RAPORT KOLEJOWY_VI wydanie_2021

#6_2021

Wydawnictwo WYDAWNICTWO POLSKIEJ IZBY PRODUCENTÓW URZĄDZEŃ i USŁUG NA RZECZ KOLEI
pod patronatem
ISSN 2081-383X

POLREGIO KOLEJE ŚLASKIE PKP SA

KOMPLEKSOWA WDRAŻANE ROZWÓJ
RESTRUKTURYZACJA ROZWIĄZANIA TERMINALI

» STR. 12 » STR. 26 » STR. 90

CZYTAJ
BEZPIECZNIE

Zastosowano lakier
antybakteryjny!

TEMAT NUMERU

Energetyka na kolei





4 REDAKCJA RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

WYDAWCA Jesteśmy członkiem
Izby Wydawców Prasy
Polska Izba Producentów
Urządzeń i Usług na Rzecz Kolei Adam Musiał
85-065 Bydgoszcz
ul. Jana Karola Chodkiewicza 17 Redaktor Naczelny
www.izbakolei.pl
[email protected]

ZASTĘPCA REDAKTORA Koniec roku zawsze skłania do pod- instytucji, które kreują ten rynek, nie tylko
sumowań. Tym razem jednak, pozwolę nie zrobiliśmy kroku wstecz, ale wciąż się
RADOSŁAW KARWICKI sobie nie pisać o tym, co się wydarzyło rozwijamy. Izba i jej aktywności, czyli or-
508 501 069 / [email protected] przez ostatni rok, ponieważ o wszystkich ganizowane wydarzenia i wydawnictwa,
istotnych wydarzeniach pisaliśmy na łamach są sumą wartości jakie wnoszą w nią wyżej
DZIENNIKARZ Raportu Kolejowego i Czytelnik doskonale wymienieni.
się w nich orientuje. Jako, że Raport Ko-
TOMASZ MOKOS lejowy jest wydawnictwem Polskiej Izby Mamy poczucie misji, którą wypeł-
577 337 624 / [email protected] Producentów Urządzeń i Usług na Rzecz niamy wspólnie z Wami, rozwijając i uno-
Kolei, chciałbym podziękować wszystkim, wocześniając rynek transportu szynowego
DZIENNIKARZ którzy wspierają zarówno nasze wydaw- w Polsce. Dlatego jeszcze raz, w imieniu
nictwa jak i sama Izbę. własnym i wszystkich współpracowników,
MICHAŁ CIECHOWSKI dziękuję i składam najlepsze życzenia za-
795 022 754 / [email protected] Przez ostatnie niemal dwa lata, covid równo Świąteczne jak i noworoczne. Niech
spowodował wiele perturbacji w naszym ten nadchodzący czas przyniesie wiele ra-
MARKETING I PR funkcjonowaniu. Jednakże dzięki firmom dości, ciepła i miłości a przyszły rok - niech
zrzeszonym w Izbie (a jest ich już ponad spełni oczekiwania i marzenia.
EDYTA STUDZIŃSKA trzysta!), dzięki naszym Czytelnikom i przy-
500 474 832 / [email protected] jaciołom z szeroko rozumianego rynku kole- Serdecznie zapraszam
jowego a także dzięki życzliwości i wsparciu do lektury.
EKSPERT POLSKIEJ IZBY PRODUCENTÓW
URZĄDZEŃ I USŁUG NA RZECZ KOLEI

BARTŁOMIEJ BUCZEK

SKŁAD I DRUK:

RUBYCON / 85-224 Bydgoszcz
ul. Św. Trójcy 2 / www.rubycon.pl

Redakcja nie odpowiada za treść ogłoszeń i tekstów
sponsorowanych i nie zwraca materiałów nie zamó-
wionych. Zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji
tekstów oraz zmiany ich tytułów.



6 SPIS TREŚCI RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

4 Strona redakcyjna 92

6 Spis treści Jak pandemia
wpłynęła na ruch
8 Wiadomości turystyczny?

12 Kompleksowa Kolej
restrukturyzacja na kolejne

16 Kolej na kolejne fundusze fundusze

22 Skuteczna formacja Wywiad z Piotrem Królem,
zastępca przewodniczącego
26 Komfort i szybkość
sejmowej komisji
30 20 LAT SPÓŁKI PKP SKM infrastruktury
W TRÓJMIEŚCIE. Trójmiejski
kręgosłup komunikacyjny 16

36 PESA z dobrym wzorem 64 Flotę PKP Intercity wzmocnią 12
nowoczesne lokomotywy 36
40 Era modernizacji się skończyła,
czas na nowe 66 Stacja Olsztyn Główny
będzie komfortowa
42 Innowacyjność i dostępność dla podróżnych

46 Czy energia elektryczna 68 Wrocław i Oświęcim
na kolei powinna być zielona? – kolejowe dworce 2021 roku!

50 5G Kolej jako operator 70 Komisja Techniczna Izby Kolei
telekomunikacyjny?
72 Rynek depot dźwignią
54 DB Cargo Polska odebrał transportu intermodalnego
lokomotywy Vectron MS

56 PKP PLK - NIE!
dla nielegalnego obrotu
podkładami kolejowymi

57 POLREGIO przekształcone
w spółkę akcyjną od 1 grudnia

58 ENERGETYKA NA KOLEI
Optymalizacja, narzędzia
i rozwiązania

62 Święto Kolejarza w POLREGIO
w tym roku wyjątkowo uroczyste

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 SPIS TREŚCI 7

20 LAT SPÓŁKI PKP SKM 30
W TRÓJMIEŚCIE 30

ytat 74 PLK ogranicza emisję CO2 92 Jak pandemia wpłynęła
numeru na ruch turystyczny?
76 Naukowcy i inżynierowie
ze stolicy Wielkopolski 94 Kolej regionalna jest niezwykle
łączą siły istotna dla lokalnych społeczności

77 Spotkanie Klastra 22
Luxtorpeda 2.0 64

78 Przygotowania do nowej 66
perspektywy finansowej UE

Rok 2020 był dla 80 Preliminarz Izby Kolei
POLREGIO Przełomowy.
Przede Wszystkim po raz 82 Rewolucja w składce
Pierwszy w historii Spółki zdrowotnej - ile od stycznia
podpisaliśmy Wieloletnie 2022 zapłacą przedsiębiorcy
w związku z Polskim Ładem
umowy z samorządami
wojewódzkimi. 84 Konferencja ARP dotycząca
kształcenia pracowników
Artur Martyniuk
86 Kontrakt na tunel dużych
Prezes Zarządu POLREGIO SA prędkości

88 Pierwszy pociąg Elf 2
na testach w Żmigrodzie

12_Strona 91 Straż Ochrony Kolei
ma 103 lata

8 NEWS RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

Porozumienie ws. DKA podpisane POLREGIO S.A.

Samorządowcy z Dolnego Śląska połączeń na dobę, natomiast od września POLREGIO zmienia formę prawną –
podpisali porozumienie dot. uruchomienia przyszłego roku samorząd planuje urucho- od pierwszego grudnia największy w Polsce
połączeń pasażerskich w ramach Dolnoślą- mienie 15 par połączeń na dobę. kolejowy przewoźnik pasażerski funkcjono-
skich Kolei Aglomeracyjnych. – Dobra współ- wać będzie jako spółka akcyjna. Przekształ-
praca zaangażowanie samorządów lokalnych - Kolej Aglomeracyjną tworzymy cenie to wzmocni pozycję spółki na rynku.
aglomeracji przynosi efekty – podkreślają. dla Dolnoślązaków, dlatego też wsłuchu-
jemy się w głos środowisk obywatelskich, – To kolejny kamień milowy po dodat-
Pasażerowie po zrewitalizowanej a samo porozumienie poprzedziły rozmowy nim wyniku finansowym w 2020 r. i wyjściu
linii kolejowej nr 292 w relacji Wrocław z zainteresowanymi samorządami lokalny- z definicji spółki w trudnej sytuacji ekono-
Główny – Dobrzykowice Wrocławskie – mi – podkreślają przedstawiciele UMWD. micznej oraz podpisaniu wieloletnich umów
Jelcz-Laskowice pojadą nowym pociągiem - Tym samym również realizujemy uchwałę przewozowych. Przez ostatnie 1,5 roku rady-
hybrydowym od 12 grudnia. Do września Sejmiku o tworzeniu kolei aglomeracyjnych kalnie poprawiliśmy naszą sytuację. Dzisiaj
2022 roku uruchomionych zostanie 7 par w regionie. to same instytucje finansowe zgłaszają się
do POLREGIO, aby wziąć udział w naszym
wartym blisko 7 mld zł programie inwesty-
cyjnym. Przekształcenie spółki w akcyjną to
dla nas niezwykle istotny etap umacniania
pozycji POLREGIO jako lidera rynku prze-
wozów kolejowych w Polsce – mówi Artur
Martyniuk, Prezes Zarządu POLREGIO.

Tunel pod Łodzią

Niemiecka kolej z obostrzeniami Na zachód od stacji Łódź Fabrycz-
na powstanie 4-kilometrowy tunel, który
połączy Warszawę z Łodzią, Poznaniem
i Wrocławiem. Inwestycja ta jest pierwszym
działaniem CPK, które wkroczyło w fazę
projektowania i posiada decyzję środowi-
skową. Po zakończonych pracach czas prze-
jazdu między stolicą Polski a Łodzią skróci
się i wyniesie 45 min. Z Łodzi do Poznania
i Wrocławia pociąg dojedzie w 70 minut.

Niemcy wprowadzają dodatkowe upoważnia do skorzystania z przejazdu re- - Podpisaliśmy umowę na najbardziej
obostrzenia związane z COVID-19, które alizowanego przez Deutsche Bahn. Dokład- zaawansowany projekt z portfela inwestycji
obejmą transport zbiorowy, czyli również nie takie same zasady obowiązują przy tym kolejowych – podkreślił Mikołaj Wild, Pre-
przewozy kolejowe. Nowe przepisy weszły pracowników każdego składu. Na początku zes Zarządu CPK. - Mówimy o projekcie,
w życie 24 listopada. zapowiadane są ponadto wyrywkowe kon- który włącza Łódź w system Kolei Dużych
trole w 400 pociągach. Prędkości.
Zgodnie z nowymi wytycznymi po-
dróżni w niemieckich pociągach muszą być Na osoby dorosłe nałożony jest rów-
osobami zaszczepionymi lub ozdrowieńcami. nież obowiązek noszenia maseczki ochron-
Jeśli nie przyjęli szczepionki i nie chorowa- nej (FFP2), podobnie jak na dzieci od 6 roku
li, obowiązuje ich wykonanie testu, a jego życia, które muszą osłaniać usta oraz nos
negatywny wynik (na dobę przed podróżą) maseczkami medycznymi.

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 NEWS 9

Wzrosty na Jedwabnym Szlaku

Towarowy ruch kolejowy między którego zakazały przewozu towarów w kie- rozwiązany problem zatoru. Omijając korki,
Chinami a Europą wzrósł o 36 proc. od runku kazachskiego Alashankou oraz mon- także na granicy polsko-białoruskiej, pociągi
stycznia do września br. – poinformował golskiego Erenhot. Decyzja obowiązywała ruszyły alternatywną trasą przez Kaliningrad.
UTLC ERA, główny operator ruchu tran- tylko jeden dzień. Udział w tranzycie wzrósł tam z 4 proc. do 13.
zytowego na trasie. Według zaprezento-
wanych danych, w ciągu 9 miesięcy z linii Według informacji oficjalnych, na gra-
skorzystało 4499 pociągów kontenerowych. nicy z Chinami stało ok. 5 tys. wagonów z ka-
zachskimi towarami. W związku z tym tamtejsi
W związku z tworzącymi się zatora- spedytorzy zażądali, aby rząd Kazachstanu
mi na granicy chińskie władze wydały pod zablokował przejazd chińskich pociągów to-
koniec października zarządzenie, w ramach warowych do Europy, dopóki nie zostanie

REKLAMA

Alert
bezpieczeństwa

Szwedzki krajowy organ ds. bezpie-
czeństwa opublikował alert bezpieczeństwa
związany z ryzykiem poważnego uszkodze-
nia kół w efekcie długotrwałego niezamie-
rzonego hamowania wagonu towarowego
wyposażonego w kompozytowe wstaw-
ki hamulcowe typu LL – informuje Urząd
Transportu Kolejowego.

Informacja ma związek z incyden-
tem, do którego doszło w Szwecji w marcu
2021 r. W skutek znacznej deformacji zesta-
wu kołowego wykoleił się wagon towaro-
wy jednego z pociągów. Usterka powstała
w następstwie długotrwałej jazdy wagonu
w stanie zahamowanym, co doprowadziło do
wytworzenia się nadmiernej temperatury
na styku koła i kompozytowej wstawki ha-
mulcowej typu LL, wskutek czego wstawka
uległa spaleniu, a powierzchnia toczna koła
została zdeformowana.





12 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

KOMPLEKSOWA
RESTRUKTURYZACJA

Prezes zarządu POLREGIO SA Artur Martyniuk, inwestycyjnego będzie zależał od dostęp-
w rozmowie z redakcją Raportu Kolejowego opowiedział ności i ostatecznych zasad przyznawania
o planach inwestycyjnych spółki, zapleczach technicznych dofinansowań. Jesteśmy przygotowani na
oraz podsumował dwie dekady jej istnienia każdy scenariusz. Struktura finansowania
będzie złożona z grantów unijnych, finan-
Niedawno POLREGIO ogłosiło Aktualnie w wielu miejscach nadal sowania dłużnego oraz własnego bilansu.
duży plan inwestycyjny mamy do czynienia z sytuacją, gdy dojazd Chciałbym też podkreślić, że za inwestycjami
obejmujący zakup nowego koleją z mniejszej miejscowości np. do du- w tabor musi oczywiście iść modernizacja
taboru. Jakie są jego założenia? żego miasta i stamtąd do Warszawy to po- zaplecza technicznego. Nowoczesne po-
Naszym ambitnym planem jest, aby dróż przez dwie epoki – najpierw często jazdy są znacznie bardziej zaawansowane
każdy mieszkaniec Polski w regionach, także niezmodernizowanym EN57, a dopiero póź- technologicznie, więc niezbędne będzie
poza tzw. wielką piątką (Trójmiasto, Wrocław, niej w standardzie, jakiego oczekują dzisiaj
Poznań, Kraków i oczywiście Warszawa) pasażerowie. Chcemy to radykalnie zmienić dostosowanie serwisu
miał do dyspozycji regionalny odpowiednik i w ciągu najbliższych pięciu lat zamierzamy i utrzymania.
Pendolino – nowoczesny skład, wyposażony przeznaczyć nawet do 7 mld zł na wymianę
w klimatyzację i wi-fi, który zabierze go do ponad 260 pojazdów oraz zakup dodatko-
pracy, na uczelnię, do szkoły czy do rodzi- wych szynobusów, pojazdów z napędem
ny. Dlatego zaplanowaliśmy w spółce plan hybrydowym, jak również zmodernizować
inwestycyjny, obejmujący wymianę nawet blisko 50 sztuk obecnie eksploato-
264 kilkudziesięcioletnich pojazdów typu wanych pociągów. Osta-
EN57 na nowe EZT-y. teczny zakres programu

