PPT ราชาธิราช ตอน สมิงพระรามอาสา

ราชาธริ าช

ตอน สมิงพระรามอาสา

ทม่ี าของเร่ืองราชาธิราช

ราชาธิราช มาจากพงศาวดารมอญ
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
มหาราช (รัชกาลท่ี ๑) ทรงพระราชดาริให้
เจ้าพระยาพระคลัง (หน) ร่วมกับพระยา
เจา้ พระยาพระคลงั (หน) อินทรอัคคราช พระภิรมรัศมี และพระศรีภูริ
ปรชี า รว่ มกันแปลและเรยี บเรียงเปน็ ร้อยแกว้

จดุ ประสงคก์ ารแตง่

พระบาทสมเดจ็ พระพุทธยอดฟา้ จุฬาโลกมหาราช
มีพระราชประสงค์ให้แปล เพ่ือเป็นความรู้ให้แก่
พระบรมวงศานุวงศ์ และขา้ ราชบริพาร

ผ้แู ปลและเรยี งเรยี ง เจ้าพระยาพระคลงั (หน)

เจ้าพระยาพระคลัง นามเดิม หน เป็นบุตรเจ้าพระยา
บดินทร์สุรินทร์ฦๅชัย (บุญมี) กับท่านผู้หญิงเจริญ เกิดใน
แผ่นดนิ สมเดจ็ พระเจ้าอยู่หวั บรมโกศ สมัยอยธุ ยาตอนปลาย

รับราชการเป็นหลวงสรวิชิต ตาแหน่งนายด่านเมืองอุทัยธานี ในสมัย
ธนบุรี

ได้รับบรรดาศักดเ์ิ ป็นพระยาพระคลงั และไดเ้ ลื่อนเป็นเจ้าพระยาพระคลัง
ในสมยั รชั กาลที่ ๑

ถึงแกอ่ สญั กรรมในสมัยรัชกาลท่ี ๑ เมื่อ พ.ศ. ๒๓๔๘

ผลงานเจ้าพระยาพระคลงั (หน)

เจา้ พระยาพระคลังเป็นกวีเอกทมี่ ีผลงานจานวนมากทั้งรอ้ ยกรองและร้อยแกว้

ร้อยกรอง รอ้ ยแก้ว

ร่ายยาวมหาเวสสนั ดรชาดก สามก๊ก
กณั ฑก์ มุ ารและกัณฑ์มัทรี ราชาธริ าช

ลลิ ติ ศรีวชิ ัยชาดก

กากีคากลอน

ลกั ษณะคาประพนั ธข์ องเร่ืองราชาธิราช

แปลและเรียบเรียงเป็นร้อยแกว้ มลี กั ษณะเป็นเรือ่ งเลา่ คล้ายนิทาน
หรือนวนิยาย คอื เป็นบทบรรยายสลบั กับคาพูดของตัวละคร

...พระเจ้าฝรั่งมังฆ้องน้ันพระองค์มิได้สงสัย เพราะทรงทราบอยู่ว่า
สมิงพระรามเปน็ คนดมี ฝี มี ือจริง

สมิงพระรามก็เข้ามากราบทูลว่า ข้าพเจ้าเลือกม้ามิได้ชอบใจ
สกั ตวั หนึง่

พระเจ้าฝร่ังมังฆ้องจึงตรัสว่า เราจะให้หามาเลือกอีกให้ชอบใจ
ท่านจงได้ จึงตรัสส่ังเสนาบดีให้จัดหาม้าเชลยศักด์ิในพระนคร นอก
พระนครมาใหส้ ้ินเชิง

เปรยี บเทียบการเขียนบทสนทนาในเรอ่ื งราชาธริ าชกับนวนิยายปัจจบุ ัน

...พระเจ้าฝร่ังมังฆ้องน้ันพระองค์มิได้สงสัย เพราะทรงทราบอยู่ว่าสมงิ พระราม
เปน็ คนดมี ีฝีมอื จรงิ

สมิงพระรามก็เข้ามากราบทูลว่า ข้าพเจ้าเลือกม้ามิได้ชอบใจสักตัวหนึ่ง
พระเจ้าฝรั่งมังฆ้องจึงตรัสว่า เราจะให้หามาเลือกอีกให้ชอบใจท่านจงได้
จึงตรัสสงั่ เสนาบดีใหจ้ ดั หามา้ เชลยศกั ดใ์ิ นพระนคร นอกพระนครมาใหส้ ิ้นเชิง

...พระเจ้าฝร่ังมังฆ้องน้ันพระองค์มิได้สงสัย เพราะทรงทราบอยู่ว่าสมิงพระราม

เป็นคนดีมีฝีมือจรงิ เครื่องหมายอัญประกาศ (“….”)

