BAB 5
METABOLISME DAN ENZIM
5.1 METABOLISME
MAKSUD METABOLISME
Merujuk kepada kesemua tindak balas kimia yang berlaku dalam organisma hidup
PROSES-PROSES DALAM METABOLISME MELIBATKAN
Penukaran makanan kepada tenaga Pembentukan karbohidrat, protein, lipid
dalam bentuk ATP dan asid nukleik
JENIS-JENIS METABOLISME DALAM SEL
Katabolisme Anabolisme
KATABOLISME CIRI-CIRI ANABOLISME
PROSES
Proses Penguraian : Proses Sintesis :
Bahan daripada bentuk Molekul ringkas kepada
kompleks kepada bentuk molekul kompleks
yang ringkas
Membebaskan tenaga TINDAK BALAS Menyerap tenaga
CONTOH
• Penguraian glukosa • Penghasilan glukosa
• Semasa respirasi sel • Semasa fotosintesis
• Untuk penghasilan • Tenaga digunakan
tenaga
A B+C SECARA AM A+B C
(substrat) (produk) (substrat) (produk)
5.2 ENZIM
DI DALAM SEL TINDAK BALAS BIOKIMIA BERLAKU DENGAN KADAR YANG TINGGI
Supaya proses-proses hidup sentiasa Enzim membantu mempercepatkan tindak
terpelihara balas
Mangkin ENZIM Dihasilkan oleh sel
organik Kebanyakan dibina daripada protein organisma hidup
namun bukan semua enzim
PEMBENTUKAN KOMPLEKS ENZIM-SUBSTRAT
SUBSTRAT : Bahan tindak balas yang TAPAK AKTIF : Tapak spesifik pada enzim
diperlukan untuk tindak balas enzim
SUBSTRAT (BERGABUNG) PADA TAPAK AKTIF PADA ENZIM KOMPLEKS ENZIM-SUBSTRAT
PENAMAAN ENZIM
PADA TAHUN 1960-an
The International Union of Biochemistry and Molecular Biology (IUBMB)
MEMPERKENALKAN SISTEM PENAMAAN ENZIM
Berdasarkan substrat atau Tindak balas yang dimangkinkan
NAMA ENZIM DIPEROLEH DENGAN PENAMBAHAN ‘-ase’ pada nama substrat
Contoh : Hidrolisis laktosa Laktosa + air laktase Glukosa + galaktosa
NAMUN ADA BEBERAPA ENZIM YANG TIDAK MENURUT SISTEM PENAMAAN
Disebabkan enzim telah ditemui sebelum penamaan Cth: tripsin, pepsin &
sistematik renin
SIFAT-SIFAT UMUM ENZIM
1. ENZIM BERTINDAK DENGAN PANTAS
2. ENZIM DIPERLUKAN DALAM KUANTITI KECIL DAN BOLEH DIGUNAKAN SEMULA
3. TINDAKAN ENZIM ADALAH SPESIFIK
Hanya substrat yang mempunyai bentuk saling berpelengkap dengan tapak aktif boleh
bergabung
4. STRUKTUR ENZIM SELEPAS TINDAK BALAS
Kekal tidak berubah Tidak dimusnahkan
ENZIM IALAH MANGKIN BIOLOGI
Mempercepatkan tindak balas biokimia
SIFAT-SIFAT UMUM ENZIM
5. KEBANYAKAN TINDAK BALAS YANG DIMANGKINKAN ENZIM ADALAH
Tindak balas berbalik
6. AKTIVITI ENZIM BOLEH DIPERLAHANKAN ATAU DIHENTIKAN OLEH
Perencat Cth perencat : Logam berat seperti plumbum dan merkuri
7. SESETENGAH ENZIM MEMERLUKAN
Kofaktor Untuk berfungsi dengan lebih Cth kofaktor : Vitamin B dan
berkesan ion magnesium
ENZIM INTRASEL DAN ENZIM EKSTRASEL
ENZIM INTRASEL CIRI ENZIM EKSTRASEL
Enzim yang disintesis di DEFINISI Enzim yang dirembes
dalam sel untuk CONTOH keluar sel
kegunaan sel itu sendiri
ENZIM TRIPSIN
ENZIM HEKSOKINASE • dihasilkan oleh sel
• digunakan dalam
pankreas
proses glikolisis • Dirembeskan ke
• semasa respirasi sel
dalam duodenum
untuk mencernakan
polipeptida
PENGHASILAN ENZIM EKSTRASEL
1) RIBOSOM
Tapak sintesis protein
2) PROTEIN YANG TELAH DISINTESIS DI RIBOSOM
Memasuki lumen jalinan endoplasma kasar Protein akan diangkut menerusinya
3) APABILA SAMPAI DIHUJUNG JALINAN ENDOPLASMA KASAR
Bahagian membran tersebut Tunas akan menggenting untuk
membentuk tunas menghasilkan vesikel angkutan
PENGHASILAN ENZIM EKSTRASEL
4) VESIKEL ANGKUTAN YANG MENGANDUNGI PROTEIN
Bergerak menuju ke arah jasad Golgi dan bercantum dengannya
5) DI DALAM JASAD GOLGI
Protein diubahsuai menjadi enzim Enzim dirembes dalam vesikel rembesan yang
terbentuk dari hujung jasad Golgi
3) VESIKEL REMBESAN BERGERAK MENUJU KE MEMBRAN PLASMA DAN
BERCANTUM DENGANNYA
Enzim dirembeskan ke luar sel
PENGHASILAN ENZIM EKSTRASEL
MEKANISME TINDAKAN ENZIM
HIPOTESIS ‘MANGGA DAN KUNCI’
KEBANYAKAN ENZIM IALAH PROTEIN KOMPLEKS
Terdiri daripada rantai polipeptida berlipat-lipat Menjadi bentuk tiga dimensi
BENTUK TIGA DIMENSI
Mempunyai tapak aktif yang mempunyai Tapak aktif saling berpelengkap dengan
konfigurasi spesifik molekul substrat yang spesifik
PENGGABUNGAN MOLEKUL SUBSTRAT PADA TAPAK AKTIF ENZIM ADALAH SPESIFIK
SEOLAH-OLAH GABUNGAN ‘MANGGA DAN KUNCI’
Mangga : Enzim Kunci : Substrat