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 13

Co w takim razie stanie się też przewozów kolejowych spółek samo- był przeprowadzony w warunkach bardzo
z zapleczami technicznymi? rządowych. To przytłaczająca większość trudnych dla kolei, czyli po dekadzie cięć
Punkty Utrzymania Taboru to istot- i oczekują oni zmian w miejscu ich zamiesz- i braku funduszy na inwestycje. Zamysłem
ny element naszego planu inwestycyjnego. kania, czyli nie tylko w aglomeracjach, gdzie było przekazanie Przewozów Regionalnych
Wybrane punkty zostaną przystosowane do sytuacja taborowa jest już naprawdę niezła. samorządom wojewódzkim i wyjście z PKP.
realizacji napraw okresowych na 4. poziomie Koleje regionalne już dzisiaj stanowią inte- W zamian jednak praktycznie nie przekazano
utrzymania, a pozostałe, w zależności od lo- gralną część oferty transportowej – aż 79% spółce praktycznie żadnego majątku poza
kalizacji i zapewnienia sprawności obiegów badanych zamieszkujących okolice, w któ- wyeksploatowanymi składami typu EN57,
pojazdów, do przeglądów okresowych od rych pociągi są dostępne, uważa tę formę z których część z konieczności użytkujemy
poziomów P1 do P3. Na ten cel przeznaczy- transportu za ważną lub bardzo ważną dla do dzisiaj. Można zatem powiedzieć, że 20
my łącznie blisko 140 mln zł do 2030 r. Ta społeczności. Niemal połowa wszystkich ba- lat temu, już na samym początku istnienia,
data jest nieprzypadkowa, wtedy bowiem danych Polaków deklaruje chęć skorzystania nastąpiła pierwsza restrukturyzacja spółki.
wygasną umowy wieloletnie w ośmiu woje- lub zwiększenia częstotliwości przejazdów
wództwach. Profesjonalne przygotowanie z oferty kolei regionalnych, ale warunek to W 2015 r. nastąpiło przejęcie ponad
zapleczy technicznych wraz z nowym tabo- adekwatna jakość transportu kolejowego połowy udziałów w spółce przez Agencję
rem umożliwi lepszy start w przetargach po – dostępność, komfort i duża liczba oraz Rozwoju Przemysłu S.A. Dopiero od tego
wygaśnięciu obecnie obowiązujących umów. częstotliwość połączeń. momentu możemy mówić o początku kom-
pleksowej restrukturyzacji przewoźnika,
Czy w tej sytuacji dobrym W tym roku spółka obchodzi którą konsekwentnie kontynuujemy. Para-
wyborem nie byłoby 20 lat na rynku. To spory doksalnie dzisiaj POLREGIO to jedyny tak
skorzystanie z tzw. poolu kawałek historii kolei w Polsce. duży kolejowy przewoźnik pasażerski, który
taborowego? Jak POLREGIO podsumuje jest rentowny.
Pool taborowy jest przeznaczony te dwie dekady?
dla mniejszych przewoźników, których nie Spółka POLREGIO, która wcześniej
stać na zakup własnych pojazdów, ale taki funkcjonowała jako Przewozy Regional-
przewoźnik jak POLREGIO, aby być konku- ne, faktycznie została utworzona w 2001 r.
rencyjnym na rynku musi mieć swój własny na bazie Sektora Przewozów Pasażerskich
tabor. Masowe użycie poolu taborowego na PKP. Warto przypomnieć, że podział ten
polskim rynku doprowadziłoby do uzależ-
nienia się od jednego bądź kilku podmiotów,
które mogłyby dyktować ceny i warunki
pozyskania taboru z poolu. Powinniśmy
więc maksymalnie wykorzystać dostępne
środki unijne i krajowe, aby wzmocnić prze-
woźników pasażerskich, w tym POLREGIO,
nowym taborem w perspektywie kilku naj-
bliższych lat.
Warto podkreślić, że użytkownicy
kolei regionalnej oczekują inwestycji w tabor.
Ze zleconych przez nas badań na ogólno-
polskiej próbie wynika, że poparcie dla in-
westycji deklaruje aż 74% Polaków, którzy
regularnie korzystają z naszych usług, czy

14 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

Na Trako w Gdańsku wspomniał tarcz antykryzysowych. Te wszystkie Umowy wieloletnie i dodatni wynik
Pan jednak, że z tych dwudziestu działania sprawiły, że uzdrowiliśmy finanse finansowy na działalności podstawowej ra-
lat to 2020 można uznać za spółki i 2020 r. zakończyliśmy z dodatnim dykalnie zmieniły postrzeganie spółki na
przełomowy? wynikiem na działalności podstawowej oraz rynku, przede wszystkim w oczach instytucji
Rok 2020 był dla POLREGIO prze- dodatnim wynikiem finansowym netto na finansowych, które otwarcie deklarują chęć
łomowy. Przede wszystkim po raz pierwszy poziomie 23 mln zł. udziału w finansowaniu zamierzeń inwesty-
w historii spółki podpisaliśmy wieloletnie cyjnych spółki.
umowy z samorządami wojewódzkimi. W aż ROK 2020 BYŁ
8 regionach udało się zawrzeć kontrakt na DLA POLREGIO Niedługo spółka ma zostać
10 lat. W porozumieniach z Marszałkami PRZEŁOMOWY. PRZEDE przekształcona w akcyjną.
mamy zabezpieczone ponad 9 mld zł, a kwota WSZYSTKIM PO RAZ W jakim celu zmieniana jest
ta wraz z realizacją programu Kolej Plus, PIERWSZY W HISTORII forma prawna przewoźnika?
czyli modernizacją i budową nowych linii SPÓŁKI PODPISALIŚMY Udziałowcy POLREGIO, czyli Agen-
kolejowych w regionach, oraz rozwojem WIELOLETNIE UMOWY cja Rozwoju Przemysłu oraz samorządy
gospodarczym w tej dekadzie, z pewnością Z SAMORZĄDAMI wojewódzkie we wrześniu br. uchwalili na
ulegnie podwyższeniu. W ubiegłym roku WOJEWÓDZKIMI. zgromadzeniu wspólników zmianę formy
mimo niekorzystnych warunków związanych prawnej spółki. POLREGIO za chwilę bę-
z pandemią utrzymaliśmy zatrudnienie na Pozytywne zmiany odczuli również dzie działać jako spółka akcyjna.
poziomie sprzed wybuchu pandemii COVID- pracownicy POLREGIO - przeznaczyliśmy Ta forma własności lepiej zabezpie-
19, jak również zmniejszyliśmy koszty dzia- znaczne środki na podwyżki i darmowy pakiet cza interesy właściciela, w tym zwłaszcza
łalności o 11 mln zł oraz zadłużenie o ponad ubezpieczenia zdrowotnego. Wraz ze stro- mniejszościowych akcjonariuszy. Zaletą
30 mln zł. Skorzystaliśmy też z dostępnych ną społeczną zaktualizowaliśmy zakładowy zmiany formy prawnej będzie łatwiejsze
układ zbiorowy pracy, który zawiera obecnie i potencjalnie znacznie tańsze zdobycie
bardziej korzystne dla pracowników zapisy. finansowania inwestycji w tabor, np. za-
bezpieczając akcjami emisję obligacji lub
też emitując nowe akcje. Ułatwiony dostęp
do dalszego finansowania będzie miał duże
znaczenie przy realizacji inwestycji w tabor,
czyli kluczowego dla rozwoju spółki kom-
ponentu naszego planu.

Rozmawiał RK



16 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

Kolej na kolejne fundusze

Krajowy Program Kolejowy od lat zmienia oblicze polskiej rzeczowej kilku dużych inwestycji, m.in.
kolei. O tym co zrealizowano, jak mają wyglądać inwestycje dotyczących dostępu kolejowego do por-
w kontekście nowej perspektywy unijnej oraz Krajowego Planu tów morskich.
Obudowy – mówi Piotr Król, zastępca przewodniczącego
sejmowej komisji infrastruktury. W pierwszej połowie obecnego
roku istotnym problemem było
Jak wygląda stopień to 71,4 mld PLN, co stanowi 93,1% całego wyhamowanie przetargów
zaawansowania Krajowego KPK. Dodatkowo w ramach realizacji KPK organizowanych przez PKP
Programu Kolejowego? do końca III kwartału 2021 r. na sieci kole- Polskie Linie Kolejowe. Jak się
„Krajowy Program Kolejowy do jowej zarządzanej przez PKP Polskie Linie sprawy mają na koniec roku?
2023 roku” to największy w historii pro- Kolejowe S.A. wykonane zostały roboty in- W bieżącym roku PKP Polskie Linie
gram modernizacji linii kolejowych. Łącznie westycyjne obejmujące w szczególności mo- Kolejowe S.A. zamierzała ogłosić postępo-
w KPK ujętych jest ponad 230 projektów dernizację, rewitalizację lub budowę 5,5 tys. wania przetargowe na modernizację sieci
o wartości ponad 76,7 mld zł. Zaawanso- km torów; 1 995 przejazdów kolejowo-dro- kolejowej dla zadań realizowanych w ramach
wanie KPK wg stanu na 31.10.2021 przed- gowych; 528 wiaduktów kolejowych i dro- perspektywy finansowej UE 2014-2020, uję-
stawia się następująco: gowych; 573 mostów oraz 1009 peronów; tych w „Krajowym Programie Kolejowym do
• zakończono umowy na łączną kwotę 2023 roku” oraz postępowania z perspektywy
20,7 mld zł. Ponadto 296 km linii kolejowych finansowej UE na lata 2021-2027.
• inwestycje zakończone i w realizacji (na pozwala na ruch pociągów pasażerskich Jak do tej pory, w 2021 roku PKP
różnych poziomach zaawansowania) z prędkością techniczną powyżej 160 km/h PLK S.A. ogłosiła postępowania przetargo-
to 50,7 mld PLN; we tylko dla zadań realizowanych w ramach
• na etapie projektowania są in- (docelowo będzie na 350 km torów), a na perspektywy finansowej UE 2014-2020.
westycje o wartości 1,4 mld zł; 884 km linii kolejowych zabudowano Należy mieć na uwadze, że zadania z per-
• w przetargach są inwestycje ERTMS/ETCS (docelowo będzie na spektywy finansowej UE na lata 2021-2027
o wartości 2,6 mld zł. 2 000 km torów). nie są ogłaszane, ponieważ nie mają jeszcze
Łączna wartość in- Budżet KPK od momen- zapewnionego finansowania, z uwagi na trwa-
westycji zakończonych oraz tu jego uchwalenia w 2015 roku jące ustalenia dotyczące dostępnej alokacji
w trakcie realizacji wzrósł o 9,2 mld zł. Zmiany te po- środków UE na projekty kolejowe w ramach
zwoliły na kontynuowanie procesu perspektywy finansowej 2021-2027.
inwestycji oraz zakończenie Konieczność analizy zakresu rzeczo-
działań przetargo- wego zadań planowanych do realizacji oraz
wych i przystąpie- zmiany w procesie uzyskiwania niezbędnych
nie do realizacji decyzji administracyjnych dodatkowo wymusi-
ły dokonanie weryfikacji pierwotnych planów.

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 17

Celem ustawy jest dostosowanie ocenie oddziaływania na środowisko, a dla (FENiKS)” oraz nowego instrumentu „Łą-
krajowego procesu przygotowania inwe- których dotychczas nie uzyskano kompletu cząc Europę - CEF 2”, gdzie ogłoszony zo-
stycji do wymagań dyrektywy w sprawie pozwoleń na budowę. stał niedawno pierwszy nabór wniosków
oceny skutków wywieranych przez niektóre z terminem na zgłaszanie wniosków do
przedsięwzięcia publiczne i prywatne na Nie można zapomnieć o tym, połowy stycznia br.
środowisko (tzw. dyrektywy EIA) i nadanie że Polska przygotowuje się do
większych uprawnień organizacjom ekolo- realizacji innych inwestycji? Obecnie trwa również II etap naboru
gicznym w zakresie możliwości wniesienia Planowane jest również rozpoczęcie do „Programu Uzupełniania Lokalnej i Re-
odwołania i skargi do sądu administracyj- szeregu inwestycji kolejowych w ramach no- gionalnej Infrastruktury Kolejowej Kolej +
nego od decyzji zezwalających na inwesty- wych programów inwestycyjnych. Obecnie do 2028 r.”, w ramach którego realizowany
cję (m.in. pozwoleń na budowę). Ustawa trwają prace nad kontynuacją Krajowego jest przez jednostki samorządu terytorial-
nowelizująca wprowadziła ponadto istot- Programu Kolejowego w perspektywie do nego szereg wstępnych studiów planistycz-
ną regulację polegającą na wprowadzeniu 2030 roku zawierającego listę inwestycji no-prognostycznych. Zakończenie II etapu
możliwości wstrzymania wykonalności de- w ramach środków pochodzących z nowej naboru planowane jest na koniec listopada
cyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. perspektywy finansowej UE na lata 2021- 2021 r. Następnie zgłoszone projekty będą
2027, m.in. z programu „Fundusze Europej- podlegały ocenie merytorycznej, rankingo-
Nowe regulacje w przypadku inwe- skie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko waniu i ostatecznej kwalifikacji do Progra-
stycji, dla których zostały wydane decyzje mu. Planuje się, że na przełomie 2021/2022
o środowiskowych uwarunkowaniach po podejmowane będą decyzje o przystąpieniu
przeprowadzeniu oceny oddziaływania do realizacji poszczególnych projektów,
na środowisko, umożliwiają m.in. orga- uwarunkowane szeregiem czynników, w tym
nizacjom ekologicznym na włączenie się możliwością ich finansowania, wynikami
i skorzystanie ze środków odwoławczych prac studialnych decyzjami strategicznymi
na każdym etapie realizacji postępowań podejmowanymi na szczeblu rządowym
administracyjnych. Ustawa nowelizująca i samorządowym.
nie przewiduje przepisów przejściowych,
a zatem ma zastosowanie do wszystkich Ogłaszane są również pierwsze
przedsięwzięć, w których decyzja o środowi- przetargi w ramach „Rządowego progra-
skowych uwarunkowaniach była wydana po mu budowy lub modernizacji przystanków
kolejowych na lata 2020-2025”. Dzięki temu
powstaną nowe przystanki kolejowe, a od-
budowane zostaną te, które od lat były za-
mknięte, wydłużone zostaną perony tam,
gdzie nie mogą zatrzymywać się pociągi da-
lekobieżne. Realizacja Programu usprawni
korzystanie z transportu kolejowego i po-
może wymazać tzw. „białe plamy komuni-
kacyjne” na terenie kraju. Budżet programu
opiewa na kwotę około 1 mld zł.