สมิงพระรามก็เข้ามากราบทูลว่า “ข้าพเจ้าเลือกม้ามิได้ชอบใจสักตัวหน่ึง”

พระเจ้าฝรั่งมังฆ้องจึงตรัสว่า “เราจะให้หามาเลือกอีกให้ชอบใจท่านจงได้”

จงึ ตรสั สงั่ เสนาบดีใหจ้ ัดหามา้ เชลยศกั ดใิ์ นพระนค รนอกพระนครมาให้สิ้นเชิง

ราชาธริ าช

อาณาจักรมอญ อาณาจกั รพม่า

กรุงหงสาวดี กรงุ องั วะ (รตั นบุระอังวะ)

ปัจจบุ ันต้ังอยู่ในเขตพะโค ปจั จบุ ันตง้ั อยู่ในเขตมณั ฑะเลย์

มอญกบั พม่าทาศึกสงครามกันตลอด เน่อื งจากพม่าตอ้ งการแย่งชิงดนิ แดน
ของมอญ ทาใหใ้ นปจั จบุ นั พ้นื ท่ีของมอญได้กลายเปน็ ของพมา่

มอญ พมา่

มอญ (กรงุ หงสาวด)ี พมา่ (กรงุ องั วะ)

พระเจ้าราชาธริ าช สมิงพระราม พระเจา้ ฝรงั่ มงั ฆ้อง / พระเจ้ามณเฑยี รทอง

มอญ (กรงุ หงสาวดี) พม่า (กรุงองั วะ)

พระเจา้ ฝรง่ั มงั ฆ้อง

พระเจ้าราชาธริ าช

ระหว่างการสู้รบกันระหว่างมอญและพม่า “สมิงพระราม” ทหารเอก
ของพระเจ้าราชาธริ าชแห่งกรุงหงสาวดี (มอญ) เกดิ พลาดท่าเนื่องจากช้างตกหล่ม

มอญ (กรงุ หงสาวด)ี พม่า (กรงุ องั วะ)

พระเจ้าราชาธริ าช พระเจา้ ฝร่งั มังฆอ้ ง

สมิงพระรามถูกทหารพมา่ จับตวั ไปท่ีกรงุ อังวะ (พมา่ )

มอญ (กรงุ หงสาวดี) พมา่ (กรุงองั วะ)

พระเจ้าฝร่งั มังฆ้อง
พระเจ้าราชาธิราช

สมิงพระรามถกู จับตัวมาเป็นเชลยอยู่ในคกุ ที่กรงุ องั วะ (พม่า)

ราชาธิราช
ตอน สมิงพระรามอาสา

พมา่ (กรงุ อังวะ) กรงุ จีน

พระเจ้าฝรง่ั มงั ฆ้อง พระเจ้ากรุงตา้ ฉงิ

สมิงพระราม กามะนี
(เชลย)



พม่า (กรุงอังวะ) กรุงจนี

พระเจา้ ฝรั่งมงั ฆอ้ ง พระเจา้ กรงุ ตา้ ฉิง

ราชาธิราช ตอน สมิงพระรามอาสา เป็นตอนที่พระเจ้ากรุงตา้ ฉิง กามะนี
กษัตริย์กรุงจีน ได้เข้ามาท้าให้กรุงอังวะส่งทหารออกมาสู้รบกับกามะนี
ทหารเอกของกรงุ จนี แบบตัวต่อตัว

