 bin iniş yapacağını bildirdi. Birkaç dakika süren bu
feet’e indi. Uçağın 19 Mayıs sabahı erken saat- diyaloğun ardından pilotun, yangının söndürül-
lerde (yerel saatle 03.30’da) radardan kayboldu- mesi ve dumanın temizlenmesi için “hızlı bir
ğu ve Yunanistan’a ait Kefre adasının 130 deniz iniş” yapmak için harekete geçtiği belirtildi...
mili güneyinde denize düştüğü bildirildi. Girit 4. İngiliz medyası uçuk bir iddia ortaya attı: Türk
Adası’nın güneyinde ve İskenderiye’nin 290 ki- Hava Yolları pilotlarının 19 Mayıs’ı 20 Mayıs’a
lometre kuzeyinde uçak enkazına ve yolcuların bağlayan gece Silivri semalarında üstlerinden
eşyalarına ait parçalar deniz yüzeyinden toplan-
dı. Uçaktaki yolcular arasında 30 Mısırlı ve 15 yeşil ışık saçan bir cisim geçtiğini görmeleri ola-
Fransız vardı. yı ile kazayı bağdaştırarak, Mısır yolcu uçağının
düşmesinin nedeninin UFO olabileceğini ima
etti.

Uçak ve uçuş ekibi: Uçağın hizmete girdiği 2003
yılından buyana 48 bin saat süreyle uçtuğu; kap-
tan pilotun 2.100 saati A320’de olmak üzere
6.275 saatlik uçuş tecrübesi olduğu öğrenildi.

Olası nedenler:
1.Fransız, Rus ve Mısır havacılık otoriteleri ola-
yın terör saldırısı olduğu, IŞID örgütü tarafından
uçağa bomba konulduğu olasılığı üzerinde fikir
birliğine vardılar.
2. Fransız araştırmacılar, kokpitin yanındaki bir
tuvalette yangın çıktığını, duman detektörleri ta-
rafından algılanan bu verinin yer istasyonlarına
iletildiğini (Uçak Haberleşme Adresleme ve Ra-
porlama Sistemi. ACARS: Aircraft Communicati-

868

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

MISIR’DAN KIBRIS’A UÇAK KAÇIRMA KOMEDİSİ

29 Mart 2016 günü sabah saatlerin- zekâlı’ olduğunu söyledi.
de İskenderiye’den Kahire’ye giden Mısır • Bir yolcu ve bir pilot kokpit penceresinden
Havayolları’na ait MS-181 sefer sayılı Air- atlayarak kaçtı.
bus 320 tipi yolcu uçağı kaçırıldı. Uçak Gü- • Bir İngiliz yolcu ve bir kabin görevlisi korsan
ney Kıbrıs’ın Larnaka Havalimanı’nda indirildi. ile selfie çektirdi…
Uçakta 81 kişi bulunmakta idi. Önce veterinerlik
fakültesinde profesör, sonra eski bir istihbaratçı Not: Bu korsanın ruhsal dengesinin bozuk ol-
olduğu açıklanan korsan Seyfettin Mustafa (59), duğu kesin. Hırsızlık suçundan hapis de almış,
kabin ekiplerine bomba düzeneği olduğunu söy- hukuk fakültesinden de atılmış… Olayın terör
lediği yeleği ile tehdit ederek uçağı İstanbul’a ka- amaçlı bir uçak kaçırma eylemi olmadığı da an-
çırmak istedi, ancak pilot yakıtın yetmeyeceğini laşıldı ve kişi makaraya alındı... Soru şu: Acaba
söyleyince Larnaka’ya inildi. Mısır, operasyon bu korsan gerçekten de intihar bombacısı olsay-
için Larnaka’ya özel güvenlik ekipleri gönderdi. dı, birilerine zarar verseydi o zamanki yorumlar
Korsan, yolcuları gruplar halinde serbest bıraktı; nasıl olurdu? Galiba yaptığı vahşet sayesinde an-
Kıbrıs’a iltica talebinde bulundu, 7 saat sonra da ti-kahraman kontenjanından daha ciddiye alınır,
teslim oldu ve tutuklandı. Komedinin unsurları: korkuyla karışık saygı görürdü…
• Korsanın vücuduna sardığı yelekte boş cep
telefonu kutuları vardı.
• 4 sayfalık talepler listesinde anlamsız ve tu-
tarsız ifadeler kullanılmıştı.
• Korsan, Mısır’da tutuklu bulunan 63 tutuklu
kadının salıverilmesini, 1994 yılında boşandığı
4 çocuğunun annesi Rum asıllı eski eşi ile görüş-
mek istediğini söyledi. Eski eş baştan ortaya çık-
madı, sonra bulunarak havaalanına götürüldü.
• Rum lider Anastasiadis, bu olayın terör değil,
her işte olduğu gibi ‘kadın meselesi’ olduğunu
söyledi ve “Burası Afrodit’in adası” esprisini yap-
tı.
• Mısır Dışişleri yetkilileri adamın ‘salak, geri

869

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI (İHA)

Terminoloji: İnsansız Hava Araçları terimi (Unmanned füzeler (UMTAS) taşımaktadır. 2018’de envantere girecek
olan ANKA-S’ler ise uydu haberleşmesi, istihbari gözlem ve
Aerial Vehicle-UAV), kendini tarif eden sözcüklerden oluştu- bombardıman olanakları ile
ğu için İngilizce yazılarda en sık geçenidir. DRONE ise, belki “All in One” niteliğindedir.
de kısa bir sözcük olduğu için hemen her dilde bilinirlik ka- Tusaş’ın geliştirdiği ‘Şimşek’
zanmış ve yaygın biçimde kullanılmakta olanıdır. Savaş ve isimli daha küçük bir İHA
benzeri operasyonlarda görevlendirilenler Unmanned com- modeli de vardır. TEİ tara-
bat air vehicles-UCAVs, Gun Drone; bu araçların uzaktan fından üretilen helikopter
kumandayla bombardıman yapmalarını sağlayan sistemler drone’a ise ‘Sivrisinek’ adı
Remotely piloted aircraft systems-RPAS olarak bilinir. Yakın verilmiştir.
gelecekte pilotsuz yolcu uçakları (Droneliner, Pilotless plane) Bayraktar TB2: İsrail’in Heron’larının Türk malı versiyonu-
terimi daha çok duyulmaya başlanacaktır. Popüler kültürde dur. Kanat açıklığı 12 m, uzunluğu 6,5 m, menzili 150 km,
oyuncak niteliğinde olanlar Party Toys, Quadcopters gibi hızı 80 km, havada kalma süresi 30 saat, taşıdığı yük 55 kg.
isimlerle bilinmektedir. 6 pervaneli olanlar Hexacopters, 8 Otomatik iniş-kalkış yapabilen ve yerden de kumanda edile-
pervaneliler Octocopters’dir. Türkçe’de İnsansız Hava Araç- bilen bu silahlı İHA modelinin 1.200 km menzilli olanları da
ları (İHA), Model Hava Taşıtları ve Drone terimleri kabul gör- vardır. TSK envanterinde 12 adet bulunmaktadır.
müştür. ‘Silahlı İnsansız Hava Araçları’ için de SİHA kısaltma- Göktürk: Polis teşkilatı için üretilen, Akıncı 3000 (AKN-3000)
sı kullanılmaktadır. araçları suçlu takip, vb. operasyonlarda kullanılmaktadır.

Askeri havacılıkta İHA’lar: Sivil İHA’ların teknik özellikleri: İHA’lar (veya mo-

1916 yılından beri askeri del hava taşıtları), uçma yeteneğine sahip, standart hava araç-
ve sivil amaçlı üretilen çok larından çok daha küçük boyutlarda ve tamamen gerçek uçuş
sayıda drone modeli vardır. dinamiklerine sahip hava araçlarıdır. Yerden kontrol edilme-
Dünyadaki yüzlerce SİHA leri, uçurulmalarını daha zor hale getirdiğinden iyi bir pilotaj
modellerinden bazılarının yeteneği ve standart üstü bir ustalık gerektirir. İHA pilotlarının
isimleri: Predator, Heron, eğitim ve sınavlarla aldıkları lisansları vardır. Aranan nitelik-
Hermes, Condor, TAM- ler; uçuş dinamiği, avionik, hava hukuku, ATC usulleri, hava-
5, GNAT, ZALA, Vulture, cılık freyzolojisi, seyrüsefer, meteoroloji, vs. bilgi düzeyidir.
Ababil, Shahed, Reaper, İHA pilotları 3 yılda bir SHGM tarafından yeterlilik kontrolü-
Zephyr, Laima, Global Hawk… Hizbullah teröristlerinin kul- ne alınarak lisansları yenilenir. Uçuş yaptırma süreleri bile ta-
landığı tipin adı Mirsad’dır. limatlarla belirlenmiş olup; günde 8, ayda 120 ve yılda 1200
‘Virtual Telewarrior’ denilen Predator drone pilotları (Remo- saattir.
tely piloted aircraft systems aracılığıyla) binlerce kilometre
uzaktaki bir ofiste monitör karşısında oturarak ve joy-stick Bu araçların yakıtlı, elektrikli, türbin motorlu ve güneş enerjili
kullanarak infazını uygun gördükleri kişi ve hedefleri vur- tipleri vardır. Kalkıştaki enerji sarfiyatını azaltmak için, ha-
maktadır. ABD’nin Predator modelleri Afganistan, Pakistan, vaya el yardımıyla veya özel kızaklardan roket gibi fırlatma
Yemen, Bosna ve Irak’ta kullanılmıştır. 217 km hız yetene- sistemleri kullanılmaktadır. Serbest uçuşa göre dizayn edil-
ğine sahiptir. İngiliz Reaper’ler 12 km irtifada 463 km hıza miş ilk tipler zamanla yerini telsiz kontrolüne, sonrasında ise
erişmekte ve 2 ton yük taşımaktadır. İsrail’in Hermes-900’leri radyo kontrole bırakmıştır. Artık görüntü aktarımı da yapı-
220 km hız yapmakta ve 9,3 km irtifada seyir etmektedir. labilmektedir. (Bu radyo frekans görüntü aktarım sistemleri-
Çin’in CH-3 ve İran’ın Shahed-129 modelleri vardır. nin adı FPV’dir.) Görüntü aktarım sistemlerinin geçmişi 20
Türk askeri modellerinden bazıları şunlardır: ANKA, ME- yıldan daha eskiye dayan-
TU-Güventürk, Bayraktar, Malazgirt, Şimşek, TAİ-Sivrisinek, makla beraber maliyetlerinin
Vestel-Efe, Arı, Karayel; EES-Kırlangıç, Doğan... Türk malı yüksekliği yüzünden tercih
drone’lerden öne çıkanlar Anka, Bayraktar ve Göktürk mo- edilmemekteydi. Ama son
delleridir. 5 yılda kurulum maliyetleri-
nin 20$’a kadar düşmesiyle
ANKA: Tasarım ve imalatı TUSAŞ tarafından yapılan bu si- birlikte yaygınlaşmıştır. FPV
lahlı İHA’lar; 8 metre uzunlukta, 10 km irtifada uçma, 200 kg sistemler: 900Mhz, 1.2Ghz,
mühimmat taşıma ve 24 saat havada kalma kapasitesindedir. 1.3Ghz, 2.4Ghz, 5.8Gh rad-
Gece görüş yeteneğine sahip olup, lazer güdümlü anti-tank yo frekanslarında 5W çıkış
gücüne kadar varan oldukça

870

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

basit sistemlerdir. Analog yayın aktaran bu sistemleri evde İngiltere’nin low-cost havayolu şirketi EasyJet, Bristol Üniver-
üretmek veya yurtdışından sipariş edip kargo yoluyla getirt- sitesiyle beraber yürüttükleri proje kapsamında, 2015 yılın-
mek bile mümkündür. dan itibaren filosundaki Airbus uçaklarının harici kontrolünü
Piyasada satılan FPV (First Person View) kameralı model alet- (göz kontrolünün zor olduğu bölgelerindeki gövde hasarı,
ler yarım kilo ağırlığında olup, hiç bir kurala bağlı olmadan vs.) laser tarayıcı ve HD kameralarla çekim yeteneği olan
çok riskli bir şekilde hava meydanları yakınlarında, insanların drone’lar ile yapmaya başladı. Şirketin pintiliği, havacılığa
ve evlerin üzerinde minyatür helikopterler gibi uçmaktadır. akıllı teknolojiler kazandırmak sonucunu getirmiştir. Aynı
işi geleneksel usullerle yapmaya çalışan teknisyenler hem
Kullanım alanları: Çocuklardan erişkinlere kadar herke- çok zaman harcamakta ve hem de büyük zorluklarla karşı-
laşmaktadırlar; ayrıca, uçak gövdesindeki bazı küçük hasar
sin ilgisini çeken ‘uçan oyuncaklar’ olarak piyasaya sürülen ve çatlakları göremiyor olmaları da mümkündür... Tek sorun,
drone’lar giderek oyuncak olmaktan çıkmıştır. Bugün de seyir rüzgârlı havalarda bu çok hafif coptercraft’ların savrulmasıdır.
zevki için uçurulanları yanında; fotoğraf ve video çekimi ya-
pan, posta güvercinleri gibi kurye (evrak, kargo, gıda, ilaç, ki- Tıbbi amaçlı kullanım: Hastanelerden uzak yerlerdeki

tap, vs.) taşıyanları (de- acil hasta ve yaralılar için yaşamsal önemdeki ilaç, serum,
livery drone) servistedir. aşı ve defibrilatör cihazlarının süratle ulaştırılmasında dro-
Zor, kirli veya tehlikeli ne’lara çok önemli işlev
(dull, dirty, dangerous) yüklenmektedir. Salgın
görevler için keşif ve hastalık bölgelerine aşı,
görüntü çekimi; askeri, yılan sokmaları için se-
polis ve trafik operas- rum, kanamalı hastalara
yonlarında suçlu takip, kan durdurucu ilaçlar,
nokta atışı ve bombala- vs. göndermek de buna
ma gibi amaçlarla kulla- dahildir.
nılmakta olanları vardır. Giderek artan kullanım alanlarından
diğerleri; kara ulaşımının olmadığı uzak yerlerde veya felâket Belçika’da Ghent Üniversitesi, Hollanda’da Amsterdam Am-
bölgelerinde arama-kurtarma ve malzeme nakli, imar, tarım bulans Servisi ile Delft Teknoloji Üniversitesi ve Alman High-
ve maden arazilerinin fotoğraflanması, tarım alanlarının ilaç- Tech şirketi, şehir dışı bölgelerde kalp krizi veya fibrilasyon
lanması, sinema geçiren hastalar için otomatik defibrilatör cihazları taşıyan
ve reklam film drone’lar üretmede öncü çalışmalar yapmaktadır. Bu araç-
çekimleri, mete- lara monte edilen web-cam’ler aracılığıyla, AED cihazlarını
oroloji, yangın kullanmayı bilmeyenlere bile sesli ve görüntülü destek verile-
söndürme, vs. rek uygulanması sağlanmaktadır. Avrupa ve Amerika’da dro-
Bunların hepsi- ne’ların bu biçimde kullanılmasının bazı sakıncaları olduğu
nin amacı dışına gerekçesiyle halen yasal engellemeler vardır.
çıkmayacak bi- ABD’de Mayo Klinik de bu işe el atmış olup, özellikle kan
çimde uçması ve ürünlerinin acil sevkiyatında tıbbi drone’ları kullanmaktadır-
denetim altında tutulması gerekir. Uyuşturucu kaçakçılığı, te- lar. 2013 yılında 2 bin uçuş yapıldığı, 200 ünit kan ve 200
rör, suikast, özel hayatın gözlenmesi (paparazzi fotoğrafçılığı) ünit plazma gönderme operasyonlarının başarıyla yerine ge-
gibi amaçlarla yapılanların ise engellenmesi ve ağır cezalarla tirildiği bildirilmiştir. Silikon Vadisi’nde bir robotik teknoloji
karşılaşmaları şarttır. ABD’de hapishanelerdeki mahkûmlara şirketi olan Zipline ise Alaska, Avustralya gibi ülkelerin yanı
uyuşturucu ve cep telefonu götürmekte kullanılan drone’la- sıra, Afrika’nın fakir ülkesi Ruanda’da milyonlarca insanın
rın yakalanmasıyla ilgili olaylar rapor edilmiş; yakalanmayan ölümüne yol açan sıtma, kızamık, tüberküloz ve HİV hastala-
olayların da olmuş olabileceği not edilmiştir.
Büyük lojistik ve posta dağıtım şirketleri (FedEx, UHL, DHL,
Ali Baba) karayolu ulaşımının olmadığı veya kalabalık şehir
içi trafiğinde erişimin zaman kaybettirdiği yerlere ilaç, posta,
malzeme götürmekte drone’ları (parcelcopter) kullanmakta-
dır. İngiltere, Fransa, İsviçre, Çin, Güney Kore, Japonya, Bir-
leşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin posta ve kargo kuruluşları
dağıtım için drone’lardan yararlanma projeleri geliştirmişler-
dir. İnternet devi Google ve büyük alışveriş sitesi Amazon da
FAA’e başvurmuş olup, müşteri siparişlerini 30 dakika içinde
teslim etme projesini hayata geçirmek üzeredir. (Saatte 80 km
hıza erişebilen araçlar 2-3 kiloya kadar paketleri taşıyabili-
yor.) Amazon’un bu iş için 2014 yılında ayırdığı bütçe 100
milyon dolardır.

871

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

rına aşı ve ilaç ulaştırılmasında Zip isimli tıbbi drone’ları (am- 200’den fazla kez drone ile karşılaşmış oldukları açıklanmış-
bulance drones) kullanarak örnek bir hizmet gerçekleştirmek- tır. 26 Ocak 2015 günü ise, Beyaz Saray üzerinden uçurulan
tedir. Zipline şirketi Ruanda’nın komşusu (eski adı Tanganika bir robot helikopter sarayın güneydoğusunda bahçeye düş-
olan) Tanzanya’da da benzeri faaliyetlerini sürdürmektedir. müş ve güvenlik konusunda bir skandal yaşanmıştır.
Askeri amaçla kullanılan büyük ve silahlı drone’ların mil- Türkiye’de de halen şehir içlerinde ve havaalanı yakınlarında
yonlarca dolarlık fiyatları karşısında bu tıbbi amaçlı küçük NOTAM’lardan habersiz çok sayıda kontrolsüz ve denetim-
araçlar ABD’de 10 bin $, Avrupa’da 4-10 bin Euro’ya temin siz korsan uçuşlar gözlenmektedir ve bunlar tepemizde uçan
edilebilmektedir. 20-60 mil menzilde 1 saat uçabilmekte, mayınlar gibi her an tehlike yaratmaya müsaittir. Özellikle
nokta inişleri yapabilmekte ya da kargosunu paraşütle aşağı İstanbul’da Yeşilköy bölgesinde, Atatürk Havalimanı sema-
atabilmektedir. larında sık sık uçaklara çarpma riski yaratan drone uçuşla-
rı gözlenmektedir. 18 Ocak 2015 günü Atatürk Havalimanı
İHA’ların kötüye kullanımı ve sakıncaları: üzerinde 12 dakika süreyle İHA uçuran ve çektiği görüntü-
leri youtube’da yayınlayan Aspet Manukyan isimli havacılık
meraklısı (moda fotoğrafçısı) genç hakkında Bakırköy Cum.
Savcılığı 1-6 yıl hapis cezası istemiyle dava açılmıştır.

Terör, kaçakçılık, ajan faaliyetleri, suikast ve paparazzi amaç- Kısıtlamalar ve Cezalar:
lı kötüye kullanımları kadar tehlikeli bir unsur da, bunların
havaalanları yakınlarında uçakların iniş kalkış rotalarında Amerikan Federal Havacılık Dairesi (FAA), 1981 yılında ya-
uçurulmasıdır. Kolay görülemeyecek kadar küçük oldukları yınlanan talimatında, model hava araçlarının havaalanından
için diğer hava araçlarıyla çarpışarak kazalara neden olabil- en az 3 mil uzakta uçmak, hava trafik ünitesini bilgilendir-
mektedir. Kontrolden çıkan İHA’ların yerdeki insanlara veya mek ve 400 ft uçuş irtifa üstüne çıkmamak limitleri koymuş-
araçlara çarparak fiziksel hasar vermesiyle de zaman zaman tur. (FAA Advisory Circular 91-57). FAA 2012 yılında bu
karşılaşılmakta, ağır yaralanan insanlar olmaktadır. Henüz araçların 4,4 pound’dan (2 kg) ağır olamayacağı, havaalan-
nükleer, kimyasal, biyolojik silah taşıma ve elektronik harp larına 5 milden daha yakın ve gece uçamayacağı, uçuşların
amaçlı olarak kullanıldığına dair bir duyum alınmamış ol- göz teması içinde olacağı gibi şartlar koymuştur. FAA, Mart
makla birlikte, böyle olasılıklar da akılda tutulmaktadır. 2012 ile 15 Aralık 2014 tarihleri arasında 65 kez izinsiz ve
lisansı olmadan drone uçurduğu belirlenen Chicago merkezli
Yeni teknolojilerin ya- SkyPan adlı bir şirkete 1.9 milyon dolar ceza vermiştir.
şamımızın her alanına Avrupa’da bu tip aletlerin yasadışı kullanımlarında 3 yıla
girdiği ve bazı kişilerin kadar hapis cezası verilmektedir. Avrupa’da her türlü hava
bunları hiç bir etik sınır meydanı ve pistlerden en az 5 km uzakta ve en çok 150 m
tanımadan ticari kazan- irtifada uçmak gibi sınırlamalar vardır. Ayrıca, kalabalık böl-
ca tahvil etme açgöz- gelerin, evlerin, küçük ve büyük baş hayvanların üzerinde
lülüğü içinde oldukları uçmak ve fotoğraf / video çekmek yasaklanmıştır. Bunlara ek
günümüz dünyasında, olarak, bu tip aletlerin uçuşlarında, aletle uçuran kişi arasın-
bunların denetim altına da (gözlük değil) çıplak göz teması olması gerekiyor. Yetkili-
alınmasıyla ilgili kurallar konulmuş olmasına rağmen, batı ler, havalimanlarına yakın bölgelerde bir türlü önlenemeyen
ülkelerinde bile sık sık kural ihlâlleri ve kontrol zorlukları ya- drone uçuşu tehlikesine karşı havalimanlarını çevreleyen tel
şanmaktadır. örgü sınırları içinde drone’ların frekansının kesilmesi amacıy-
Reuters ve CNN tarafından 9 Mayıs 2014 günü yayınlanan la Jammer’ler kullanılması üzerinde çalışmaktadır.
haberde; FAA - İnsansız Hava Araçları Sistemi Direktörü’nün Türkiye’de SHGM’nin yeni talimatına göre, kapalı alanlarda
yaptığı bir açıklamaya yer verilmiştir. Bu açıklamada, 22 kullanılan ve azami kalkış ağırlığı 500 gr’dan daha az olan
Mart 2014 günü Charlotte-Tallahasse (Florida) uçuşu yapan İHA’lar talimat kapsamı dışındadır. SHGM’den izin almayı
bir United Airlines (CRJ-200) uçağına, iniş sırasında (piste 5 gerektiren operasyonlarda, izin alınmadan İHA uçuşu yapıl-
mil mesafede ve 2.300 feet irtifada) F-4 uçağı görünümün- ması ve belirlenen hava sahaları dışında operasyon gerçek-
de, kamuflajlı bir drone’un teğet geçtiği ve facianın eşiğinden leştirilmesi hallerinde 2920 sayılı Kanunun 5 inci kısmında
dönüldüğü belirtilmiştir. FAA kurallarına göre 400 ft üzerin- yer alan ceza hükümleri (17 bin TL para cezası) uygulanmak-
de uçuş yasak olduğu halde raporda, pilotların 10 bin ft’te tadır.
Bu talimatın yayımlanmasından önce faaliyette bulunan 500
gr ile 25 kg ağırlığındaki İHA sahiplerinin en geç 01 Mayıs
2016 tarihine kadar tescil kaydı yaptırmaları gerekmekteydi.
Diğer kategoriler, kalkış ağırlığı 25-150 kg ve 150 kg üstü
araçlar olarak belirlenmiş bulunmaktadır. 2 bin 950 kişi kayıt
başvurusunda bulundu; 730’u onaylandı.

