วัจนภาษาและอวัจนภาษา

~๑~

เอกสารประกอบการจดั การเรยี นรู้เรอื่ ง วจั นภาษาและอวัจนภาษา
รายวชิ าหลักภาษาไทย ๑ (ท ๓๐๒๑๔)
เรยี บเรยี งโดยครูจตพุ ร ตระกูลปาน

กลมุ่ สาระการเรียนรู้ภาษาไทย โรงเรียนสระบุรีวทิ ยาคม

~๒~

ภาษาเม่ือแบง่ ตามลกั ษณะของภาษา สามารถแบง่ ไดเ้ ป็น ๒ ลกั ษณะ ได้แก่
๑. วัจนภาษา คอื ภาษาทใ่ี ชถ้ ้อยคาในการส่ือสาร ได้แก่ ภาษาพูดและภาษาเขียน
๒. อวัจนภาษา คอื ภาษาที่ไม่ใช้ถอ้ ยคาในการสื่อสาร ได้แก่ ภาษาท่าทาง ภาษาหน้าตา

ภาษามือ ภาษาสัญลักษณ์ อวจั ภาษามี ๗ ชนดิ ดังน้ี
๒.๑ เทศภาษา คือภาษาท่ีเกดิ จากสถานท่ี และระยะห่างของผสู้ ่ือสารกับผรู้ ับสาร

เช่น การสอ่ื สารระหวา่ งคนในครอบครัวมรี ะยะหา่ งท่ีใกลช้ ิด การสอ่ื สารกับคนแปลกหน้าต้องมี
ระยะหา่ งพอสมควร

๒.๒ กาลภาษา คือภาษาทเ่ี กดิ จากเวลาทแี่ สดงเจตนา เช่น การมากอ่ นเวลา การ
มาตรงเวลา การมาหลังเวลานดั การมาผดิ เวลา การรจู้ ักเวลา การไม่ร้จู ักเวลา

๒.๓ เนตรภาษา คือภาษาทใี่ ช้สายตาในการส่ือความหมาย สือ่ อารมณค์ วามร้สู กึ
เชน่ การมองผู้ฟงั การเหลอื บสายตา การจอ้ ง การคอ้ น

๒.๔ สมั ผสั ภาษา คอื ภาษาทใ่ี ช้สัมผัสทางกายเพือ่ สือ่ ความหมาย อารมณ์
ความรู้สกึ เช่น การโอบกอด การจูบ การจบั มอื การลูบศีรษะ

๒.๕ อาการภาษา คือภาษาทเ่ี กดิ จากท่าทาง อาการการเคลื่อนไหวสว่ นตา่ งๆ ของ
รา่ งกาย เช่น การใช้ภาษามอื การพยักหนา้ ส่ายหนา้ การแสดงสหี นา้ การโคง้ การไหว้ การชี้ การ
โบกมือ

๒.๖ วัตถุภาษา คอื ภาษาท่เี กดิ จากการใช้วตั ถุ สง่ิ ของ เครือ่ งใช้ เส้ือผ้า เครือ่ งแต่ง
กาย ซง่ึ สามารถสะท้อนนิสยั ใจคอ รสนยิ ม ฐานะของผใู้ ช้ได้

๒.๗ ปริภาษา คอื ภาษาท่ใี ชน้ ้าเสยี งประกอบคาพดู น้าเสียงจะสะท้อนความรสู้ กึ
ความหมายทแ่ี ทจ้ ริงของผู้พดู

~๓~

คาถามฝกึ ทกั ษะการคิด
๑. ใหน้ ักเรยี นวิเคราะหก์ ารใช้วัจนภาษาและอวัจนภาษาของครูท่ีกาลังสอน
๒. ในชีวิตประจาวนั ของนักเรียน นักเรียนใชอ้ วัจนภาษาบา้ งหรอื ไม่ ถา้ ใชจ้ งยกตัวอยา่ งการใช้
๓. “ในขณะท่คี รูกาลังพดู เร่ืองวัจนภาษา ครูไดม้ องไปยังนักเรียนท่ีกาลังเลน่ เกม”
ส่วนใดเป็นวจั นภาษา ส่วนใดเปน็ อวัจนภาษา
๔. “เมอ่ื ครปู ระกาศรายชอ่ื นกั เรียนท่มี ีคะแนนสอบสูงสดุ นกั เรียนคนอ่นื ๆ ก็ปรบมอื ”
สว่ นใดเปน็ วจั นภาษา สว่ นใดเป็นอวัจนภาษา
๕. “สวสั ดีครับคุณคร”ู สมชายกลา่ วทักทายคณุ ครแู ล้วยกมอื ไหว้

“สวสั ดีคะ่ สมชาย” คณุ ครูสมหญงิ กล่าวทกั ทายแลว้ ยกมอื รบั ไหวส้ มชาย
สว่ นใดเป็นวัจนภาษา ส่วนใดเปน็ อวจั นภาษา

~๔~

O-NET ๒๕๕๙

~๕~

O-NET ๒๕๖๐

~๖~

O-NET ๒๕๖๑

เอกสารอา้ งองิ
จงชัย เจนหัตถการกิจ. หนงั สือประกอบการเรียนการสอนวิชาหลกั ภาษาไทย

ตามหลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษาข้นั พนื้ ฐาน พุทธศกั ราช ๒๕๕๑. กรงุ เทพฯ :
ธนาเพลส, ๒๕๖๑.