เรอ่ื งยอ่

จากวดี ทิ ศั น์ เรื่อง ราชาธริ าช
ตอน สมงิ พระรามอาสา ฉบบั การต์ นู

เร่อื งย่อ

พระเจ้ากรุงตา้ ฉิงแห่งเมืองจีนยกทัพมาล้อมกรุงอังวะ
ต้องการให้พระเจ้ามณเฑียรทอง/พระเจ้าฝรั่งมังฆ้อง
ส่ง ทหารออกมาข่ีม้าราทวนต่อสู้กันตัวต่อตัวกับ กามะนี
ทหารเอกของเมอื งจีน

ถ้าฝ่ายกรุงอังวะแพ้ตอ้ งยกเมอื งใหฝ้ า่ ยจีน
แต่ถา้ ฝา่ ยจนี แพก้ ็จะยกทพั กลบั ทนั ที
พระเจ้าฝรั่งมังฆ้องก็ประกาศหาผู้ท่ีจะอาสาออกไป
รบกบั กามะนี

เร่ืองยอ่

ฝ่ายสมิงพระรามที่ถูกจับเป็นเชลยอยู่ในคุกเมืองอังวะทราบข่าวก็คิดว่า
หากจีนชนะศึกครั้งนี้ จีนคงยกทัพไปตีเมืองหงสาวดีของตนต่อเป็นแน่ ควรคิด
ป้องกนั ไวก้ อ่ น จึงอาสาออกรบ

สมิงพระรามขอม้าฝีเท้าดี ซึ่งได้มาจากเขตนอกเมือง เป็นม้าท่ีมีลักษณะ
ดีทุกประการ สมิงพระรามก็นาม้าออกไปฝึกให้รู้จักทานองเพลงทวน
จนคล่องแคลว่ สันทดั ขึน้ พรอ้ มทง้ั ทลู ขอเหลก็ และตะกรวยผกู ขา้ งมา้

เรื่องยอ่

ระหว่างการรบ สมิงพระรามเหน็ ว่ากามะนี
มีความชานาญด้านการรบเพลงทวนมาก และยัง
สวมเกราะไวแ้ น่นหนา

สมิงพระรามจึงใช้อุบายว่าให้แต่ละฝ่าย
แสดงท่าราให้อีกฝ่ายราตามก่อนท่ีจะต่อสู้กัน
เ พ่ื อ จ ะ ค อ ย ห า ช่ อ ง ท า ง ท่ี จ ะ แ ท ง ท ว น ใ ห้ ถู ก ตั ว
กามะนไี ด้

เรือ่ งย่อ

เมือ่ สมิงพระรามหลอกล่อให้กามะนีราตามในท่าต่าง ๆ จึงได้เห็นชอ่ งใต้รักแร้
กับบริเวณเกราะซ้อนท้ายหมวกท่ีเปิดออกได้ สมิงพระรามจึงหยุดราให้ต่อสู้กัน โดย
ทาทวี า่ ส้ไู ม่ได้

จากนั้น สมิงพระรามก็ขับม้าหนีให้ม้าของกามะนีตามจนเหนื่อย เม่ือได้ที
ก็สอดทวนแทงซอกใต้รักแร้ แล้วฟันย้อนกลีบเกราะตัดศีรษะของกามะนีขาด แล้ว
เอาขอเหลก็ สับใสต่ ะกรวยโดยไม่ให้ศีรษะตกดิน นามาถวายพระเจ้าฝรั่งมงั ฆ้อง

เร่ืองยอ่

เมือ่ กามะนแี พ้ พระเจา้ กรงุ จนี ก็สง่ั ใหย้ กทัพกลบั ตามสัญญา

พระเจ้าฝรั่งมังฆ้องก็พระราชทา0นตาแหน่งมหาอุปราชและพระราชธิดา
ใหแ้ ก่สมงิ พระราม

สมิงพระรามได้ขอรับพระราชทานความอนุญาตสองประการ คือ ห้าม
ไม่ให้ผู้ใดเรียกตนว่าเชลย และหากมีสงครามกับกรุงหงสาวดี ตนจะไม่เข้าทา
สงครามดว้ ย