Hazırlayan: Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç

872

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Zika Virüs Enfeksiyonu

ya, El Salvador, Guatema-

la, Meksika, Paraguay ve

Venezüella’dır. Bu bölge- Doç.Dr.
lere seyahat edenlere Zika Özlem Altuntaş Aydın
virus enfeksiyonu açısın-

dan uyarı olmakla birlikte, bu bölgelerde 2000

metrenin üzerindeki alanlarda sivrisinek kaynaklı

virus bulaşının minimal olduğu bildirilmektedir.

Zika virus insanlara primer olarak Aedes cinsi siv-

risinek ısırması ile bulaşmakla birlikte virus kan,

idrar, semen, tükürük, serebrospinal sıvı, amniyon

mayi ve anne sütünde tespit edilmiştir. Kan-kan

ürünleri, organ-doku transplantasyonu, labora-

Zika virüs, Flavivirus cinsinden bir etken olup, in- tuvar bulaşı olabilirken emzirme ile bulaş henüz
sanlara enfekte Aedes aegyptii cinsi sivrisineklerin
ısırması ile bulaşır. İnsanlarda Zika virus enfeksi- tanımlanmamıştır. Virusun akut ateşli hastalık baş-
yonu ilk kez 1952 yılında Uganda ve Tanzanya’da
tanımlandıktan sonra tropikal Afrika ve Asya’da ladıktan sonra 62 gün semende bulunabileceği,
sporadik olgular bildirilmiştir. 2007’den sonra
Pasifik bölgesindeki adalarda 3 yaş üzerindeki özellikle hastalığı ve cinsel temas ile bulaşabildiği
nüfusun %70’ini etkilemiştir. 2013-14 yıllarında
Fransız Polinezyası’nda yaşayanların 2/3’ünün en- gösterilmiştir. Anneden bebeğe geçiş intrauterin
fekte olduğu salgın sonrası Guillain Barre Sendro-
mu olan hastaların sıklığında dikkat çekici bir artış veya intrapartum olabilir.
gözlenmiştir. Mayıs 2015’de Brezilya’da tanımla-
nan enfeksiyon ile birlikte Brezilya’nın kuzeydoğu İnkübasyon periyodu sivrisinek ısırığı sonrası 2-14
kesimlerinde konjenital mikrosefali sıklığında artış gün arasında olup, enfeksiyonların %80’i asemp-
yaşanmıştır. tomatik seyreder. Hastalık semptomları genellikle
Mart 2016 itibariyle Zika virusun sivrisinek kay- hafiftir, hastaneye yatış gerektirmez. Akut başlayan
naklı sirkülasyonunun olduğu bölgeler, Aruba, düşük seviyede ateş (38.5 C), makülopapüler dö-
Barbados, Bolivya, Bonaire, Brezilya, Cape Ver- küntü, artralji (özellikle küçük eklemlerde), non-
de, Kosta Rika, Küba, Curaçao, Dominik Cumhu- pürülan konjonktivit, myalji, baş ağrısı, retroorbital
riyeti, Ekvador, Fransız Guianası, Guyana, Haiti, ağrı en sık görülen klinik bulgulardır. Gebelerde-
Honduras, Jamaika, Marshall adaları, Nikaragua, ki klinik özellikler gebe olmayanlarla aynıdır ve
Panama, Samoa, Surinam, Tonga, Şili, Kolombi- gebelerin Zika virus enfeksiyonuna daha duyarlı
olduğuna dair kanıt yoktur. Zika virus ile enfekte
kişilerde Guillain Barre Sendromu ve gebeliğin ilk
üç ayında fetal kayıp ile mikrosefali gibi otoimmün
ve nörolojik tablolar görülebilir.
Tanı akut dönemdeki hastaların (semptomların
başlangıcından sonraki ilk 3-5 gün) klinik örnek-

873

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

lerinden viral RNA’nın rin risk değerlendirmesine göre karar verilmelidir.
saptanmasıyla konur. Havaalanı/uçakların vektör kontrolü Dünya Sağlık
Ateşin başlangıcından 5 Örgütü’nün (WHO) standart önerilerine göre ya-
gün sonra spesifik IgM pılmalıdır. Bu konuda WHO Pesticide Evaluation
antikorları serolojik ola- Scheme (WHOPES) ve www.who.int/ihr/publicati-
rak belirlenebilir ve nöt- ons/aircraft_insecticides/en/. adresinden “Guideli-
ralizasyon yöntemi ile nes for testing the efficacy of insecticide products
doğrulama yapılabilir. used in aircraft” rehberine ulaşılabilir.
Ayırıcı tanıda sivrisinek
kaynaklı olan Dengue Hazırlayan: Doç. Dr. Özlem Altuntaş Aydın
ateşi ve Chikungunya
gibi diğer hastalıklar akla Kaynaklar:
gelmelidir. 1-www.uptodate.com/contents/zika-virus-infection
Tedavi semptomatiktir; 2- WHO-Zika virus: Aircraft disinsection for mos-
ateş düşürücüler, analje- quito control, 22 Feb 2016.
zikler ve antihistaminik-
ler önerilebilir, profilaksisi ya da aşısı yoktur. Ül-
kemiz riskli ülkeler arasında yer almamakta olup,
riskli bölgelere seyahat edecek vatandaşların ve
özellikle gebelerin bilgi sahibi olmaları önemlidir
Sivrisinek ısırığının önlenmesi yönünde kişisel ön-
lemler alınması, uzun kollu tişört ve pantolonlar
tercih edilmesi, açıkta kalan vücut kısımlarına siv-
risinek kovucular sürülmesi, insektisid emdirilmiş
cibinlikler kullanılması önerilir. Hastalığın yayılı-
mının azalması açısından etkin vektör (Aedes cinsi
sivrisinek) kontrolüne yönelik programlar hazır-
lanması ve sivrisinek üreme alanlarının ortadan
kaldırılması gereklidir. Bu amaçla havaalanları ve
uçaklarda vektör kontrolüne ülkelerin ve birimle-

Zika virüsü önlemleri arttırılıyor

Zika virüsünün görüldüğü Tropikal Afrika, Güneydoğu Asya, Pasifik Adaları ile Orta ve Güney Amerika’ya
gidecek uçakların körüğüne giden Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü ekipleri Türk yolculara Zika
virüsü hakkında bilgi vererek nasıl korunacaklarını da yolculara tek tek anlatıyor. Atatürk Havalimanı Sağlık
Denetleme Merkezi Baştabibi Dr. Aykut Yener Kavak, “Bizim çalışmalarımız 28 Ocak’ta başladı... 8 Şubat’ta
Bakanlık Bilim Kurulu aldığı kararlar gereği, o bölgelerden gelen uçaklarda gerekli durumlarda ekstra ilaçla-
ma yapılmasını talep etti” dedi.

874

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Euro-2016 futbol turnuvasında Mesut Özil oruç tutmadı

Ramazan aylarında, “oruç detokstur, mide ve karaciğeri hormonları dengeleyen ve epilepsi nöbetini önleyen ilaç-
dinlendirir, uzman doktorlar da tavsiye ediyor…” gibi söy- larını kullanamayacak olan diyabet, hipertansiyon, kalp
lemler sıkça tekrarlanır. Mutlu Tönbekici şöyle yazmıştı: hastalığı, ritim bozukluğu, pıhtılaşma ve tromboz riski olan
“Dîni vecibeleri övmek için bu gibi sözde bilimsel bir ta- hastaların tıbbi durumlarının bozulması kaçınılmazdır.
kım gerekçeler sunmak kadar dine aykırı başka bir şey
var mı bilmiyorum... Oruç tutan herkes bilir ki, 16 saat • Psikolojik, psikiyatrik ve bilişsel bozulmalar: Uyku bö-
su içmeyen bir beden serseme döner, hele beyin iyice bi- lünmesi ve uzamış açlık-susuzluk nedeniyle dikkat, bel-
ter. Akşama doğru mantıklı düşünmek imkânsız hale gelir. lek, konsantrasyon bozuklukları olasıdır. Tütün bağımlısı
Yani daha sonrasında oruç tuttuğumuz için zihnimiz mut- olanlarda benzer sonuçlar getiren yoksunluk tabloları gö-
lu olabilir ama bedenimiz oruçla mutlu olmuyor… Oruç rülebilir. Panik atak, depresyon, mani, şizofreni, obsesyon,
eziyetli bir ibadettir” (1). Gerçekten de orucu ‘sağlık için anksiyete, öfke kontrol bozukluğu ve demans gibi psikiyat-
çok yararlı olduğu’ argümanına yaslanmadan, dinsel bir rik hastalıklarda da gün boyu ilaç kullanamama nedeniyle
vecibe olarak görüp doğru bir eksene oturtmak ve dinen alevlenmeler olabilir. Bazı insanların açlık, susuzluk ve
de onaylanmış ‘oruç tutmamanın makul olduğu durumla- nikotin eksikliğine bağlı olarak tahammülsüzlük, agresiflik
rı’ dikkate almak gerekiyor. sinirlilik tutumları artabilir. Bu kişilerde psikomotor beceri
Oruç tutmasının önünde mesleki ve tıbbi engel olmayan- zafiyeti, performans ve verim azalması, hata ve kaza oran-
lar için, bir ibadeti yerine getirmek ve manevi arınma ve larında artışlar gözlenir. Özellikle öğlenden iftar saatine
huzur elde etmek için Ramazan ayı en iyi fırsatı sunar. Ay- kadar olan periyodda trafik ve iş kazalarındaki artışlara
rıca, fakirlik ve açlık yaşayan insanlarla empati kurmanın dair İslam ülkelerinden gelen istatistikler vardır (2).
daha etkili bir yolu olmadığına; oruç sürecinde herkesin
bencillikten sıyrılıp biraz daha diğerkâm olabileceğine Mesut Özil’in umre ve oruç hikâyesi:
inanıyoruz. Ama diğer taraftan bir uçuş doktoru olarak da,
tüm kritik işler yapan insanların (devlet adamı, asker, dok- Türk asıllı Alman futbolcu
tor, hakim, veznedar, uzun yol şoförü, pilot, hava trafik bu yıl Mayıs ayında umre-
kontrolörü, uçak bakım teknisyeni, vs.) görev günlerinde ye gitti. Irkçı ve islamofo-
oruç tutmamaları gerektiğini düşünüyoruz. Oruçlu kafayla bik aşırı sağcı Alman basını
yapılabilecek hataların faturasını başka masum insanların veryansın etti. Bir yandan
canlarıyla ödememeleri için bunun Allah indinde bir gü- Türkiye’ye demokrasi, soy-
nahı olmadığını ilahiyat profesörleri de teyit etmektedir (2). kırım ve insan hakları ders-
leri vermeye çalışırken, di-
Oruç tutan insanların tıbbi ve psikolojik durumlarında ğer yandan Müslümanların
gözlenebilecek değişimler şöylece özetlenebilir: hepsini teröre ve şiddete
yatkın, kadınları ezen, çağ-
• Olumlu yönler: Oruç bir tür çilecilik (asceticism) ya- dışı insanlar olarak gören
şantısıdır. Bu sadece mistik güdülerle olmayabilir; politik, basın, Almanya doğumlu ve
askeri, sportif, sağlık gibi idealist nedenlerle de açlık, su- tutucu imajı olmayan bir vatandaşının bir dini vecibe ola-
suzluk, eziyet, mahrumiyet ve hatta ölüm göze alınabilir. rak umreye gitmesini bile içine sindiremedi… Gazeteciler,
Bireyler bir süreliğine fiziksel (yeme-içme, cinsellik) ve Alman milli takımında oynayan Mesut Özil’e, ramazan
psikososyal ihtiyaçlarını bastırdıklarında (self-denial) ru- ayına denk gelen Euro 2016 maçları sürecinde oruç tu-
hen yükseldiklerini hissederler. Dünyevi hazlardan fera- tup tutmayacağını sordular. Yanıtı, ‘doktorunun buna izin
gat etme, azla yetinme, acı çekerek nefs terbiyesi yapma vermediği’ şeklinde idi… Yani, mahalle baskılarına göğüs
(riyazet) veya kefaret ödeyerek günahlardan arınma tu- gerecek kadar dinine bağlı, ama profesyonelliğinin gereği
tumları başka dinlerde de (Hinduizm, Budizm, Musevilik, olarak kritik bir sportif turnuvada performansını azaltacağı
Hıristiyanlık) vardır (3). Tanrıyla yakınlaşma, huşû, derin kaygısıyla oruç tutmayacak kadar seküler bir davranış…
düşünce veya meditasyon modundaki (namaz, sema veya Mesut Özil’i bu örnek tutumundan dolayı tebrik ediyoruz.
yogadaki) insanların yaşadığı manevi huzur, psikoterapi
gibidir. Oruç sırasında böyle bir disosiasyon söz konusu Sonsöz: Askeri ve sivil havacılığımızda yaşamsal
olmasa da; bazı insanları yaşamın anlamı, dünyevi hırslar, misyonlar yüklenen pilot, hava trafik kontrolörü ve
anlamsız çekişmeler, haksızlıklar, sömürü, vs. üzerinde teknik-bakım ekiplerinin performansı futbolculardan
düşünmeye ve ‘iyi insan’ olmaya yönlendirebilir. Gerçek- daha önemsiz değildir.
ten de oruç sürecinde bazı kişilerin çok pozitif (olgunca,
hoşgörülü, affedici, sevecen, yardımsever) davrandıkları Kaynaklar:
görülür. • Mutlu Tönbekici. Vatan Gazetesi-21 Ağustos 2009.
• http://airkule.com/yazar/baslik/792
• Olası tıbbi sorunlar: 2016 yılı gibi yaza denk gelen Ra- • Jarvis WT. Fasting. http://www.ncahf.org/articles/e-i/fas-
mazan aylarındaki oruç periyodunda günlük sıvı alımı ting.html
azalmasına bağlı ‘dehidrasyon’ yaşanması, bunun da bazı
durumlarda (böbrek ve karaciğer yetmezliği, tiroid hasta- Hazırlayan: Prof. Dr. M.Çetingüç
lıkları, hipotansiyon, ishal, böbrek taşı, mide ülseri, anemi, (Bu yazı Airkule sitesinde 13.6.2016 tarihinde yayınlanmıştır.)
astım, alerji, kanser, gebelik, vs.) ciddi sonuçları olabilece-
ği bilinir. 16-18 saat süreyle kanı sulandıran, şeker düze-
yini kontrol eden, nefes açan, tansiyonu, kalp ritmini ve

875

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

UZAYDA GÖRME YETİSİ

Derin uzaya seyahatin konuşulduğu, meteorlar ve Mars ge- bu değişimleri tetikleyebilir. Tabii ki bunların hepsi şu an için
zegenine insanlı uçuşun plânlandığı günümüzde aşılamayan, teoridir ve desteklenmesi için ileri çalışmalara gerek vardır.
fakat yakın zamanlarda aşılabileceği beklenen bazı problem- Uzay dönüşü beyin MR’ını inceleyen son çalışmalardan bi-
ler vardır. Yerçekimi yerden 19 km’ye kadar ki mesafede ko- rinde de BOS’un direkt temasta olduğu pituiter bezde kronik
runmaktadır; buradan sonra azalmakta ve uzay boşluğunda basınca bağlı konkavite tespit edilmiştir (2). Bu durum yerçe-
sıfıra yakın değerlere gelmektedir. Yerçekimsiz ortamın getir- kimsiz ortamda BOS basıncında artış olma ihtimalini destek-
miş olduğu bazı dönüşümler vücuttaki organların dengesin- lemektedir.
de değişimlere neden olabilmektedir. Kemik erimesi, denge Ayrıca beyin venöz ve juguler stazise bağlı lenfatik ve BOS
problemleri, görme azlığı, yorgunluk ve uyku problemleri drenaj azlığının beyin dokusunda osmotik basıncı artmış bir
bunların en başlıca bilinenleridir. Görme azlığı dışındaki so- ortam doğurarak ödeme neden olmasının da optik sinir öde-
runlara mevcut tıp ile önemli oranda çözümler getirilmiştir. mine neden olabileceğini söyleyen görüş de vardır (3). Bu
görüşü savunanlar BOS basıncındaki artışın baş ağrısı, geçici
Özellikle 6 ayı geçen uzay görevlerin- görme kaybı ve çift görme yapacak kadar yüksek olmadığını
de görme problemleri astronotlar için ama normale göre fazla olduğunu savunmaktadırlar. Bunla-
çok sıkıntılıdır. Çünkü uçuş kontrol rın dışında 1-karbon metabolik yoluyla ilgili Folik asit ve B12
panellerinin izlenmesi, raporlama ve vitamin eksikliğinin de yerçekimsiz ortamda görmeyi azalta-
çevresel gözlem bu durumdan etki- bileceğini iddia eden çalışmalar da vardır (4).
lendiğinde uzaydaki güvenlik ve gö-
rev etkinliği de tehlikeye girmektedir. Özet olarak uzaydaki uzun sü-
Thomas Mader ve arkadaşlarının (1) yapmış olduğu yakın za- reli görevlerde görme problem-
mandaki bir çalışmada kısa süreli görev için uzaya çıkanların leri henüz aşılamayan bir sorun
%25’inde, 6 ayı bulan uzun süreli çıkanların ise %50’sinde olarak devam etmektedir. Yakın
özellikle yakın görme azlığı (hipermetropi) gelişmektedir. görmedeki değişime adaptasyon
Bu durum, bu kişilerin yarısında dünyaya dönüşten sonra- için uzayda kullanılan “Uzay
ki haftalar ve aylarda da sebat etmektedir. İlginç bir bulgu Gözlükleri” ile problem geçici
olarak, çalışmaya alınan astronotların çoğunda göz küresi- aşılmaktadır. Özellikle Mars gibi yolculuğun 6 aydan uzun
nin arkasında öne itilmeyi destekleyen düzleşme ve optik sürdüğü görevler için görme azlığındaki çözümsüzlük bu gö-
sinirde ödem görülmüştür (Resim 1). Göz sinirindeki ödem revi şu an için imkânsız kılmaktadır.
tedavi edilmezse kalıcı çevresel görme kaybı ve sonunda kör-
lüğe kadar gidebilmektedir. Bunun dışında Optik Koharens Hazırlayan: Dr. Okan Öztürk. Eskişehir Özel Anadolu Hastane-
Tomografi (OCT) tetkiklerinde uçuş öncesi ve sonrası reti- si. Göz Hast. Uzmanı
na sinir lifinde kalınlaşma ve koroidal katlantılar da ödemi Kaynaklar:
destekleyici bulgulardır (Resim 2). Bu bulgu kafa içi basınç 1. Mader TH, Gibson CR, Pass AF, et al. Optic disc edema,
artışında görülenlere benzemektedir. Fakat bu astronotla- globe flattening, choroidal folds, and hyperopic shifts observed
rın dünyaya dönüşünde bakılan beyin-omurilik sıvısı (BOS) in astronauts after long-duration space flight. Ophthalmology.
basıncı normale göre anlamlı bir artış göstermemiştir, ancak 2011 Oct;118(10):2058-69.
uzayda BOS basınç ölçümü yapılamadığı için ne yazık ki bu 2. Kramer LA, Sargsyan AE, Hasan KM. Radiology. Orbita land
kısım bilinememektedir. Daha da ilginci bu kişilerde kafa içi intracranial effects of microgravity: findings at 3-T MR imaging.
basınç artışını destekleyen baş ağrısı, geçici görme kaybı ve 2012 Jun;263(3):819-27.
çift görme görülmemiştir. Araştırmacılar bu durumla ilgili de 3. Berdahl J, Fleischman D, Allingham RR, Fautsch M. Disc swel-
pek çok teori sunmuşlardır. Yerçekimsiz ortamda vücuttaki ling and space flight. Ophthalmology. 2012 Jun;119(6):1290;
kanın önemli bir kısmı kalpten yukarda toplanır. Bu durum author reply 1291.
beyin venöz basıncında artışa neden olur. Bunun dışında 4. Zwart SR, et al. Vision changes after space flight are related
yerçekimsizlik BOS akışkanlığını yavaşlatır ve içerik olarak to alterations in folate and vitamin B-12 dependent one-carbon
değişmesine sebep olur. Ayrıca göz içi basınç azalması da metabolism. 2012 J Nutr 142: 427–31.