18 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

Zatrzymując się przy finansach. STOPNIOWE OGRANICZANIE OBSZARÓW DOTKNIĘTYCH
Co dla przedsiębiorstw WYKLUCZENIEM KOMUNIKACYJNYM STANOWI WIĘC
kolejowych będzie znaczyło RZECZYWIŚCIE JEDEN Z ISTOTNYCH KIERUNKÓW
wdrożenie Kolejowego Planu DZIAŁANIA MINISTERSTWA INFRASTRUKTURY
Odbudowy i kiedy można
spodziewać się środków? na prowadzenie dłuższych pociągów, S.A. w celu zakupu taboru - 38 pociągów
Dla przedsiębiorstw kolejowych co przełoży się na oszczędności po stro- PUSH-PULL (7-wagonowych składów
wdrożenie KPO oznacza możliwość reali- nie przewoźników kolejowych. piętrowych wraz z 45 lokomotywami
zacji szeregu inwestycji zwiększających po- • Pasażerski tabor kolejowy: 965 mln wielosystemowymi).
ziom dostępności transportu kolejowego) euro (z czego 482,5 mln euro na dofi- • Pasażerski tabor kolei regionalnej (me-
co wpłynie w znacznym stopniu na sytuację nansowanie zakupu 38 składów PUSH- chanizm pożyczkowy): 500 mln euro
ekonomiczną sektora. KPO został oficjalnie -PULL dla PKP Intercity S.A. oraz 482,5 pożyczek do rozdysponowania w ra-
przesłany Komisji Europejskiej w dniu 3 mln euro do wydatkowania w ramach mach procedury konkursowej przez
maja 2021 r., czekamy na jego zaakcepto- procedury konkursowej przez prze- przewoźników regionalnych.
wanie, co umożliwi uruchomienie środków. woźników regionalnych). Zakres przedmiotowy projektu składa się
W ramach komponentu Zielona, Wsparcie będą mogły otrzymać jedynie z inwestycji w ramach mechanizmu po-
inteligentna mobilność KPO planuje się pojazdy zeroemisyjne, tj. zasilane energią życzkowego w pasażerski tabor kolejowy
udzielenie wsparcia na następujące inwe- elektryczną lub hybrydowe wykorzy- do przewozów regionalnych. Wsparcie
stycje w obszarze transportu kolejowego: stujące obok energii elektrycznej inne będą mogły otrzymać jedynie pojazdy
• Linie kolejowe: 2 392,00 mln euro zeroemisyjne rozwiązania oraz wypo- wyposażone w ERTMS oraz zeroemisyjne
(z czego 100 mln euro na cele reali- tj. zasilane energią elektryczną lub hybry-
zowane przez CPK sp. z o.o.). sażone w system ERTMS. dowe wykorzystujące obok energii elek-
Działania inwestycyjne w zakresie mo- W ramach inwestycji na poziomie trycznej inne zeroemisyjne rozwiązania.
dernizacji linii kolejowych obejmują pro- ponadregionalnym planowa- Wsparcie dla zakupu taboru do prze-
wadzenie prac w ramach projektów ne jest wsparcie finan- wozów regionalnych zostanie
indywidualnych na około 478 km linii sowe PKP Intercity
kolejowych o znaczeniu krajowym i re-
gionalnym w okresie do sierpnia 2026
r., w tym ponad 300 km na sieci TEN-T
(z czego 200 km na sieci bazowej). Do-
datkowo realizowane będą zadania m.in.
w zakresie wymiany SDIP i centralizacji
zarządzania posterunkami ruchu.
Realizacja prac w tym zakresie pozwoli

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 19

udzielone w ramach otwartego, konku- Program Fundusze Europejskie Walka z wykluczeniem
rencyjnego postępowania konkursowego na Infrastrukturę, Klimat, komunikacyjnym to jeden
zapewniającego równy udział wszystkich Środowisko na lata 2021-2027 z priorytetów polityki kolejowej
zainteresowanych podmiotów spełnia- (FEnIKS) to olbrzymie pieniądze rządu. Co Pana zdaniem jest
jących kryteria (w tym PolRegio). do zagospodarowania. Jak ich hamulcem takich działań?
• Transport intermodalny: 175 mln euro podział pomiędzy transport Realizacja zadań związanych z rozwo-
w ramach procedury konkursowej. drogowy i kolejowy ma się do jem i modernizacją sieci kolejowej w Polsce
Realizowane będą inwestycje wpisujące zmniejszenia emisji? oraz eliminacja wykluczenia komunikacyj-
się w cele określone w opracowywanym W chwili obecnej trwają ustalenia nego, stanowi istotny element w obszarze
dokumencie kierunkowym dla obszaru dotyczące podziału środków przewidzianych rozwoju społeczno-gospodarczego kraju
transportu intermodalnego. w ramach Programu Fundusze Europejskie i jest jednym z priorytetów Rządu RP. Na
Podejmowane inwestycje będą obej- na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z 4
mowały zarówno działania punktowe lata 2021-2027 na poszczególne sektory czerwca 2019 roku powołany został Pełno-
w obszarze budowy, rozbudowy i unowo- gospodarki w zakresie dostępnej alokacji mocnik Rządu do spraw przeciwdziałania wy-
cześnienia terminali przeładunkowych, środków UE. kluczeniu komunikacyjnemu, którego funkcję
bocznic prowadzących do terminali Jednocześnie należy pamiętać, że obecnie pełnię. Do zadań Pełnomocnika na-
i bocznic w terminalach, zakupu specja- rozwój infrastruktury transportowej ob- leży m.in. koordynowanie prac dotyczących
listycznego taboru służącego do wyko- jęty jest szeregiem wymogów, zobowią- zwiększenia dostępności i poprawy jakości
nywania przewozów intermodalnych, zań, strategii i polityk zarówno na poziomie usług przewozowych oraz poprawy jakości in-
a także w odniesieniu do urządzeń wyko- krajowym, jak i UE. Jako kluczowe można frastruktury kolejowej i drogowej oraz przy-
rzystywanych do przeładunku. Projekty wskazać na poziomie UE: wymogi dla sieci gotowywanie propozycji zmian legislacyjnych
mogą obejmować także, jako element TEN-T (Rozporządzenie 1315/2013), Euro- oraz zmian w rządowych dokumentach stra-
składowy, działania z zakresu cyfryzacji, pejski Zielony Ład i Strategię Zrównowa- tegicznych, koniecznych do przeciwdziałania
zwiększające efektywność funkcjonowa- żonej i Inteligentnej Mobilności UE, Ramy wykluczeniu komunikacyjnemu.
nia terminali i obsługi towarów. polityki bezpieczeństwa ruchu drogowego Pojęcie wykluczenia komunikacyjne-
Realizowane działania będą skoncentro- UE na lata 2021–2030 oraz na poziomie go odnosi się do obszarów niespełniających
wane na terminalach drogowo-kolejowych krajowym: Strategię Zrównoważonego minimalnych wymagań dotyczących obsługi
zlokalizowanych na sieci TEN-T jak rów- Rozwoju Transportu, Koncepcję CPK oraz komunikacyjnej. Są to zatem obszary o ogra-
nież zakupy specjalistycznego taboru do Polski Ład. niczonym dostępie lub pozbawione dostępu
przewozów intermodalnych. Dodatkowo, Dla realizacji zobowiązań wskaza- do publicznego transportu zbiorowego, co
w ramach KPO zakłada się przeznaczenie nych w powyższych dokumentach niezbędne skutkuje swoistym wykluczeniem społecz-
środków na zwiększenie cyfryzacji sek- jest zapewnienie odpowiedniej puli środ- nym ich mieszkańców. Przeciwdziałanie
tora kolejowego – zarówno w wymiarze ków finansowych. Należy też zaznaczyć, że wykluczeniu komunikacyjnemu realizuje się
infrastrukturalnym jak i przewozowym. oprócz dalszych działań na rzecz dostoso- głównie na dwóch płaszczyznach publicznego
W zakresie cyfryzacji sektora kolejowego wania polskiej infrastruktury do wymogów transportu zbiorowego, to jest transportu
przewiduje się m.in. zakup i instalację 180 sieci TEN-T, obecnie w zwiększonym zakre- kolejowego i drogowego (autobusowego).
urządzeń pokładowych ETCS, wdrożenie sie będą podejmowane działania związa- Główną przyczyną kolejowego wy-
zdalnego sterowania na 35 kolejowych ne z ograniczaniem emisji zanieczyszczeń kluczenia transportowego jest brak lub nie-
posterunkach ruchu, oraz modernizację z transportu oraz poprawy bezpieczeństwa, dostateczny stan infrastruktury kolejowej
kolejowych systemów przejazdowych m.in. poprzez zwiększanie roli zrównowa- i pasażerskiej, wynikający w dużej mierze
w 45 lokalizacjach. żonych form mobilności. z dewastacji infrastruktury lub jej całkowitej
likwidacji, spowodowanej w dużej mierze
z rezygnacji z wykorzystania transportu kole-
jowego na rzecz transportu indywidualnego.
Degradacja stanu technicznego infrastruk-
tury kolejowej oraz malejące potoki pasażer-
skie miały negatywny wpływ na rentowność
organizowania połączeń kolejowych, czego
efektem często była całkowita rezygnacja
z organizacji przewozów i ich finansowania.
Stopniowe ograniczanie obszarów
dotkniętych wykluczeniem komunikacyjnym
stanowi więc rzeczywiście jeden z istotnych
kierunków działania Ministerstwa Infra-
struktury. W zakresie sektora kolejowego

20 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

celowi temu służą wspomniane wcześniej obecnie pn. „Wsparcie zadań zarządców in- powyższa odnosi się zarówno do transportu
programy rozbudowy i modernizacji sieci frastruktury kolejowej, w tym w zakresie autobusowego (który powinien zapewniać na
kolejowej, umożliwiające podejmowanie utrzymania i remontów, do 2023 roku”. właściwym poziomie dostępność transpor-
działań na rzecz przeciwdziałania wyklu- tową na poziomie lokalnym, w tym dowozić
czeniu komunikacyjnemu poszczególnych Program w pierwszej kolejności sku- pasażerów do funkcjonującej w okolicy sieci
regionów Polski. pia się na utrzymaniu parametrów eksplo- połączeń kolejowych), jak też transportu kole-
atacyjnych infrastruktury kolejowej – które jowego. Należy wskazać na braki w systemie
skomunikowania pociągów wojewódzkich –
OBECNIE TRWAJĄ PRACE NAD KONTYNUACJĄ uruchamianych przez samorządy wojewódzkie
KRAJOWEGO PROGRAMU KOLEJOWEGO na podstawie własnych planów transporto-
W PERSPEKTYWIE DO 2030 ROKU ZAWIERAJĄCEGO wych – z połączeniami międzywojewódzki-
LISTĘ INWESTYCJI W RAMACH ŚRODKÓW mi, które pozostają w kompetencji ministra
POCHODZĄCYCH Z NOWEJ PERSPEKTYWY właściwego do spraw transportu jako orga-
FINANSOWEJ UE NA LATA 2021-2027 nizatora publicznego transportu publicznego
w tym zakresie.
Jednocześnie, mimo podejmowa- doprowadzą do zahamowania trendu spad-
nych na przestrzeni ostatnich lat przed- kowego w transporcie kolejowym – oraz Tymczasem zgodnie z art.11 usta-
sięwzięć inwestycyjnych, stan techniczny zachowaniu tej infrastruktury, w drugiej wy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym
i parametry eksploatacyjne udostępnianej zaś na wsparciu zarządców infrastruktu- transporcie zbiorowym „w projekcie planu
infrastruktury kolejowej w poszczególnych ry, które to wsparcie umożliwi realizację transportowego opracowanym przez mar-
przypadkach odbiega od docelowych oczeki- wskazanych powyżej założeń. szałka województwa uwzględnia się ogło-
wań przewoźników kolejowych, pasażerów szony plan transportowy opracowany przez
oraz nadawców i odbiorców przewożonych Bardzo ważnym elementem progra- ministra właściwego do spraw transportu”.
towarów, co w konsekwencji, utrudnia re- mu jest realizowana od roku 2015 doktryna Należy dodać, że na kwestię hierarchicznej
alizację polityki rządu w odniesieniu do odchodzenia od likwidacji linii kolejowych. zależności pomiędzy planami transportowy-
całego transportu kolejowego. Program przyczynił się do przywrócenia do mi i konieczność skomunikowania pociągów
eksploatacji wielu kilometrów linii, na któ- wojewódzkich z siecią połączeń międzywo-
Wyrazem zaangażowania Rządu i mi- rych w skutek wcześniejszych zaniedbań, jewódzkich zwraca uwagę rozporządzenie
nistra właściwego ds. transportu w poprawę ruch został ograniczony/wstrzymany i gro- Ministra Infrastruktury z dnia 4 grudnia 2020
stanu infrastruktury kolejowej oraz spraw- ziła im stopniowa degradacja i likwidacja. roku, to jest plan transportowy ministra.
ności systemu kolei w Polsce jest opracowa-
nie oraz wdrożenie programu wieloletniego, Należy podkreślić, że ograniczona sku- Wysiłki skierowane na zapewnienie
pn. „Pomoc w zakresie finansowania kosz- teczność działań skierowanych na redukcję skomunikowania pomiędzy poszczególnymi
tów zarządzania infrastrukturą kolejową, wykluczenia komunikacyjnego obecnie nie rodzajami połączeń kolejowych podlegają
w tym jej utrzymania i remontów do 2023 wynika raczej z niewystarczających środków ograniczeniom przede wszystkim w zakre-
roku”, którego celem jest m.in. zapewnie- na inwestycje w sektorze kolejowym lub ni- sie dostępności środków finansowych na
nie dofinansowania kosztów zarządzania skiego zainteresowania potencjalnych pasa- poziomie samorządów wojewódzkich. Kwe-
infrastrukturą kolejową, ponoszonych przez żerów. Zasadniczym powodem jest niepełne stią problematyczną, a zarazem warunkiem
zarządców infrastruktury. W szczególności wykształcenie się sieci wojewódzkich i lokal- skutecznego zaangażowania samorządów
dotyczy to jej utrzymania i remontów. Program nych przewozów świadczonych w ramach i przewoźników samorządowych w tym za-
publicznego transportu zbiorowego. Uwaga kresie jest zatem finansowanie.

Rozmawiał TM



22 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

SKUTECZNA FORMACJA

Rozmowa z dr inż. Józefem Hałykiem, Komendantem Głównym Straży Ochrony Kolei
o jubileuszu formacji i bieżących działaniach przy granicy z Białorusią.

Panie Komendancie, kultywującą patriotyczne postawy i warto- wyniszczonego długoletnią niewolą kraju.
rozmawiamy przy okazji 103 ści chrześcijańskie, a funkcjonariusze Stra- W kolejnych latach funkcjonariusze SOK nie-
rocznicy powołania do życia ży Ochrony Kolei za najwyższy priorytet jednokrotnie potwierdzali swój patriotyzm
Straży Ochrony Kolei. 18 uznają zapewnienie bezpieczeństwa dla i oddanie dla Ojczyzny realizując zadania
listopada minęły 103 lata od zdrowia i życia ludzi na obszarze kolejo- na obszarze kolejowym zarówno w czasie
tego wydarzenia. Proszę zatem wym. Podkreślić należy, że obszar kolejowy pokoju, jak i istotnych dla kraju wydarzeń
o ocenę roli SOK w historii jest integralną częścią Państwa, tym samym historycznych.
polskiej kolei oraz w czasach wystąpienie zagrożeń na terenie kraju siłą
bieżących? rzeczy może wpływać bezpośrednio na bez- W ostatnich latach pojawiły się zupeł-
Szanowny Panie Redaktorze nieprze- pieczeństwo na obszarze kolejowym oraz na nie nowe, niespotykane dotychczas zjawiska
rwanie od ponad 10 dekad funkcjonariusze zadania realizowane przez funkcjonariuszy wpływające na bezpieczeństwo publiczne,
Straży Ochrony Kolei odpowiedzialnie i sku- SOK. W chwili powołania formacji na nowo a funkcjonariusze SOK po raz kolejny udowod-
tecznie realizują zadania, w celu zapewnienia tworzyły się zręby Państwa Polskiego, a sek- nili swój profesjonalizm i zaangażowanie. Dla
bezpieczeństwa i porządku publicznego na tor kolejowy stanowił strategiczne ogniwo przykładu: z chwilą pojawienia się w marcu
obszarze kolejowym. Potwierdzeniem tego 2020 r. pandemii koronawirusa z godną podzi-
jak ważną rolę formacja odgrywa w syste- integracji rozbitego zaborami wu ofiarnością zaangażowali się w działania
mie bezpieczeństwa kraju może być cho- narodu. Wówczas głównym prewencyjne, w celu ochrony zdrowia i życia
ciażby fakt, że została powołana do życia zadaniem funkcjonariuszy ludzi, przed błyskawicznie rozprzestrzenia-
już w tydzień po odzyskaniu przez Polskę była ochrona ładun- jącym się ekspansywnym i niezwykle groź-
niepodległości. ków przewożonych nym wirusem. Jako jedni z pierwszych
koleją, przez obszar dokonywali pomiaru temperatury
Już wówczas Naczelnik Państwa
Józef Piłsudski doskonale zdawał sobie spra-
wę z faktu, iż bezpieczeństwo na obszarze
kolejowym może skutecznie zapewnić tylko
odrębna i silna formacja, wyspecjalizowana
w działaniach na tak rozległym
i specyficznym obszarze. I to
się do dnia dzisiejszego nie
zmieniło. Straż Ochrony Kolei
permanentnie pozostaje
formacją z tradycjami,

