5 1 Tôn giáo Tòa Thánh
5 2Tôn giáo Tòa Thánh
5 3
5 4
5 5 Những hoa văn tinh xảo được làm ra từ đôi bàn tay của những người thợ cần mẫn Từ những khuôn mẫu hay rập cắt sẵn, họ lên khung sườn bằng thép, đổ xi măng và tỉ mẩn trau chuốt lại từng góc cạnh, cứ như thế đều răm rắp cho tất cả những hoa văn, những bức phù điêu khác. Nam, sáu người thợ chia các công đoạn ra và ai cũng tận tâm với công việc của mình. Có người trộn xi măng chuẩn bị cho khâu đổ khuôn, khéo tay hơn thì tinh chỉnh lại những đường nét hoa văn, người có sức khỏe thì vận chuyển xi măng, các mảng đã tạo hình đến nơi tập kết. Mỗi người đều tập trung cho công việc của mình, làm từ sáng đến chiều mà ai cũng vui vẻ. Vậy ai là người đã tạo ra những "bản thiết kế phù điêu" này? Khởi đầu khi xây dựng Tòa Thánh, Đức Hộ Pháp giao cho Bùi Aùi Thoại nhiệm vụ đắp vẽ với chức danh là Tá lý đắp vẽ. Ông đã tạc tượng các Đấng Giáo Chủ Phật,Thánh, Tiên, Hiền bên trong và bên ngoài Đền Thánh . Các pho tượng, các bức phù điêu, tạo hình Long Mã chạy trên quả địa cầu đều do ông Thoại đắp nổi. Tượng Đức Di Lạc gương mặt phúc hậu,mắt nình thẳng nghiêm trang, thân lồng trong áo Đạo,toạ thiền trên lưng con cọp, tượng trưng năm Đạo khai mà Ngài là người cầm cân nẩy mực tuyển ngôi Phật. Tất cả những tranh đắp vẽ này đều là sản phẩm của cái nhìn bình dân, biểu hiện bằng kinh nghiệm được tích tụ qua nhiều đời. Nói một cách khác, nghề thợ hồ, thợ mộc ở đây không có trường dạy. Người trước thành thạo dẫn dắt người sau. Các lớp trẻ được di truyền và nhiều em có năng khiếu đặc biệt giúp cho ngành mỹ thuật càng hoàn thiện. Khi trở thành bậc thợ chánh chỉ dẫn lại đàn em, cứ thế tiếp nối xây dựng Thánh Thất, đền điện. Tôn giáo Tòa Thánh
5 6Tôn giáo Tòa Thánh
5 7
5 8
5 9 Tôn giáo Núi Bà Đen
6 0 Núi Bà Ðen trở thành khu du lịch cấp quốc gia với trọng điểm là du lịch sinh thái, văn hoá và tâm linh lễ hội. Các ngôi chùa trên núi đã trở thành những hạt nhân của quy hoạch phân khu lễ hội- tâm linh. Nếu như trên cao độ trên 225 mét, điểm nhấn là chùa Bà và Ðiện Bà, thì dưới chân núi, ngay trong Khu du lịch núi Bà sẽ là chùa Trung- bây giờ đã trở thành một địa chỉ quen thuộc nhất đối với phật tử và khách hành hương đến núi. Chùa Trung Tôn giáo Núi Bà Đen
6 1 Chùa Trung có tên chữ là Linh Sơn Phước Trung, giống như trên sân núi Ðiện Bà có Linh Sơn Tiên Thạch tự mà người Tây Ninh quen gọi chùa Bà. Chùa Trung có tự năm nào, hiện không có tài liệu nào ghi chép. Vào chánh điện dàn hàng ngang phía trái là tượng Phật Bà Quan Âm cùng với Cửu Thiên Huyền Nữ, rồi các tượng Thích Ca Mâu Ni, Địa Tạng, Phật Di Đà, Phật Di Lặc. Phía phải là bàn thờ Quan Công. Gian sau đấu lưng với bàn thờ Phật là ban thờ Linh Sơn Thánh Mẫu tượng tạc thời Bà còn trẻ, da mặt hồng hào đầu đội mũ triều thiên, choàng khăn áo màu đỏ. Hai bên tượng Thánh Mẫu