Resim 1: Uçuş sonrası T2 gra- Resim 2: Uçuş öncesi ve sonrası OCT analizinde retina kalınlık artışı ve koroidal katlantılar
fide görülen göz arka kutuptaki
düzleşme ve optik sinir ödemi

876

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Vaka Raporu

Serebral Kavernös Malformasyonların
Havacılık Tıbbı Açısından Değerlendirilmesi

Olgu: 15 yıldır askerlik hayatı ve 3 bin saat uçuşu olan 33 siyonunu inceleyen pek çok ya-
yınlanmış seri de uzun dönemde
yaşında erkek bir deniz havacısı; yakınması yok. Birinde AVM iyi sonuçları göstermektedir, fakat
ve CCM, diğerinde ise AVM olan kendisinden daha yaşlı iki er- yüzeysel lezyonların rezeksiyo-
kek kardeşi var. Familiyal CCM ön tanısı ile MR yapıldı. MR’da nundan daha fazla morbidite riski taşırlar. Tarnaris ve arkadaşla-
en büyüğü 1.5 cm olan, sol hemisferde supratentorial yerleşimli rı, beyin sapı CCM tedavilerinin sonuçlarını değerlendirdiler ve
3 adet CCM ve hemisferler boyunca noktasal mikrohemorajiler cerrahi ile konservatif kalmanın sonuçlarını kıyasladılar ve cer-
görüldü. Pilot, normal muayenesi birlikte asemptomatik kalmaya rahi tedavinin istatistik olarak daha üstün olduğunu gösterdiler.
devam etti ve bu bulgulardan önce görevi için fiziksel olarak ta- Birçok el kitabı, asemtomatik lezyonların 1-2 yılda bir MR ile
mamen uygun olduğu düşünülmüştü. takibi ve iyi sonuç alınan lokalizasyonlardaki lezyonların cer-
rahi rezeksiyonunu önermektedir. Multipl lezyonu olan veya
Havacılık Tıbbı Yaklaşımı: CCM’li hastalardaki esas CCM’nin familyal formunu düşündüren öyküsü olan hastalarda,
kromozom mutasyonunu gösteren genetik testler önerilir. Gene-
risk, ani gelişen yetersizlik durumudur. CCM’li hastaların %20 tik mutasyon nedeniyle yüksek riskli olan olgular, mutlaka yıllık
-30’u hayatlarının bir döneminde semptomatik olabilirler. Ge- MRI kontrolüne alınmalıdır.
nellikle bu dönem hayatın 3. ve 5. dekatı arasında olur. En yay-
gın semptom nöbet geçirmedir (%58), bunu nörolojik defisitler AME’nin rolü: Uçucularda CCM oluşu, dikkatli bir de-
ve intrakranial hemorajiler izler. İlk tanıdan sonra, hastaların
%4.3’ü hayatlarının bazı dönemlerinde nöbet geçirirler. Nöbet ğerlendirme ile potansiyel bir yetersizlik yaratabileceği nede-
geçirenlerin %30’unda tonik klonik nöbetler veya jeneralize niyle havacılık tıbbı hekimlerine yönlendirilir. Havacılık tıbbı
olan fokal nöbetler görülür. CCM’li olguların yıllık nöbet riski muayeneleri el kitabında belirtilen diğer serebral vasküler mal-
%2.4’dür ve ilk nöbet için ortalama yaş 42’dir. Supratentorial formasyonlar gibi, serebral kavernöz malformasyonlar da AME
lezyonlar genellikle nöbet geçirerek başlar, beyin sapında olan- tarafından özel bir değerlendirme için FAA Aeropace Medical
lar ise daha çok fokal nörolojik defisitlere yol açar. Duyusal de- Certification bölümüne refere edilir. Buradaki kabul gereklilikleri
ğişiklikler, vertigo ve çift görme ise diğer nöroloji semptomlardır. ise, tüm medikal kayıtlar, yeni tarihli nörolojik değerlendirme ve
Serebral hemoraji oranı %2.4-10.6 arasındadır. Hemoraji riski raporu, uygulanmışsa ilaçların adı, dozajı ve yan etkilerini içerir.
lezyon sayısı ile artmaktadır ve yeni lezyonlar hasta başına yılda
0.4 oranı ile artmaktadır. CCM zemininde gelişen hemorajile- Sonuç: MR sonuçlarını temel alarak, pilotun uçuş doktoru,
rin kliniği hafiften ölüme sebebiyet vermeye kadar değişebilir.
Gerçekte ise birçok hemoraji asemptomatiktir. 40 vakalık LaBa- uçucunun uçuş görevlerinden alınmasını tavsiye ederek, olguyu
uge ve arkadaşlarının familyal CCM çalışmasında, hemorajilerin US Navy nöroloji uzmanıyla konsülte eder. Nöroloji uzmanı, ar-
2/3’ünün asemptomatik olduğu görüldü, hemorajiler sadece ru- tan nöbet ve hemoraji riskini belirterek uçuşların askıya alınması
tin MRI çalışmasında bulundu. Klinik olarak önemli hemorajiler kararı verir. Pilot bu karara itiraz etmiş ama kesin karar henüz
için önemli risk faktörleri, geçmişte hemoraji olması, beyindeki verilmemiştir.
derin lokalizasyonu, lezyon sayısı ve ailesel olmasıdır. Familiyal
CCM olgularında hemoraji oranı, her hastada yılda %4.3-13’dür. Etyoloji: Serebral kavernös malformasyonlar (CCM), 3 mil-
Bu oran asemptomatik kanamaları da içerir. Lezyon boyutu, ka-
nama sıklığı ile ilişkili değildir, fakat semtomatik lezyonlarda yondan fazla Amerikalıyı etkilediği tahmin edilen serebrovas-
görülen hemorajiler, asemtomatiklerden genellikle daha büyük- küler malformasyonların 3 tipinden biridir, CCM’lar, serebral
tür. Kanamanın tekrarlaması yaygındır, basılı yayınlarda %5-60 vasküler malformasyonların %15’ini oluşturur ve prevalensi-
arasında değişir ve ikinci kanama için ortalama zaman 8 aydır. nin 200-600’de bir olduğu tahmin edilmektedir. CCM insidan-
Yayınlanmış serilerde tekrar kanama oranları çok farklılıklar gös- sı MR’ın daha çok kullanımı ile artmaktadır. CCM’lar sporadik
terir, fakat, tekrarlayan kanama oranlarının, ilk kanaması ağır veya ailesel olabilir. Sporadik lezyonlar sıklıkla tek, familyal
olanlarda ve kadınlarda daha yüksek olduğuna dair bir eğilim olanlar ise genellikle multipdir. Familyal olanlar, otosomal do-
vardır. Bazı çalışmalar kanama tekrarının 2-3 yıl sonra giderek minant geçişlidir. Familyal olguların yarısı Meksika kökenli
azaldığını gösterirken, diğer bazı çalışmalar ise artan riskin de- İspanyol’dur. CCM’lar nöbet, hemoraji ve fokal nörolojik defisit
vam ettiğini göstermektedir. Lezyonlar semptomatik ve supraten- gibi majör riskleri beraberinde getirir. Nöbet en yaygın semp-
toriyal ise, cerrahi, harika sonuçlar vermektedir. Pek çok basılı tomdur, ortalama 42 yaşında ortaya çıkar. Geriye dönük olarak
seri, düşük morbidite ve çok az mortalite ile birlikte semptom- yapılan familyal olgu çalışmaları, hemoraji riskini, bir yılda olgu
ların azalması veya tamamen iyileşmesini göstermektedir. Daha bazında %4.3-13 olarak belirlemiştir ve yıllık rekürren hemoraji
derin yapılarda veya beyin sapında yerleşmiş lezyonların rezek- riski birinci yılda %18 iken, ilk hemorajiden 5-10 yıl sonra %3’e
geriler. Diğer semptomlar, baş ağrısı, baş dönmesi, çift görme
ve duyusal semptomlardır. Tedavi büyük oranda semptomlara,
lezyon lokalizasyonuna ve hastalığın familyal olup olmadığına
dayanır. Semptomatik olan supratentoriyal lezyonlarda, cerrahi
yaklaşım oldukça başarılıdır. Asemtomatik lezyonlar ise MR ile
1-2 yılda bir radyolojik olarak takip edilmelidir. Familyal oldu-
ğundan şüphe duyulan olgularda kişi ve aile bireyleri için gene-
tik analiz tavsiye edilir.

Kaynak: John E. Moore, Christopher A. Orsello. Aeromedical
considerations cerebral Cavernous malformation. The Federal
Air Surgeon’s Medical Bulletin. 2016 Vol. 52 (2): 11-12.
Çeviri: Dr. Abdullah Özkardeş. Uçuş Dr. İstanbul Memorial Has-
tanesi Nöroloji Uzm.

877

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Vaka Raporu

MORBİD OBEZ HASTANIN PAKİSTAN’DAN ABD’YE
TİCARİ UÇAKLA SEDYELİ TRANSFERİ

Olgu: 11 yıldır Pakistan’ın Lahore kentinde yaşayan sigortasının olmaması ve finansal sıkıntılarının olma-
sıydı. Bu yüzden işlemler büyük dikkatle yapılmalı,
bir ABD vatandaşı olan hasta, 6 ay önce geçirdiği ab- iptaller ve ertelemeler nedeniyle hastanın daha da
dominal operasyon sonrası tam olarak iyileşememiş, kötü bir finansal duruma düşmesi engellenmeliydi.
mobilize olamamış ve ağırlığı 200 kg olmuştur. Yatak
yaraları açılmış ve solunumu kötüleşerek sürekli ok- Çözüm: Tüm transferler için uygulanan standart
sijen alır hale gelmiştir. Taburculuğu müteakip ufak
bir kaç stres kırığı oluşmuş, bu da mobilitesini iyice protokoller takip edilerek bir ön transfer plânı oluş-
sınırlamış, tekrar hastaneye geri dönmesine sebep turuldu. Marm Medikal ekibi elde edilen tıbbi bilgi-
olmuştur. Aylardır bu halde hastanede yatan hasta leri değerlendirdi. Sık çalıştığımız havayolu firması
New York şehri yakılarındaki evine dönmek istemek- ile konu paylaşıldı. Hastanın transportunu gerçek-
tedir. ABD Konsolosluğu hastanın ülkesine dönüşü leştirmek için öncelikle bir doktor ve uçuş hemşire-
için yardım etmeye karar vererek ekibimizden destek si hastanın bulunduğu Lahore’a gidecek ve uçuştan
talep etmiştir. bir gün önce hastayı görerek dispatch ekibine uçuş
Marm Assistance tıbbi transfer ve tahliye birimi, tec- için onay vereceklerdi. Tıbbi ekibin kanaati, hastanın
rübeli ekibiyle tüm hastaların ticari havayolu, hava uçuşa uygun olduğu idi. Ancak havayolu şirketi ve
ambulans ve karadan transferlerini, alınacağı yata- yer ekibi sedye onayı verirken hastanın klinik bilgile-
ğından gideceği yatağa kadar organize etmekte ve rini fiziksel gereksinimlerini tam olarak göz önünde
gerçekleştirmektedir. Son hedefe ulaşılana kadar
karşılaşılacak her şey plânlanmakta ve oluşabilecek
problemlere karşı önemler alınmaktadır.

Sınırlamalar: Hasta son 3 aydır kesintisiz hastane-

de yatmakta ve şu komplikasyonlarla uğraşılmaktay-
dı:
• Uyku apnesi ( düzenli olarak 4-5 l/dk O2 alıyor)
• Ayakları üzerine basamama (Ancak 6 kişinin deste-
ği ile mobilize oluyor)
• Multipl dekübitler.
Bu subakut sorunlar, hastanın aktif sorunları olan
Obeizite, Hipertansyion ve Diyabet problemlerine
eklenmiştir. Bu nedenle transfer isteğine yaklaşımı-
mız hep temkinli oldu. Diğer bir sorun da hastanın

Resim 1: Pakistan International Airlines Uçağı Resim 2: Hasta için kullanılan, benzer bir ticari havayolu sedyesi

878

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

bulundurmamış, 200 kg’lık bu yatalak hastanın uça-
ğa alınması ile ilgili hazırlıkları tamamlayamamıştı.
Havaalanına varıldığında hastayı taşıyacak bir teker-
lekli sandalyenin veya sedyenin olmadığı görüldü.
Havayolu şirketi, yer hizmetleri, uçuş ekibi ve Marm
Medikal ekibinin görüşmeleri sonrası bunlar bulunsa
dahi, bu uçağın ön kısmına erişimi sağlayan koridora
sedyenin sığmayacağı anlaşıldı. Bunun üzerine hasta
hastaneye geri götürüldü.
Başka şirketlerle yapılan görüşmelerde sedyede veya
oturarak transfer değerlendirmeleri yapıldı. Bu bekle-
me dönemi esnasında hastanın oksijen ihtiyacı 0-2 l/dk
seviyelerine düştü. Pakistan Airlines’in onay vermesi
ile ekip tekrar hazırlıklarını tamamladı; sedyeli ve ok-
sijen destekli olacak şekilde uçuş plânlaması yapıldı.

arasında görüşmeler yapıldı. Yeniden Lahore’da ya-
pılana benzer bir askı sedye sistemin kurulması ve
hastanın arka kapıdan ambulifte alınması gerektiği
anlaşıldı. Hasta yine bir süre rahat olmayan pozis-
yonlara girdikten sonra ambulifte alındı ve Sosyal
Hizmetlerin aracına teslim edildi. Tedavisinin deva-
mı için ilgili hastaneye doğru yola çıktı.

ABD Konsolosluğunun da büyük destekleriyle hasta Tartışma: Böylesi sıra dışı bir transferin gerçekleş-
özel izinle apron bölgesine alınabildi ve ambulift ile
arka kapıdan uçağa yanaşıldı. Ancak arka kapı dahi mesinden kısa süre sonra 240 kg’lık başka bir has-
bu hasta için çok dardı. Hastayı içeri taşımak için al- tanın transferi ile ilgili de istek aldık. Tecrübelerimi-
ternatif bir yol aranmaya başlandı. Bu, hastanın ülke- ze göre havayolu ve yer hizmeti firmalarının bu tip
sine dönmek ve sevdikleriyle birlikte olması için son obez hastalar için uygun taşıma imkânını sağlaya-
şansı olabilirdi. Eldeki çarşaflar, battaniyeler ve diğer madıkları görülmektedir. Fakat havacılığın gelişmesi,
ekipman kullanılarak bir tür askı tipi sedye oluştu- obezitenin artması ve insanların hareketliliğindeki
ruldu ve 6 paramediğin yardımıyla bu dar alandan artış sebebiyle böylesi sıra dışı transfer taleplerinin
geçmesi sağlandı. Bu süreçte yatak yaraları sebebiyle zamanla rutinleşmeye başlayacağını düşünüyoruz.
hasta zor anlar geçirdi. Uçak dizaynı yapan firmaların koridorları, koltukları
ve özellikle kapıları ve köşeleri daha geniş şekilde
Vital bulguları normal olan hastanın uçuşa uygun plânlamaları gerekmektedir. Bunu bazı hava ambu-
olduğu görüldü. Uçuş süresince de satürasyonu ve lans firmaları yapmaya başlamıştır. Geliştirilecek ge-
vital bulguları düzenli takip edildi. Belirli aralıklarla niş tipli vakum sedyeler de, hem hastayı fikse etmek-
pozisyonu değiştirildi, ilaçlarını verildi. Bu şekilde te hem de hastanın uçağa yüklenmesinde askı-sedye
hastanın takibi 19 saatlik süre boyunca sedyede de- yerine de kullanılabilmesinde işlev görecektir.
vam ettirildi. 2 l/dk oksijeni hasta iyi tolere etti ve Mevcut koridor ve koltuk boşlukları da obez bir has-
satürasyon %92 civarında stabil kaldı. tanın özellikle de sadece yardımla ilerleyebiliyorsa,
geçişine uygun değildir. Birden fazla ekonomi sınıfı
New York JFK Havalimanına inişi müteakip Medi- koltuk alındığında dahi diz mesafesi yeterli olmadı-
kal ekibimiz, EMTler, uçuş mühendisleri ve NYPD ğından hastanın rahat bir şekilde oturması ve giriş
çıkışı mümkün olmamaktadır. Ayrıca uluslararası
havaalanı protokollerinde obez hastalara destek ver-
mek üzere özel tekerlekli sandalye ve sedye bulun-
durulmasına dair kurallar getirilmelidir.

Hazırlayanlar: Dr. Saifullah Khan, Dr. Mevlüt Cen-
giz (Marm Assistance, İstanbul)

Yazışma: [email protected]

879

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Psikolojik Sağlamlık, Zihinsel Dayanıklılık, Direnç

Askeri pilotlarda ve astronotlarda fiziksel ve zihinsel ola- 2. Zorlayıcı yeni durumlarla başa çıkmada mücadele
rak yüksek standartlar aranır. Stres, yorgunluk, açlık, uy- azmi, meydan okuma (Challenge),
kusuzluk, acı, işkence, tehdit ve hastalıklara uzun süreli 3. Durumun akışını kontrol altında tutabilme (Control),
direnç gösterebilmek, hem fiziksel hem de zihinsel olarak 4. İşi başarmada sorumluluk üstlenme, sebat etme, vaz
dayanabilmek (stamina, resilience, hardiness, robust) sa- geçmeme (Commitment).
vaşçı meslekler için önemli ve gerekli becerilerdir. Bu kişi- Zihinsel dayanıklılık, spor psikologları, koçlar, iş dünyası
lerin beyinlerinde nöroplastisite yeteneklerinin fazla oldu- liderleri ve komutanlar tarafından önem verilen bir ko-
ğu sanılmaktadır. Bunlarda kaçıngan tutum az, tehditleri nudur. Dr. Peter Clough ve arkadaşları tarafından 2002
algılama hafif, korkularla yüzleşme kapasitesi, otonomi ve yılında geliştirilen MTQ48 testi ile yapılan değerlendir-
özgüven yüksek bulunmuştur (1). melerde, MT puanı yüksek olan kişilerin daha az anksi-
Askeri havacılıkta, savaşçı rolüne (warrior role) yatkın ve yete, depresyon ve yorgunluk yaşadıkları; daha rekabetçi,
psikiyatrik bozukluk geliştirmeye dirençli, sağlam kişilik- girişken, dışa dönük, güvenli ve kontrollü oldukları; başa
ler (hardy personality) tercih sebebidir (2). Bu nedenle çıkma ve problem çözme stratejilerinin daha iyi olduğu
ABD’de savaşacak askerlerin eğitildiği West Point Askeri görülmüştür (5). Askeri havacılıkta pilot adaylarında böyle
Akademisinde ve Army Ranger okulunda her türlü zorluk bir test uygulanmamakla birlikte, zımnen böyle dayanıklı
ve mahrumiyet yaşatılarak fiziksel ve zihinsel direnç ve kişilerin arandığı ve makbul sayıldığı söylenebilir.
dayanıklılık testleri yapılmaktadır. Amaç, dirençsiz kişile-
rin elenmesi yanında, dirençli olanların da bağışıklıkları- Psikolojik sermaye
nın pekiştirilmesi ya da bir zırh edinmeleridir. (Psychological capital-PsyCap):
Askeri havacılığın da dahil olduğu zor işler için aday seç-
me-eleme süreçleri, bir anlamda ‘çürük elmaların’ (bozuk
yumurtaların, defolu kişilerin) ayıklanması ve sağlamla-
rın bulunması işlemidir. Sonraki periyodlarda askeri pilot
adaylarına (komandolarınki gibi) doğayla mücadele etme,
yön bulma, barınma, su ve yiyecek temin etme gibi hayat-
ta kalma (survival) eğitimleri verilerek sağlamlık durumu
test edilir veya pekiştirilir.

Zihinsel dayanıklılık (Mental toughness): Bireyin dayanıklı, kendine yeterli, ümitli ve iyimser olma-
sı pozitif psikolojik servetidir. Bu, stres algısını hafifletici,
Zorlu eğitimlerde, iş- uyumu ve iyi hissetmeyi arttırıcı işlev görür (6). Askeri pi-
kence-açlık-savaş-esir- lotların fiziksel ve psikolojik olarak güçlü (turp gibi) kişiler
lik-hapislik gibi güç oldukları inancı kısmen doğrudur; ama onların bedensel
durumlarda; oyun, ve ruhsal streslere karşı tamamen bağışık oldukları anla-
yarış ve müsabakalar- mına gelmez. Yoğun ailevi, sosyal, mesleki ve biyolojik
da motivasyonunu ve sorunlar hem performanslarını hem de psikolojilerini bo-
özgüvenini kaybetme- zabilir (7). Aile, toplum, doğa ve kişilerarası ilişkilerdeki
den, pes etmeden zor- ciddi zorlanmalarda bireyin tepkileri, adaptasyon (daya-
luklara karşı direnme nıklılık) veya malaptasyon (psikopatoloji) biçiminde ola-
ve yenme becerisidir. bilir. Zorlanma fazla ise fiziksel ve psikolojik kırılmalar
Doğuştan gelen veya olabilir. Bunun belirleyicileri; kültür, eski deneyimler,
çocukluk çağı yaşantılarından edinilen bir yetenek olmak- çevresel destek, kişilik yapısındaki kırılganlık, vs’dir. Bü-
la birlikte, özel eğitimlerle kazanılması da mümkündür. tün bunlar dikkate alınarak hem fiziksel (survival), hem de
1912 yılında bile fiziksel dayanıklılığın yanında; uyanık zihinsel eğitimler yapılmaktadır.
bir beyin, keskin algı ve seri tepki gibi bilişsel becerilerin
de pilotaj için çok önemli olduğu fark edilmişti (3). Zor- Mindfulness eğitimi: Stresli durumlarla karşılaşma-
luklar ve olumsuzluklar karşısında yılmamak, yıkılmamak,
güçlü kalmak, düşünce kalkabilmek, uyumlu ve esnek nın ve mücadele etmenin kaçınılmaz olduğu görevlere
davranmak, özellikle askeri pilotun sahip olması gereken karşı zihinsel hazırlık amacıyla yapılan bir eğitimdir. Bi-
niteliklerdendir. Düşük psikolojik ve fiziksel sağlamlığa reylerin güvenli ortamlarda maruz bırakıldıkları stresli du-
sahip bireylerin anksiyete, depresyon, intihar, alkolizm, rumları kabullenmesini, alışmasını ve bakış açısını değiş-
madde bağımlılığı ve mesleki başarısızlık gösterme olasılı-
ğı görece fazladır (4).
Zihinsel dayanıklılığın 4 bileşeni (4-C) şunlardır:
1. Kendine güven, o işi yapabileceğine inanma (Confiden-
ce),

880

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

tirmesini (bilinçli yaşamayı, meditasyon benzeri dingin bir mücadelesinde bütün ahlâki değerlerini kaybeden tutuk-
zihin oluşturmayı) hedefler. Stresli durumla ilgili gerçekçi lular yaşamaya devam edebiliyordu. Dürüst olsun olma-
bir farkındalık kazanmak, olumsuz önyargılardan kurtul- sın her yola, hırsızlığa, ihanete ve Nazilerle işbirliğine gi-
mayı sağlar. Bilişsel çarpıtmalardan (negatif düşünce setle- renlerin, onlar adına işkencecilik yapanların, soydaşlarını
rinden) kurtulmak, öğrenilmiş çaresizliğe karşı iyimserliği gaz odalarına sürenlerin hayatta kalabildiklerini görmüştü.
arttırmak, psikoterapilerin de konusudur. Sonuçta fiziksel Belki de bu yabancılaşma sayesinde kendilerini koruyu-
ve psikolojik dayanıklılık yükseltilir; gerçek stresli durum- cu bir kabukla kaplamaktaydılar. Bu, direnmenin ahlâksız
larla karşılaşıldığında abartılı korkular bloke olur. Yani veya negatif yönüydü. Bazıları bedensel ve moral acılara
amaç, beyni sadece gerçek tehlike durumlarında makul dayanamayıp elektrik verilmiş tel örgüleri tutarak intiha-
ölçüde korku duyup, gerçekdışı tehlikelerde korkmama ra niyetlenmekte, ama cesaret edememekteydi. Üçüncü
konusunda eğitim vermektir. grupta, yaşamak için bir nedeni olanlar vardı ve onların
bu işkencelere felsefi nedenlerle dayanabildiğini gözle-
Yabancılaşan ya da yaşamına anlam katanlar mişti (8). Azmin ve motivasyonun yüksekliğinde, yapılan
acıya direnebilir: Polonya’nın Krakow şehri yakınla- mücadelenin haklılığına, çekilen acıların yüce amaçlar
için olduğuna inanmış olmak (idealist güdüler) çok önem-
rında 1940 yılında inşa edilen Auschwitz Nazi Toplama lidir. Nietzche’nin şu sözleri bu durum için de uygundur:
Kampında 4 milyon Yahudi yok edilmişti... Bu kampta ezi- “Gerçek bir yaşama nedeni olan insanlar her tür zorluğa
yet görmesine karşın kurtulanlardan biri olan Avusturyalı katlanabilir.”
Yahudi psikiyatr Dr. Viktor E. Frankl, psikolojik ve felsefi
yorumlarını ‘İnsanın Anlam Arayışı’ başlıklı kitabında top- Sinemada psikolojik ve zihinsel
lamıştır. 200 kişilik barakaya 1.500 kişinin tıkıştırıldığı, bir dayanıklılık öyküleri
kuru ranzada 9 kişinin yattığı, çok az yiyecek verildiği bu
kampta yazar, gaz odasına gönderilme tehdidi altında, so- Gemi veya uçak kazası sonunda ıssız adaya çıkan; burada vah-
ğukta, tekme-tokat-kamçı yiyerek, lağım temizleme ve de- şi doğa, tehlikeli hayvanlar, yerliler, beslenme, hastalık vb. gibi
miryolu inşaatlarında çalıştırılmıştı. İnsanların acı ve ölüm zorluklarla baş etmek zorunda kalan insanların hikâyeleri roman
olayları karşısında giderek duyarsızlaştıklarını, duygusal ve filmlere konu olmuştur (Robinson De Crusoe-1719, Mercan
körlük-ölülük (apati) içine girdiklerini gözlemlemişti. Sa- Adası-1857, Sineklerin Tanrısı-1954). Aşağıda benzer konuları
dece yıllar boyu o kamptan bu kampa nakledilen, varoluş işleyen diğer bazı roman ve film öyküleri özetlenmiştir:

127 Saat. 2002 yılında Aron Ralston’un başından geçen ger-

çek bir hikâyenin anlatıldığı 2010 yapımı Oscar adayı olmuş
Amerikan filmi. Utah’da Moab yakınlarında yalnız başına keyifli
bir kanyon yürüyüşüne ve keşif gezisine çıkan bir dağcı (James
Franco), yuvarlanan bir kayanın kolunu sıkıştırması sonucu kan-
yonun derinliklerinde mahsur kalır. Kolunu kurtarmak için bütün
uğraşları sonuçsuz kalır. Yiyeceği az, suyu kısıtlıdır; cep telefonu
çekmemektedir, fenerinin pili tükenmek üzeredir. Buna rağmen
sürekli çözüm arar, kendini rahatlatmak için şakalar yapar, güç
toplamak için uyumaya çalışır. Suyunu idareli kullanır, idrarını
biriktirir ve suyu bitince içer. 127 saat (5 gün) geçtikten sonra
kangren olmuş kolunu, körelmiş çakısıyla zorla keserek kurtulur.
Çok büyük acılar içindedir; aç, susuz, yorgun ve uykusuzdur.
Gene de kayalardan tırmanır, halatları yardımıyla iner, pis bir bi-
rikintiden kana kana su içer. Artık tükenmiştir; kavurucu güneş
altında yürüyüşüne devam ederken uzakta bazı insanları görür,
bağırarak yardım ister. Gelen dağcıların çağırdığı helikopter ile
kurtarılır...

881

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Boyun eğmez. (Unbroken. Story of Survival, Resilience, and Pi’nin Yaşamı: Hindistan’da bir gemi kazasında 300 kiloluk

Redemption): Gerçek bir olaydan sinemaya aktarılmış olan 2014 bir Bengal kaplanı ile okyanusun ortasında bir filikada baş başa
yapımı Amerikan filmi. (Yönetmen: Angelina Jolie. Başrol: Jack kalan, açlık ve susuzlukla birlikte kaplanın kendisini parçalama-
O’Connell.) Louie Zamperini isimli olimpiyat şampiyonu, İtalyan sına karşı da 227 gün boyunca mücadele eden 12 yaşında bir
asıllı Amerikalı atlet, 2. Dünya Savaşında bir uçak kazasında 47 çocuğun ‘survival’ hikâyesi…
gün denizde kaldıktan sonra Japonlar tarafından kurtarılır. Esir
kampında maruz kaldığı fiziksel ve psikolojik işkencelere dayan-
ma hikâyesi.

Şafak Harekâtı. (Rescue Dawn). Christian Bale’in başrolünde Yeni Hayat.

oynadığı ve gerçek bir öyküye dayanan 2006 yapımı Amerikan (Cast Away):
filmi. Vietnam’da ormanlık alana düşen bir Amerikan deniz pi- Başrolünde Tom
lotunun maruz kaldığı işkencelere direnmesinin, kaçış ve kurta- Hanks’in oyna-
rılışının öyküsü... dığı 2000 yapımı
Robert Zemeckis
filmi. Bir kargo
firmasının titiz
mühendisi olan
Chuck Noland,
firmanın Malezya
şubesine gitmek-
te iken, uçak fırtına nedeniyle Pasifik Okyanusunda düşer. Issız
bir adaya çıkan Chuck orada Robinson hayatı yaşar. En kötüsü
yalnızlıktır; aklını kaçırmaktan koruyan şey, bir voleybol topuna
kanlı elleriyle tesadüfen oluşturduğu yüze benzeyen şekil ve onu
Wilson adıyla arkadaş edinmesidir (alter ego). 4 yıl sonra kurta-
rılıp evine döndüğünde, hasretle kavuşacağını umduğu sevgilisi-
nin evlenip bir de çocuğu olduğunu görür. Bu, onun için ikinci
bir travma ve yalnızlığa dönüş nedeni olur…

Hazırlayan: Prof.Dr. Muzaffer Çetingüç

Diriliş. (The Revenant): 2016 yılında Leonardo Dicaprio’ya Kaynaklar:

Oscar ödülü kazandıran filmde, 1823 yılında kürk avcısı Hugh 1. Cicchetti D. Aşırı stres altında dayanıklılık: Çok katmanlı bakış açısı. World
Glass’ın başından geçen zorluklar anlatılır. Büyük bir boz ayının Psychiatry (Türkçe Basım),
saldırısıyla ölümcül yaralanmalara rağmen ölmemek için dire- Ekim 2010. s. 145-54.
nen, şelalelerde sürüklenen, donmanın ve açlığın sınırlarında çiğ 2. Reid GE. Aviation Psychiatry. In: Ernsting J, Nicholson AN, Rainford DJ. (Eds).
et, canlı balık, vs. yiyerek hayatta kalan ve oğlunu öldüren kişi- Aviation Medicine.
den intikam alan bir adamın hikâyesi… Filmin mottosu: “Nefes Butterworth&Heinemann. 3rd Edit. Oxford UK. 1999, pp. 399-400.
alabildiğin sürece savaş, pes etme!” 3. Cox BD, Schmidt LL, Slack KJ, Foster TC. Assessment and selection of military
aviation and astronauts. In: Kennedy CH, Kay GG. (Eds). Aeromedical Psychology.
Ashgate Pub Ltd. England, 2013. pp. 17-36.
4. Avcı D, Sabancıoğulları S. Hemşirelik öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzey-
lerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Sempozyum. 2015;6: 23-29.
5. Clough P, et al. Mental Thoughness. MTQ48, 2010. (www.corporate-energising.
com)
6. Slack KJ, Schneiderman JS, Leveton LB, Whitemire AM, Picano J. Risk of adver-
se cognitive or behavioral conditions and psychiatric disorders. (Evidence Report)
NASA L.B.Johnson Space Center, Houston TX. Aug 24, 2015. pp. 32,63.
7. Morse JS, Bor R. Psychiatric disorders and symptoms among pilots. In: Bor R,
Hubbard T. (Eds). Aviation Mental Health: Psychological Implications for Air Trans-
portation. Ashgate Pub. USA. 2006. p. 123.
8. Frankl VE. İnsanın Anlam Arayışı. 5. Baskı. Türkçesi: Selçuk Budak. Öteki Yayı-
nevi, 1997, İstanbul. s. 9-37.

882

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

PİLOTLARDA AİDS VE HİV (+) OLGULARI

HIV seropozitif ve an- AIDS’e ilerleme ihtimalini azaltmak ve hastalıksız olma halini
tiviral ilaç kullanan uzatmaktır.
pilotlar FAR 67/113,
213 ve 312 klozları- İkilem: 1997 Kasım ayındaki FAA politikası değişikliğine ka-
nın (a) ve (c) parag- dar, antiviral kullanan HIV (+) pilotlar yasal olarak uçamıyor-
raflarına göre ‘Genel lardı. Bu nedenle profesyonel pilotlar öncelikle işlerini sonra
Sağlık Durumu’ açı- da sağlık sigortası haklarını yitiriyorlardı. Tıbbi güvence ol-
sından hiçbir tıbbi madığından çoğunun sağlık durumu ve hayat kalitesi hızla
sertifikasyon sınıfına kötüleşiyordu. Uçmaya devam edebilmek için ilaç almayı
uygun değildirler. reddettiklerinde ise yine sağlık durumları hızla kötüleşiyor
Bununla birlikte daha veya uçuşla ilgili nörolojik defisitleri artıyordu.
önce diskalifiye olmuş pilotların havacılık tıbbı uzmanlarının, Bu ikilemle yüz yüze kalan pilotlar tıbbi durumlarını AME’ler-
hukukçuların, Virtual Flight Surgeon doktorları ve ALPA’nın den ve FAA’dan saklayarak sertifikalarını korumaya çalışıyor-
aeromedikal ofisinin birlikte yaptıkları baskılar sonucunda lardı. Bu durum tıpkı kalp hastalıkları, diyabet, madde kulla-
Federal Air Surgeon, çok sıkı olan bu kuralı biraz gevşetmeye nımı ve benzeri tıbbi durumları olan pilotlara tıbbi sertifika
karar vermiştir. Bu baskılarla ilgili olarak ALPA Aeromedical verilebilmesi kararının öncesindeki duruma benzemektedir.
Ofisinin 28 Mart 1997 tarihli dilekçesine göz atılabilir. Gü- Sayılan hastalıklarda da tıpkı burada olduğu gibi tıbbi du-
nümüzde antiviral kullanan HIV pozitif pilotlara, FAR part ruma tanı konması veya tedaviye başlanması kesin ve kalıcı
67.401’e göre Special Issuance sınıfında FAA tıbbi sertifikas- olarak tıbbi diskalifikasyon anlamına gelmekteydi.
yon verilebilmektedir. Pilotların durumunu gizlemesinin önemli bir sonucu, FAA’in
bu pilotları izlemesinin mümkün olamamasıdır. Bu pilotların
Konunun öncesi: Federal Air Surgeon, 1997 yılında belirle- tedavi eden doktorlarının çoğunun havacılık tıbbı uzmanlığı
diği FAA politikası yoluyla AIDS’li veya antiviral kullanan bulunmamakta ve hava aracının sevk ve idaresinde oluşabi-
tüm HIV (+) pilot ve kontrolörlerin çalışmasını durdurdu. Bu lecek muhtemel potansiyel riskleri değerlendirmeleri müm-
karara dayanak olarak, mevcut literatürdeki HIV’e bağlı nö- kün olamamaktadır. Böylece pilotlar FAA’den çekindikleri
rokognitif bozulma, AIDS demansı ve kullanılan ilaçların kişi- için HIV tedavisini rapor etmemekte ve muhtemel sorunları,
nin havacılık ortamında güvenli şekilde çalışmasına yapacağı tedavi eden doktoru ile çözmeye çalışmaktadır.
olumsuz etkiler gösterilmişti.
Yeni kurallar sayesinde daha önce diskalifiye edilmiş olan FAA’in HIV Seropotifliğine Güncel Yaklaşımı: FAA’in yeni
bazı pilotlara Special Issuance sınıfında yeniden sertifika ve- yaklaşımında pilot, tedavi eden doktor ve FAA Aeromedikal
rilebilecektir. Her vaka ayrı ayrı değerlendirilmelidir. HIV/ Sertifikasyon Bölümü arasındaki ortaklığı çok daha artırıcı
AIDS ilacı kullanan bir pilot ilk olarak 1997 Kasım ayında önlemler bulunmaktadır. Bu yaklaşım sayesinde hem uçuş
Federal Air Surgeon tarafından serfikalandırılmıştır. güvenliğinde artış olacak, hem de kişisel sağlıktan ödün ve-
Geçmişte HIV (+) olduğu halde asemptomatik olan ve antivi- rilmeyecektir. Fakat bu yeni yaklaşım HIV (+) tüm pilotların
ral ilaç kullanmayan (proteaz inhibitorleri dahil) pilotlar stan- FAA Special Issuance Medical Sertifikasyonu alacağı anlamı-
dart tıbbi sertifika ile uçabiliyorlardı. Ancak yeni gelişmeler na da gelmemektedir.
sayesinde hastaların tedavileri asemptomatik oldukları erken HIV (+) veya tipik bir AIDS hastalığından kurtulup halen
dönemde dahi başlatılabilmektedir. Buradaki amaç hastalığın asemptomatik olan bir kişi bazı koşulları sağlıyorsa bu kap-

883

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

samda değerlendirilecektir: • * PCR ile Viral Yük, en az 1 ay arayla 2 müteakip testte

• Öncelikle FDA onaylı ilaçları kullanıyor olmalı, tedaviyi • ** Viral Yük en az 3 ayda bir yapılır
de “HIV ile Enfekte Yetişkin ve Ergenlerin Antiretroviral
Ajanlarla Tedavisi” kılavuzlarına uygun olarak sürdürüyor • # AIDS’e özgün hastalık en az 6 ayda iyileşmiş.
olmaları gerekir.
• Kişinin tedaviyi iyi tolere edebiliyor olması gerekmek- • ## Stabil CD4+ sayısı (> 200, viral yükle ilgili yukarı
tedir.
• HIV viral yükü PCR ile 1,000 kopya/ml’den aşağı olma- bakınız)
lıdır.
• CD4+ sayısı stabil olmalıdır. • ## Hemogram (CBC)
• Laboratuvar sonuçları normale yakın olmalıdır.
• Pilotun HIV ve AIDS tedavisi, bu tedaviyi uygulamada • ## Karaciğer Fonksiyon Testi (KCFT)
tecrübeli bir hekim tarafından yapılıyor olmalıdır.
2003’deki yaklaşım değişikliği ile birlikte FAA, AIDS’e • ## Renal Fonksiyon Testi
özgü (AIDS defining / AIDS-DI) herhangi bir hastalığa ya-
kalanmış olan tüm pilotların Special Issuance sertifikası • @ “Normal” Nörokognitif fonksiyon testi, Önerilen mar-
almalarını istemektedir. AIDS-DI olan PCP enfeksiyonlu
bir kişinin ilk kez 2000 yılında Special Issuance Sertifikası ka CogScreen AE
alması onaylanmıştır. Oportünistik enfeksiyonların baskı-
lanması için kullanılacak profilaktik ilaçların kullanımına • Birinci ve ikinci sınıflar için Yılda bir Zorunlu; üçüncü
izin vardır. AIDS-DI olan bir hastalık, HIV (+)’e göre biraz
daha zor bir durumdur (Aşağıdaki tabloya bakınız). sınıflar için 2 yılda bir
Bu pilotların diğerlerinden farklı olarak nörokognitif test-
lerden de geçmesi gerekecektir. Bu test için CogScreen’in • @@ eğer CMV retiniti varsa detaylı göz muayenesi ve
Aeromedikal Edisyonu önemle önerilmektedir. Diğer bazı
test seçenekleri de, CogScreen testi mümkün değilse ka- görme alanı testi ilk aşamada zorunlu, sonrasında da 6
bul edilebilir. Test sonuçları tatmin edici olursa ilgili pilota
Special Issuance sertifikasyonu geçici süreliğine (6 ay veya ayda bir tekrarlanmalıdır.
1 yıl) verilebilir. Sertifikasyonun devam ettirilebilmesi, tek-
rarlayan testlerde stabil halin devamlılığının görülmesi ile • Uygun protokol ile FDA onaylı ilaçlar kullanılmalıdır.
mümkün olabilecektir. Nörokognitif test, ATC’ler (Hava
Trafik Kontrolörü), Birinci ve İkinci sınıf sertifikalar için • İlaçlar majör bir yan etki olmadan iyi tolere edilebil-
yıllık; Üçüncü sınıf için ise iki yılda bir gereklidir.
HIV pozitifler için geçerli, güncel FAA protokolleri esnek meli.
olup içine aşağıdaki listeden seçilecek bir test eklenebi-
leceği gibi mevcut testler de çıkarılabilir. Her vaka kendi • Tedavi eden doktor HIV tedavisinde tecrübeli olmalıdır.
içinde değerlendirilmektedir. Güncel yaklaşım şöyledir:
• Başka bir diskalifiye unsur veya ilaç kullanımı olma-

malıdır.

Beyan Edilmemiş Önceki Tedavinin Affı: Daha önce olduk-
ları tedaviyi saklayıp beyan etmemiş pilotlar Special Is-
suance Sertikasyonu almaya uygun olabilirler. Bunu için
tüm tıbbi ve tedavi bilgilerini beyan etmeleri ve yukarıda
sayılan kriterlere uygun olmaları gerekir. FAA Tıbbi Serti-
fikasyon Bölümü Müdürü Warren Silberman, gelecekteki
tıbbi uygulamalar içim tüm geçmiş bilgilerini doğru bir şe-
kilde beyan eden havacılarla ilgili görüşlerini açıklamıştır.

Yönetsel Prosedürler: İlaçla kontrol edilebilmekte olan
HIV enfeksiyonu için Special Issuance sınıfındaki ilk ser-
tifikasyonu, Washington DC Federal Uçuş Tabibi tara-
fından onaylanmaktadır. Bu süreç aylar sürebilmektedir.
Special Issuance sertifikasyonu yenilenmesi ise, eğer kli-
nik durumda bir bozulma olmamışsa Oklahoma City’deki
Aeromedikal Sertifikasyon Bölümünce verilebilmektedir.
AMCD’ye gönderilen paketteki tüm bilgiler eksiksiz, doğ-
ru ve vakitli ise bu süreç çok daha kısaltılabilir.