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 23

ciała u podróżnych przekraczających granicę umundurowanie, łączące efektowny wygląd, funkcjonariuszy i pracowników Straży
w pociągach międzynarodowych, zabezpie- z nienaganną estetyką oraz funkcjonalnością Ochrony Kolei. W uroczystości uczestni-
czali przejazd pociągów przewożących oby- tak ważną w codziennej i niełatwej służbie. czyłem wraz z moimi zastępcami, modlili-
wateli polskich powracających zza granicy W formacji dokonała się też zmiana poko- śmy się przede wszystkim o zdrowie i Bożą
w ramach akcji „Lot do domu” oraz prowadzili leniowa, a modyfikacja metodyki i systemu Opatrzność dla wszystkich funkcjonariuszy
kontrole polegające na weryfikacji i egzekwo- szkolenia wpłynęła na podniesienie jako- i pracowników naszej formacji oraz dla ich
waniu wprowadzonych nakazów i zakazów ści i efektywności kształcenia. Jednakże najbliższych. Modlitwę zanosiliśmy również
w związku z zapobieganiem rozprzestrzenia- największy postęp nastąpił bezsprzecznie za funkcjonariuszy SOK poległych w Katyniu
niu się wirusa SARS-CoV-2. Warto podkre- w obszarze uzbrojenia i środków technicz- oraz w innych miejscach walk o niepodle-
ślić również, że od początku pojawienia się nych, którymi dysponują funkcjonariusze. głość Rzeczypospolitej Polskiej.
pierwszych sygnałów kryzysu migracyjnego
na wschodniej granicy Unii Europejskiej funk- Z dumą mogę stwierdzić, że Straż Przechodząc do spraw
cjonariusze SOK wspólnie z funkcjonariusza- Ochrony Kolei przechodzi dziś piękną bieżących- Straż Ochrony Kolei
mi Straży Granicznej dbali o bezpieczeństwo metamorfozę. Dynamiczny rozwój for- wspiera walkę z nielegalną
granic, a od połowy października dodatkowo macji nastąpił szczególnie na przestrzeni imigracją. Jakie zadania tam
formacja SOK zaangażowała się w prowadze- ostatnich lat. Obecnie formacja dysponu- realizujecie?
nie wzmożonych działań na obszarze kolejo- je sprzętem najnowszej generacji. Funk- Obszar kolejowy usytuowany w bez-
wym, przy granicy Rzeczypospolitej Polskiej cjonariusze systematycznie uczestniczą pośrednim sąsiedztwie przejść granicznych
z Republiką Białorusi. w kursach teoretycznych, praktycznych oraz środki transportu kolejowego stwarza-
i językowych. Ich działania wspomagane ją dogodne warunki do zachowania anoni-
Rozumiem, że nie może Pan są przez nowoczesne systemy informa- mowości, co powoduje, że osoby próbujące
do końca omówić całej ponad tyczne i nowe technologie. nielegalnie przekroczyć granicę często wy-
stuletniego okresu działania bierają je w celu przedostania się z Republiki
SOK, ale może da się Pan Czego Pan życzy Białorusi na teren Rzeczypospolitej Polskiej/
namówić na opowiedzenie funkcjonariuszom Straży Unii Europejskiej. W trosce o zapewnienie
o tym jak służba zmieniła się z okazji jubileuszu? bezpieczeństwa publicznego na obszarze
od momentu kiedy Pan po raz Z okazji jubileuszu corocznie życzę kolejowym na Granicy z Białorusią Straż
pierwszy założył mundur? funkcjonariuszom i pracownikom SOK tego, Ochrony Kolei wspólnie z funkcjonariusza-
Pełnię służbę w Straży Ochrony co w życiu najcenniejsze: przede wszyst- mi Straży Granicznej prowadzi wzmożone
Kolei od ponad 38. lat. Na przestrzeni tego kim doskonałego zdrowia, wielu sukcesów
czasu w formacji dokonały się diametralne w życiu osobistym, realizacji wszelkich pla- działania wykorzystując
i przełomowe przemiany. Ten sam pozosta- nów oraz licznych osiągnięć w życiu nowoczesne środ-
je tylko profesjonalizm i zaangażowanie zawodowym, a także satysfakcji z do- ki techniczne.
funkcjonariuszy SOK, gdyż te przymioty brze spełnionego obowiązku oraz
towarzyszą formacji nieodmiennie. wytrwałości w realizacji kolejnych
trudnych zadań, które stoją przed
Strażą Ochrony Kolei.

WSPÓŁCZESNA STRAŻ Niestety tegoroczne
OCHRONY KOLEI TO obchody miały
FORMACJA SKUTECZNA, odmienny charakter
PROFESJONALNIE niż zazwyczaj?
WYSZKOLONA, To prawda. Ze względu na
I DOSKONALE przedłużający się czas pandemii
WYPOSAŻONA koronawirusa COVID-19 zmu-
szeni jesteśmy do zachowania dy-
Współczesna Straż Ochrony Kolei to stansu społecznego. Z tego powodu
formacja skuteczna, profesjonalnie wyszko- już drugi rok obchodziliśmy Jubileusz
lona, i doskonale wyposażona. Zmienił się Straży Ochrony Kolei bez uroczy-
zarówno wizerunek funkcjonariusza Straży stych spotkań. W dniu 18 listopa-
Ochrony Kolei, jak i postrzeganie forma- da 2021 r. w Katedrze Polowej
cji przez społeczeństwo. Funkcjonariusze Wojska Polskiego ks. płk Zbi-
SOK zostali wyposażeni w nowoczesne gniew Kępa, Naczelny Kape-
lan Straży Ochrony Kolei
odprawił Mszę św. w in-
tencji funkcjonariuszek,

24 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

Poza udziałem w akcjach RAW Straż
Ochrony Kolei uczestniczyła także w 2019 r.
oraz w 2021 r. w 3 edycjach, organizowanych
przez RAILPOL, działań 24 BLUE RAD – RAIL
ACTION DAY – w tłumaczeniu „Dzienne
działania kolejowe”, które realizowane są
na zasadach podobnych do RAW, a różnią
się głównie czasem trwania akcji.

Funkcjonariusze Straży Ochrony w systemie bezpieczeństwa publicznego Wydaje się, że w warunkach tam
Kolei, oprócz wykonywania podstawowych obszarów kolejowych kierownictwo RA- panujących musicie korzystać
ustawowych zadań w zakresie ochrony życia ILPOL od kilku lat zaprasza SOK do udzia- z pomocy najnowocześniejszego
i zdrowia ludzi oraz mienia, jak również kon- łu w niektórych organizowanych przez tą sprzętu?
troli przestrzegania przepisów porządko- organizację przedsięwzięciach. W związ- Wykorzystanie nowoczesnego sprzę-
wych na obszarze kolejowym i w pociągach ku z tym, Straż Ochrony Kolei wspólnie tu stanowi podstawę efektywnego działania
wykazują bardzo duże zaangażowanie w za- z funkcjonariuszami Policji i Straży Granicz- każdej formacji. Stąd też, Komenda Główna
bezpieczenie nienaruszalności wschodniej nej prowadzi skoordynowane działania na SOK stale inwestuje w środki techniczne,
granicy Rzeczypospolitej Polskiej. stacjach, szlakach i w pociągach na terenie które wspierają działania funkcjonariuszy
Rzeczypospolitej Polskiej. w codziennej służbie. Obecnie znaczna część
Oprócz codziennej służby posiadanego sprzętu i środków technicznych
wzięliście też udział Akcja RAW ma na celu przede wszyst- wykorzystywana jest w obszarze przygra-
w międzynarodowych kim podniesienie poczucia bezpieczeństwa nicznym. W tych działaniach szczególnie
działaniach RAW. Czym jest RAW i komfortu podróżnych korzystających sprawdzają się ręczne termowizory i nok-
i jaki był zakres udziału SOK? z kolei, a także ma wpłynąć na podwyż- towizory oraz kamery stanowiące wypo-
RAW - Rail Action Week – to w tłu- szenie świadomości o przepisach obowiązu- sażenie Mobilnych Centrów Monitoringu
maczeniu Tygodniowe Działania Kolejowe. Są jących na obszarze kolejowym, a co za tym (specjalistyczne pojazdy Straży Ochrony
to, skoordynowane działania organizowane idzie zwiększyć bezpieczeństwo na kolei. Kolei). Dzięki wymienionym środkom funk-
i prowadzone w krajach członkowskich RA- cjonariusze SOK obserwując teren, mogą lo-
ILPOL (Europejskie Stowarzyszenie Policji Podczas akcji funkcjonariusze zwra- kalizować osoby znajdujące się w znacznych
Kolejowych) mające na celu przede wszyst- cają szczególną uwagę na zachowania, które odległościach o każdej porze dnia i nocy.
kim wzmocnienie i zintensyfikowanie między- mogą wskazywać na możliwość popełnie-
narodowej współpracy służb mundurowych nia czynów zabronionych. Działania mun- Panie Komendancie, jako, że
w Europie, a co za tym idzie podniesienie durowych ukierunkowane są na kontrolę rok 2021 zbliża się do swojego
poziomu bezpieczeństwa poprzez zapobie- przestrzegania przepisów porządkowych, końca to czego Pan sobie życzy
ganie i zwalczanie przestępczości na kolei. przeciwdziałanie kradzieżom oraz dewasta- na kolejny?
Obecnie Polska nie ma swojego cjom infrastruktury i taboru kolejowego, Sobie i wszystkim Państwu życzę aby
przedstawicielstwa w RAILPOL. Straż a także eliminowanie innych zjawisk istot- zakończył się wreszcie niepokojący i trud-
Ochrony Kolei nie może zostać członkiem nych z punktu widzenia bezpieczeństwa. ny czas pandemii i społecznej izolacji. Żeby
tej organizacji, ze względu na swój obecny pomyślnie dla Państwa Polskiego został
status. Pomimo częściowej zgodności celów Dotychczas Straż Ochrony Kolei wzię- rozwiązany kryzys migracyjny, a funkcjo-
wskazanych w RAILPOL z tymi , do których ła udział w 4 edycjach akcji RAW: w 2018 r, nariusze wszystkich formacji, którzy pełnią
powołana została Straż Ochrony Kolei, 2019 r. oraz w 2 edycjach w 2021 r. Kolejne ofiarną służbę na granicy mogli już bez-
działania podejmowane przez RAILPOL edycje RAW RAILPOL wzmacniają współ- piecznie wrócić do swoich rodzin. Abyśmy
wykraczają poza zadania i kompetencje pracę międzynarodową i skuteczną koope- wszyscy z dobrym zdrowiem, optymizmem
SOK. Niemniej jednak doceniając rolę SOK rację krajowych służb odpowiedzialnych za i pasją weszli w ten Nowy, miejmy nadzieję
zapewnienie bezpieczeństwa na stacjach, bardziej łaskawy dla nas rok.
szlakach i w pociągach na terytorium Rze- Na koniec dodałbym jeszcze nie-
czypospolitej Polskiej. zwykle ważne i warte spełnienia życzenie
każdego funkcjonariusza SOK, aby historia
zatoczyła wreszcie krąg, a Straż Ochro-
ny Kolei powróciła do swoich tradycji i hi-
storycznych korzeni uzyskując należny jej
status.

Rozmawiał RK



26 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

KOMFORT
I SZYBKOŚĆ

Koleje Śląskie mają już 10 lat. Stawiając na nowoczesny tabor
i rozbudowę oferty przewozowej wpływają na ograniczenie
emisji zanieczyszczeń oraz zmniejszenie natężenia ruchu
samochodowego w konurbacji górnośląskiej. O wdrażanych
rozwiązaniach, podejmowanych inicjatywach i dalszych planach
mówi Prezes Zarządu Kolei Śląskich Patryk Świrski.

Koleje Śląskie obchodziły we pasażerów. W trudnym, pandemicznym bezpieczeństwa, zwiększania efektywności
wrześniu jubileusz 10-lecia 2020 r. pasażerów było ponad 13 mln. To operacyjnej, a także podejmowania działań
istnienia. To dobry moment na pokazuje, że przyjęta przez nas strategia na rzecz środowiska. Moim zdaniem prio-
podsumowanie zarówno liczby postępowania i rozwoju owocuje ogromną rytetem na poziomie regionalnym powinno
przewiezionych pasażerów, dawką zaufania ze strony pasażerów, co być wdrażanie rozwiązań ekologicznych.
jak i ogólnego potencjału. Czy zawsze jest dla nas najważniejsze.
w związku z obchodami był czas Panie Prezesie, wiemy jakie
na porównanie obecnej sytuacji W październiku odbyło się skutki wywarła pandemia.
spółki z wyzwaniami, w obliczu Europejskie Forum Przyszłości, Chciałbym jednak zapytać
których startował przewoźnik? którego Koleje Śląskie były o sposoby zaradcze, czyli nowe
Uruchomienie przewozów pasażer- jednym z partnerów głównych. oferty przygotowane przez
skich na terenie Województwa Śląskiego Wydarzenie poświęcone było przewoźnika, np. Bilet Silesia24
od samego początku wiązało się z ogrom- najistotniejszym wyzwaniom czy Mała Grupa Poza Szczytem?
nym wyzwaniem zarówno organizacyjnym cywilizacyjnym, społecznym To zasługa naszego elastycznego
jak i finansowym. Od tamtego czasu Koleje i gospodarczym współczesnego podejścia do zastałej sytuacji. Wyzwania
Śląskie postawiły na rozwój. Zarówno pod świata. W myśl haseł i przeciwności przed jakimi stanął trans-
względem samej organizacji przewozów, przewodnich i biorąc pod uwagę port publiczny w czasie pandemii nie były
jak i pod względem taborowym. wystąpienia zaproszonych gości, dotąd znane żadnemu z przewoźników.
jaka przyszłość czeka kolej, Koleje Śląskie nie były jednak bierne i już
Spółka zakupiła nowoczesne skła- szczególnie w tej mniejszej – od pierwszego dnia zaczęliśmy wdrażać
dy, uruchamiała kolejne nowe połączenia, regionalnej skali? programy zwiększające bezpieczeństwo
stale budując zaufanie wśród pasażerów nie Europejskie Forum Przyszłości było sanitarne, a także myśleć o nowych roz-
tylko z terenu województwa. Pozwoliło to przede wszystkim doskonałym miejscem wiązaniach, które miały przede wszystkim
na osiąganie coraz lepszych wyników pod do wymiany poglądów na poziomie samo- zwiększyć komfort i zadowolenie naszych
kątem ilości przewiezionych pasażerów. rządowym. Kolej czeka wiele strategicz- podróżnych. Stały monitoring liczby pasa-
W 2019 roku przewieźliśmy ponad 20 mln nych decyzji, począwszy od konieczności żerów i zainteresowania poszczególnymi
zakupu nowych pojazdów, po cele stawia- trasami pozwolił nam stworzyć analizy,
ne nam przez m.in. Komisję Europejską. w oparciu, o które wprowadziliśmy nowe
Rozwój Kolei Śląskich stale stawia nam oferty. Silesia 24 umożliwia podróżowanie
nowe wyzwania. Nowe rozwiązania tech- po całym województwie śląskim zarówno
nologiczne dają regionalnym przewoźni- pociągami Kolei Śląskich, jak i komunikacją
kom szereg możliwości do kształtowania
lepszej pespektywy podróży kolejowych
zarówno pod kątem podnoszenia poziomu

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 27

to kolejny krok naprzeciw naszym pasa-
żerom. W maju tego roku rozpoczęła się
największa w historii spółki zmiana taryfy
przewozowej.

Ma ona na celu dojście do jasnej, czy-
telnej dla wszystkich taryfy przewozowej.
Wielu pasażerów w naszym województwie
łączy dojazd np. do pracy zarówno koleją
jak i autobusami. Mamy nadzieję, że dzięki
wprowadzeniu wspólnej taryfy komuni-
kacja publiczna jeszcze bardziej zyska na
popularności.