có cô Hồng, cô Cúc đứng hầu. Đối diện ban thờ của Bà là ban thờ Bà Thiên Hậu. Bên gian thờ tổ có pho Đức Diêu Trì Kim Mẫu và ban thờ Đạt Ma Sư Tổ. Những năm đầu đến núi, hoà thượng tu trì tại chùa Trung, làm lụng không ngừng, không chỉ trong chùa mà cả con đường lên núi. Ðấy là đoạn: “Ngài làm công việc cho chùa trọn hai năm, công khó biết bao, lớp mở đường lót thêm cho bằng phẳng. Con đường từ dưới đất bằng chạy dài theo triền núi lên đến Ðiện Bà, đi rất dễ, không gập ghình, còn mấy chỗ hủng thì lót thêm mấy cục đá cho tiện việc lên xuống, nhờ có một tay của ngài không biết tiếc công khó nhọc, nên ngày nay mới đặng như vậy…”. Nhớ công đức của sư tổ Tâm Hoà, từ nhiều năm nay, Tỉnh hội Phật giáo chọn chùa Trung để tổ chức đại giới đàn cho tăng sinh đến từ nhiều tỉnh miền Nam. Bởi thế những người đi hành hương hội xuân núi Bà, ai mà không lưu luyến chùa Trung cho được. Tượng Bà Linh SƠn Thánh Mẫu mặt trắng trong chùa Trung
6 2
6 3 Tôn giáo Núi Bà Đen
6 4
6 5 Chùa Bà Chùa Linh Sơn Tiên Thạch Tự (chùa Bà) là một trong những địa điểm tâm linh nổi tiếng tọa lạc giữa lưng chừng Núi Bà Đen bên cạnh Chùa Hang, Chùa Trung, Chùa Quan Âm... Đây là ngôi chùa có tuổi thọ cao nhất "vùng đất thánh" Tây Ninh, ghi dấu đời sống tín ngưỡng phong phú của thế hệ cư dân đầu tiên đồng thời khẳng định rõ nét thời điểm Phật giáo du nhập vào miền Nam đất Việt. Không chỉ mang đậm nét đẹp truyền thống văn hóa địa phương, hàng năm Linh Sơn Tiên Thạch Tự còn thu hút đông đảo lượt tham quan, chiêm bái từ Phật tử gần xa cũng như tín đồ du lịch. Có thể nói, công trình tôn giáo đặc sắc này là chốn dừng chân mà bạn không thể bỏ qua trong chuyến hành hương miền đất địa linh Tây Ninh. Vô cùng linh thiêng Tôn giáo Núi Bà Đen
6 6 Chùa Linh Sơn Tiên Thạch Tự (chùa Bà) sở hữu lối kiến trúc là sự kết hợp hài hòa, tinh tế giữa nhiều danh lam cổ tự trong nước. Ngay từ khi bước vào, không gian sân với tượng đài Bồ tát Quan Thế Âm cùng tiền đường thờ Tiêu Diện và tầng trên nhang khói cho Bồ tát Di Lặc, Bồ tát Văn Thù, Bồ tát Phổ Hiền rộng rãi, uy nghiêm đã khiến tín đồ du lịch thập phương không khỏi choáng ngợp. Điểm nhấn đặc biệt của Chùa Linh Sơn Tiên Thạch Tự (chùa Bà) chính là 2 cột đá xanh bố trí ở sảnh tiền đường được chạm khắc hình rồng uốn lượn tuyệt đẹp từ thời Tổ Tâm Hòa, mỗi cột cao khoảng 4,5m với đường kính tầm 0,45m. Cột rồng hơn 100 năm tuổi
6 7 Một trải nghiệm mà Phật tử, du khách không nên bỏ lỡ khi hành hương đến Bà Đen là ngồi thiền dưới đại hồng chung và nghe tiếng chuông để tâm tịnh. Âm thanh từ chuông phát ra không lớn mà nhẹ nhàng, sóng âm ngân đều. Nhiều người chia sẻ, tiếng chuông giúp họ cảm thấy tinh thần thư giãn, yên bình. Một số du khách còn quan niệm ngồi dưới miệng chuông chùa Bà có thể cầu bình an, may mắn. Nhiều người ghi tên, tuổi, ngày sinh vào giấy và dán vào bên trong đại hồng chung, ước nguyện gửi theo tiếng chuông cầu nguyện điều tốt cho bản thân và gia đình. Cho đến nay, ngôi chùa ghi nhận công lao to lớn của 11 đời trụ trì, trong đó, một trong số người có công lớn nhất làm nên linh hồn và diện mạo cho Linh Sơn Tiên Thạch Tự ngày hôm nay là ni trưởng Thích Nữ Diệu Nghĩa. Đại Hồng Chung - nơi ước nguyện gửi theo tiếng chuông Tôn giáo Núi Bà Đen