Çeviri: Dr. Mevlüt Cengiz. (Marm Medical Assistance. İs-
tanbul)

Kaynak: Pilot Friend. (http://www.pilotfriend.com/aero-
med/medicine/hiv.htm)

884

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Pilotaj muayenesi yapan AME’lere 70 yaş engeli

(Uçuş Doktorunun Yaş Sınırı)

SHGM tarafından hazırlanan yeni talimat taslağı, pilotaj EASA’nın yaş sınırı konusunda SHGM’yi zorlayan bir ku-
muayenesi yapmaya yetkili hekimlerin 70 yaşından son- ralı yürürlükte olmadığına göre tecrübeli hekimlerimizden
ra çalışmalarını koşullara bağlıyor. Tolerans olarak, baş- daha çok istifade edilmesi uygun olacaktır. Her ne kadar
vuruda bulunmaları halinde, yıllık sağlık kontrollerinden geçmiş yıllarda 70 yaşını aştığı için yetkisi iptal edilen bir
geçmeleri ve her yıl tazeleme eğitimi almaları koşuluyla hekime haksızlık olacağı var sayılsa da, bunun hukuki so-
görevlerinin 1’er yıl uzatılabileceği kuralı düşünülmekte... run olacağından çekinilmemelidir. Bir perde arkası sorun
da, genç AME’lerin yetkili hastanelerde iş ararken önleri-
1959 yılında ticari havayolu pilotları için 60 yaş olarak nin yaşlılar tarafından kesildiğini görmeleri ve eski talima-
belirlenen görev yapma sınırı bugün 65 yaşa yükseltil- tın uygulamasını istemeleri olabilir. Gençlere iş alanı açı-
miş ve daha da yukarılara çekilme çalışmaları mevcuttur. lacak diye, yaşlı (tecrübeli, bilgili) hekimleri sistem dışına
Aynı şekilde eskiden ICAO ve JAR yönergelerine konul- atmak etik olabilir mi? Futbol antrenörü gibi fiziksel bir ak-
muş bulunan AME’ler için 70 yaş sınırı, bugün mantıklı tivite içine girmeyecek ve koşmayacak, sadece zihinsel bir
gelmemektedir. Çünkü 40-50 yıl öncesinin 70 yaş sağlık iş yapacak olan +70 AME’lere negatif ayrımcılık (ageism)
ölçütleri, erken tanı ve tedavi olanakları ile ortalama ya- yapılmamalıdır... İlkel toplumlarda işlevselliğini yitirdiği
şam beklentisi, 2000’li yıllardakiyle karşılaştırıldığında ve tüketici sayılan yaşlı insanların öldürülmesi (senicide,
çok farklı olduğu ortadadır. Belki bu nedenle ICAO ve geronticide, kamitok) geleneği vardır! Konu gençler tara-
EASA, ülkelere inisiyatif tanımış ve yaş sınırını ulusal yö- fından buralara da getirilir mi zamanla göreceğiz… ☺ ☺ ☺
nergelerle esnetme hakkı tanımıştır. Türkiye’de SHGM de
bu yönde bir çalışma başlatmış, talimatın güncellenmesi Yılda bir sağlık raporu istenmesi tabii ki makûldür, daha
sürecinde STK’ların ve bireysel görüşlerin tartışılacağı bir genç bir hekimle birlikte çalışmaları koşulu da (kokpit eki-
forum ortamı yaratılmıştır. bi gibi) uygundur. Ama yılda bir tazeleme eğitimi almala-
rı konusu istense de mümkün olmayabilir. Çünkü böyle
Bir airline pilotu 65 yaşına kadar uçuyorsa, sektörde 70 kurslar ortalama 3 yılda bir açılıyor…
yaş üstü şef teknik personel varsa, gene 70 yaş üstü üni-
versite hocaları (hatta 80 üstü emeritus profesörler) olu- • Üst yaş sınırının konulmaması ve ucunun açık bırakılması-
yorsa, muayenehanesinde iyi hizmet veren hekimlere de nın bir eksiklik olduğu, örneğin 80 yaş gibi bir sınır getirilme-
kısıtlama konmuyorsa, neden konusunda çok tecrübeli, si gerektiği kanısındayız.
aklı yerinde, pilotları yakından tanıyan hekimlere kısıt ge- • Yılda bir tazeleme eğitiminin pratik zorluğu olacaktır,
tirilmektedir? Bu kapı açık kalsa, 70 yaşından sonra böyle çünkü 4 günlük böyle bir eğitimin maliyeti 500 $ olması
ciddi sorumluluk gerektiren bir göreve kaç kişi talip olur? bir külfettir, ayrıca Hava K.K. ve GATA’nın Eskişehir As-
Eczanelere veya işyeri hekimi olarak fabrikalara diploma- ker Hastanesinde açtığı bu kurslar ortalama 3 yılda bir ol-
sını kiralayanlar oluyor, ama bir uçuş hekiminin bir özel makta, başka bir kurs yeri de bulunmamaktadır. Her yıl
hastanede böyle bir şey yapması mümkün değildir. Zaten tazeleme eğitimi alamayan bu hekimlerin birçok bürok-
yetkili hastanelerin de aklı gitmiş kişileri çalıştırmaktan ratik işlemlerle sürelerinin idari biçimde uzatılması, hem
imtina edeceği açıktır... kendileri ve hem de kurumları için gereksiz zahmetler
yaratacaktır ve pratik de değildir. Bu nedenle tazeleme
eğitimlerinin mevcut periyodunun (3 yıl) korunmasında
sakınca yoktur.
• Kanımızca 70 yaş üstü AME’lerin potansiyel sorunu
mesleki bilgi eksikliği değildir, ama tazeleme eğitiminin
3 yılda bir tekrarında yarar vardır. Önerimiz, 70 yaş üstü
AME’lerde yaşla gelen nörokognitif bozuklukların olup
olmadığının kontrolüdür. Yılda bir (gerektiğinde ilave)
nörolojik ve psikiyatrik muayeneden geçmelerinin yeterli
olduğunu düşünüyoruz.

885

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

PAZARTESİ VE CUMA GÜNÜ SENDROMLARI

Pazartesi Sabahı Sendromu: meyi serbest bırakmak (Free Friday), mesai bitimine
doğru hafif alkollü içkilerle birlikte yiyecek ikramı
(Monday Morning Syndrome-MMS) Amerikan kül- yapmak (happy hour) gibi uygulamalar vardır. Şirket
türünün dünyaya armağan ettiği popüler bir kav- yöneticileri bu şekilde personelin motivasyonunu ve
ramdır. Yeni bir haftanın ilk günü olarak pazartesi şirkete bağlılığını arttırmayı amaçlar. Personel ise 2
sabahları, bir yığın yeni stres ve yorgunluk kişiyi günlük hafta sonu tatiline bir gün önceden başlamış
bekler; bunun hüznü (Blue monday) ve isteksiz- gibi mutluluk hisseder. Kıyafet serbestisi dışında ça-
liği özellikle işini pek sevmeyenlerce iyi bilinir. lışanların kendi meşreplerine göre cuma günlerine
Sersemlik, uyuşukluk, halsizlik, beceriksizlik, dik- başka anlamlar yüklemeleri de mümkündür. Kimileri
katsizlik, baş ağrısı, sinirlilik gibi belirtileri vardır için cuma günü; akşam içki içeceği, ertesi sabah er-
(Mondayitis). Havacılıkta kritik görevler düzenle- ken kalkıp işe gitmeyeceği, piknik, şehir dışı seyahat,
nirken pazartesi sabahlarının kazaları kolaylaştır- sinema, sevgiliyle buluşma, çocuğuyla vakit geçirme
ma ve performansı azaltma etkisi olabileceği göz zamanlarının başlangıcı olduğu için sevinçle karşıla-
önünde bulundurulmalıdır. nır. Kimileri için ise cuma namazı kılmanın mutlulu-
ğunu hissettirebilir. Bu süreçte işe konsantrasyonun
azalması, çalışma veriminin düşmesi, sabırsızlık, dik-
katsizlik, bazı yanlışlar ve kazalar olabilir.

Havacılık ve diğer sektörlerde işgörenlerin verimli ve
yaratıcı olmasını isteyen kuruluşlar, pazartesi günle-
rinin hüzünlü, cuma günlerinin sevinçli olmasının te-
mel nedenlerini, nedenlerini, yapılan işle ilgili maddi
ve manevi doyumsuzlukları araştırmalı ve ‘sendrom-
suz pazartesi’ günleri için sorunları düzeltmelidir.
Sevdiği işi yapan ya da yaptığı işi seven kişiler için
bu iki sendrom söz konusu değildir.

- Herkes benden nefret ediyor!

Cuma Sendromu: Hazırlayan: Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç

(Thank God It’s Friday Syndrome-TGIF) Esnaflar ve
işverenler iyi kazanıyorlarsa hafta sonu tatillerini pek
sevmezler. Ama işçi ve memurların çoğu 5 iş günü-
nün bitiminde hafta sonu dinlenme ve eğlenme pe-
riyodunu sabırsızlıkla bekler. Bu nedenle cuma gün-
leri için Tanrıya şükrederler. Bazı şirketlerde cuma
günleri işe kravatsız, ceketsiz ve kot pantolonla gel-

886

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

UÇUŞ KAZALARI

Hakkari-Çukurca’da süper kobra helikopteri Afganistan’da Amerikan F-16’sı düştü, pilot
düşürüldü atladı

13 Mayıs 2016 sabahı saat Afganistan’da NATO’nun 455.
05.50’de terör örgütünün 6 hava gücüne bağlı ABD Hava
askeri şehit ettiği bombalı ey- Kuvvetlerine ait bir F-16 savaş
leme müdahale için gönderilen uçağı 29 Mart 2016 günü
‘Azrail’ lâkaplı AH-1 tipi Super saat 20 sularında Bagram
Cobra helikopteri, omuzdan üssünden kalkışından kısa
füze atma kapasitesine sahip süre sonra Seh Dokan bölges-
Rus malı 9K38 Igla uçaksavar inde yere çakıldı. Uçağın pi-
silahıyla kuyruk kısmından lotu paraşütle atlayarak yara almadan kurtuldu. Uçağın
vurularak düşürüldü. Olayda düşüşünde herhangi bir saldırının söz konusu olmadığı ve
Pilot Ütğm Burak Bikebahşi ile nedeninin teknik olduğu açıklandı. Ancak Taliban örgütü
Pilot Ütğm Müjdat Kerem Şahan şehit oldu. uçağı kendilerinin düşürdüğünü iddia etti.

Ayvalık’ta eğitim uçağı düştü, 2 kişi öldü Yunanistan’da helikopter kazası

12 Şubat 2016 gece
yarısı 02.45’te Yunan
Deniz Kuvvetleri’ne
ait AB-212 ASW /
EW tipi helikopter
Kinaros adacığı zir-
vesinde düştü. Tou-
litsis Anastasios (37)
ve Pananas Konstan-
tinos (34) adlı iki pilotlar öldü. Teknisyen kayboldu.

Endonezya’da küçük askeri uçak evin üstüne
düştü
1 Temmuz 2016 günü Türk Hava Ku-
rumu (THK) Ayvalık Şubesi Başkanı 11 Şubat 2016 günü
Mustafa Doğrular (60) ile Batı Anad- Hava Kuvvetleri
olu Havacılık Derneği üyelerinden Komutanlığı’na ait bir
Nuri Balsarı (48), TC-ABY kuyruk uçak Java Adası’nda bir
işaretli eğitim uçağı ile Sarımsaklı evin üstüne düştü. Doğu
mevkiindeki THK’ye ait pistten Java bölgesinin Malang
havalandı. Bir süre uçan pilotlar, saat 19.30 sıralarında kentinde bulunan Ab-
inişe geçti. Henüz bilinmeyen nedenle pilotların kon- dul Rahman Saleh Üssü
trolünden çıkan uçak, piste metreler kala toprak zemine yakınlarında rutin eğitim
düştü. Yaşamlarını kaybeden ikilinin uçağın düşmesinin uçuşunu yapan Brezilya yapımı Embraer EMB 314 Süper
hemen öncesince çektikleri bir fotoğrafı arkadaşlarına Tucano tipi uçakta bulunan 2 pilotun hayatını kaybettiği,
gönderip “Bir an önce güneşi havada batıralım” dedikleri evdeki bir kadının ağır yaralandığı öğrenildi.
belirtildi. Düşen uçağın Ayvalık Havacılık Kulübü’ne ait
olduğu ve yıllar önce Türk Hava Kurumu (THK) tarafından Brezilya’da küçük uçak evin üstüne düştü
bağışlandığı öğrenildi.
19 Mart 2016 günü lokal
Top Air eğitim uçağı tarlaya sert indi saat ile 15.30’da Brezilyalı
bankacı ve maden devi
4 Nisan 2016 günü saat 17’de eğitim uçuşu yapan tek mo- Vale’nin CEO’su Roger Ag-
nelli isminde bir iş adamına
torlu TC-AGM tescilli Evaktor uçağı, Kırklareli’nin Lülebur- ait CompAir 9 tipi özel uçak
kalkışından kısa süre son-
gaz ilçesi yakınlarında teknik arıza nedeniyle bir tarlaya ra São Paulo yakınlarında
Campo de Marte Havalimanı
zorunlu iniş yaptı. Ağır hasar gören uçakta bulunan İran’lı yakınlarındaki bir evin üzerine düştü. Uçakta bulunan Ag-
nelli, eşi ve 2 çocuğu dahil olmak üzere 7 kişiden kurtulan
öğretmen pilot Muhammed Amin Bagherzadeh Yazdı ile olmadı. Binada bulunan 1 kişi de yaralandı.

öğrenci pilot Libya vatandaşı Basheer Muhammed Hashim

yaralandı.

887

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

UÇUŞ KAZALARI

ABD’de Cirrus otomobilin üstüne düştü Helikopter denize düştü

9 Haziran 2016 Hawaii’nin Pearl Harbor Limanı’nda iniş sırasında kon-
günü Teksas ey- trolden çıkan hastane helikopteri sulara gömüldü. He-
aletine bağlı likopterdeki 5 kişi sudan çıkarılarak hastaneye kaldırıldı.
Houston’da tek Yaralılardan birinin hayati tehlikesi olduğu öğrenildi.
motorlu Cirrus SR-
20 tipi bir uçak, Pakistan’da askeri helikopter kazası
park yerindeki bir
otomobilin üzerine 29 Şubat 2016 günü Mi-17 tipi askeri helikopter, Hayber-
düştü. Hobby Havalimanı’ndaki park yerine düşün uçakta Pahtunhva bölgesinde gece eğitim uçuşu yaparken inişte
bulunan 3 kişi hayatını kaybederken, otomobil içinde kim- düştü. Teknik arıza nedeniyle düşen helikopterde 5 ask-
senin olmadığı açıklandı. erin bulunduğu ve birinin öldüğü açıklandı.

ABD’de düşen Cirrus uçağında 4 kişi öldü Rusya’da eğitim uçağı kazası, 2 ölü

28 Şubat 2016 10 Nisan 2016 günü tek motorlu küçük eğitim uçağı Yak-
günü sabahı 52’nin Çelyabinsk bölgesinde Kopeysk şehrinin Kalaçevo
Houston’da Nav- havalimanına 8 km mesafede düşmesi sonucu uçaktaki 2
asota Havaalanından kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
kalktıktan sonra
ormanlık alana düşen Rusya’da savaş uçağı düştü
Cirrus SR-20 tipi
küçük uçakta 2’si Ülkenin güneyinde Stav-
çocuk 4 kişi öldü. ropol bölgesinde Buden-
Paraşüt donanımı novsk meydanından
olduğu için çok em- kalkan Su-25 tipi savaş
niyetli sanılan Cirrus uçaklarının kaza karnesi kötü. 2001 uçağı 29 Şubat 2016
yılından bugüne 280 kaza ve 200 ölüm istatistiği var… günü eğitim uçuşunda
düştü, pilot öldü.
ABD’de sokağa düşen uçak
Irak’ta Rus helikopteri düştü
10 Nisan 2016 günü küçük bir uçak New York-Long
Island’da sokağa düştü. Akşam saat 19.00 sıralarında tek Ülkenin güneyindeki Vasıt (Kut) vilayetinde 4 Nisan 2016
kişilik Piper 28, havaalanına uzak olmayan Bayport 3. Av- günü MI35 modeli Rus helikopteri düştü. Mürettebat sağ
enue ile 2. Street arasına düştü. Olayda 2 kişi yaralandı. kurtuldu.

ABD’de helikopter kazası, 5 ölü Suriye’de Su-22 uçağı rejim muhaliflerince
düşürüldü
Tennessee eyaletinin doğusundaki Smoky Mountains
bölgesinde 4 Nisan 2016 günü meydana gelen kazada Suriye’de muhalif birliklerin yerden attığı füze ile Halep’in
düşen helikopterin yandığı, kazada 5 kişinin öldüğü bildi- güneyinde yönetim karşıtlarının kontrolündeki Ays beldesi
rildi. çevresini bombalamaya çalışan Esed rejimine ait SU 22
tipi savaş uçağını düşürdü. 5 Nisan 2016 günkü olayda
ABD Hava Kuvvetleri’nin B52 uçağı kalkışta yandı uçağın Ays beldesinin batı kesimindeki muhalif bölgeye
düştüğü, pilotun muhaliflerce sağ olarak ele geçirildiği
Hawaii’nin 5 bin km kaydedildi.
batısındaki Mariana
Adalarının en büyüğü
ve ABD’ye bağlı
özerk topraklardan
olan Guam adasına
gidecek olan bir B52
bombardıman uçağı
kalkış sırasında alev aldı. 18 Mayıs 2016 günü sabah
8.30’da Kuzey Dakota’daki Anderson Hava Üssünden (Mi-
not) kalkışta yaşanan kazada ekibin süratle tahliye edildiği,
ölen ve yaralanan olmadığı bildirildi. (1952 yılında imal
edilmeye başlanan ve 744 adet üretilen B52’ler ‘Strato-
fortress’ (Uçan Kale) adıyla anılıyor. Maliyeti 53 milyon
dolar; uzunluğu 48, kanat açıklığı 56 metre.)

888

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

UÇUŞ KAZALARI

Suriye’de Rus uçağı düştü Norveç’te helikopter göle düştü

12 Nisan 2016 günü Humus kenti yakınlarında Mi-28 Norveçli petrol şirketi Statoil’in bir tesisine personel
tipi taarruz helikopterinin düştüğü ve 2 pilotun da öldüğü taşıyan helikopter, 29 Nisan 2016 günü Turoey adacığının
duyuruldu. Pilotların cenazelerinin Lazkiye’de bulunan yakınlarına düştü. Paramparça olan helikopter Gullfaks
Rusya’ya ait Hmeymim Hava Üssü’ne götürüldüğü ve he- petrol sahasından Norveç’in Bergen kentindeki bir tesise
likopterin vurulmadığı da bildirdi. uçuyordu. Görgü tanıklarına göre helikopter infilak ettik-
ten sonra denize düştü. 11 kişi öldü, 2 kişi de kayboldu.

Suriye’de muhalifler uçak düşürdü Azerbaycan kargo uçağı Afganistan’da
düştü, 7 ölü
14 Nisan 2016 günü sabah saatlerinde muhaliflerin yerden
ateşiyle bir Mig-21 uçağı vuruldu. Pilot paraşütle atlayarak Afganistan’da
sağ kurtuldu, ama akıbeti bilinmiyor. kaza yapan
Azerbaycan’a ait
Almanya’da planör kazası 7 kişi hayatını
kaybetti.
Hamburg’da bir planör iniş Afganistan’ın Gil-
esnasında ağaçlara takılı mend eyaletinde
kaldı. Kazayı uçakta bulu- kargo taşımacılığı
nan öğretmen ile öğrencisi için “Silk Way”
yara almadan atlattı. şirketinden ki-
Öğretmen ve öğrencisi ralanan An-
güneşin gözlerini alması 12 tipi kargo uçağı, 18 Mayıs 2016 günü Dvayer
nedeniyle ağaçları fark Havalimanı’ndan kalkışı sırasında kaza yaptı; 9 kişilik
edemediklerini belirtti. mürettebattan 7’sinin hayatını kaybettiği, ikisinin yaralı
olarak kurtarıldığı belirtildi. Ukrayna vatandaşları olduğu
Güney Kore’de küçük uçak kazası bildirilen yaralıların hayati tehlikesinin bulunmadığı,
hayatını kaybedenlerden 1’inin Özbekistan, 1’nin Ukray-
28 Şubat 2016 günü Seul’ün batısındaki Gimpo na, 5’inin Azerbaycan vatandaşı olduğu kaydedildi.
Havaalanından havalandıktan sonra düşen küçük uçaktaki
2 kişi öldü. Ukrayna’da helikopter kazası; 2 pilot yaralı

Bangladeş’te Antonov uçağı düştü 24 Haziran 2016 günü Ukrayna’nın doğusundaki Harkov
şehrinde bir hava yarışmasında A Mi-2 tipi bir helikop-
10 Mart 2016 günü saat 9.30’da Bangladeş kıyılarında An- terin düşmesi sonucu 2 pilot yaralandı. Helikopter Sporları
tonov-26 tipi bir kargo uçağı denize düştü. Uçağın Cox’un Şampiyonası’nda helikopterdeki 54 ve 27 yaşlarındaki
Bazar ve Jessore kentleri arasında karides taşınması yaralı pilotlar tedavi edilmek üzere acilen hastaneye
için kullanıldığı, düşen uçaktaki 4 Rus’tan ikisinin yerel kaldırıldı.
balıkçılar tarafından kurtarılıp hastaneye kaldırıldığı, an-
cak birisinin öldüğü öğrenildi. Kolombiya’daki helikopter kazasında 17
asker öldü

Ürdün’de askeri uçak kazası

Kraliyet Hava Kuvvetlerine bağlı Hawk tipi bir askeri uçak,
eğitim uçuşu sırasında düştü. Uçaktaki iki pilottan Bnb.
Muaz Muhammed Faris’in hayatını kaybettiği, Yzb. Şeref
Fayiz Süleyman et-Tafur’un da yaralandığı belirtildi.

Papua Yeni Gine’de kaza, 12 ölü 26 Haziran 2016 günü başkent Bogota’nın
kuzeydoğusunda bulunan Caldas bölgesi Pensilvania ey-
Western Province bölgesinde Kiunga Havaalanı’na inmek aletininin kırsal kesiminde bir askeri helikopterin düştüğü,
isteyen Norman BN2 Islander tipi bir uçak alçalırken piste 17 askeri personelden kurtulan olmadığı bildirildi. Kötü
kısa bir mesafede düştü. 13 Nisan 2016 günü meydana hava koşullarında görüşün sınırlı olduğu dağlık bölgede
gelen kazada 12 kişinin bulunduğu uçakta, Avustralyalı isyancı gerillalarla savaş sırasında daha önce de benzeri
olan pilotla birlikte tüm yolcular hayatını kaybetti. Yerel kazalar olmakta idi…
medyada uçağın motor arızasından düştüğü rapor edildi.