ZTM bez ograniczeń przez 24 godziny za je- również: innowacyjną Taryfę Pozaszczy- W parze ze zmianami oferty
dyne 38 złotych. Mała Grupa Poza Szczytem tową ze zniżką do 20%, bilety Silesia Duo idą ułatwienia w kupnie
to oferta skierowana do grup od dwóch do umożliwiające zabranie w weekendy oraz biletów. We wrześniu przybyły
pięciu osób, nie posiadających uprawnień święta drugiej osoby za dopłatą złotówki dwa biletomaty w Krakowie.
do ulg, podróżujących razem. czy rozszerzone bilety rodzinne. Zupełną Jak wyglądają plany spółki
nowość stanowią Superbilety miesięczne w tej sferze i jak wygląda
PATRYK będące odpowiednikami dotychczasowych zainteresowania pasażerów
ŚWIRSKI Metrobiletów, które umożliwiają podróż do korzystania z tego typu
pociągami Kolei Śląskich w wybranych stre- rozwiązań?
Prezes Zarządu fach Metropolii. Bilety te po raz pierwszy Stale pracujemy nad kolejnymi roz-
Kolei Śląskich pojawiły się w naszej sieci sprzedaży i są wiązaniami. W 2020 r. wprowadziliśmy
honorowane w wyznaczonych obszarach możliwość płatności kartą i blikiem przy
W trudnym, pandemicznym komunikacji ZTM.  zakupie biletów w naszych pociągach. Ana-
2020 r. pasażerów było lizując kolejne lokalizacje stawiamy nowe
ponad 13 mln. To pokazuje, Integracja oferty biletowej biletomaty w wybranych punktach. Nasi
że przyjęta przez nas z Zarządem Transportu specjaliści z zakresu m.in. sprzedaży ana-
strategia postępowania Metropolitalnego na terenie lizują każdą lokalizację. Warto zaznaczyć,
i rozwoju owocuje ogromną Górnośląsko-Zagłębiowskiej że zarówno w biletomatach, jak i w kasach
dawką zaufania ze strony Metropolii to zaproponowanie stacjonarnych można zakupić nie tylko
pasażerów mieszkańcom gotowej nasze bilety, ale dostępne są również bi-
alternatywy komunikacyjnej. lety Polregio oraz PKP Intercity lub innych
Osoby te mogą nabyć bilet ze Dostępne są symulacje, które przewoźników.
zniżką 25%. To jednak nie wszystko. We prognozują, w jakim stopniu
wrześniu bieżącego roku wprowadziliśmy zmniejszy się wykorzystanie Wiadomo, że Śląsk węglem
prywatnych środków lokomocji, stoi. Tymczasem Koleje Śląskie
dzięki wdrożeniu tego podpisały list intencyjny
rozwiązania? z PKP Energetyką, w myśl
Warto zaznaczyć, że to druga i raczej którego pociągi będą zasilane
nie ostatnia zmiana w taryfie przewozo- energią trakcyjną pochodzącą
wej. Integracja oferty przewozowej wraz z odnawialnych źródeł. Można
z Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolią powiedzieć, że takie danie
przykładu innym przewoźnikom
to wyraz odpowiedzialności
i świadomości zachodzących
zmian?
Samorząd Województwa Śląskiego
jako jeden z pierwszych w kraju przyjął stra-
tegię „Zielone Śląskie 2030” jako kierunek
podążania do neutralności klimatycznej
w województwie. Kolej to jeden z najbardziej
ekologicznych środków transportu. Chcąc
dalej rozwijać się na tym polu podpisaliśmy

28 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

w lipcu br. list intencyjny z PKP Energety- Zielona energia to duży, wciąż nie- nasze pociągi ze względu na komfort po-
ka w sprawie odnawialnych źródeł energii. wykorzystany przez ludzi potencjał. Energia dróży i szybkość dojazdu. To pokazuje jak
Konieczność ograniczenia śladu węglowe- słoneczna i wiatrowa wciąż nie do końca ważne są połączenia uruchamiane przez
go oraz chęć bycia jeszcze bardziej ekolo- jest w odpowiedni sposób wykorzystywa- KŚ oraz jaką pełnią funkcję w rozwoju
gicznym powinna być wyznacznikiem dla na przez ludzi. Mamy nadzieję, że współ- Województwa.
wszystkich przewoźników w transporcie pracując z fachowcami z PKP Energetyka
publicznym. znajdziemy najbardziej efektywne spo- Co więcej, pasażerowie pozytyw-
soby i metody do jej wykorzystania przez nie oceniają zmiany w informacji pasa-
Energia, która ma napędzać naszą spółkę. żerskiej oraz obsługę świadczoną przez
pociągi pochodzić będzie pracowników KŚ.
z elektrowni solarnych
i wiatrowych. Pewien segment STAŁY MONITORING LICZBY PASAŻERÓW
ma stanowić, także produkcja I ZAINTERESOWANIA POSZCZEGÓLNYMI TRASAMI
na potrzeby własne, przy POZWOLIŁ NAM STWORZYĆ ANALIZY, W OPARCIU
wykorzystaniu instalacji O KTÓRE, WPROWADZILIŚMY NOWE OFERTY
fotowoltaicznych – jak
wygląda potencjał spółki W sierpniu rozpoczęły Kolej w Polsce się zmienia,
w sferze wytwarzania energii? się badania satysfakcji na co przykładem są Koleje
Czy zaplanowane są jakieś pasażerów, korzystających Śląskie. W kontekście
inwestycje w tej sferze? z Kolei Śląskich. Jaka liczba następnych 10-ciu lat – jakie
Podpisanie listu intencyjnego to za- respondentów wzięła udzieliła plany, chciałby Pan zrealizować
ledwie początek dalszej ciężkiej pracy w tym w badaniu? Czy dostępne są już w sferze taboru i połączeń.
zakresie. Dzięki niemu mamy możliwość pierwsze wyniki i jak wnioski Wciąż pracujemy nad rozwojem
zbadania własnych potrzeb i możliwości, wynikające z uzyskanych Kolei Śląskich. Intensywnie przygotowu-
rozpoznania sytuacji rynkowej pod kątem danych mogą przełożyć się na jemy się do kolejnych zamówień w zakre-
inwestycji w tej sferze. Na pewno niezbędne funkcjonowanie przewoźnika? sie taboru. W dzisiejszych czasach nie jest
będą m.in. inwestycje w zakresie montażu Uruchomienie badania satysfak- to proste. Pandemia Covid-19 wywarła
paneli fotowoltaicznych. cji pasażera w dobie pandemii wiąże się ogromny wpływ na sytuację gospodarczą.
z pewnymi trudnościami. Obecnie wciąż Jesteśmy jednak przygotowani do udziału
INTEGRACJA OFERTY przyjmujemy ankiety w wersji elektronicz- w postępowaniach zakupowych.
PRZEWOZOWEJ WRAZ nej pod adresem: ankieta.kolejeslaskie. Również w sferze nowych połączeń
Z GÓRNOŚLĄSKO- pl. Bieżące zapoznawanie się z opinia- jesteśmy gotowi do uruchamiania nowych
ZAGŁĘBIOWSKĄ mi i ocenami poszczególnych obszarów kierunków. Już od 12 grudnia b.r. urucha-
METROPOLIĄ TO funkcjonowania Kolei Śląskich pozwala miamy połączenie Gliwice – Bytom, które
KOLEJNY KROK nam na zrozumienie aktualnych potrzeb wraca do rozkładu jazdy. W naszych pla-
NAPRZECIW NASZYM pasażerów, a także wskazuje kierunki naj- nach jest również obsługa linii kolejowej
PASAŻEROM ważniejszych działań, które powinny być do lotniska w Pyrzowicach oraz oczekiwany
wdrażane w celu nieustannego podwyż- powrót kolei do Jastrzębia-Zdroju.
szania satysfakcji klienta. Z dotychczaso-
wych ankiet wynika, że ludzie wybierają Rozmawiał TM



30 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

20 LAT SPÓŁKI PKP SKM
W TRÓJMIEŚCIE

Trójmiejski kręgosłup komunikacyjny

Kończymy cykl artykułów poświęcony PKP SKM w Trójmieście, dobrym dla nas sierpniu 2019 r. Pokazuje
która w tym roku obchodziła swój jubileusz. Jako podsumowanie to, że zapowiedzi wielu ekspertów, którzy
poprosiliśmy o wypowiedzi Zarząd Spółki: Prezesa Macieja prognozowali, że na powrót podróżnych
Lignowskiego i Członka Zarządu - Bartłomieja Buczka. do pociągów poczekamy kilka lat, były
zbyt pesymistyczne.

Panie Prezesie, wstępnie z biletów itp. za rok 2020 są mocno, nazwij- W tym roku Spółka obchodziła
można podsumować mijający my to, zaburzone. jubileusz 20-lat funkcjonowania.
rok. Pomimo pandemii PKP Tak się złożyło, że to był
SKM chyba się trochę odbiła Zaznaczę jednak, że w PKP SKM, również Europejski Rok
po słabym 2020? Czy jednak po upływie dziesięciu miesięcy obecnego Kolei, w ramach którego PKP
można tradycyjne zmienne roku, możemy mówić o optymizmie. Pierw- SKM przygotowała szereg
zastosować do oceniania tak szy i drugi kwartał nie były najlepsze, nato- działań i wydarzeń. Które
2020 jak i 2021 roku? miast kolejne, kiedy malała liczba zakażeń z tych wydarzeń było dla Pana
i wycofywano niektóre obostrzenia, były szczególnie interesujące i jaki
MACIEJ LIGNOWSKI: Istotnie – już niezłe i podróżnych nam przybywało. był cel ich organizacji?
statystyki przewozowe, wykonanej pracy O tym też świadczą statystyki za tego- Mieliśmy wiele planów, ale pande-
eksploatacyjnej, osiągniętych przychodów roczny sierpień, w którym przewieźliśmy mia spowodowała, że z niektóre musieliśmy
niewiele mniej pasażerów niż w bardzo odłożyć na półkę. Na pewno bardzo ważnym
wydarzeniem dla spółki było otwarcie na

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 31

Dworcu Podmiejskim w Gdyni wystawy Intercity zwanej „Czesiem”, połączone ze My,składając wniosek do CUPT
ukazującej fascynującą historię 70 lat kolei zwiedzaniem gdyńskich zapleczy serwi- o środki w ramach POIiŚ na tabor, zakła-
aglomeracyjnej w Trójmieście. Pokazali- sowych PKP SKM oraz Intercity, według daliśmy, że nasze Województwo będzie
śmy pasażerom, szczególnie tym najmłod- miłośników kolei była jednym z kolejowych chciało realizować model mieszany, dlatego
szym, jak kiedyś wyglądała kolej i jak się nią hitów tego sezonu.. złożyliśmy wniosek, który miał akceptację
podróżowało. Na zdjęciach znakomitych i zgodę wszystkich organów korporacyj-
fotoreporterów Zbigniewa i Macieja Kosy- Wspomnę również o licznych pu- nych, w tym także Województwa, które
carzy, ale także wielu innych autorów, było blikacjach prasowych podsumowujących jest naszym współwłaścicielem. Okazało się
doskonale widać jak ta kolej się zmieniała. 20-lecie naszej działalności. jednak , że dofinansowanie nowego taboru
Przypomnieliśmy, że to właśnie tu, na Pomo- przez UE w wysokości 50% zdaniem władz
rzu, od lat funkcjonuje jedyny z prawdziwe- Dla pasażera kolej to przede województwa jest zbyt niskie, gdyż Woje-
go zdarzenia system kolei aglomeracyjnej wszystkim pociągi. W kwestii wództwo, jako Organizator Przewozów,
w Polsce. Był to także przekaz dla naszych taboru jego zakup trochę może pozyskać środki np. z RPO, które finan-
pracowników, byłych i obecnych, jak ich ogranicza Was umowa sują tabor w 80 czy 90%. W takiej sytuacji
praca zmienia, ulepsza tę naszą kolej. Ta o wykonywanie przewozów. Województwo dysponuje taborem, a Or-
wystawa była prezentowana m.in. podczas Takie zakupy będą możliwe ganizator płaci mu za wynajem pojazdów.
targów TRAKO i cieszyła się ogromnym po osiągnięciu kompromisu Taka właśnie sytuacja jest w Trójmieście,
zainteresowaniem. z Organizatorem Przewozów. bo my, obsługując sieć PKM, wykorzystu-
Na czym taki kompromis polega jemy tabor spalinowy będący własnością
Wraz z Pocztą Polską wydaliśmy i czy udało się go osiągnąć? województwa pomorskiego.
też limitowaną serię znaczków pocztowych Kompromis polega na tym, że Orga-
z wizerunkami pojazdów, historycznych nizator Przewozów zgadza się i decyduje Negocjacje w Województwem trwa-
i współczesnych, używanych przez SKM. na to, że w ramach kontraktu, który wy- ły bardzo długo. W tym czasie wprowa-
konujemy, czy to w trybie bezpośredniego dziliśmy nasz projekt na listę projektów
Do tego, także wespół z Pocztą powierzenia czy przetargowym, przyjmuje zaakceptowanych przez CUPT i pozyska-
Polską, przygotowaliśmy pamiątkowe rozliczenie zakupu taboru w umowie prze- liśmy finansowanie na wkład własny. Pod-
pocztówki. wozowej. Nowy pojazd kupowany ze środ- pisaliśmy w grudniu zeszłego roku umowę
ków unijnych, jeżeli są to środki dedykowane z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym na
Maciej na transport i wykonywanie usług o charak- kredyt w wysokości 200 mln zł, który miał
Lignowski terze publicznym, musi być w taką umowę stanowić uzupełnienie wkładu własnego.
wpisany i musi być rozliczany. Oczywiście Niestety - ubiegły trudny rok, jak nam to
Prezes Zarzadu jest kilka modeli funkcjonowania transportu tłumaczono, spowodował, że plany i za-
PKP SKM aglomeracyjnego czy regionalnego w za- mierzenia Województwa zmieniły się. Nie
w Trójmieście kresie pozyskiwania taboru. Jeden z tych było już mowy o umowie przewozowej do
modeli polega na tym, że to Organizator 2030 roku.
Bardzo ważnym kupuje tabor, a następnie wykorzystuje
wydarzeniem dla spółki do przewozów. Finansując te przewozy Ostatecznie negocjacje zakończyli-
było otwarcie wystawy Organizator zgadza się, żeby w umowie śmy podpisaniem kontraktu dla trakcji elek-
obrazującej 70 lat z przewoźnikiem rozliczać wartość wszyst- trycznej do grudnia 2026 roku, jednocześnie
kolei aglomeracyjnej kich kosztów ponoszonych na eksploatację Województwo nie zgodziło się na wpisanie
w Trójmieście pojazdów oraz wartość amortyzacji. Kilka do umowy przewozowej projektu zakupu
czy kilkanaście lat temu pojawił się model, taboru. Brak tego zapisu powoduje, że ten
Zarówno znaczki jak i pocztówki w którym zlecający wykonywanie usług jest projekt nie jest obecnie realizowany. Nie
cieszyły się ogromnym zainteresowaniem. dysponentem taboru i ogłasza przetarg na ukrywam, że jeszcze prowadzimy rozmowy
Wciąż dostajemy wiele pytań, gdzie można wyłonienie przewoźnika - wykonawcy usłu- z Województwem o podpisanie aneksu do
je kupić. gi o charakterze publicznym. Przewoźnik umowy, w którym znajdzie się ten projekt,
nie musi posiadać swojego taboru. Ma go gdyż wciąż dostrzegamy możliwość jego
W ramach przeprowadzonego wykorzystywać, zapewniając chociażby realizacji, pod niezmiennym warunkiem
przeglądu P4 jeden z naszych czterowa- drużyny pociągowe i utrzymywać w nale- - musi on zostać wpisany do umowy prze-
gonowych pojazdów EN71 (tzw. jamników) żytym stanie technicznym. wozowej. Trudno mi powiedzieć czym te
„odzyskał” historyczną malaturę. Zorgani- Jest też odmiana tego modelu, rozmowy się zakończą. Nam – zarządowi
zowana wraz z PKP Intercity i firmą TurKol w której serwisem zajmuje się producent i pracownikom PKP SKM, bardzo zależy, aby
impreza CZESIO i JAMNIK RAZEM NA taboru i to jest model coraz częściej sto- spółka dysponowała jak największą liczbą
TORACH, czyli wspólne przejazdy nasze- sowany. W niektórych województwa jest nowych pojazdów. Oprócz wspomnianego
go „jamnika” i najstarszej lokomotywy PKP system mieszany - część pojazdów nale- projektu zakupu taboru są prowadzone inne
ży do operatora, a część jest własnością działania dzięki , którym PKP SKM będzie
województwa. mogła pozyskać nowy tabor do wykony-
wania przewozów aglomeracyjnych po to,

32 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

zadań, ale w formule „ Projektuj i Buduj”
tak, żeby wykonawca przygotował projekt
i wykonał prace modernizacyjne.