6 8 Sau những Long Châu tiên thạch, Linh Sơn tiên thạch, Linh Sơn phước trung, chùa Quan Âm trên động Ba Cô… giờ đến lượt Hoà Đồng. Mỗi chốn thiền môn đều có dáng vẻ riêng không trộn lẫn. Tôn giáo Núi Bà Đen
6 9 Chùa Hoà Đồng có diện tích chỉ độ gần 200m2, cấu trúc giống như một ngôi chùa cổ thường thấy ở các huyện phía Nam Tây Ninh. Nhưng, với cấu trúc hợp lý, phân biệt chính phụ rõ ràng nên có các mặt đứng thật ưa nhìn, nhất là lại ở một vị trí thật đắc địa trên sườn phía Đông Nam của núi. Tiền sảnh cũng cong cong mái ngói đầu đao. Chính điện chồng diêm hai lớp tạo thành hai tầng mái đỏ tươi, làm bật lên những dáng rồng bay từ 8 góc và hai đầu đỉnh mái. Nhà phụ phía sau thấp hơn cũng đủ cả đầu đao, nhưng đao rồng ở đấy như một nét chuyển tiếp dịu dàng để hoà lẫn vào đá núi với rừng cây. Trước khi tới chùa thì có lối đá gập ghềnh xẻ bậc đưa ta rẽ về bên trái. Lần theo lối ấy mà lên cũng còn dăm bảy chục bậc đá quanh co. Nhưng sẽ không đáng ngại lắm vì đã có dáng cây, thế đá rù quến khách đường xa mỏi mệt. Lối sang động Thanh Long có nhiều bóng mát cây rừng rủ trên mặt đá. Còn thêm vấn vít dây trầu bà và buông thả ngọn thanh long trên vách dựng chênh vênh. Lần theo bậc đá mà lên Hoà Đồng tự, không gian bỗng nhiên đổi khác. Vài cây rừng sót có dáng lênh khênh như một bậc tu hành dáng vẻ “tiên phong đạo cốt”. Bông bụt đỏ loe hoe nở trên những bụi cây xoè ra trên kẽ đá. Khi ta ngước lên chạm ánh nhìn vào ngôi chùa tường vàng ngói đỏ, thì cũng là lúc ấm lòng trước một dàn bông giấy đỏ sum suê…
7 0Tôn giáo Núi Bà Đen
7 1 Tầng dưới là điện thờ Bà và gian thờ Phật tổ. Tầng trên mới là chính điện thờ chư Phật. Bên điện thờ Bà, có lẽ cũng là hang núi ngày xưa các vị tổ sư lên lấy đá làm nhà, hẩm hút tương chao, rau rừng tu trì tịnh độ. Vậy nên dù đã xây đắp tường trần nghiêm ngắn, vẫn không che hết một mái đá thò ra ngay phía sau ban thờ Thánh mẫu Diêu Trì. Vẫn còn một cái hang lớn nữa nằm kề bên Điện thờ Bà. Một cây cổ thụ đứng liền kề hang núi do hai tảng đá lớn cỡ ngôi nhà chụm đầu vào nhau tạo thành cái hang tối. Ngay cạnh đấy, cũng tựa vào hai tảng đá núi lớn có dáng thuôn tròn là một tấm bia lớn đá đen có mái che. Các bức tượng thờ nằm trong hang động