889

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

OLMAMIŞ KAZALAR (Near Miss)

Artvin’de helikopter yan yattı: 3 yaralı Onur Air uçağı Nürnberg’de toprağa çıktı

20 Mayıs 2016 günü Yusufe- Onur Havayolları’na ait Berlin-Nürnberg-Antalya seferini
li Barajı inşaat şantiyesinde yapan Airbus A330 tipi yolcu uçağı, Nürnberg’e inişin
kurulan piste inmeye çalışan ardından kayarak toprak alana çıktı. 29 Nisan 2016 günü
helikopter yan yattı, pal- meydana gelen olayda uçağın sağ iniş takımı toprağa
leri yere çarparak kırıldı. saplandı.
Helikopterde bulunan DSİ
Genel Müdürü Ali Rıza Diniz Kabin basıncı kaybı
ve DSİ Artvin Bölge Müdürü
Dinçer Aldoğan yaralandı. 30 Ocak 2015 günü
New Jersey-Vancou-
Burdur’da eğitim uçağı zorunlu indi ver seferini yapan Air
Canada’ya ait Airbus
25 Haziran 2016 günü Is- A319 tipi bir yolcu
parta Süleyman Demirel uçağı, kabin basıncı
Havalimanı’ndan kalkan düşünce çok kısa sürede
ERAH Uçuş Okuluna ait alçalmak zorunda kaldı.
‘TC- ERF’ kuyruk numaralı Uçak 5 dakika içinde
eğitim uçağı Burdur gölü 10 bin metreden 3 bin metreye indi. Uçaktaki 107 yolcu
kenarındaki Şeker Plajı ani basınç kaybından ötürü otomatik olarak açılan oksijen
yakınlarına zorunlu iniş maskelerini kullandı. Yolculardan bazıları paniğe kapılırken
yaptı. Olası bir yangına karşı uçağa köpük sıkıldı. Öğretmen bazıları ise olayın fotoğraflarını çekip sosyal medyada
pilot Yusuf Yıldırım ve öğrenci Eren Öztürk’ün sağlık paylaştı. Uçak 3 bin metrede dengesini sağladıktan sonra
durumlarının iyi olduğu öğrenildi. Toronto’ya acil indi.
Süleyman Demirel Havalimanı Başmüdürü İlhan Demir’den
komik açıklama: “Mecburi iniş eğitimi kapsamında uçak Onur Air uçağında kabin basıncı kaybı
Burdur sınırlarında rüzgârın da etkisiyle zorunlu iniş yaptı.
Düşme olarak algılanması doğru değil…” 28 Mayıs 2016 gecesi saat 22’de KKTC Ercan
Havalimanı’ndan havalanan Airbus 321 tipi uçağında
İsrail F-16’ları Ryanair uçağına çarpacaktı Atatürk Havalimanı’na inişine kısa bir süre kala kabin
basıncında arıza meydana geldi. Bu sırada uçaktaki oksi-
2 Mart 2016 günü İsrail Hava Kuvvetleri’ne ait 2 adet F-16, jen maskeleri de açıldı ve kısa süreli panik yaşandı. Uçak
Necef Çölü yakınındaki Eliat’ın güney tatil kasabasının İstanbul Atatürk Havalimanı’na saat 23:10’da sorunsuz
60 km. ilerisinde Ryanair yolcu uçağına tehlikeli biçimde şekilde iniş yaptı.
yakınlaştı. 27 bin feet irtifada uçmakta olan Ryanair uçağında
162 yolcu vardı. Pilotlar son anda çarpışmayı engellemek için YER KAZALARI
rota değiştirdiler ve büyük bir faciadan dönüldü. Şirket olayı
doğrulamadı, yolcular da fark etmedi. THY pilot adayı yakıt tankerine çarptı

British uçağına drone çarptı, 137 kişi ölümden döndü Aydın’da THY Uçuş Akademisinde eğitim alan pilot adayı
öğrenci, piste çıkacağı sırada park halindeki bir yakıt
17 Nisan 2016 günü British Airways’in Cenevre-Londra sefer- tankerine kanadını çarptı. Şubat ayının son haftasında
ini yapan Airbus A320 uçağının burun kısmına Heathrow’a meydana gelen olayda yaralanma veya yangın olmadı.
yaklaşma sırasında bir cismin çarptığı hissedildi. Pilot uçağı
güvenli biçimde indirdikten sonra olayı rapor etti ve çarpan Yer hizmet aracı THY uçağına çarparak
cismin drone olabileceğini belirtti. Havaalanı polisi olayla hasar yarattı
ilgili soruşturma başlattı. İngiltere’de ilk kez böyle bir olay
meydana geldiği belirtilirken, sorumluların tespit edilmesi 18 Haziran 2016 saat 02.20’de
halinde 5 yıla kadar ceza alabilecekleri kaydedildi. İstanbul-Taipei seferini yapmaya
hazırlanan Boeing 777-300 tipi
JetBlue uçağı burun üstü indi ‘HEYBELİADA’ adlı uçağa, 335
yolcusunu aldıktan sonra yükleme
25 Mart 2016 akşam aracı (High Loader) çarptı. Uçağın
saatlerinde Washington arka kargo kapağı kasasında oluşan
DC’den (Ronald Reagan yapısal hasar nedeniyle uçak sefer-
Havaalanı, Arlington) den çekildi. Yolcular 3 saat 45
havalanan 29 sefer sayılı dakikalık gecikme ile Taipei’ye
JetBlue Havayolları’nın gönderildi.
Embraer 190 uçağı
Bahamalar’daki Nassau
Havalimanı pistine bu-
run üstü indi. Ön iniş takımları tam olarak açılmayan uçağın
pilotları inmeden önce problemi kuleye bildirdi ve piste
köpük sıkıldı. Olayda yaralanan olmadı. Uçakta 93 yolcu ve
4 mürettebat bulunmaktaydı.

890

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

HABERLER

İstanbul’da hava trafiğinde olumsuz rekorlar Non-stop uzun menzilli uçuşlarda yeni rekorlar

9 Temmuz 2016 Cumartesi günü İstanbul Atatürk 2014 yılında Qantas Havayollarının 13.800
Havalimanına 1391 uçak iniş-kalkış yaptı.10 Temmuz km’lik Sydney-Dallas rekoru aşıldı. 2 Mart 2016
2016 Pazar günü ise 719’u kalkış, 724’ü ise iniş olmak günü Emirates’in Airbus A-380’i, Dubai’den Yeni
üzere toplam 1443 uçak iniş-kalkış yaptı. Bu uçaklarla Zelanda’ya (Auckland) non-stop uçtu. Bugüne kadar-
142 bin yolcu İstanbul’a geldi veya gitti. (Aynı gün Sa- ki tarifeli ticari hava taşımacılığının en uzun uçuşu
biha Gökçen’e ise 785 uçak iniş- kalkış gerçekleştirdi.) (14.200 km - 8.824 mil) yapılmış oldu. Auckland’den
Dubai’ye dönüş uçuşu 17 saat 15 dakika sürecek.
Ancak Qatar Havayollarının Doha-Auckland seferin-
in 17 saat 30 dakika, Emirates’in Mart ayı sonlarında
gerçekleştireceği Dubai-Panama City uçuşu 17 saat
35 dakika süreceği ve rekorun birkaç kez kırılmış
olacağı açıklandı.

Dernek notu: Geçen seneki rekorları aşan bu sayıların Air Canada uçağındaki türbulansta 20 yolcu
anlamı, AHL’ye her bir dakikada 1 uçağın inmesi veya yaralandı
kalkmasıdır. Korsan uçan drone’lar ve kuş sürüleri de
hesaba katıldığında Yeşilköy hava sahasının arı kovanı 31 Aralık 2015 günü
gibi olduğu hayal edilebilir. Bunun hava trafik kontrolör- Air Canada’nın Şangay-
lerinin iş yükünü ne kadar arttırdığı bir yana, pilotların Toronto seferini yapan
veya kule görevlilerinin yapabileceği küçücük hataların Boeing 777-300ER tipi
nasıl bir trajediye dönüşeceği de göz önüne alınmalıdır. yolcu uçağı türbulan-
sa girdi. Toronto’daki
2015 yılı uçuş rakamları Pearson Uluslararası
Havalimanı’na inmesi
DHMİ Genel Müdürlüğü, 2015 yılı sonu uçak, yol- gereken uçak Calgary
cu ve yük istatistiklerini açıkladı. Açıklamaya göre; Havaalanı’na acil iniş
Türkiye geneli havalimanlarından hizmet alan yolcu yaptı. Uçakta yaşanan
sayısı iç hatlarda 97 milyon, dış hatlarda 83 milyon, türbulans nedeniyle
toplamda 181.689.522 oldu. 2015 yılı sonu toplam 20’den fazla yolcunun bel ve boyun bölgelerinden
uçak trafiği; iç hatlarda %10,8 artışla 835.677, dış hat- yaralandığı açıklandı.
larda %4,9 artışla 620.764 olmak üzere %8,2 artışla
1.842.672’ye ulaştı. Etihad uçağında türbulans, 31 yaralı

Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Etihad Havayolları’na
ait A330-200 tipi uçak 4 Mayıs 2016 günü Cakarta’taki
Sukarno Havaalanı’na inmeden 45 dakika önce an-
iden şiddetli türbulansa yakalandı. Uçaktaki 31 yolcu
yaralanırken, yaralılardan 9’u inişin ardından tedavi
görmek üzere hastaneye kaldırıldı.

891

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

HABERLER

Peru’da uyuşturucu nakleden küçük uçak İTAATSİZ YOLCU HABERLERİ

vurularak düşürüldü
(1) RyanAir’de soyunan sarhoş yolcu

Peru’da polis, uyuşturucu kaçakçılığı için kullanıldığı Londra-Bratislav seferini yapan uçakta, bekârlığa veda
belirlenen uçağı havada vurdu. partisi için Bratislava’ya gitmekte olan grup, alkolü
fazla kaçırınca taşkınlık yapmaya başladı. İçlerinden
28 Nisan 2016 günü Pichis Palcazu Vadisi’ne birinin soyunması üzerine uçak Almanya’ya (Berlin-
düşürülen uçakta 70 kg. kokain bulunduğu belirtildi. Schönefeld Havaalanına) divert etti. Uçağa gelen
Uçağın 58 yaşındaki Bolivya vatandaşı pilotu yaralı polis 6 yolcuyu gözaltına aldı. Bu kişilerin 25’er bin
olarak yakalanırken Kolombiyalı bir uyuşturucu Euro ceza alabileceği bildirildi.
kaçakçısı kaçtı. Peru’da yıllardır uyuşturucu ticareti
için uçaklar kullanılmakta olup, hükümetin orduya (2) Bomba ihbarı yapan kabin memuruna 17
verdiği vurma yetkisiyle benzeri olaylar önceki yıl istendi
yıllarda da medyaya yansımaktaydı.

THY personelinin intiharı

24 Nisan 2016

günü THY

ekiplerinin

kaldıkları New

York’taki Long

Island Marriot

Otel’de göreve THY uçağının tuvaletine koyduğu kâğıtla sahte bom-
ba ihbarı yapan kabin memuru Emre A. suçunu itiraf
gidiş saati etti. 17 Nisan 2015 günü THY’nin İstanbul-Narita
seferini yapacak uçağının tuvaletinde “Son uçuş
gelmesine rağmen lobiye in- meyen Cumhur bombayı bulun” yazılı notu tuvalette bulduğunu id-
dia etmiş ve sefer rötarla gerçekleşmişti. Olaydan
Özmen’in odasına çıkan arkadaşları, banyoda asılı 1 hafta sonra THY Kabin Hizmetleri Başkanlığı’na
bir yazıyla itirafta bulunan Emre A. hakkında “Halk
cesediyle karşılaştı. Genç şefin ciddi miktarda borcu arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit,
suç uydurma ve hava ulaşım araçlarını alıkoyma”
olduğu ve ödeme güçlüğü çektiği belirtildi. Cum- suçlarından 17 yıla kadar hapis istemiyle dava açıldı.

hur Özmen’in daha önce çeşitli havayollarında

yükleme uzmanlığı ve uçuş hareket uzmanlığı

işlerinden sonra, 2 yıl önce Turkish Do&Co’ya

girdiği ve ‘Uçan Şef’ olarak görev yaptığı öğrenildi.

892

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

HABERLER İTAATSİZ YOLCU HABERLERİ

(3) Anadolu Jet uçağında asılsız bomba (6) Kabinde koşan yolcu panik yarattı
ihbarı yapan futbolcular tutuklandı
3 Nisan 2016 günü Diyabakır Havalimanı’ndan
Anadolu Jet’in Ankara- Erzincan seferini yapacak olan 11.15’te İstanbul’a hareket etmesi planlanan An-
uçağında 30 Mart 2016 günü bomba ihbarı yapıldı. adolu Jet uçağı, kalkış için apronda hareketlendiği
Bunun üzerine uçak piste çekildi ve polise haber sırada, bir yolcu kokpite doğru koşmaya başladı.
verildi. Çok sayıda terör, bomba imha ve istihbarat Genç yolcu, acil durum sırasında yapılması gereken-
polisi Esenboğa Havaalanı’na geçti. Uçakta uzun lere ilişkin bilgi veren kabin görevlisine çarparak
süre arama yapıldı. Yapılan aramada uçakta olumsuz kokpit tarafına geçerken, uçağın içinde kısa süreli
durumla karşılaşılmazken, bomba ihbarı nedeniyle panik yaşandı. Uçakta bulunanlar ne olduğunu an-
3 Erzincanspor’lu futbolcu sadece şakalaştıklarını lamaya çalışırken, kaptan pilot “bir yolcunun uçak-
söyleseler de gözaltına alındı. tan inmek istediğini ve bu şartlar altında seyahat
etmeye zorlanamayacağını” anons etti. Bunun üzer-
(4) Uçağa yetişmek için asılsız bomba ihbarı ine uçak körüğe tekrar yanaştı ve yolcu indi. Aka-
binde prosedür gereği uçakta arama yapıldı. Bagaj
11 Mayıs eşleştirmeleri tamamlandıktan sonra tehlikeli bir du-
2016 günü rum olmadığı anlaşılınca, Diyarbakır-İstanbul uçağı
saat 07.45’te yaklaşık 1 saat gecikmeyle havalandı.
İstanbul’dan
Letonya’nın (7) Sarhoş yolcunun yarattığı kavga
başkenti
Riga’ya git- 15 Nisan 2016 günü AnadoluJet Havayolları’nın
mek üzere son Trabzon-İstanbul seferini yapan uçağa son anda
hazırlıklarını yetişen sarhoş bir yolcu, kabin içinde yüksek sesle
yapan THY’nin konuşmaya başladı. Yolcuları rahatsız eden sarhoş
TK-1750 sefer sayılı uçağına bomba ihbarında bulu- yolcu uyarıları da dikkate almadı ve olay kavgaya
nuldu. Kalkış yapmak üzere piste doğru hareket eden dönüştü. Görevli hostesler uçağın arka tarafında
uçak güvenli bir alana çekildi. Yolcular uçaktan tahl- doğru kaçtı. Uçak Sabiha Gökçen Havalimanı’na in-
iye edilirken bomba uzmanlarının yaptığı aramada dikten sonra kavga eden yolcular ifadeleri alınmak
herhangi bir patlayıcıya rastlanmadı. İhbarın asılsız üzere emniyete götürüldü.
olduğu anlaşılırken, yolcular yaklaşık 2,5 saatlik
gecikmeyle başka bir uçakla Riga’a gönderildi. (8) Uçakta sigara içen yolcuya ceza

Polis yaptığı incelemede, bomba ihbarını yolcu Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, bir havayolu
listesinde bulunan D.T. isimli bir kişinin uçağa şirketinin İstanbul Sabiha Gökçen-Roma uçuşunda
yetişemeyeceğini anlayınca ihbar yaptığı öğrenildi sigara içip taşkınlık yapan bir yolcuya 2 bin 324 TL
ve gözaltına alındı. ceza kesti.

(5) Kabin memuru kahraman olmak için (9) Şakayla (!) bomba ihbarı yapan yolcu
yangın çıkardı
24 Nisan 2016 günü Sabiha Gökçen havalimanında
1 Şubat 2016 günü Dallas-Detroit seferini ya- THY’nin İstanbul-Sivas seferini yapmaya hazırlanan
pan American Airlines uçağı, iniş için alçalmaya uçağında M.V. isimli bir yolcu “çantamda bomba
başladığında uçağın tuvaletinden yangın ikazı geldi. var” deyince uçakta panik yaşandı. THY yetkili-
Kabin ekipleri hemen yangını tespit edip söndürdü. leri uçağı boşalttı. Valizler ve uçak uzman ekip-
Pilot, acil durum deklare ederek Detroit Metropoli- ler tarafından bomba aramasından geçirildi. Polis
tan Havalimanı’na iniş yaptı. Yapılan araştırmada, tarafından gözaltına alınan M.V. ise şaka yaptığını
uçaktaki yangın ikazının tuvaletteki kâğıt havluların söyledi. İfadesi alınan yolcu savcılığa sevk edildi.
tutuşturulmasından kaynaklandığı ve yangını, 23
yaşındaki kabin memurunun kendisini kahraman
olarak lanse etmek için bilinçli olarak çıkardığı tespit
edildi ve çıkarıldığı mahkeme tarafından tutuklandı.

893

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

HABERLER İTAATSİZ YOLCU HABERLERİ

(10) ‘Allahü Ekber, Bom!’ sözleri yüzünden (12) Aşırı alkollü 15 yolcu uçaktan kovuldu
panik yaşandı
3 Haziran 2016 günü Amsterdam’a gitmek üzere
Liverpool’dan (İngiltere) 146 yolcusu ile kalkan
EasyJet uçağı kısa bir süre sonra geri dönmek zo-
runda kaldı. Alkollü 15 yolcunun dengesiz hal-
leri yüzünden Liverpool’a dönen uçak yolcuları
geceyi otellerde geçirmek zorunda kaldı. Ekip
değişti ve ancak ertesi sabah yolculuk tekrar
başladı.

(13) Bülent Ersoy’un mahkemesi

3 Ocak 2015

5 Haziran 2016 günü Emirates Havayolları’nın günü saat
Dubai-Birmingham seferini yapan Boeing 777
tipi yolcu uçağında 38 yaşındaki Pakistan köken- 21.55’te
li Shehraz Sarwar adındaki yolcu uçak seyir
halindeyken ‘Allahu Ekber, Bom!’ diye bağırarak Antalya-
diğer yolcuların korkmasına neden oldu. Terörist
saldırısı nedeniyle öleceklerini sanan yolcular, İstanbul sefer-
korku içinde yaşamları için dakikalarca yalvardı.
Pilot en yakın havaalanına zorunlu iniş yapmak ini yapan THY
zorunda kaldı. Psikolojik sorunları olduğu be-
lirtilen Sarwar’ın büyük annesini kaybettiği bu uçağında em-
nedenle de akli dengesinin yerinde olmadığı
kaydedildi. Polis tarafından gözaltına alınan Sar- niyet kemerini
war yargılanmak üzere mahkemeye sevk edildi.
bağlamamakta
(11) Kore uçağında sarhoş yolcu
direnen Bülent
Kore Havayolları’nın uluslararası uçuşunda Kwon
Woo Sung isimli yolcu, Seul’den Amerika’ya ait Ersoy hakkında,
Guam Adalarına kadar olan 4 saatlik uçuş bo-
yunca 5 bira içti, tuvalette sigara yaktı. Daha uçuşu 40 dakika
sonra 2 bira daha istedi ama isteği reddedilince
öfkelendi ve kabin amirine saldırdı, yumruk- geciktirdiği iddiasıyla yolculardan Cafer Dikici,
lamaya çalıştı, koridor boyunca sürükledi. So-
nunda elleri ve ayakları bağlandı. Bu taşkınlığın Hasan Gencer ve Akın Özkan şikâyetçi oldu. Er-
20 yıla kadar hapis cezasıyla yargılanması sonu-
cunu getireceği öğrenildi. soy hakkında ‘huzur ve sükûnu’ bozma suçundan

1 yıla kadar hapis istemiyle dava açıldı.

Antalya 18.inci Asliye Ceza Mahkemesi’nde
davanın ilk duruşmasına sağlık sorunlarını ger-
ekçe göstererek katılmayan Bülent Ersoy, 15 Ni-
san 2016 günkü duruşmaya avukatı ile katılarak
ifade verdi. Bülent Ersoy, suçsuz olduğunu, görev-
lilere 2 kez trafik kazası geçirdiğini, bu nedenle
kemer takamadığını söylemesine rağmen bunun
kabul edilmediğini söyledi.

(14) Uçakta uyuyan kızı öpen yolcu

ABD’de Portland’dan Anchorage’a giden Alaska
Airlines uçağında adı açıklanmayan bir adam,
uyumakta olan 16 yaşındaki bir kızı öpmeye
çalışınca uçak Seattle Tacoma Havalimanı’na
yönlendirildi. 23 yaşında olduğu belirtilen adam,
uçak iner inmez gözaltına alındı.

894

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

UÇUŞTA TIBBİ OLAYLAR

(1) Pilot uçuşta kalp krizi geçirerek öldü (6) THY kabin memuru bebeğin hayatını kurtardı

1 Mart 2016 günü Suudi Arabi- 21 aylık bebekleri Ana Sofia ile
stan Havayolları uçağının kaptanı birlikte Atatürk Havalimanı’ndan
BAE’ne inişten biraz önce kalp kri- 5 Şubat 2016 günü Hong Kong’a
zi geçirerek yaşamını yitirdi. İniş uçan bir çift, bebekleri Sofia’nın
sırasında koltuğunda fenalaşan boğazına yabancı bir cisim
pilot a yardımcı pilot müdahale kaçması üzerine paniğe kapıldı.
etmeye çalıştı ama ölüm olayına Bebeklerinin nefessiz kalması
engel olamadı. Uçağı yardımcı ve morarması üzerine anne -
pilot sorunsuz bir şekilde indirdi. baba çığlık atarak kabin ekib-
inden yardım istedi. THY kabin
(2) Uçakta kalp krizi memurları Sinem Aydemir ve
Emre Bulut bebeğin boğazına
İzmir Adnan Menderes Havaalanında bir yolcu, İzmir- kaçan cismi çıkararak tekrar nefes almasını sağladı...
İstanbul seferini yapacak olan THY uçağında kalkışı
beklerken kalp krizi geçirdi. Yolcular arasında bulunan bir (7) THY hostesleri boğazına yabancı cisim
doktor, yolcuya kalp masajı yaptı. Havaalanındaki sağlık kaçan bebeği kurtardı
ekibinin de müdahale ettiği yolcu, ambulansla hastaneye
kaldırıldı. 5 Mart 2016 günü THY’nin

(3) Kalp krizi geçiren yolcu uçakta öldü İstanbul-Taşkent uçuşu

10 Nisan 2016 günü Melbourne’den (Avustralya) Londra’ya sırasında, soluk borusuna
giden Qantas A380 uçağında kalp krizi geçiren yolcu için,
uçuş ekibi hızlı bir alçalmaya geçti. Kaptan kule ile muta- yabancı bir cisim kaçan
bakat sağlayarak Oman-Muscat’a tıbbi nedenlerle acil iniş
deklare etti. Hasta kabinde, yerde herkesin ortasında acil 13 aylık kız çocuğu, kabin
müdahaleye alındı. Ancak inişten önce hayatını kaybetti.
memurları Sibel Tankit ve
(4) Kalp krizi geçiren pilot öldü
Betül Türkeş’in yaptıkları
15 Nisan 2016 günü Güney Kore Havayolları 2. Pilotu,
Seul’de sabaha karşı yerel saat ile 3.20’de kalkış hazırlığında müdahale ile kurtarıldı.
check-list uygulaması sırasında kokpitte geçirdiği kalp kri-
zi sonrasında hayatını kaybetti. 40 Yaşındaki pilot nefes (8) Beş aylık Suriyeli bebek uçuşta öldü
darlığı ve göğüs ağrısı hissetti ve bilincini kaybetti. Boeing
737-800 uçağında 180 yolcu ve 6 ekip vardı. Sınır dışı edilmek üzere Gaziantep’ten İstanbul’a, buradan
da Fransa’ya gönderilecek olan İman Mahiev isimli Suriye-
li kadın ve 5 aylık Muhammed El Emin isimli bebek, THY
uçağıyla 6 Ocak 2016 günü saat 09.55’te Gaziantep’ten
İstanbul’a uçtu. Uçağa hasta olarak alındığı öğrenilen be-
bek havada daha da rahatsızlandı ve müdahale edildi.
Uçak Atatürk Havalimanı’na indikten sonra hemen has-
taneye gönderilen bebeğin hayatını kaybettiği öğrenildi.