Na dworcu Gdynia Główna mamy
podpisaną umowę . Wykonawca przygoto-
wał koncepcję i tworzona jest dokumen-
tacja projektowa modernizacji budynku
Dworca Podmiejskiego. Szacujemy, że prace
rozpoczną się nie później niż IV kwartale
przyszłego roku.

aby dać podróżnym lepszą jakość obsługi modernizacji stacji Gdynia Orłowo. W tym Przechodząc trochę do spraw
oraz móc zrealizować w sposób właściwy roku przebudowaliśmy tę stację budu- globalnych. Brał Pan udział
wiążący nas kontrakt. Nie znamy wymagań jąc nową głowicę rozjazdową i tworząc w Brukseli w konferencji
Organizatora, które pojawią się przy kolej- z tego posterunku stację kolejową. Dzię- „Rola i znaczenie transportu
nych przetargach na umowy przewozowe, ki temu mamy możliwość lepszego pro- kolejowego w europejskich
dlatego powinniśmy rozwijać swoje kom- wadzenia ruchu pociągów w sytuacjach regionach”. Panie Prezesie
petencje w zakresie utrzymania i obsługi awaryjnych. Właśnie finalizujemy pierw- co musi się zatem stać, aby
taboru. Z tego powodu złożyliśmy stoso- szy etap tej przebudowy - prowadzone są kolej okazała się rdzeniem
wane wnioski do Prezesa UTK, aby zostać prace wykończeniowe, odebrany został efektywnych zrównoważonych
podmiotem uprawnionym do wykonywania system sterowania dla całej stacji i sądzę, regionalnych systemów
prac serwisowo-przeglądowych od pozio- że do końca roku ten etap zostanie zakoń- transportowych?
mu P1 do P4. czony. Jednocześnie ogłosiliśmy przetarg Musi być spełnionych kilka warun-
i wyłoniliśmy wykonawcę modernizacji ków, żeby kolej była faktycznym rdzeniem
W kontekście nowego taboru. i kompleksowej przebudowy całego pero- regionalnych systemów transportowych.
Czy w Spółce na jakimkolwiek nu. W jej ramach powstanie nowy korpus Kolej musi pojawiać się we wszystkich
etapie rozważano skorzystanie peronu, nowa wiata na całej jego długo- dokumentach strategicznych opracowy-
z pooli taborowych? ści, zmodernizowane zostanie zejście do wanych na każdym poziomie - gminnym,
Jeśli chodzi o przewozy pasażerskie tunelu w kierunku centrum handlowego, powiatowym czy regionalnym. Trzeba
ten model w Polsce w zasadzie nie jest re- pojawi się tam też nowa winda. Naturalnie mieć strategię - czy chcemy mieć kolej
alizowany, chociaż kilka pojazdów 14WE będą też usprawnienia i udogodnienia dla i w jakim wymiarze- czy tylko pasażer-
zostało odkupionych przez jedną z firm osób z niepełnosprawnościami. Zagospo- ską, czy także towarową. To determinu-
i ta wynajmuje taki tabor. Ten model też darujemy również wody opadowe, które je przyszłe modernizacje, rewitalizacje
jest dopuszczany przez prawodawstwo będziemy odprowadzać do sieci miejskiej. i sposób ich wykonywania.
europejskie i wydaje się, że może się przy- Modernizacja stacji w Orłowie powinna Oczywiście dużo zależy od przychyl-
jąć. Opłacalność takiego modelu na pewno się zakończyć pod koniec 2022 r. ności decydentów i urzędów decydujących
będzie większa , jeżeli w poolu znajdą się o tym, jak wygląda proces inwestycyjny
duże serie np. 200 czy 300 pojazdów, co Jesteśmy przed podpisaniem umowy i czy są środki na rozwój kolei. Trzeba jed-
pozwoli m.in ograniczyć koszty ich serwi- z wykonawcą na modernizację przystan- nak pamiętać o tym, co zawsze powtarzam,
sowania. Z drugiej strony operatorzy będą ku Gdynia Leszczynki i w przyszłym roku że w dzisiejszych czasach można wybudo-
skazani na kompromis, gdyż nie będą mieli planujemy ją rozpocząć. Kolejny peron to wać i kupić dużo. Są środki unijne, które to
możliwości wyboru pojazdu idealnie dopa- Gdynia Grabówek - tutaj jesteśmy w trakcie ułatwiają. Trzeba to jednak robić w sposób
sowanego do ich potrzeb. procedury przetargowej. W grudniu powin- przemyślany - tworzyć kolej regionalną na
niśmy poznać oferty a na przełomie roku miarę obecnych i przyszłych potrzeb, bez
A w kwestii infrastruktury – przystąpić do podpisania umowy z wyko- gigantomanii. Budować i kupować tak, żeby
cały czas trwa projekt o nazwie nawcą. Kolejne przystanki - Gdynia Stocz- było nas potem stać na utrzymanie i rozwój
„Centrum”. Na jakim jest etapie? nia Uniwersytet Morski i Gdańsk Stocznia. tego systemu.
Mam dobre informacje. Uprawo- Tu mamy okres projektowania, ale mamy Kolejna rzecz to tworzenie tak zwa-
mocniła się decyzja komisji przetargo- też problem ponieważ projektant ogłosił nych hubów, czyli miejsc gdzie integruje-
wej w zakresie wyboru wykonawcy dla upadłość. Zmieniamy więc koncepcję. Na my różne systemy transportu, bo chociaż
początku 2022 r. ogłosimy przetarg dla obu kolej jest bardzo ważnym ogniwem systemu
transportowego, to nie jest jedynym. Należy
oswoić pasażerów z koniecznością przesia-
dek, natomiast – i tu niezwykle ważna jest
rola i współpraca organizatorów przewozów

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 33

i przewoźników – powinny być one dla nich Ponadto uczestnicy tej konferencji to konieczny jest ruch separowany od po-
jak najmniej uciążliwe. Ważne jest, żeby kładli nacisk na to, że bez kolei nie da się zostałego, gdyż opóźnienia pociągów jadą-
podróżny nie musiał kupować różnych bi- mówić o rozwoju regionów, gdyż konge- cych z kraju czy regionu, dezorganizują ruch
letów na kolejne środki transportu oraz stia na drogach powoduje olbrzymią stratę pociągów aglomeracyjnych. Ponadto tabor
oczywiście, żeby informacja dla pasażera czasu w korkach. Podkreślałem, że jeśli kolej i infrastruktura powinny być dedykowane
była łatwo dostępna i czytelna. aglomeracyjna ma spełniać swoje zadanie, do ruchu aglomeracyjnego.

Jakie jest Pana pierwsze stanowiska służbowe w różnych struktu- Myślę zatem, że czas kiedy zacząłem
wspomnienie dotyczące rach byłego przedsiębiorstwa PKP, pośred- świadomie postrzegać świat to czas kiedy
PKP SKM? Czy jest związane nio tylko z systemem skm związane. Przez poznałem piękno i magię kolei!
z pracą w Spółce, czy może kilkanaście lat pracowałem w spółkach
z wcześniejszego okresu? przewozowych nie zajmujących się prze- Panie Prezesie, chciałbym
BARTŁOMIEJ BUCZEK: Jeżeli wozami aglomeracyjnymi. 1 lipca 2009 r. wrócić na chwilę do konferencji
chodzi o styczność z koleją aglomera- przeszedłem jednak z PKP Intercity S.A. , „Energetyka na kolei”.
cyjną w Trójmieście to muszę zaznaczyć, gdzie zajmowałem stanowisko dyrektora Powiedział Pan, że niestety,
że jako gdańszczanin i mieszkaniec Trój- Zakładu Północnego do PKP SKM, gdzie ale tradycyjna energia to
miasta, od bardzo wczesnych lat podró- do dziś pracuję nieprzerwanie, piastując lokomotywa kosztów dla kolei.
żowałem pociągami SKM. Nie wiem czy stanowisko Członka Zarządu, Dyrektora Jak zatem temu zaradzić tak,
wtedy zrodziła się u mnie fascynacja ko- ds. Przewozów. aby kolej stała się sektorem
leją, natomiast zawsze lubiłem jeździć energochłonnym?
wszelkimi pociągami. A kiedy pomyślał Pan- Nie wiem czy jest sens, aby kolej
wybieram kolej jako swoją stawała się sektorem energochłonnym,
Bartłomiej ścieżkę w życiu? bowiem myślę, że na pewno byłaby to dość
Buczek Bardzo trudno mi na to pytanie skomplikowana ścieżka legislacyjna. Kolej
odpowiedzieć nie dlatego, że mam słaba musiałaby stać się emitentem w rozumie-
Członek Zarzadu pamięć. Od kiedy pamiętam, a muszę to niu ustawy o efektywności energetycz-
PKP SKM zaakcentować, że nie pochodzę z rodziny nej. Chyba prostszym rozwiązaniem jest
kolejarskiej, jeździliśmy dużo pociągami, bo dążenie w kierunku zwiększania w zaku-
w Trójmieście to w latach 70-tych był podstawowy sposób pywanym wolumenie energii zielonej. Na-
przemieszczania się. Od kiedy pamiętam stępnie w skali makro powinno dążyć się do
Nie wiem czy jest sens, aby zawsze fascynowało mnie to co porusza tego, żeby była istotna przewaga kosztowa
kolej stawała się sektorem się po szynach, oczywiście z przewagą po- w zakupie energii zielonej od tradycyjnej.
energochłonnym, bowiem ciągów. Zaznaczam, że ciepłym okiem pa- Prowadzone są systematyczne działania,
myślę, że na pewno byłaby trzyłem też na tramwaje miejskie. Można aby tę energię zazielenić, bo dziś spora jej
to dość skomplikowana jednak powiedzieć, że kiedy miałem 10 część pochodzi z paliw kopalnych. Energia
ścieżka legislacyjna lat zdecydowałem, że kolej będzie tym zielona to ekologia, a zatem i wzrost prze-
co chce w życiu robić i to jest to miejsce, wagi kolei nad innymi gałęziami transportu.
Mogę jednak powiedzieć, że takie gdzie chce pracować, a praca kolejarza to Trzeba jednak stworzyć zachęty dla zwięk-
sformalizowanie współpracy z systemem zawód który chce wykonywać. Tak to się szenia w wolumenie energii kupowanej
SKMu, bo wtedy nie była to jeszcze Spół- zaczęło i tak pozostało. Przez cały okres przez przewoźników kolejowych energii
ka, datuje się na 28 stycznia 1991 roku. nauki w szkole średniej, a kończyłem li- zielonej, czyli pochodzącej ze źródeł odna-
Wtedy rozpocząłem pracę na stacji po- ceum ogólnokształcąca, moim celem było wialnych (wody, słońca itp.). Tak na rynku
zaklasowej Gdańsk Główny obsługując związanie się z koleją. Po maturze zaczą- kolejowym się dzieje, bo plany są bardzo
jako stażysta na konduktora, konduk- łem pracę na stacji Gdańsk Główny i był to ambitne i dzięki nim sektor kolejowy ma
tor, a potem kierownik pociągu pociągi czas kiedy na kolei nie było wyboru miejsc szansę stać się lokomotywą ekologiczne-
SKM na trasie do Nowego Portu. Później pracy. Był to czas zwolnień niż możliwości go postępu.
moje życie zawodowe na chwilę potoczy- więc mając ograniczony wybór pomiędzy Druga rzecz to zielona kolej. Gene-
ło się innymi torami: zajmowałem różne drużyną konduktorską, a manewrową wy- ralnie rzecz biorąc kolej konsumuje około
brałem pierwszą opcję. I tak się zaczęła 1% energii produkowanej w kraju. Pyta-
moja przygoda zawodowa z koleją. Póź- nie czy to dużo czy mało? Ale trzeba mieć
niej przyszły kolejne stopnie w hierarchii na względzie, że z punktu widzenia przed-
zawodowej. siębiorstw kolejowych bardzo ważna jest

34 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

optymalizacja energii . Tutaj spektrum jest z pewnością będziemy postaram się odpowiedzieć w sposób pod-
bardzo szerokie. Począwszy do największe- szli. I to tez jest coś co można szyty funkcjonalnym podejściem do kwestii
go zużycia energii, a więc energii trakcyjnej w szerszym stopniu wykorzystać taboru w ruchu aglomeracyjnym. Uważam,
i opomiarowania pojazdów co już większość bowiem kolej ze względu na swoją że najciekawsze pojazdy, które funkcjono-
przewoźników uczyniła. specyfikę operuje na dużych obszarach. wały w spółce to pojazdy wysokoperonowe.
Od tych pochodzących z berlińskiej szybkiej
Nadmienię, iż bardzo ciekawe Jest Pan również orędownikiem kolei miejskiej- EW90, 91, 92, poprzez po-
stwierdzenie padło ze strony przedstawi- aktywności Spółki w przypadku jazdy EW58 i 60. Każdy z ich nie jest dobry
cieli PKP Energetyka i PKP Intercity, że żeby zakupów- czy to energii czy na miarę obecnych realiów, ale każdy z nich
leczyć cokolwiek trzeba postawić diagnozę. taboru? miał nie poszlakowy plus w postaci wysokie-
Zatem żeby optymalizować zużycie trzeba Od 2010 roku, kiedy nie byliśmy go pudła pozbawionego stopni. Każdy z nich
wiedzieć gdzie my energię zużywamy i na jeszcze olicznikowani, rozpoczęliśmy roz- miał po 3 pary drzwi co ułatwiało wymianę
co. Począwszy od energii trakcyjnej jest to mowy z dostawcą i operatorem systemu podróżnych, a poza tym ich konstrukcja była
kwestia skorelowana z tym co się dzieje przy dystrybucji PKP Energetyką w zakresie typowa do ruchu aglomeracyjnego. dość
modernizacji nowych pojazdów, zwłaszcza dostosowania oferty cenowej i wolumenu anachroniczne, a ich założenia konstrukcyjne
w ruchu aglomeracyjnym. Trzeba stosować do potrzeb spółki. Stosowaliśmy różne mo- sięgały lat 20. i 30. ubiegłego wieku. Pojazdy
odzysk energii czyli rekuperację. Druga dele zakupu, też i model aktywny klikany te były zasilane napięcie 800 V prądu sta-
rzecz to oszczędności podczas prowadzenia i uważam, że oprócz modeli optymalizacji łego, nietypowego dla całej sieci kolejowej
pojazdów czyli ecodriving, czy też ecopar- kosztów zużycia energii nie możemy przyj- Polski. Pojazdy EW58 cechowało bardzo
king, a więc racjonalne gospodarowanie mować postawy pasywnej. Aktywna wydaje duże, niewspółmierne do potrzeb zużycie
energią podczas postoju pociągu. W zakre- się bardziej zasadne szczególnie dla spół- energii elektrycznej. Były to pojazdy, które
sie energii nie trakcyjnej też jest ogromne ki takiej jak PKP SKM, gdzie koszt energii posiadały po dwa wagony silnikowe. Z kolei
pole do działania. Ważne jest stosowanie jest jednym z najistotniejszych w budżecie brak stopni wejściowych powodował, że
energooszczędnych źródeł światła, a przede Spółki.. Bezwzględnie jestem zwolennikiem jakiekolwiek awaryjne skierowanie tych
wszystkim odpowiednie stosowanie pew- aktywnej postawy nie tylko przedsiębiorstw pojazdów na linię 202, gdzie perony były
nych procesów z wykorzystaniem energii. kolejowych, ale każdego które chce w odpo- niskie powodowały brak możliwości wsia-
I to jest podstawa, bo oczywiście można wiedzialny sposób funkcjonować na rynku. dania i wysiadania. Z kolei pojazdy, które do
mówić o modelach optymalizacji taryf, ale dzisiaj eksploatujemy czyli EN57 są takimi
to jest tylko pochodna kosztu, który wiąże I właśnie przechodząc do pojazdami środka. Ich konstrukcja jest typo-
się ze zużyciem energii. Jeżeli będziemy taboru, a w zasadzie całej wa dla ruchu regionalnego, a nie aglomera-
mieli dobrze dobrane taryfy, a dodatkowo historii w PKP SKM. Który cyjnego. Natomiast są uniwersalne biorąc
będziemy mieli skrojone na miarę zużycie pojazd Pana zdaniem był
energii elektrycznej to na pewno to zu- najciekawszy, najlepszy?
życie energii wyjdzie tańsze. No i wresz- Trzeba brać pod uwagę to, że każdy
cie kolejna rzecz nad którą pracujemy to z pojazdów funkcjonował w swoim czasie
kwestia wykorzystania potencjału miejsca i porównanie jest dość trudne. Na to pytanie
do budowy odnawialnych źródeł energii .
Analizowaliśmy powierzchnię stacji i uznali-
śmy, że mamy dużo miejsc do budowy farm
paneli fotowoltaicznych i w tym kierunku