7 2 Khai sơn phá thạch Năm 1794, sư Đạo Trung rời núi, về Bình Dương lập chùa Long Hưng. Tương truyền, sư tổ Tánh Thiền đã tụng kinh cầu nguyện suốt 100 ngày, thì: “Ông Đá nứt đôi ra, và hai bên đá dang ra chừa một lối đi bề ngang 1,5 mét” (Tây Ninh xưa - Huỳnh Minh, NXB Thanh niên, 2001). Có điều Huỳnh Minh chưa xác định được thời điểm diễn ra sự kiện này. Cứ theo lịch đại “liệt vị Tổ sư khai sơn hoá đạo núi Điện Bà” trong sách Ngọn đuốc cửa thiền của Phan Thúc Duy, sự kiện này đã xảy ra vào khoảng cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19, tức là khoảng trước và sau năm 1800. Dấu tích ấy vẫn còn đây Đến nay hơn 200 năm có lẻ. Con đường sang chùa Hang có đoạn đã được mở rộng hàng chục mét. Dấu vết của công cuộc “khai sơn phá thạch” vẫn còn. Con người sau này đã “chẻ” ra được những khối đá to hơn. Nhưng hai khối đá nứt ấy vẫn hiên ngang đường bệ đứng bên đường. Ở một góc, ai đó đã bày lên một bàn thờ với cả lư hương, bình bông khói nhang không dứt. Vào tháng 6.2019, một dây giác rừng từ đâu đã bò về phủ xanh như chở che cho ông Đá Nứt. Tôn giáo Núi Bà Đen
7 3
7 4
7 5 Chùa Quan Âm hay còn gọi là Động Ba Cô là ngôi chùa nằm cao nhất trong quần thể Chùa Bà Đen. Từ Chùa Hang, du khách phải đi qua cả trăm bậc thang với độ dốc thẳng đứng mới lên được tới Chùa Quan Âm. Nơi đây có Quan Âm Tự thờ Quan Thế Âm Bồ Tát cùng nhiều miếu và hang động nhân tạo thờ Cô và thờ Mẫu. Các hang động được hình thành bởi những phiến đá khổng lồ tự nhiên, sau đó được trang trí thêm các thạch nhũ ở trên trần hang rũ xuống và tạo thêm tiếng nước chảy róc rách xung quanh, tạo cảm giác vừa linh thiêng vừa kỳ bí. Đến Chùa Quan Âm, du khách còn có thể xin xăm, xin keo cầu an cho năm mới. Chùa Quan Âm có chánh điện trang nghiêm, thờ Linh Sơn Thánh Mẫu mặt đen đội mũ phụng, áo bào, ngồi trong tư thế kiết già thiền định trên toà sen. Sau bức tượng là bài vị có nội dung "Nam mô Linh Sơn Thánh Mẫu Bồ Tát". Miếu Ông Tả Tôn giáo Núi Bà Đen
7 6
7 7 Tôn giáo Núi Bà Đen
7 8
7 9
8 0
8 1
8 2
8 3
8 4
8 5 Vẽ tranh kiếng là nghề thủ công truyền thống và là nét văn hoá dân gian đặc trưng ở Nam bộ. Tranh kiếng rất đa dạng về thể loại, như tranh thờ phụng, tranh trang trí, tranh minh hoạ... Trong đó, phổ biến nhất vẫn là bộ tranh kiếng thờ cửu huyền thất tổ đặt trên bàn thờ gia tiên. Khi xưa, thờ thần độ mạng bằng bài vị được viết chữ Nho bằng mực tàu trên giấy hồng đơn, sau một năm thờ phụng giấy bị bạc màu, đến ngày 25 tết đưa ông bà, gia chủ lấy bài vị xuống hoá và đến chùa nhờ các thầy hoặc ra chợ nhờ các thầy Nho viết lại bài vị mới đem về thờ. Hầu hết các bức tranh kiếng có nội dung hơi hướng điển tích lịch sử như: Phật Thích Ca đi tu, Phật Bà Quan Âm,… hay các câu chuyện cổ tích như: Tấm Cám, Thoại Khanh - Châu Tuấn, Nhị thập tứ hiếu, Phạm Công - Cúc Hoa, Lưu Bình - Dương Lễ,… Loại tranh treo ở bàn thờ Phật, bàn thờ ông bà, thường thể hiện các đề tài như: Bức tranh hoành phi, liễn đối, chung quanh trang trí viền bằng cây trúc, cây tùng minh họa, tranh viết chữ “Phước - Lộc - Thọ” trên nền đỏ, xung quanh vẽ khung hình dây lá hoặc hồi văn đôi khi có thêm con bướm hay con dơi ngậm trụ chỉ. Tất cả các chữ trên tranh đều được viết bằng chữ Hán. Ngoài ra loại tranh này còn vẽ một bụi mai già bên cạnh có cây trúc, bụi lan, cúc,… tượng trưng cho vẻ đẹp cao khiết, thanh tao. Để phù hợp với xu thế thời đại, thỏa mắt thẩm mỹ của người tiêu dùng nên thời gian qua đã xuất hiện các bức tranh kiếng vẽ phong cảnh quê hương đất nước hoặc những câu đối ý nghĩa báo hiếu, nói về tình bạn, mã đáo thành công hoặc di tích lịch sử, du lịch: Núi Cấm, Đồi Tức Dụp, Chùa Bà Núi Sam,... NGHỀ VẼ TRANH KIẾNG ĐANG DẦN BỊ MAI MỘT “ Nghề truyền thống Tranh kiếng
8 6 Ngày nay, nghệ thuật vẽ tranh kiếng dân gian Nam Bộ không còn được ưa chuộng và phát triển như xưa. Số lượng người làm nghề này tại Tây Ninh hiện tại lại càng chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Trên đường An Dương Vương, thuộc phường Long Thành Bắc, thị xã Hoà Thành có một tiệm vẽ tranh kiếng đơn sơ với tên Hồng Hoa Mai- nơi đó có một người hoạ sĩ đã và đang gắn bó cả đời mình với nghề vẽ tranh kiếng. Cô Bùi Thị Tuyết Hồng - chủ tiệm tranh kiếng và cũng là một nghệ nhân có tiếng tại Tây Ninh. Từ khi còn bé, cuộc sống của cô đã đắm chìm trong màu sắc, bởi gia đình cô từ thế hệ này qua thế hệ khác đều sống với nghề vẽ tranh kiếng. Bước vào cửa tiệm, ta có thể thấy ngay sự đam mê của một người họa sĩ đã bền bỉ giữ nghề như thế nào. Cửa tiệm cũng là nơi làm việc của cô, nơi cô thể hiện tinh hoa của nghệ thuật truyền thống. Những bức tranh kiếng đang hoàn thiện được đặt trên bàn làm việc, với mỗi đường nét vẽ tượng trưng cho tâm huyết và tài nghệ của cô nghệ nhân. Màu vẽ chiếm một góc to phía trong bàn làm việc, giấy phác họa, bảng pha màu đặt trên bàn thể hiện sự tâm huyết của cô. Những tờ vé số được buộc thành một xấp dày trên bàn, đó có lẽ là nguồn cảm hứng cho cô trong quá trình sáng tác những bức tranh kiếng kỳ công. "Hồng Hoa Mai là tên riêng của cô gắn với tên tiệm vẽ kiếng Hoa Mai ngày xưa của gia đình. Đây là nghề truyền thống của gia đình, cô học từ ba là hoạ sĩ Bùi Văn Truyệt" Nguồn cảm hứng của cô Nghề truyền thống Tranh kiếng
8 7 Từng đường nét được cô Hồng chăm chút tỉ mỉ và cẩn thận tạo ra bức tranh sống động. Nét cọ tài hoa cùng màu sắc bắt mắt
8 8
8 9 Sau khi tách xong, người thợ chấm sơn tô màu theo chỉ định vào những ô đã tách và “tán” tức pha ô màu từ đậm tới lợt. Tô màu theo trình tự nhất định: vật thể tiền cảnh trước, hậu cảnh sau, tức là những chi tiết nào đáng lẽ vẽ sau thì phải vẽ trước. . Cuối cùng là màu phông. Rồi đem phơi khô. Sau khi tranh đã khô thì mới cẩn ốc xà cừ, dán vàng quỳ, tô nhũ kim, hay dán giấy trang kim vào phía sau bức tranh để tăng thêm phần rực rỡ. Sau cùng họ phủ thêm lớp sơn để bảo vệ rồi mới đặt vào khuôn gỗ đóng hậu, hoàn thành sản phẩm.Khởi thủy, nguyên liệu để vẽ tranh kiếng là màu bột pha với đồng du (dầu cây du đồng), mực tàu. Về sau người thợ vẽ dùng cả sơn tây, sơn ta, bột màu pha a dao (chế phẩm làm từ da lừa và nấu đến cô đặc). Khi bắt đầu vẽ thì người thợ đặt tấm kiếng trên tờ giấy mẫu vẽ ngược, rồi dùng bút lông chấm mực vẽ đồ theo tờ giấy mẫu ấy, từ chuyên môn được gọi là “tách”. Người thợ tách phải có bàn tay khéo léo để nét bút được sắc sảo. Nghề truyền thống Tranh kiếng
9 0 Vừa lên màu cho bức tranh liễng thờ, cô Tuyết Hồng kể, từ nhỏ cô đã làm quen với cọ, nước sơn; đến năm 11-12 tuổi, cô bắt đầu vẽ những chi tiết nhỏ, thực hành công đoạn đơn giản của vẽ tranh kiếng. Dần dần, cô thử tay nghề với những bức tranh lớn, nhiều hoạ tiết, công phu hơn. Không dừng ở việc học theo cha, cô Tuyết Hồng còn xuống TP. Hồ Chí Minh học thêm nghề vẽ tranh của một người Hoa để đáp ứng yêu cầu của khách hàng. Ngày nay, tranh kiếng được sản xuất đại trà bằng phương pháp kéo lụa, nhưng cô Tuyết Hồng vẫn trung thành với vẽ tranh kiếng bằng phương pháp thủ công. Với cô, đây cũng là cách để loại tranh dân gian này không bị mai một theo thời gian. Còn người vẽ tranh kiếng thủ công thì vẫn còn người ưa chuộng loại tranh dân gian, đậm chất Nam bộ xưa này. Dù không đông khách như những ngày xưa, nhưng tiệm kiếng của cô Tuyết Hồng luôn có hàng để làm đều đặn mỗi ngày. Để có thể đủ chi phí cho cuộc sống, cô Tuyết Hồng phải tự mình làm hết các công đoạn, từ cắt kiếng đến ra khuôn nhôm, đóng khung thành phẩm. Những công việc tưởng chừng nặng nhọc với người phụ nữ, cô Tuyết Hồng vẫn không ngại. Bởi, đó là cách để cô gắn bó được với nghề. “Dù khó khăn thế nào thì cô vẫn làm. Dường như nghiệp vẽ tranh đã thấm sâu vào con người cô, không bao giờ dứt ra được. Cô vẫn vẽ tranh kiếng thủ công đến ngày nào không còn sức khoẻ, buộc phải buông cọ thì thôi” Nghề truyền thống Tranh kiếng
9 1 “Thời xưa, tiệm không chỉ có vẽ tranh kiếng mà còn nhận vẽ quảng cáo, chân dung… Theo thời gian, vẽ quảng cáo hay chân dung bằng phương pháp thủ công không thể nào cạnh tranh với vẽ bằng công nghệ, máy tính. Ở đây, cô vẽ tay hoàn toàn nên mỗi bức vẽ đều khác nhau từ màu sắc đến nét chấm phá” Những năm trước đây, thời gian cuối năm là lúc cô Tuyết Hồng bận bịu, tất bật cả ngày lẫn đêm để hoàn tất những đơn hàng của khách. Có người mang đôi liễn thờ đến nhờ cô giặm vá, điểm tô màu mới thêm rực rỡ để đón tết; có đôi vợ chồng mới cưới vừa chuẩn bị ra riêng, đến tiệm cô sắm soạn một bức trang thờ cho mái ấm mới. Năm nay dịch bệnh nhiều, những đơn hàng vì vậy cũng thưa thớt hơn. Hơn 50 năm, trải qua bao thăng trầm với nghề vẽ tranh trên kiếng, đối với cô Tuyết Hồng, đây không chỉ là một cái nghề mưu sinh, mà còn là một cách để giữ gìn nghề truyền thống của ông bà, lưu giữ hồn quê, hồn dân tộc.