เรือ่ งย่อ

ต่อมา สมิงพระรามได้อภิเษกกับพระราชธิดา และมีพระราชโอรส
วันหน่ึงพระเจ้าฝรั่งมังฆ้องออกว่าราชการยังท้องพระโรง และอุ้ม
พระราชนดั ดาไว้ดว้ ย
ด้วยพระราชโอรสยังทรงพระเยาว์ จึงได้เอ้ือมมือไปจับพระเศียร
พระเจา้ ฝรง่ั มงั ฆอ้ ง
พระเจ้าฝร่ังมังฆ้องจึงได้พล้ังปากออกไปว่า ลูกอ้ายเชลยน้ีกล้า
หาญนกั นานไปเหน็ องอาจแทนมังรายกะยอฉะวา
สมิงพระรามได้ยินดังนั้นจึงเกิดความน้อยใจ และหนีกลับเมือง
หงสาวดี

ภาระงาน

ให้นักเรียนกลับไปอ่านเนื้อเร่ืองเต็ม
เร่ืองราชาธิราช ตอน สมิงพระรามอาสา
จากหนังสือวรรณคดีวิจักษ์ หน้า ๑๐๘
และวิเคราะห์ลักษณะนิสัยของตัวละคร
ท่ตี นเองชอบ

ตอบคาถาม..ทบทวนความจา

เหตกุ ารณ์เกดิ ขึ้นท่ไี หน ?
มตี ัวละครใดบา้ ง ?

มีเหตกุ ารณ์อะไรเกิดขึ้น ?

วเิ คราะหข์ องตัวละคร

๑. รกั บ้านเมือง และจงรักภักดีตอ่ พระมหากษัตริย์

๒. มีความชานาญในการทาสงคราม
๓. เป็นผู้มีไหวพริบ

๔. เป็นผ้มู องการไกล
๕. ไม่หวงั ลาภยศ

สมงิ พระราม

วิเคราะห์ของตวั ละคร

๑. มคี วามกลา้ หาญ

๒. มคี วามสามารถด้านการขีม่ า้ แทงทวน
๓. มคี วามประมาท

กามะนี

วิเคราะห์ของตวั ละคร

๑. ใช้สตปิ ญั ญา ไตร่ตรองในการแกป้ ญั หา

๒. มีความเมตตา ตอบแทนผู้ท่ีทาความดี
ความชอบ

๓. ไม่คดิ กอ่ นพดู

พระฝรั่งมงั ฆอ้ ง

วิเคราะหข์ องตัวละคร

๑. รักการต่อสู้ แตม่ นี ้าใจเป็นนกั กฬี า
๒. มคี วามเมตตาไม่รงั แกผ้ทู ี่อ่อนแอกวา่
๓. รักษาคาพูด

พระเจา้ กรงุ จนี

คาศัพท์

ตอ้ งพนั ธนาการ หมายถึง ถูกคุมขัง

“สมิงพระรามได้ยินดังน้ันก็คิดว่า แต่เราต้องพันธนาการ
ตรากตราอยนู่ านแลว้ ”

คาศพั ท์

ทแกล้ว หมายถึง ผู้กล้า มักใช้คู่กับทหาร
เป็น ทแกล้วทหาร

“กษัตริย์กรุงใดยังมีทแกล้วทหารท่ีสามารถจะสู้
กามะนไี ด้แต่พอชมเล่นเป็นทเี่ จรญิ ตาได้บา้ ง”

คาศัพท์

พยุหเสนา หมายถงึ กองทัพ

“พระเจ้ากรงุ จนี ไดท้ รงฟังกม็ ีพระทัยยนิ ดีนัก จึงส่ังให้
จดั พลพยุหเสนาทั้งปวงเปน็ อันมากจะนับประมาณมิได้”

คาศัพท์

เป็นสามารถ หมายถึง อย่างเข้มแข็ง
เต็มกาลัง

“ทัพจีนยกมามากเหลือกาลังก็มิให้ออกรบสู้
ต้านทาน ให้แตร่ กั ษาพระนครมั่นไว้เป็นสามารถ”

คาศัพท์

ม้าเชลยศักดิ์ หมายถึง ม้าท่ีไม่ใช้ม้าหลวง

เปน็ ม้าของชาวบ้าน

“เราจะให้หามาเลือกอีกให้ชอบใจทา่ นจงได้ จงึ ตรัสส่ัง
เสนาบดีให้จัดหาม้าเชลยศกั ดใิ์ นพระนครนอกพระนครมาให้
ส้นิ เชิง”