(5) Kalp doktoru havada hayat kurtardı; Dernek yorumu: Bebeğin hastalığı ne idi? 7-8 bin feet kabin
Amerikan uçağındaki eksikler… irtifaında daha da kötüleşecek bir hastalık mı idi? Bunları
kim değerlendirdi? Gaziantep Havaalanında bu bebeğin
United Airlines’ın Şanghay Pudong Havalimanı’ndan havayoluyla seyahat edebileceğine bir çocuk uzmanı
kalkan ve Şikago’ya giden uçağında, 3 Nisan 2016 veya uçuş hekimi karar vermiş midir? Hiç sanmıyoruz!
günü Amerikalı bir yolcu kalp rahatsızlığı geçirdi. Çinli Allaha emanet uçağa alınmış olduğunu, ‘bir şey olmaz’
bir kalp hastalıkları uzmanı, göğüs ağrısı şikâyeti ile denildiğini düşünüyoruz. Ama işte bir şeyler olmuş! Gari-
fenalaşan yolcunun yardımına koştu. Ancak uçağın ilk ban insanların mahkemelerle uğraşacak halleri yok; batı
yardım çantasında ciddi eksiklikler vardı. Şangay Üni- ülkelerinde olsa şirkete yüklü tazminat davaları açılırdı.
versite Hastanesi kardiyoloğu Dr. Ge Junbo, uçağın ilk Yazık olmuş!
yardım kutusundaki stetoskopun diyaframının eksik
olduğunu, tansiyon aletinin de çalışmadığını gördü. (9) THY uçağı hasta yolcu için divert etti
Hastanın ağzına oksijen maskesi taktı ve kan damarlarını
genişletici nitrogliserin verdi. Hastanın semptomlarının 1 Nisan 2016 günü İstanbul-Los Angeles seferini yapan
hafiflediği ve uçağın mecburi inişinin engellendiği TK-9 sefer sayılı Boeing 777-300ER tipi THY uçağı bir
bilgisi paylaşıldı. yolcunun rahatsızlanması üzerine Norveç’in Oslo Garder-
moen Havalimanı’na indi. Yolcu hastaneye gönderildi.

895

UÇUŞTA TIBBİ OLAYLAR 2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

(10) Havada ölüm (14) Uçakta hastalanan bebek öldü

19 Nisan 2016 günü Cathay Pacific Havayolları’nın
Londra-Hong Kong seferinde annesi ile seyahat ederken
bayılan 4 aylık bebek kurtarılamadı. Yolcular arasında bu-
lunan bir hemşire ilk yardım yaparken uçak tıbbi yardım
amacı ile Kazakistan Almatı Havalimanı’na zorunlu iniş
yaptı. Uçuş 3,5 saat rötara girdi.

(15) Koltuk mesafesi darlığı DVT yaptı

15 Haziran 2016 günü Afriqiyah Havayolları’nın 970 sefer
sayılı uçağıyla Tripoli’den İstanbul’a uçan 62 yaşındaki
Mustafa bin Isnayisi Salah Alden Omar isimli yolcu uçakta
rahatsızlandı. Solunum güçlüğü çektiği öğrenilen yolcu
için pilotlar emergency deklare etti. Airbus A319 tipi uçak
Atatürk Havalimanı’na saat 13.35’te acil iniş yapmasına
rağmen yolcu uçak havadayken can verdi. Omar’ın cenaz-
esi Adli Tıp Kurumu’na gönderildi.

(11) Havada doğum Ocak ayında Şili’den Toronto’ya (Kanada) yapılan 10
saatlik uçuş bir yolcuda ciddi sağlık sorunları yarattı. İyi
15 Haziran 2016 günü bir bisikletçi ve maratoncu olan 64 yaşında ve 1.87 bo-
Suudi Arabistan’ın Ci- yundaki Colin Savage, Arjantin’e bir tırmanış gezisi için
dde kentinden New gitmekte iken, türbulans yüzünden yolcuların uçuşun
York’a gitmek üzere büyük bir kısmında yerlerinde bağlı kalmaları yüzünden
havalanan Suudi Ar- kramp geçirdi. Eve dönüşünde sırtında ve belinde ağrılar
abistan Havayolları çekmeğe başladı. Derin Ven Trombozu-DVT (toplardamar
Boeing 777 tipi içinde kan pıhtısı oluşması) teşhisi konuldu. Kan pıhtıları
uçağında hamile bir bacaklarına ve ciğerlerine kadar gitmişti; neredeyse ölmek
yolcunun doğum üzereydi. Savage halen nefes darlığı çekiyor ve spor
sancısı tuttu. Kabin hayatında bir düşüş yaşıyor.
ekibinin bilgilendirdiği uçağın kaptan pilotu acil durum
deklare ederek Londra’ya inme kararı aldı. Hamile kadın (16) THY pilotu havada rahatsızlandı, uçak
kabin ekibinin de yardımıyla bir kız bebek dünyaya get- Antalya’ya divert etti
irdi. 9 bin metre yükseklikte doğan bebek ve annesi Heath-
row Havalimanı’ndan hastaneye götürüldü.

(12) Doğum sancısı divert ettirdi

5 Nisan 2016 günü Aeroflot Hava Yolları’nın Havana-
Moskova seferini yapan Airbus 330 tipi uçağı 35 bin feet
yükseklikte seyrederken uçaktaki 38 yaşındaki kadın yol-
cunun doğum sancıları tuttu. Bunun üzerine pilot New
York JFK Havalimanı’na yönlendi.

(13) THY uçağında baygınlık THY’nin Darüsselam-İstanbul seferini yapan Boeing 737-
900 tipi uçağında kaptan pilot havada rahatsızlandı. 24
11 Nisan 2016 günü Düsseldorf’tan havalanan Boeing 737- Haziran 2016 günü meydana gelen olayda diğer pilot en
800 tipi THY uçağı, İstanbul hava sahası üzerindeyken 62 yakın meydan olarak Antalya’ya inme izni istedi. Mide
yaşındaki erkek bir yolcu baygınlık geçirdi. Tansiyonunun bulantısı yaşayan kaptan pilot, kalp krizi şüphesiyle hastan-
çok yükseldiği rapor edilen yolcu, uçağın Sabiha Gökçen eye gönderildi. (Darüsselam, Afrika ülkesi Tanzanya’nın
Havalimanı’na öncelikli inişi sonrası hastaneye kaldırıldı. Hint Okyanusu’na bakan en büyük şehridir.)

896

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

HABERLER

Amerikalı pilot alkollü çıktı ve tutuklandı ABD’li general toplantıda bayıldı

Adı açıklanmayan ABD Başkanı
bir American Air- B. Obama’nın
lines ikinci pilotu uçağının komutanı
26 Mart 2016 günü General James
Detroit Havalimanı Martin Jr, Amerikan
Terminal’inde Savunma Bakanlığı
tutuklandı. Pentagon’da,
Philadelphia’ya tarifeli F-35 savaş uçağı
uçuş için gelen pilotun programının geleceği ve Amerikan Hava Kuvvetleri’nin
içkili olduğu iddia edildi. İki kez alkol ölçere üfleyen pi- 120 milyar dolarlık bütçesi hakkındaki basın toplantısında
lotun her defasında legal limitlerin (0,4 promil) üzerinde bayıldı. 11 Şubat 2016 günü gerçekleşen olayda ilk müda-
okunduğu belirtildi. hale diğer komutanlar tarafından yapıldı. James Martin’in
yanındaki komutanlardan birisi, “İşte bu F-35’in size ne
Güney Kore’de F-16’ların fil yürüyüşü yapabileceği” şeklinde espri yaptı. Grip atlattığı belirtilen
Martin’in neden
bayıldığına ilişkin bir
açıklama yapılmadı.
Hastaneye kaldırılan
generalin sağlık du-
rumunun iyi olduğu
ve tekrar görevine
döndüğü öğrenildi.
(Cihan Haber Ajansı)

Güney Kore, son Uzayda 1 yıl kalma rekoru

zamanlarda artan Amerikalı as-
tronot Scott Kel-
Kuzey Kore tehdid- ly ile Rus koz-
monot Mikhail
ine karşı bir gövde Kornienko’nun
ISS uzay istasyo-
gösterisi yaptı. nunda kesintisiz
en uzun süre (1
Güney Kore Hava yıl) kalma reko-
ru, 25 gün eksikle tamamlandı. Uzay adamlarının bu 1 yıl
Kuvvetleri’nin Kun- içinde 730 litre sıvı (arıtılmış ter ve idrardan) tüketmeleri, 82
kg dışkı üretmeleri; yerçekimsizliğin kalp, kas ve kemikler
san Hava Üssü, üzerine olan olumsuz etkilerini gidermek için günde 2 saat
egzersiz yapmaları öngörülüyordu. Görev 27 Mart 2015
gelmiş geçmiş günü başladı ve 2 Mart 2016 tarihinde Kazakistan’a inişle
340 günde tamamlandı. Yerçekimsizlik nedeniyle Kelly’nin
en büyük “Fil boyunun 5 cm. uzamış olduğu görüldü. (2 gün sonra eski
haline döndü.) İzafiyet teorisine göre de kuramsal olarak
Yürüyüşüne sahne oldu. 100’e yakın F-16 savaş uçağı, 28 mikrosaniye kadar gençleşmiş olduğu açıklandı. Bilim
adamları Scott Kelly’yi incelerken, aynı süreyi dünyada
tam yüklü olarak Üssün pistinde kalkışa hazır bekledi. “Fil geçiren emekli astronot ikizi Mark ile de karşılaştırarak
daha ilginç sonuçlar elde etmeyi umuyorlar. Kemik eri-
yürüyüşü” (elephant walk), askeri terminolojide, tehlike mesi, immün sis-
tem, radyasyon,
söz konusu olduğunda savaş uçaklarının mümkün olan psikolojik so-
runlar ve uyku
en kısa sürede havada olmaları için tam yüklü olarak pist düzensizlikleri
dahil olmak üzere
başında hazır olmaları anlamına geliyor. Bu yürüyüşler toplanacak bir
çok bilgi, son-
aynı zamanda, pilotların takım çalışması yeteneğini raki daha uzun
uzay görevleri
artırma, hava-yer reaksiyonunun ölçülmesi ve güç gös- için büyük önem
taşımaktadır…
terisi gibi amaçlarla gerçekleştiriliyor. Kuzey Kore’nin

son zamanlarda yoğun ortak askeri tatbikatlar yapan

Güney Kore’ye ve ABD’ye karşı nükleer saldırı tehditleri

yapmasının, bu gövde gösterisinin düzenlenmesinde etkili

olduğu yorumlandı.

Güvenlik görevlisinin intiharı

8 Mart 2016 öğle saatlerinde Erzurum Havalimanı A Kapısı
kargo giriş güvenlik kulübesinde, 39 yaşındaki güvenlik
görevlisi İlker Keskin, arkadaşının tabancasını alarak kendi
göğsüne ateş etti.

Evli ve iki çocuk babası olan Keskin, kaldırıldığı hastanede
hayatını kaybetti.

897

HABERLER 2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Uzay uçağı dolmuş seferlerine az kaldı İlk Türk astronot adayı

Virgin Galac- İstanbul Teknik Üniversitesi Uzay Mühendisliği Bölümü
tic şirketinin son sınıf öğrencisi Halil Kayıkçı, Türkiye’de bir ilki
uzaya tu- gerçekleştirerek uzaya çıkan ilk Türk vatandaşı ola-
ristik seya- cak. 2017 yılı içerisinde yapılması planlanan uçuşta
hat projesi uzay sınırını aşıp 103 kilometreye kadar çıkılacağını
kapsamında belirten Kayıkçı, Amerika’da 1 hafta astronot eğitimi
tasarladığı aldığını söyleyerek “Yarışmaya katılanlar içerisinde en
ancak 16 yüksek puanı alan kişilere uzay bileti verildi. Ben de
ay önceki onlardan bir tanesiyim. Kayıkçı, “önce 3-6 Aralık tari-
test uçuşu hleri arasında ABD’nin Orlando eyaletinde düzenlenen
sırasında uzay kampına katıldı. Burada 60’tan fazla ülkeden 107
kaza geçiren kişi vardı ve her birinin uzay koşullarına dayanıklılığı
uzay sınandı.” 4 günlük kamp sonucunda uzaya gitme hakkı
uçağının kazandığını söyleyen Kayıkçı, kampta yaşadıklarını
yenisi tanıtıldı. ABD Kaliforniya’daki etkinlikte şirketin şöyle anlatıyor: “Tıpkı uzayda olduğu gibi yerçekimsiz
patronu Sir Richard Branson ekibiyle adeta gövde göster- ortamda bulunduk, savaş uçağı kullandık, G-Force tes-
isi yaptı. VSS Unity isimli uzay uçağını değerlendirmek tine girdik. Birçok fiziksel sınava da tabi tutulduk…”
için etkinliğe telefonla bağlanan ünlü İngiliz fizikçi
Stephan Hawking, “Bu uçağın içinde ben de yerimi al- Mezar taşı uçaktan
maktan gurur duyarım” dedi. Branson ise uçağın özel-
liklerini anlatırken “Bu gerçek olamayacak kadar iyi, 1942 yılında
değil mi? Bunun üzerinde 10 seneden beri çalışıyorum 15 yaşındaki
ve hayallerimizi gerçekleştirmeden vazgeçmeyeceğiz” lise öğrencisi
dedi. 7 yolcu kapasiteli uzay uçağında 700 kişi yol- Nevzat Çetin-
culuk yapmak için şirkete başvurdu. Uzay uçağının kaya, pilot
geliştirilmesinin ve test aşamasının Kaliforniya’daki olma hay-
Mojave Çölü’nde gerçekleştirildiği açıklandı. 250 bin aliyle yanıp
dolarlık 700 bilet satılan uçuş için güvenlik uzmanlarının tutuşurken,
raporu beklenecek. evlerinin
damından yandaki evin damına uçar gibi atlaması
sırasında düşüp ölmüş. Babasının uçak şeklinde
tasarlayıp bir taş ustasına yaptırdığı mezar taşı bir la-
hit gibi kabri süslemekte. Bu hikâye, şair-yazar Su-
nay Akın’ın ‘Hayal Kahramanları’ kitabında yer aldı.
(Habertürk)

898

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

THY ve PEGASUS Haberleri

2015 yılında THY’den rekor kâr THY’nin 2016 ilk 3 ay artış rakamları
ve yıl sonu hedefleri
Konsolide mali tablolara göre Türk Hava Yolları
tarihinde ilk defa 1 milyar ABD $ sınırını geçerek 2016 Ocak-Mart aylarında 14,2 milyon yolcu taşıyan
(2014 yılının %65 üstünde) 1 milyar 69 milyon Türk Hava Yolları, 2015’in ilk 3 ayında ise 12,9 mi-
$ (2 milyar 993 milyon TL) net kâr elde etti. (Luf- lyon yolcu taşınmıştı. Bu, %10,3’lük bir atışa tekabül
thansa, 2015 yılında vergi ve faiz öncesi kârının ediyor. Yolcu sayısındaki artış, iç hatlarda %11,4, dış
bir önceki yıla göre %55,2 fazlasıyla 1.82 milyar hatlarda %9,4 oldu. 2016 yılı sonu için hedefler: 339
Avro olduğunu açıkladı.) uçak 72,4 milyon yolcu.

THY bu sonuçlarla global sektördeki yoğun re- Pegasus en iyi gelişen havayolu
kabete, yakın coğrafyada yaşanan siyasi ve ödülünü aldı
ekonomik istikrarsızlıklara ve sektörü doğrudan
etkileyen kur dalgalanmalarına rağmen ulaşmış
oldu. 2015 yılında beşinci kez “Avrupa’nın En
İyi Havayolu” seçilen THY bu dönemde %78
yolcu doluluk oranı ile icra ettiği 453 bin sefer
ile 61,2 milyon yolcu taşıdı. THY, San Francisco,
Miami, Maputo, Taipei, Manila, Mauritius gibi
yeni açılan hatlarla birlikte bugün 113 ülkede,
49’u yurtiçi, 235’i yurtdışı olmak üzere toplam
284 noktaya uçuş gerçekleştirmektedir.

THY’ye “En Değerli Marka” ödülü

Pegasus, THK Üniversitesi İşletme ve Ekono-
mi Topluluğu Havacılık Komitesi’nin
koordinatörlüğünde bu yıl 3. kez düzenlenen
Vecihi Hürkuş Havacılık Ödülleri’nde “En iyi
Gelişim Gösteren Hava Yolu” ödülünü kazandı.

Brand Finance tarafından “Türkiye’nin En Değerli Pegasus Hava Yolları, Mart 2016 itibarıyla yılın
Markaları-Turkey 100” çalışmasının 9’uncusu ilk çeyreğinde taşıdığı toplam misafir sayısını
tamamlandı. “Türkiye’nin en değerli markaları geçen yılın aynı dönemine oranla %18.6
2016” listesinde ilk sırayı, 2 milyar 452 milyon artırarak 5 milyon 360 bine yükseltti. 2016
dolarlık marka değeriyle THY alırken, bunu, yılının ilk çeyreğinde %76.1 doluluk oranıyla
marka değeri 2 milyar 353 milyon dolar olan uçan şirket, aynı dönemde toplam 38.249 uçuş
Türk Telekom ve değeri 1 milyar 983 milyon gerçekleştirdi. Pegasus, 2016’nın Ocak – Nisan
dolar olan Arçelik takip etti. 324 uçaklık filosu döneminde taşıdığı iç hat + dış hat toplam mis-
ile 240 uluslararası, 49 yurtiçi olmak üzere dün- afir sayısını geçen yılın aynı dönemine oranla
yada 289 noktaya uçan, 5 kez “Avrupa’nın En İyi yüzde 15,6 artırarak 7 milyon 20 bine yükseltti.
Havayolu Şirketi” ve 7 kez “Güney Avrupa’nın 2016 yılında uçuş yaptığı noktalara yurtdışında
En İyi Havayolu Şirketi” seçilen Türk Hava Ürdün’ün başkenti Amman’ı ve Azerbaycan’da
Yolları, Brand Finance’in “Türkiye’nin En Değerli Gabala’yı ekleyerek, uçuş ağını yurt içinde 33,
Markaları 2016” listesinde ilk sırada yer aldı. yurt dışında 70 olmak üzere 41 ülkede toplam
103 noktaya çıkardı…

899

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

İstanbul Havacılık Eğitim Fuarı - IFTE 2016

Sadece Pilot ve Kabin Memuru değil Uçak Bakım IFTE, havacılık sektöründe hizmet veren kurum
Teknisyeni, Yer Hizmetleri Memuru, Hava Trafik ve kuruluşların uluslararası düzeyde bilinilirliği-
Kontrolörü (ATC), Uçuş Planlama Uzmanı (Dis- ni arttırarak işbirliği zemini hazırlamak, havacılık
patch) olmak isteyenler de bu fuarda buluştu. 6-7- eğitimleri ile ilgili tüm detaylı bilgileri son kulla-
8 Mayıs 2016 günlerinde WOW Convention Cen- nıcıya sunmak, sektörle ilgili gelişmelerden ve fır-
ter’daki IFTE (Istanbul Flight Training Exhibition) satlardan sizleri haberdar etmek için düzenlenen
Fuarına uçuş okulları, tip eğitim organizasyonları, etkili bir platformdur. 90’ı Türkiye’den, 8’i farklı
havacılık akademileri, üniversiteler, ülkelerden olmak üzere 98 katılımcı ve 22.166
İngilizce dil okulları, broker şirket- yerli ve yabancı ziyaretçiyi ağırlamıştır. Fuar süre-
leri, yedek parça tedarikçileri, ba- since sektörün duayen isimlerinin katıldığı 6 ayrı
kım-onarım şirketleri, piston motor- konferans ve söyleşi ile havacılığın geleceğine ışık
lu uçak üreticileri, simülatör üretim tutmuştur. Havacılık eğitimlerinde dünya standar-
şirketleri, uçuş ekipman sağlayıcı- dını Türkiye’de hayata geçirerek, sektörün geliş-
ları, havacılık basın yayın kuruluş- mesine katkıda bulunmak yanında, genç ve dina-
ları gibi tüm hizmet sağlayıcılar da mik nüfusumuzla havacılık eğitimlerinin kalbinin
katıldı. ‘Mavi Fuarcılık’ tarafından Türkiye’de atmasını sağlamak hedeflenmektedir.
2013 yılından beri düzenlenen IFTE
2016’da havacılık sektörü ile ilgili
aranan her şey vardı.