9 2
9 3 Làng nghề bánh tráng Trảng Bàng nằm ở trục đường Quốc lộ 22, thuộc địa phận khu phố Lộc Du, thị trấn Trảng Bàng và cách trung tâm thành phố Tây Ninh khoảng hơn 40km. Từ bao đời nay, làng nghề bánh tráng Trảng Bàng đã lưu truyền qua nhiều thế hệ và trở thành một nét đẹp truyền thống đặc trưng của tỉnh Tây Ninh. Mỗi người nghệ nhân ở làng nghề bánh tráng Trảng bàng đều đã có hơn mấy chục gắn bó với nghề. Dưới những đôi tay thoăn thoắt của họ, hàng trăm chiếc bánh tráng phơi sương đều đặn ra lò mỗi ngày. Các hộ gia đình làm bánh tráng quanh năm, phân phối đi các tỉnh xa gần. Cứ sáng sớm tinh mơ, hàng loạt ngôi nhà lại sáng ánh đèn, dậy đóng gói mẻ bánh phơi sương đêm qua. Vừa qua, nghề làm bánh tráng phơi sương Trảng Bàng cũng đã được Bộ VHTTDL chính thức công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. 1 Nghề truyền thống Bánh tráng phơi sương
9 4Nghề truyền thống Bánh tráng phơi sương
9 5
9 6 Bánh tráng sau khi phơi khô được lấy ra và đem đi mướng. Người nướng lật đi lật lại liên tục để 2 mặt phồng đều mà không cháy, bánh vẫn trắng đẹp. Than dùng để nướng bánh phải là vỏ đậu phộng và khi nước cần nhỏ lửa để bánh không bị cháy. Nướng bánh là công đoạn quan trọng tạo nên màu sắc đặc trưng của bánh tráng phơi sương. Bánh không được nướng quá chín và quá phồng nên chỉ nướng sơ trên mặt lửa cho đến khi thấy bánh tráng nổi những hạt bong bóng nhỏ trên mặt và ngã sang màu trắng đục thì dừng lại. Người thợ nhanh tay xoay cho cái bánh tráng chín phồng đều cả hai mặt mà vẫn trắng không bị cháy. Bánh tráng sau khi nướng xong được xếp lên giàn và chờ đến sáng hôm sau chờ đến lúc sương xuống thì đem bánh ra phơi, và chỉ phơi bánh trong khoảng thời gian ngắn, nếu phơi lâu bánh sẽ bị mềm, ẩm ướt và không ngon. Đây là công đoạn quyết định thành công của bánh tráng, vì thế đòi hỏi người làm bánh phải có chút công phu và chịu khó. Người phơi bánh phải "thức" cùng bánh, đợi bánh vừa thấm sương đủ mềm là xếp lại ngay bỏ vào trong bao, lót lá chuối để giữ độ mềm, xốp. Nướng bánh là công đoạn đặc trưng của bánh tráng phơi sương. Đây cũng là điều khiến bánh tráng phơi sương đúng chuẩn hiện tại chưa thể công nghiệp hóa vì không có một máy nướng bánh nào nướng được như vậy. "Than" nướng bánh Vỉ phơi bánh tráng Nghề truyền thống Bánh tráng phơi sương
9 7
9 8
9 9
100Nghề truyền thống Muối tôm