คาศัพท์

กระทบื มา้ หมายถงึ เร่งมา้

“สมิงพระรามได้ทีก็สอดทวนแทงถูกซอกรักแร้กามะนี
กามะนีเอนตัวลง สมิงพระรามจึงชักดาบกระทืบม้าเข้าฟัน
ยอ้ นตามกลบี เกราะขึ้นไป”

คาศัพท์

กาดดั คะนอง หมายถึง วัยกาลงั ซน

“ฝ่ายพระราชกุมารเป็นทารกยังทรงพระเยาว์ไม่แจ้งความ
กาดัดคะนองลุกจากพระเพลา ยืนข้ึนยุดพระอังสาพระเจ้า
มณเฑียรทองไว้แลว้ เออ้ื มพระหตั ถข์ ึ้นไปเลน่ ที่สงู ”

วเิ คราะหค์ ณุ คา่

คณุ คา่ ดา้ นวรรณศลิ ป์
คณุ คา่ ด้านเนอ้ื หา

คุณคา่ ดา้ นวรรณศิลป์

ราชาธิราช ตอน สมิงพระราม เป็นวรรณคดีท่ีแต่ง
ด้วยร้อยแก้ว อ่านเข้าใจง่าย โดยวรรณศิลป์ท่ีโดดเด่น
มดี ังนี้

๑. การใช้คา
๒. การใชโ้ วหาร

๑. การใชค้ า

๑.๑ การใช้คาราชาศัพท์

คาราชาศัพท์ หมายถึง คาศพั ท์ท่ีใช้กับพระมหากษตั ริย์
พระบรมวงศานุวงศ์

พระเจ้ามณเฑียรทองเสด็จออกทรงบัญชาราชการ พร้อมด้วยเสนา
พฤฒามาตย์ราชปุโรหิตทั้งปวง จึงตรัสว่าโหรซ่ึงดูชะตาเมืองว่าไม่ขาด
พระชันษาเล่าก็ดีอยู่ นานไปจะได้ลาภอันประเสริฐอีกน้ัน ก็ต้องด้วยคา
ทานาย จึงให้พระราชทานบาเหน็จและเคร่อื งอุปโภคบรโิ ภคเป็นอันมาก...

๑.๑ การใช้คาราชาศัพท์

พระเจ้ากรุงจนี ได้ทรงฟังก็มีพระทัยยินดนี ัก จึงสง่ั ให้จดั พลพยุหเสนา
ทั้งปวงเป็นอันมากจะนับประมาณมิได้ คร้ันได้ศุภฤกษ์แล้ว พระองค์ก็เสด็จ
ทรงม้าพระท่ีน่ังยกทัพบกมายังกรุงรัตนบุระอังวะ พระเจ้ากรุงจีนยกมา
คร้ังนั้น อุปมาดังฝนตกห่าใหญ่ตกลงน้านองท่วมป่าไหลเช่ียวมาเม่ือ
วสันตฤดูน้ัน หาสิ่งใดจะต้านทานมิได้ คร้ันเสด็จดาเนินกองทัพมาถึง
กรุงรัตนบรุ ะองั วะ ทอดพระเนตรเห็นกาแพงเมืองถนดั กใ็ ห้ตั้งทพั มน่ั คง

๑.๑ การใช้คาราชาศัพท์

ใช้ "ทรง" นาหนา้ คากรยิ าสามัญ ทรงฟงั ทรงบัญชา

ใช้ "ทรง" นาหนา้ คานามสามัญ ทรงม้า

ใช้ "พระ" นาหน้า พระทยั พระทน่ี ่งั

คาสรรพนามราชาศัพท์ พระองค์

คากริยาราชาศพั ท์ เสด็จ ทอดพระเนตร ตรัส พระราชทาน

คากริยาทตี่ ามหลงั คาวา่ "เสดจ็ " เสด็จดาเนิน เสด็จออก

๑. การใช้คา

๑.๒ การใชค้ าสรรพนาม

คาสรรพนาม หมายถึง คาท่ีใช้สาหรับพูดจาสื่อสารกัน ระหว่างผู้พูด
ผูฟ้ ัง และผู้ท่ถี ูกกลา่ วถงึ แบง่ ออกเปน็ ๓ ชนดิ ได้แก่