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 35

pod uwagę linie kolejowe po których można Informatyki. Wspólny Bilet powoduje, że podróżowanie kolejami z punktu widze-
kurować. Pojazdy te są trwałymi konstruk- jesteśmy jednym z tych elitarnych syste- nia optymalizacji kosztów podróży bowiem
cjami i można je podsumować jako nieza- mów kolei europejskich, który taki system oferujemy zawsze najtańszą opcje. Ponad-
wodne i proste w obsłudze. A starając się posiada. Był to produkt oczekiwany ponie- to sprzedaż połączona jest z znalezieniem
jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie waż utrudnieniem dla podróżnych było optymalnego dla podróżnego rozkładu jazdy.
to dwa pojazdy typu Impuls dobrze wpisują nabywanie kilku biletów na jeden przejazd Ma zatem dwie przewagi- logistykę plano-
się w wymagania Spółki. oraz analizowanie ofert. wania i koszty.

Przez lata zmieniał się Projekt nie jest trudny z punktu Projekt powinien być jednak rozwi-
tabor, zmieniało otoczenie widzenia pasażera, bo wszystko załatwia jany!
i infrastruktura. Nie zmieniło się za niego system czy to kupując w kasie
jedno- PKP SKM jest szkieletem, czy internecie. Zdecydowanie uprościł Rozmawiał RK
kręgosłupem Trójmiasta.
W Pana opinii jak ważna jest REKLAMA
Spółka dla mieszkańców
Trójmiasta i okolic?
Oczywiście nie tylko dlatego, że
tutaj pracuję i przyczyniam się do funk-
cjonowania systemu kolei w Trójmieście,
chce powiedzieć, że w moim odczuciu ma
znaczenie kluczowe. Jest to system, który
pełni dla Trójmiasta taką rolę, jak dla du-
żych aglomeracji miejskich pełni metro.
Trzeba wziąć pod uwagę, że Trójmiasto
jest aglomeracją policentryczną i różni się
od innych aglomeracji czy to Warszawy
czy Górnego Śląska. My mamy relatywnie
niewiele miejsca i mamy naturalne konge-
stie na drogach kołowych. SKM zwłaszcza
przy możliwości kursowania w szczycie co
7 i pół minuty i relatywnie dużej liczbie pa-
sażerów w pociągu jest szybkim środkiem
przemieszczania się. SKM jest kręgosłupem
komunikacyjnym Trójmiasta, powinna tym
kręgosłupem pozostać. Myślę, że nie ma
alternatyw dla Szybkiej Kolei Miejskiej i je-
stem pewien, że tak musi być bo wszystkie
wielkie aglomeracje miejskie na świecie
bazują na jednym systemie komunikacji
czyli kolejach aglomeracyjnych.

Nie da się chyba ukryć, że
w opinii zwykłego podróżnego
kiedyś sama podróż i zakup
biletu były prostsze. A jako,
że kilka lat wstecz był Pan
oddelegowany do projektu
o nazwie Wspólny Bilet
chciałbym, aby ocenił Pan jego
funkcjonowanie?
Taki projekt nigdy się nie kończy.
Brałem udział w pracach zespołu, który tę
ofertę konstruował. Autorów tego sukcesu
było wielu, bo to dzieło spółek przewozo-
wych uczestniczących w projekcie oraz PKP

36 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

Ten rok bydgoski producent taboru może uznać za udany. Manewrowa lokomotywa wodorowa
SM42-6Dn od swojej premiery na targach TRAKO 2021, gdzie zdobyła nagrodę im. prof. Czesława
Jaworskiego w kategorii „Pojazd”, zbiera kolejne wyrazy uznania. Tym razem została dostrzeżona
przez Instytut Wzornictwa Przesmykowego i wyróżniona nagrodą Dobry Wzór 2021. To kolejny
sukces Zespołu Wzornictwa Przemysłowego PESA Bydgoszcz na polu designu, o którego znaczeniu
powiedział nam kierujący nim – dr hab. Bartosz Piotrowski, profesor ASP w Warszawie.

Dobry Wzór to najstarszy polski Przemysłowego – organizatora wydarzenia zaprojektowanych i estetycznych rozwią-
konkurs wzorniczy, który od blisko 30 lat oraz niezależnych specjalistów przyznaje zań. Takie podejście, do wprowadzania no-
zwraca uwagę na najlepiej zaprojektowane nagrody w ponad dwudziestu kategoriach. wych produktów, ma zarówno odbijać się
na rynku produkty i usługi. Kapituła składa- Celem wyróżnienia najlepszego designu, pozytywnie na przestrzeni funkcjonowania,
jąca się z ekspertów Instytutu Wzornictwa w każdej z nich, jest premiowanie dobrze jak i wspierać rozwój polskiej gospodarki.

Zespół designerów PESA, od lewej:
Marta Wota, Bartosz Piotrowski, Krzysztof Nogowski, Miłosz
Pszczóliński, Maciej Garczyński oraz (+ UX: Agnieszka Fujak).

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 37

Lokomotywa wodorowa SM42-6Dn, z ASP w Gdańsku. Ja miałem szczęście poznać już nie techniczną maszynę, ale produkt
którą dla Orlen KolTrans wyprodukowała ich jako pedagogów studiując w Warszawie skierowany do użytkownika zarówno tego
PESA Bydgoszcz, otrzymała nagrodę Dobry i Gdańsku, szczególnie wiele zawdzięczam instytucjonalnego jak i docelowego. Rynek
Wzór 2021 w kategorii „Przestrzeń Publicz- prof. Markowi Adamczewskiemu promo- jest otwarty i dziś to on, pasażer realnie
na”. Warto zaznaczyć, że jej projektanci dr torowi mojego dyplomu i doktoratu, który decyduje wybierając kolej, a dalej kon-
hab. Bartosz Piotrowski (bryła zewnętrzna) polecił mnie PESA. kretnego przewoźnika i usługę.
i Krzysztof Nogowski (kabina maszynisty) za
ten projekt otrzymali również Wyróżnienie DESIGN KOMUNIKUJE SIĘ Z UŻYTKOWNIKIEM, OKREŚLA
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.  FUNKCJONALNOŚĆ PRZEDMIOTU CZY OTOCZENIA,
CZĘSTO TO ON POKAZUJE ZNACZENIE SAMEGO
Jest to kolejny sukces Zespołu Wzor- ROZWIĄZANIA TECHNICZNEGO LUB SIĘ DO NIEGO
nictwa Przemysłowego PESA Bydgoszcz. ODWOŁUJE
W poprzednich latach Dobrym Wzorem
uhonorowane zostały inne pojazdy zapro- Wszedłem więc na przygotowany Czy obecnie dla sukcesu
jektowane i wyprodukowane w bydgoskim grunt i dzięki temu w znaczniej mierze mógł produktu atrakcyjny
zakładzie, mianowicie: autobus szynowy nastąpić szybki rozwój zespołu wzornictwa i funkcjonalny design jest tak
218c (2006 r.), lokomotywa Gama Marathon wewnątrz firmy. Myślę, że te 15 lat ugrunto- samo ważny, jak rozwiązania
(2013 r.), tramwaj 2014N Krakowiak (Twist wało pozycję designu jako ważnego narzędzia techniczne?
Step) (2015 r.), Pesa Sundeck – skład piętro- przede wszystkim w definiowaniu produktu To zależy od branży i typu produk-
wy typu push-pull (2016 r.) oraz wyróżnie- i jego komunikacji z użytkownikami. Kiedyś tu. Na pewno musi on działać, w tym sen-
niem dla tramwaju 2015N Twist Gorzów uważano, że design jako pochodna sztuki po- sie technika stanowi podstawę :). Design
(2018 r.). Ponadto projekt Pesa DART do- winien zajmować się głównie formą, potem komunikuje się z użytkownikiem, określa
ceniło w 2016 roku międzynarodowe jury dodano ergonomię jako narzędzie uzyskania funkcjonalność przedmiotu czy otoczenia,
konkursu IF Design Award. szeroko pojętego komfortu i szersze spojrze- często to on pokazuje znaczenie samego
nie na potrzeby użytkownika (UX). rozwiązania technicznego lub się do niego
Dr hab. Bartosz Piotrowski, prof. odwołuje. Dziś większość produktów nie jest
ASP w Warszawie, Główny projektant Wzor- Powoli przeszliśmy od tworzenia wybierana dlatego, że osiągnęły pewien po-
nictwa, Kierownik zespołu ds. Wzornictwa projektów (wzorniczych) do wmyślania ziom techniczny, ale dlatego że zaspakajają
Przemysłowego i Identyfikacji Produktu samej idei produktów często już pozba- realne lub wytworzone potrzeby. Patrząc na
PESA Bydgoszcz SA w 2020 otrzymał Do- wionych formy (stylistyki) w dotychcza- ten dualizm jeszcze z innej strony częściej
roczną Nagrodę Min. Kultury za całokształt sowym rozumieniu np. projektowanie szuka się optymalnego rozwiązania dla ziden-
twórczości, a projekt pociągu LINK jest usługi. Kolej jest bardzo fizyczna, tech- tyfikowanego problemu, ale też zdarza się
częścią stałej galerii Muzeum Narodowe- niczna, nie jest to też rynek stricte ko- że powstaje nowa, interesująca technologia
go w Warszawie. mercyjnych produktów, gdzie dziś gra się i zadaniem projektanta jest znaleźć dla niej
głównie emocjami, ale też coraz bardziej zastosowanie, a mówiąc wprost sprzedać ją
15 lat pracy zespołu potrzebuje holistycznego spojrzenia pro- i pozwolić jej zaistnieć. Jesteśmy więc nie
zaowocowało pokaźnym jektanta jako części interdyscyplinarnego konkurencją, a stronami tej samej monety.
dorobkiem nagród i wyróżnień. zespołu. Firmy chcą tworzyć i oferować
Jak na przestrzeni lat zmieniło
się podejście do wzornictwa
przemysłowego w projektach
Pesy?
Dr hab. BARTOSZ PIOTROWSKI:
Kiedy w 2005 roku rozpocząłem pracę
w PESA, byłem sam i dołączyłem do grupy
inżynierów zajmujących się zabudową po-
jazdu. To nie był jednak początek obecno-
ści designu w PESA, która od prywatyzacji
(2001) zatrudniała projektantów zewnętrz-
nych, a raczej początek nowego etapu i prze-
niesienia wzornictwa przemysłowego, jako
coraz ważniejszego elementu, do wnętrza
firmy. W pierwszym okresie dla PESA projek-
towali: Cezary Nawrot, legendarny twórca
„syreny sport”, potem prof. ASP W-wa, Marek
Adamczewski, Jarosław Szymański i wielu
wykładowców i projektantów związanych

38 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

Jak realizacja programu User na rozwiązania, bez limitu kosztów i czasu. (typowe dla rynku produktów komercyj-
Experience przekłada się Ludzie na ogół oczekują rzeczy, które już nych, zwłaszcza krótko terminowych),
tworzenie nowych projektów? gdzieś widzieli, więc naszym i przewoźnika a odpowiadać na potrzeby trwałe i praw-
UX dotyczy doświadczeń użyt- problemem nie jest ich dostępność, tylko dziwe, wybierać te ważne i wspólne dla nas
kownika, dla nas to zarówno pasażer jak to czy ludzie będą skłonni za nie potem wszystkich. Jednocześnie często powin-
i maszynista czy członek załogi, dalej pra- zapłacić. Wizja projektanta powstaje na ny umieć zmieniać się wraz z potrzebami
cownik serwisu czy wcześniej pracownik podstawie założeń, nie przed nimi, nie jest użytkowników, towarzyszyć im i rozwijać
składający pojazd. Najważniejsi jednak to więc kwestia podporządkowania, projek- się wraz z nimi.
pozostają pasażerowie, są ich miliony i są towanie to proces bardziej intelektualny
klientami płacącymi za usługę, dobrze, że niż emocjonalny (sztuka zwykle również). Modernizacja SM42 była wyzwa-
rachunek ekonomiczny zaczyna stać po tej niem zarówno dla zespołu inżynierów, jak
samej stronie. My używamy UX przede Zatem można powiedzieć i designerów PESA. Lokomotywa zyskała
wszystkim na etapie definiowania pro- o indywidualnym podejściu bowiem nie tylko innowacyjny napęd za-
duktu, cześć wniosków to zadanie dla do każdej realizacji, czy silany z paliwowych ogniw wodorowych,
projektantów, cześć np. lepszy komfort raczej podążaniu w kierunku ale również nowoczesny wygląd, którego
akustyczny, termiczny, dostępność mediów określonego trendu? minimalistyczna stylistyka nawiązuje do
to często zadanie dla inżynierów. W pierw- Jedno drugiego nie wyklucza. Trendy aktualnych trendów. 
szym kroku programy czy warsztaty UX są to ogólne kierunki w jakich podąża branża,
narzędziem komunikacji z naszymi klien- mogą dotyczyć zarówno designu jak i tech- Pierwotna forma SM42 (pozostała
tami, to oni wożą ludzi i mają najwięcej niki, one z kolei zależą od mega trendów tylko ostoja/rama i część układów biego-
wiedzy i doświadczenia. Wspólnie staramy społecznych, gospodarczych czy kulturo- wych) uległa całkowitej zmianie – kabinę
się wskazywać problemy i dyskutujemy wych. Na tym tle rozgrywa się personalizacja przeniesiono na środek pojazdu, a uzyska-
o możliwych rozwiązaniach, które potem produktu dla konkretnego użytkownika, tu ną dzięki temu zabiegowi przestrzeń prze-
w Dziale Rozwoju możemy zdefiniować podejmujemy decyzje szczegółowe zależ- znaczono na rozmieszczenie dodatkowego
jako zadania projektowe i oferować dalej ne od indywidualnej specyfiki, ale na ogół wyposażenia technicznego, w tym ogniw
jako produkty czy usługi. wpisujące się w szerszy trend. Śledząc je paliwowych i zbiorników z wodorem. 
potrafimy stworzyć produkt bazowy (często
Oczekiwania pasażerów, modułowy) zgodny z oczekiwaniem rynku, Kabina maszynistów jest dwukierun-
użytkowników i możliwości a potem szybko i skutecznie w indywidual- kowa, posiada część socjalną i system klima-
producenta często stoją nych przetargach go personalizować. tyzacji. W zakresie ergonomii wyzwaniem
w sprzeczności. W takim było zapewnienie możliwe jak najlepszej
razie prototyp jest Pojazdy szynowe to produkty widoczności prowadzącemu pojazd przy
podporządkowaniem się, na dekady, jaka jest recepta na ograniczeniach skrajni (dostępnej przestrze-
czy podążaniem za wizją tworzenie ponadczasowych ni) oraz optymalne rozplanowanie funkcji
projektanta? projektów? w generalnie ograniczonej przestrzeni kabiny. 
Oczekiwania staramy się badać lub Produkty długowieczne muszą być
odgadywać, jednak decyzje które podejmuje proste i uczciwe w tym sensie, że powin- Obecnie pojazd jest w fazie urucho-
zamawiający są dla nas wiążące, konkuru- ny realizować nie krótkotrwałe trendy mień, a do eksploatacji na terenie rafine-
rii PKN Orlen w Płocku ma trafić jesienią
jemy oferując z grubsza „to samo” 2022 roku.
(SIWZ), nie ścigając się
Rozmawiał TM

Zdjęcia: PESA Bydgoszcz SA



40 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

Era modernizacji się skończyła,

CZAS NA NOWE

Decyzją jury Dworcem Roku 2021 został obiekt w Oświęcimiu. Internauci zaś docenili zabytkowy
budynek dworca Wrocław Główny. O kulisach plebiscytu, zmianach zachodzących na kolei
oraz zagrożeniach inwestycyjnych rozmawiamy ze współorganizatorem konkursu, dr. Jakubem
Majewskim, Prezesem Zarządu Fundacji ProKolej.