Havacılık Tıbbı Derneği üyesi Dr.
Savaş İlbasmış da fuara katılarak iz-
lenimlerini şu şekilde aktardı:

900

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

OTOBANDA 270 KM; RİSKLİ PİLOTLAR

Galatasaray’lı futbolcu Sabri Sarıoğlu’nun eşi Yağmur hayrınadır. Bunların kara ve hava trafiğinden uzak tu-
Sarıoğlu’nun, İzmir-Çeşme otoyolunda aşırı hız yaptığıy- tulması gereği o kadar açıktır ki, buna karar vermek için
la ilgili haberler bayram öncesinde medyada yer aldı. 24 uçuş doktoru, psikiyatrist ya da trafik polisi olmaya gerek
Haziran 2016 günü, Kerimcan Durmaz isimli, kendisine yoktur… Nitekim Hürriyet gazetesi magazin yazarı Onur
sürekli gaz veren ve coşkulu çığlıklar atan ‘pek neşeli’ Baştürk, 27 Haziran günkü Kelebek ekinde, bu kişinin
arkadaşını sözde havaalanına yetiştirmek için hız sınırla- hem sürücü hem de pilotluk ehliyetinin iptal edilmesini
rının çok üstünde tehlikeli bir seyir yaptı. Her ne kadar önerdi. Habertürk gazetesinden Esin Övet de olayı kına-
teknik incelemede, Lamborghini marka otomobilin Sefe- yıcı biçimde bir yazı yazdı. (Böylece, yetkili hastanelerde
rihisar gişelerden girişi ve Alaçatı gişelerinden çıkışı ara- pilotaj muayenesi yapan psikiyatristlerin magazin basınını
sındaki mesafe-süre hesaplamasına göre ortalama 192 km takip etmelerinin zaman kaybı olmayacağını da görmüş
hızla seyrettiği belirlenmiş olsa da, 270 km hıza çıktığını olduk...)
gösteren görüntüler (snapchat aracılığıyla) sosyal medya- Şöylesine yanlış bir kanı var: Mesleğine uygun davranış
da paylaşıldı. Sonuçta teknik veriye dayanarak bir miktar göstermeyen pilotların, seçim ve periyodik muayene sü-
para cezası kesildi ve ’Trafiği tehlikeye sokmak’ nedeniyle reçlerinde elenecekleri ve bu tip kişilerin kokpitlerde otu-
suç duyurusunda bulunuldu. ramayacakları sanılır… Halbuki seçim ve eğitim sürecinde
Yağmur Sarıoğlu’nun profesyonel bir ticari havayolu pilo- ‘damat ya da gelin adayları’ gibi iyi fotoğraf veren; narsi-
tu olarak (hem de bir ‘anne’ kimliğiyle) ergen tavırları gös- sist, antisosyal, sınır, paranoid, vs. kişilik eğilimlerini giz-
termesi, emniyet kemeri de takmaması, bir de bunu sosyal leyerek pilot olabilen kişilerin varlığına sektörün içindeki
medyada sergilemesi, masum ve makul düzeyde bir hız çok kişi şahittir. Bunlar kendilerinin de fark etmedikleri
merakı ile hoş görülecek gibi değildir. Kendisinin, arkada- impulsif, maço, incinmezlik, kararsızlık veya inisiyatifsiz-
şının ve trafikte normal hızda araç kullanan başka masum lik tutumları yüzünden ‘riskli’ kategorisindedirler. Olay
insanların can ve mal güvenliğini tehlikeye atmaya hakkı sadece kişilik/davranış sorunlarıyla da bitmez; eğitim ve
olmadığını bilmesi gerekirdi. Kural ihlâlleri yaparak keyfi
risklere giren pilotların bunun benzerlerini uçuşta tekrarla- bilgi eksikliği varsa, uçuş emniyet kültüründen habersiz-
mayacağı söylenebilir mi? Havacılıkta bütün kazaları riskli se, disiplinsizse; havacılığa ‘hava atmak, statü kazanmak
tutumlar içindeki pilotlar yapar gibi bir iddia abartılı olur; veya uç heyecanlar yaşamak’ gibi güdülerle girdiyse sonuç
ama riskli tutumları alışkanlık haline getiren pilotların sa- gene aynıdır… Biz askeri havacılıkta pilotların psikiyatrik
yısal ve oransal olarak daha çok kaza yaptıkları gerçektir. değerlendirmelerini yaparken, (5-10 dakikalık nezaketli
Bir ticari havayolu şirketinde yüzlerce yolcunun can gü- mülâkat sırasında olası psikopatolojilerin gizlenebileceği
venliğinden sorumlu olan böyle kişiler (riskli pilot katego- varsayımıyla) filo yöneticilerinden ve uçuş doktorlarından
risinde midir diye) izlenmelidir. ‘kıta anketi’ denilen bir gözlem ve kanaat notu isterdik;
Önceki yıllarda Las Vegas’da bir gökdelenin 108. katın- değerlendirmemizde çok önemli ipuçları ancak bu biçim-
dan paraşütle atlama, bungee-jumping yapma, kutuplarda de elde edilmekteydi.
yeraltı mağarasına inme gibi heyecanlı etkinliklere katılan Adı geçen kişinin uçuş başarısını ve disiplin tutumlarını
ve motosiklet tutkunu olan bu kişi, keşke merakını böy- yakinen bilmiyoruz. Magazin basınında sıkça yer alması-
le sürdürmeye devam etseydi. Riskli tutumlara yatkın ki- na bakarak, ikinci pilot olarak uçtuğu havayolu şirketinde
şilerin adrenalin gereksinimlerini lunaparklardaki tehlike düzenli bir uçuş mesaisi yapıyor olması mümkün görün-
simulasyonu yaratan araçlarda tatmin etmeleri herkesin müyor. Zaten şirket içinde ayrıcalıklı bir yeri olduğuna ve
uçuş programlarında keyfi değişiklikler yapmaya çalıştığı-
na dair söylentiler duyulmakta. Hadi bunlar şirketin iç so-
runudur, yöneticilerin Galatasaray sempatisi bağlamında
hoşgörülü davranışıdır diyelim ve bizi ilgilendirmeyece-
ğini söyleyip geçelim. Ama bir başka açıdan bakıldığında,
bu ayrıcalıkların diğer uçuş ekiplerini nasıl etkilemekte
olduğu önemlidir. Bunlar havayoluyla uçan vatandaşlar
(müşteriler) olarak bizi de ilgilendirir. Çünkü ekip uyum-
suzluğu, CRM bağlamında uçuş emniyet zafiyetinin örtülü
nedenlerinden biridir…
Hazırlayan: Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç
(Bu yazı www.airkule.com sitesinde 13 Temmuz 2016
tarihinde yayınlanmıştır.) http://airkule.com/yazar/
OTOYOLDA-270-KM-RISKLI-PILOTLAR/1130

901

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

“Göklerin Kral ve Kraliçeleri Emeklilik Yaşamlarında
Bu Hallere mi Düşecekti?”

Kafeterya yapılan C 47 uçağının kanadı Burhaniye’de uçak kafeterya
tramplen oldu

Büyükçekmece Belediye Başkanı Hasan Akgün’ün girişimleri Balıkesir’in Burhaniye ilçesinde, Edremit Kocaseyit Havaalanı
üzerine Hava Kuvvetleri Komutanlığı 1947 model C-47 Dakota karşısındaki alana bir uçak kafeterya kuruldu. Akaryakıt
nakliye uçağını hibe etti. Büyükçekmece sahiline yerleştirilen, istasyonları sahibi işadamı Ali Akbulut’un THY’den satın aldığı
Kıbrıs Barış Harekâtında da kullanılan uçağın kabinine gelişmiş Airbus A 340 tipi eski uçak 8 parça halinde TIR’larla taşınarak
müzik sistemi, LCD ekran televizyon, masalar ve deri koltuk- monte edildi. 76 metre uzunluk ve 6 metre genişliği olan uçak,
lar yerleştirildi. Kokpitinde değişiklik yapılmayan, müze olarak 2016 Haziran ayından itibaren kafeterya, restoran ve düğün sa-
hizmet vermesi hedeflenen uçakta gençler için ekranlarda tarihi lonu olarak hizmet vermekte.
anlatan konular yayınlandı ve müzikler çalındı... Sahildeki bu
uçağın denize yakın kanadı, yaz aylarında sahili dolduran bazı
gençler ve çocuklar tarafından tramplen olarak kullanılmaya
başlandı. ‘Uçakların Chevrolet’i denilen C-47’nin kanadının bu
amaçla kullanılmaması için ya uçağın sahilden uzaklaştırılması
veya gençlerin atlamaması için denize bir yükselti yapılması
planlanıyor.

Hurda uçak ev oldu Tekirdağ’da A-300 köfteci oldu

Tekirdağ Ticaret ve Sanayi Odası eski Başkanı ve işadamı
Mustafa Yurdanur, ABD seyahatinde gördüğü bir uçak restoran-
dan esinlenerek 2014 yılında emekliye ayrılan Airbus A-300
model kargo uçağını 500 bin TL’ye satın aldı ve yeniden dekore
ettirerek “Köfte” adıyla 200 kişilik restorana dönüştürdü.

ABD’de Bruce Campbell adında emekli bir mühendis hurdaya
ayrılan bir Boeing 727 tipi uçağı satın alıp ilginç bir ev haline
getirdi. 1999 yılından beri bu evde yaşamakta.

Eskişehir Anadolu Ü. Havacılık Müzesinde Çorumlu kardeşler de uçak kafeterya açıyor
kafeterya C-47 Dakota.

İsviçre’de yaşayan Cemil ve Cesur Çıtak kardeşler, hurdaya
çıkarılan Airbus A300 tipi uçağı kafe-restoran yapmak amacıyla
Atatürk Havalimanından İstanbul Ticaret Merkezi’ne taşıttı.

902

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Büyük Atatürk’ün havacılık ve uzayla ilgili öngörüleri

Yıl 1936; Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Eskişehir Tayyare Alayı ziyaretindeki
konuşmasından pasajlar:
“Geleceğin en etkili silahı da, aracı da hiç kuşkunuz olmasın tayyaredir. Bir gün
insanoğlu tayyaresiz de göklerde yürüyecek, gezegenlere gidecek, belki Ay’dan bile
bize haber yollayacaktır. Bu mucizenin tahakkuku için 2000 yılını beklemeye gerek
kalmayacaktır. Gelişen teknoloji bize daha şimdiden bunu müjdeliyor. … ‘Kanatlı
bir gençlik memleketin geleceği bakımından en büyük güvencedir. Bir gün Batılı
ayaklar Ay’da ayaklarının izlerini bırakacaklarsa, bunların arasında bir de Türk’ün
bulunması için şimdiden çalışmalara girişmek, aşamalar kaydetmek gerekir… Bize
düşen görevse Batı’dan bu konuda fazla geri kalmamayı temindir.”

(Prof. Emre Kongar’ın bu yazısını gönderen Dr. Atilla Soyelçin’e teşekkürlerimizle)
Kaynaklar:
• Stuart Kline. ‘A Chronicle of Turkish Aviation; Türk Havacılığının Kronolojisi’ Dönence Yayınevi
• Hava Kuvvetleri Komutanlığı http://www.hvkk.tsk.tr/TR/IcerikYazdir.aspx?

903

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Bir Kitap ... Bir Şiir ...

Uçak inişe geçerdi. Prof. Dr.
Uçağın içini derin bir sessizlik kaplardı. Yücel Tanyeri
Yolcular içinden duasını yaparlardı.
Heyecanlı bir bekleyiş başlardı...
Sonunda uçak tekerlerini yere koyardı.
Herkes önce bir rahatlardı.
Sonra da bir alkış kopardı.
Kaptan bir süre yürekten alkışlanırdı...

Bütün bunlar.
Yakın bir zamana kadar.
Bütün uçaklarda olurdu.
Tüm yolcular da bu eyleme katılırdı...

Ben de alkışlardım.
Bundan da büyük keyif alırdım.
Pilot bu alkışları duymasa da.
Ben yine de alkışlanmasından yanaydım...

Bu güzel adet çok yakın bir zamanda.
Maalesef sonlandı uçaklarda.
Uçak zorlu bir iniş yapsa da.
Kimse farkında bile olmuyor şu sıralarda...

Alkışlanan bir uçuşun sonunda.
Yalnızca iki pilot değil uçakta.
Yüzünü görmediğimiz, tanımadığımız.
İsmini bilmediğimiz birçok emekçi var aslında...

O uçağı planlayan firmanın yüzlerce mühendisi.
Uçağı yapan Şirketin binlerce işçisi, teknisyeni.
Uçağı işleten Şirketin yöneticileri.
Uçağın alımına destek olan Banka görevlileri...

Uçağın uçuşa hazırlayan görevliler.
Bakımlarını titizlikle yapan teknisyenler.
Uçağı sefere hazırlayan teknik ekiptekiler.
Uçağı temizleyenler, yakıtını yükleyenler...

Güvenlik önlemlerini titizlikle yerine getirenler.
Check-in işlemlerini kısa sürede bitirenler..
Bagajları ölçerek, biçerek yükleyenler.
İkram edilecekleri düzenleyenler, pişirenler...

Havacılık sektöründe farklı şirketlerin teknik departman- Yolcuyu uçağın kapısında karşılayan hostesler.
larında çalışan deneyimli bir isim olarak Vahap Önen, Onlara güler yüzle hizmet eden kabindeki görevliler.
emniyet kavramının günümüz havacılığının vazgeçilmez Uçağın son kontrollerini yapanlar.
kavramlarından biri olduğuna dikkat çekiyor. Önen, emni- Kontrol kulesinde düzeni sağlayanlar...
yet kavramının sadece havayolları, bakım kuruluşları, hava
trafik kontrolörleri gibi ön hatta faaliyet gösteren kuruluşlar Meteorolojik bilgileri verenler.
için değil, başta uçak imalatçıları, komponent üreticileri, Uçuş harekât memurları.
havacılık tasarım organizasyonları gibi havacılığın tüm Hava trafik kontrol personelleri.
alanlarında geçerli olduğunu da vurguluyor. Son kontrol teknisyenleri...

Nobel Akademik Yayınları. 2016. (17 TL) Ve tabii pilotlar..
Tüm bunları saat intizamı içinde yapanlar.
Zamanla yarışanlar.
Ve de çoğu kez vaktinde başaranlar...

Yürekten inanıyorum halâ alkışlamaya.
Yalnızca pilot için değil ama.
Katkısı olan binlerce emekçiye, çalışana.
Teşekkür etmek ve selamlamak amacıyla...

904

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Bir Uçak:

An-225 Mriya
Dünyanın en büyük ve
en güçlü uçağı olan An-
225, 1985-1988 yıllarında
Ukrayna’da nakliye uçağı
olarak özel tasarlandı
ve 1 adet üretildi. İlk
uçuşunu 21 Aralık 1988’de
gerçekleştiren An-225, 250
tona kadar genel amaçlı
kargo taşımacılığı, 180-200
ton ağırlığındaki malların
kıta içi tek uçuşla ulaştırılması, 150 ton ağırlığına kadar olan malların kıtalar arası taşınması ve 200
tona kadar ağır ve geniş ölçekli yüklerin taşınması için tasarlandı.
An-225, Sovyetler Birliği döneminde ilk olarak uzay mekiği taşıyıcısı olarak düşünüldü. Fakat
Sovyetlerin dağılmasıyla bu proje sona erdi. 2000 yılında ticari kargo taşımacılığı yapması için
modernizasyon çalışması başlatıldı. Ertesi yıl sertifikasyon testlerinden başarıyla geçen An-225, o
günden bu yana An-225 kargo uçağı olarak kullanılıyor.

Uluslararası Havacılık Federasyonu tarafından 240 alanda Guinness Rekorlar Kitabı’na aday gös-
terilen uçağın sahip olduğu dünya rekorları arasında; 253 tonluk yük taşıma, 187.6 ton mono kargo
taşıma, 42.1 metre uzunluğunda yük taşıma var.
84 metre uzunluğunda, 18,1 metre yüksekliğindeki An-225, 640 ton azami kalkış ağırlığıyla alanında
dünyanın en büyük uçağı olarak biliniyor. Uçak, doğal felaketlerde insani yardım maksadıyla da
kullanılıyor. Saatte 850 kilometre hıza ulaşabiliyor ve 12 bin metreye yükselebiliyor. 200 ton
ağırlıkla 4 bin kilometreye kadar mesafe alabiliyor. Havalanabilmesi için 3 bin 500 metrelik piste
gereksinim duymakta.
Ukrayna devlet uçak üretim ve servis
firması Antonov’un Ukrayna dilinde
“Hayal” anlamına gelen “Mriya” isimli
An-225 tipi uçağı, ilk ticari uçuşunu
gerçekleştirmek üzere Kiev’deki Hos-
tomel Havalimanı’ndan kalktı ve Çek
Cumhuriyeti’nin başkenti Prag üzerinden
Avustralya’nın Perth şehrine gitti.
(www.airlinehaber.com)

905

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Eskişehir Havacılık Müzesinde
Vecihi Hürkuş

Anadolu Üniversitesi Havacılık Parkında ilginç bir tasarım. Ülkemizin ilk Türk sivil uçağı (Vecihi Hürkuş
tarafından tasarlanmış, imal edilmiş ve uçurulmuş) Vecihi XIV 3 boyutlu sokak resmi olarak sergilenmekte.
Dünyaca ünlü sokak ressamı Alex Maksiov’un, park bünyesinde sürdürdüğü çalışmalara gönüllü olarak
katılan ve 3 boyutlu çizim tekniklerini öğrenen Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi son sınıf
öğrencileri, Havacılık Parkı’na 3 boyutlu yeni bir projeyi daha kazandırmaya hazırlanıyorlar.

Havacılık Parkı Müdürü Doç. Dr. Ender Gerede’nin önderliğinde ve yaratıcılığıyla hayata geçen bu pro-
jenin devamı da gelecek…

Alex Maksiov dünyanın en iyi sokak sanatçılarından birisi olarak tanınıyor. 2 boyutlu alanlara 3 boyutlu
(3D) görüntüler resmediyor. Başka bir noktadan bakıldığında çarpık veya bozuk görülen resimler be-
lirli bir açıdan bakıldığı zaman derinliğe sahipmiş gibi gözüküyor. Anamorfoz tekniği, görme duyusuyla
algılanamayan, belirli bir biçime sahip değilmiş gibi görünen çizim, fotoğraf veya nesnelerin özel bir bakış
açısından algılanabilir olması anlamına gelmektedir. Yunancada ‘yeniden form vermek’ demektir. Erken
Rönesans döneminde 16., 17. ve 18. yüzyıllarda altın çağını yaşamış bir perspektif tekniğidir.

906

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

Telaşlanma bir şey olmaz, sola dönecek o… Alkolik yolculara gözdağı

Eskihisar- Topçular arası kullanılmak
üzere uçak gemisi alınacak.
Zaytung

Sigara tiryakisi

907

2 0 1 6 Temmuz S A Y I : 2 9

DUYURULAR Dr. Armağan Başlı’nın minyatürü
Eski ve yeni Eskişehir’in
Prof. Dr. Ahmet Akın tarihi ve güncel simge-
lerini özel bir teknikle
GATA Hava ve Uzay Hekimliği AD. Başkanı birlikte görselleştiren
olan üyemiz profesörlüğe yükselmiştir. Bu dal- bir minyatür hazırlayan
da ülkemizin en üst akademik kariyerine sahip Dr. Başlı, eserini
olan sevgili arkadaşımızı yürekten kutluyoruz. Büyükşehir Beledi-
ye Başkanı Prof. Dr.
Doç. Dr. Özlem Altuntaş Aydın Yılmaz Büyükerşen’e
sundu. Büyükerşen,
Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi enfeksiyon
hastalıkları uzmanı olan üyemiz, Ekim 2015’de bunun artık Eskişehir’in malı olduğu, kişisel arşivlerde
doçent olmuş; Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim kaybolmaması, korunması ve sergilenmesi gerektiği
ve Araştırma Hastanesine geçmiştir. Kendisi düşüncesiyle minyatüre el koydu… Bu sayın Başlı için bir
Derneğimizin Enfeksiyon Hastalıkları grup li- gururdur diye düşünüyoruz.
deridir . Havacılıkla ilgili virütik hastalıklar
konusundaki Bülten yazılarının çoğunu özenle Yeni Üyelerimiz
hazırlamaktadır.

Dr. Şebnem Gökkuşu Dr. İbrahim Ethem Karaşen

SHGM Sağlık Bölümü Yetkilisi olan üyemiz Em. Dz.Tbp.Alb. Üroloji Uzmanı. Uçuş Dr.
emekli oldu. Yıllarca sivil havacılığımızın tıbbi 1986 Ankara Tıp Fak. mezunu. Deniz Kuv-
konularında ‘üst akıl’ işlevi gören; tüm sağlık vetlerinde albay rütbesiyle emekli oluncaya
talimatlarının hazırlanmasında, sivil uçuş hek- kadar baştabiplik dahil çeşitli kademelerde
imlerinin yetiştirilmesinde, yetkili hastanelerin hizmetleri oldu. Halen Gebze Anadolu Sağlık
işlevlerinde, vs. sabır ve hoşgörüyle görev yaptı. Merkezi Hastanesi Havacılık Tıp Merkezi’nde
Halen Lokman Hekim Hastanesi Havacılık Tıp görev yapmakta.
Merkezinde hizmet vermekte.
Dr. Tuğçe Kalın
Prof. Dr. Neşe Tunçel
2011 yılı Erciyes Üniversitesi Tıp Fak. Me-
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fak. zunu. 2015 yılında Ankara Ü. Tıp Fak. Çocuk
Fizyoloji ABD Başkanı olan üyemiz, 27 Nisan Sağlığı ve Hast. ABD’de uzmanlık eğitimini
2016 tarihi itibariyle emekli oldu. Akademik tamamladı. Halen Adıyaman Besni Devlet
yaşamında çok başarılı hizmetleri olan Neşe Hastanesinde görev yapmakta.
Hoca’ya emekliliğinde sağlık ve mutluluk dili-
yoruz.

Prof. Dr. Ferşat Kolbakır

Pilot da olan üyemiz, 19 Mayıs Ü. Tıp Fak.
Rektör yardımcılığı, Kalp Damar Cerrahisi
ABD öğretim üyeliğiyle birlikte, Hava Uzay
Hekimliği Anabilim Dalı Başkanı ve Havacılık
Tıp Merkezi Başkanı olarak da görevlendirilmiş
bulunmaktadır. Bir koltukta 3-4 karpuzu
başarıyla taşımasını takdir ediyoruz.

Avrupa Hava ve Uzay Tıbbı Kongresi (ECAM)

15-18 Sept 2016: 5th

European Congress of
Aerospace Medicine.
Oslo, Norway.

3. Ulusal - 1. Uluslararası Havacılık
Tıbbı Kongresi

15-16 Ekim 2016: Harbiye Askerî Müze/
İstanbul. (Kongre Eskişehir Asker Hastanesi
USAEM ve GATA Hava ve Uzay Hek. ABD
tarafından düzenlenecektir.)

Sivil Uçuş Tabipliği Kursu Orhangazi Mah. Küme Sok. Hisarpark. Park-2/C ESKİŞEHİR
Tel: 0222 3240098
21 Kasım – 23 Aralık 2016 tarihleri arasında Eskişehir Asker
Hastanesi USAEM’de yapılacaktır. (Kursa katılım koşulları ve
başvuru ayrıntıları için, Ulaştırma Bakanlığı SHGM sitesine gir-
ilerek incelenmesi gerekmektedir.)

908