๒.๒.๑ สรรพนามบรุ ษุ ท่ี ๑ : ใชแ้ ทนผูส้ ่งสาร (ผู้พูด)
๒.๒.๒ สรรพนามบุรุษที่ ๒ : ใช้แทนผู้รับสาร (ผู้ฟัง หรือผู้ท่ีเรา
พดู ดว้ ย)
๒.๒.๓ สรรพนามบุรษุ ท่ี ๓ : ใช้แทนผูท้ ่ีถกู กลา่ วถึง

๑.๒ การใช้คาสรรพนาม

สมิงพระรามจึงกราบทูลว่า อันสงครามเพียงน้ีมิพอเป็นไรนัก
ข้าพเจ้าจะขอรบั อาสาพระองค์ออกไปสดู้ ้วยกามะนี...

ฝ่ายพระเจ้าฝรั่งมังฆ้องได้ทรงฟังสมิงพระรามพูดดังนั้น ก็มี
ความโสมนัสยินดีย่ิงนัก จึงตรัสว่า ม้าของเรามีอยู่เป็นอันมากนับได้
หลายหมื่นแสน ทา่ นจะปรารมภไ์ ปไย...

๑.๒ การใชค้ าสรรพนาม

ราชาธิราช ตอน สมงิ พระรามอาสา มีการใชค้ าสรรพนาม ดังน้ี

สรรพนามบุรุษที่ ๑ ขา้ พเจ้า (ตัวละครผนู้ อ้ ย) / เรา (ตวั ละครผใู้ หญ่)
สรรพนามบุรษุ ท่ี ๒ ทา่ น / พระองค์
สรรพนามบรุ ุษท่ี ๓ พระองค์

๒. การใชโ้ วหาร

๒.๑ บรรยายโวหาร คือ โวหารท่ีใช้บอกกล่าว เล่าเรื่อง อธิบาย หรือ

บรรยายเร่ืองราว เหตกุ ารณ์ ตลอดจนความรู้ต่าง ๆ อย่างละเอียด
เพ่ือให้ผู้รบั สารเข้าใจเนื้อหา สาระอยา่ งแจม่ แจ้งชัดเจน

...ฝา่ ยกามะนกี ็แต่งตวั ใส่เสือ้ หุ้มเกราะ แลว้ ด้วยทองเป็นอันงาม คาดสายรัด
เอวประดับหยกเหน็บกระบ่ีขน้ึ ข่มี ้าราทวนออกมา ณ ท้องสนาม ฝ่ายสมิงพระราม
ก็แต่งตัวใส่เสื้อสีชมพูขลิบทองจีบเอว โพกผ้าชมพูขลิบแล้วไปด้วยทอง ใส่กาไล
ต้นแขนปลายแขน แหวนสอดก้อยแล้วไปด้วยเนาวรัตน์ แต่ล้วนทองเป็นอันงาม
แลว้ สอดดาบสะพายแลง่ ข้ึนม้า ฟอ้ นราเปน็ เพลงทวนออกมายงั ท้องสนาม...

๒. การใช้โวหาร

๒.๒ อุปมาโวหาร คือ วิธีการเขียนโดยเปรียบเทียบส่ิงหนึ่ง

กับอีกส่ิงหน่ึง เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจง่าย และเกิดอารมณ์
ความร้สู กึ มากขน้ึ มคี าเช่ือม.......

“มีทหารเอกคนหน่ึงช่ือกามะนี มีฝีมือขี่ม้าแทงทวนสันทัดดีหาผู้ใด
เปรยี บมไิ ด้ จนี ท้งั ปวงกส็ รรเสริญว่า กามะนมี ใิ ช่มนษุ ย์ดุจเทพยดาก็ว่าได้"

๓๒. .ใชก้อารปุ ใมชา้โโววหหาารร

๒.๒ อปุ มาโวหาร

“อน่ึงข้าพเจ้าก็ต่างประเทศภาษา อุปมาดังนกเค้าถึงมีกาลังอยู่ก็จริง
แต่ตกเขา้ อยู่ในทา่ มกลางฝงู กาเมื่อกลางวนั ขา้ พเจา้ จะบญั ชาราชกิจฉันใด"