Komfortowy, nowoczesny, Organizując taki konkurs pokazu- Co roku do grona jury konkursu
dostępny, proekologiczny jemy, jak zmieniła się kolej i dajemy dobry zapraszane są inne osoby.
i nawiązujący do historii miejsca przykład – mówimy o tym, że dworce W roku 2019 wśród nich znalazł
– tak PKP S.A. opisuje dworzec w mniejszych miejscowościach także mogą się przedstawiciel redakcji
kolejowy w Oświęcimiu – zyskać nowe życie i konkurować z najwięk- „Raport Kolejowy”. Kto wszedł
zwycięzcę tegorocznego szymi obiektami kolejowymi w Polsce. w skład komisji w czwartej
konkursu „Dworzec Roku”. Jak edycji plebiscytu?
wyglądały kulisy wyboru tego Co zaważyło na tym, że wygrał Zależy nam, aby dobierać członków
najlepszego obiektu? niewielki dworzec kolejowy jury różnorodnie. Przede wszystkim osoby
Za nami czwarta edycja konkursu. w Oświęcimiu? te nie są związane bezpośrednio ze środo-
W tym roku zgłoszonych zostało 209 obiek- Dyskusja między członkami jury była wiskiem kolejowym – nie ma wśród nich za-
tów. Wybraliśmy 22, które spełniały określo- bardzo długa. Część z nich skłaniała się ku rządców dworców. Dbamy o obiektywizm,
ne kryteria, m.in. znajdowały się przy czynnej zdecydowanie bardziej znanemu dworcowi o różnorodność płci i profesji. Zapraszamy
linii kolejowej i odznaczały się czymś wyjąt- Wrocław Główny. Wybór padł ostatecznie do tego grona także osoby niezwiązane
kowym. Każdy budynek odwiedzili nasi au- na Oświęcim, bo przeważył argument, że za z koleją, ale mające dużą wiedzę ogólną,
dytorzy. Na miejscu przeprowadzili rozmowy nieduże pieniądze zbudowano tu od podstaw w tym roku m.in. wiedzę podróżniczą. Za-
z podróżnymi, wypełnili ankietę i przygo- nowoczesny obiekt, przyjazny dla środowi- prosiliśmy Elżbietę Dzikowską, dziennikar-
towali dokumentację fotograficzną. Na tej ska i nawiązujący do historii miasta kę i podróżniczkę, Sławomira Majchera,
podstawie wybraliśmy dziesięć najlepszych oraz budynku, który znajdował Dyrektora Muzeum Sportu i Turysty-
obiektów, dbając żeby byłby to budynki pod się w tym miejscu wcześniej. ki w Warszawie, Alicję Kozłowską,
jakimś względem wyjątkowe, ale również takie Innowacyjny Dworzec Syste- Dyrektor Departamentu Regulacji
z których można czerpać inspirację. Decyzję, mowy w Oświęcimiu uznano Rynku Urząd Transportu Kolejowe-
który dworzec zasługuje na miano „Dworca za dobry przykład wart po- go, dr. hab. Marcina Wołka, adiunkta
Roku”, pozostawiliśmy już jury. wtórzenia w innych miasach. w Katedrze Rynku Transportowego

Jeżeli kolej ma

być innowacyjna

i konkurencyjna
potrzebna

będzie nowa
infrastruktura

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 41

na Uniwersytecie Gdańskim, Wiceprze- Polska kolej zmienia się naciska na dekarbonizację energetyki. Kolej
wodniczącego Rady Miasta Gdynia oraz na naszych oczach. Jak jest silnie uzależniona od energii, ale co
Mateusza Izydorka vel Zydorka, Dyrektora skomentowałby Pan te ważne - jest energooszczędna w przelicze-
Biura Klastra „Luxtorpeda 2.0” i redaktora przeobrażenia z perspektywy niu na pasażera, czy pokonaną odległość.
prowadzącego portal Nakolei.pl. Jako or- czasu? Budujemy coraz efektywniejsze pojazdy,
ganizatorzy nie narzucaliśmy sposobu wy- Kolej ewidentnie się zmienia. Mimo przewoźnicy wprowadzają eco-driving czy
bierania „Dworca Roku”. Komisja podjęła wielu potknięć w ogromnym programie mo- rekuperację – czyli odzysk z energii pod-
decyzję o rozdzieleniu punktów z określonej dernizacyjnym nie sposób nie zauważyć, że czas hamowania. Pozyskane w ten sposób
puli i przyznaniu ich poszczególnym obiek- jesteśmy w zupełnie innym miejscu, niż 10-15 oszczędności wynieść mogą nawet 25 proc.
tom. Tak wybrali finałową trójkę, z której lat temu. Środki, zainwestowane zostaną energii zużytej.
na koniec wyłonili zwycięzcę. w polską kolej, są bezprecedensowe – to
największa kwota od 1989 r. Za nami wiele Mówiąc o oszczędnościach, Pro-
Tradycyjnie tytuł „Dworca lat degradacji kolei. Brak inwestycji sprawił, gramie Zielona Kolej i efektywności ener-
Roku” przyznali także że stan infrastruktury i taboru z roku na rok getycznej, należy podkreślić, że kolej jest
internauci, stawiając na był coraz gorszy. Teraz trend ten został od- pojemniejsza niż transport drogowy.
Wrocław Główny. Co ciekawe, wrócony. W przypadku linii kolejowych gros W przeliczeniu na jednego pasażera czy
w ciągu czterech edycji prac modernizacyjnych wciąż się toczy, na tonę ładunku zużycie energii jest tu niepo-
konkursu nie zdarzyło się, aby efekt finalny musimy więc jeszcze poczekać. równywalnie mniejsze. Paradoksalnie, im
opinia jury pokryła się z decyzją Ale na przykład tabor pasażerski już zmienił energia będzie droższa, tym lepiej dla kolei.
publiczności. się w wielu regionach diametralnie. W całej strukturze kosztów kolejowych
To kolejny raz, kiedy byliśmy o krok Nadchodzi też czas, żeby pomyśleć stanowi zdecydowanie mniejszy procent
o jednogłośnego wyboru. Decyzja jury i in- o kolejnym etapie rozwoju. Jeżeli kolej ma niż w transporcie drogowym. Przykładowo:
ternautów się nie pokryła. Nas, jako orga- być innowacyjna i konkurencyjna potrzebna jeżeli cena energii zdrożeje o 100 proc.,
nizatorów to cieszy, bo możemy nagrodzić będzie nowa infrastruktura. Era modernizacji to wzrost dla kolei wyniesie kilkanaście
nie jeden ale dwa obiekty. Poza tym publicz- już się kończy – powinniśmy budować nowe procent, dla transportu drogowego wzro-
ność pozwala spojrzeć z innej perspektywy linie kolejowe, usprawniając przewozy pa- śnie o połowę.
i często zauważa dodatkowe atuty istotne sażerskie i towarowe. Potrzebne są Koleje
dla konkretnej miejscowości. Dużych Prędkości, które zepną największe Czy widzi Pan dziś jakieś
W głosowaniu internautów Wrocław aglomeracje w Polsce. I linie obsługujące zagrożenia dla kolei?
Główny od lat był oceniany bardzo wyso- nowe osiedla, terminale i centra logistyczne. Znajdujemy się na styku dwóch
ko. W ubiegłym roku obiekt przegrał tylko Tu, kolej wciąż pozostaje w tyle za drogow- perspektyw unijnych, ścigamy się z cza-
z dworcem w Przemyślu. Wówczas zmo- nictwem, które postawiło na nową infra- sem, by mądrze wykorzystać przyznane
bilizowały się jednak podkarpackie media strukturę o dużej skali i bardzo wysokich środki. Ważne jest jednak, by kolej nie ko-
i lokalna społecznoś parametrach. Porównując to obrazowo do jarzyła się tylko z inwestycjami ale również
. Mieszkańcy zaangażowali się w gło- dróg można powiedzieć, że cały czas napra- rzetelnym utrzymaniem infrastruktury
sowanie udowadniając, że konkurs może wiamy stare jednojezdniowe trasy, zamiast i dobrą ofertą przewozową. A te elementy
być okazją do integracji i pochwalenia się budować nowe autostrady. też wymagają dofinansowania. Obawiam
wizytówką własnego miasta. się, że jeżeli staniemy przed koniecznością
Mówiąc o zmianach na kolei, oszczędzana, pojawi się pokusa oszczędza-
Tytuł „Dworca Roku” nie można pominąć tematu nia na sektorze kolejowym. Drogi były od
przyznany. Jak dworce zostaną podwyżek energii. Jakie ma zawsze oczkiem w głowie wszystkich de-
nagrodzone? Pan rady dla przewoźników, cydentów, bez względu na to, kto w danym
Na dworcach – w Oświęcimiu oraz na obniżenie kosztów, tak by czasie był u władzy. Kolej nigdy nie miała
we Wrocławiu – umieszczone zostaną ta- nie przełożyło się to na wzrost tyle szczęścia. I dopiero się dowiemy, czy
blice pamiątkowe. Ich forma w dużej mierze kosztów poniesionych przez aktualne wsparcie sektora to wynik boga-
zależna będzie od uzgodnień z konserwato- pasażerów? tego budżetu unijnego, czy trwała zmiana
rem zabytków. Duże znaczenie dla polskiej kolei w spojrzeniu decydentów.
Warto podkreślić, że nagradzamy ma Program Zielona Kolej. W najbliższym
dworce, a nie miasta, w których się znajdu- czasie przewoźnicy kolejowi skupią się wła- Rozmawiał RK
ją, czy autorów projektu albo zarządców śnie na kwestii energii. Wchodzimy w okres,
budynków. Podmiotów zaangażowanych w którym będzie ona krytycznym elemen-
w funkcjonowanie każdego dworca jest wiele. tem w strukturze kosztów. Po części wy-
I dopiero ich wspólna praca składa się na wołane jest to inflacją i ogólnym kryzysem,
końcowy efekt. a po części tym, że Unia Europejska mocno

42 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

Innowacyjność i technologii automatyzacji. Dzięki ponad
i dostępność 50-letniemu doświadczeniu w dziedzinie
technologii automatyzacji i konsekwent-
Rozmowa z Prezesem zarządu Festo Sp. z o.o. Marcinem nemu koncentrowaniu się na dostarczaniu
Zygadło oraz Jarosławem Gołębiewskim, Dyrektorem indywidualnych rozwiązań zespół Festo
Technique and Application Center Festo sp. z o.o. na temat jest doskonale przygotowany do mobilnej
produktów i obecności na rynku. automatyzacji! Od pojedynczych kompo-
nentów do gotowych do instalacji systemów
FESTO w branży wyróżnia klientów na całym świecie. Szczególnie - wszystko z jednego źródła!
innowacyjność, ale i dostępność ważne dla nas i naszych partnerów są roz-
produktu, co w obecnych wiązania wspólnie rozwijane, dostosowane Możecie również
czasach jest niezwykle istotne. do specyficznych warunków aplikacji, speł- zagwarantować odbiorcy, że
Czym cechuje się wspomniana niających wymagania branżowe bazujące Wasz produkt dotrze do nich
innowacyjność- czy to na naszych standardowych, sprawdzonych zgodnie z umową?
w automatyzacji kolejowej produktach. Innowacyjność określa nowe MZ: Dla zapewnienia dostępności na-
czy też w Waszej generalnej spojrzenie na zadanie, sposób jego zapro- szych produktów i dostaw zgodnych z uzgod-
strategii i wizji? jektowania, stworzenie zupełnie nowego, nieniami Festo Polska posiada w Jankach k.
MARCIN ZYGADŁO (MZ): Festo odmiennego od istniejących rozwiązania, Warszawy magazyn i centrum logistyczne
zostało założone ponad 95 lat temu w Niem- otwierające nowe możliwości dla naszych dla zapewnienia dostępności wrażliwych
czech przez Gottlieba Stolla i Alberta Fezera. partnerów i klientów. produktów standardowych oraz rozwiązań
To z połączenia nazwisk założycieli firma modułowych wytwarzanych Regionalnym
zyskała swoją nazwę. Na polskim rynku jest Jarosław Centrum Produkcyjnym w Jankach. Jednak
obecna od 50 lat. Dziś firma dostarcza pro- Gołębiewski głównym źródłem dostaw dla naszych klien-
dukty i rozwiązania z zakresu automatyki tów w zakresie produktów katalogowych jest
dla praktycznie wszystkich branż przemy- Dyrektor Technique centralny magazyn w Niemczech. Obecnie
słowych. Festo jest liderem innowacyjnych and Application odległość nie jest wyzwaniem i ponad 90
rozwiązań w dziedzinie automatyki prze- Center Festo sp. z o.o. % dostaw standardowych komponentów
mysłowej i automatyzacji procesów. do klientów jest realizowana jako dosta-
„Innowacja i jakość są podstawą, na Innowacyjność jako wy bezpośrednie z tego magazynu. Klient
której opiera się nasze przedsiębiorstwo” środek pomagający może uruchomić dostawę wybranego ele-
- to fundament wizji Festo. Innowacyjność naszym klientom osiągnąć mentu korzystając z katalogu online, który
jako środek pomagający naszym klientom najwyższą produktywność, działa 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu
osiągnąć najwyższą produktywność, glo- globalna obecność na w trybie natychmiastowym. Dostawy te są
balna obecność na całym świecie i ścisłe całym świecie i ścisłe realizowane z naszego centralnego magazy-
partnerstwo z naszymi klientami to znaki partnerstwo z naszymi nu, przy czym ponad 95% towarów docho-
rozpoznawcze Festo. Nasze wysiłki koncen- klientami to znaki dzi bezpośrednio do klienta w czasie do 36
trują się na spełnianiu wszystkich wymagań rozpoznawcze Festo godzin. Tworzymy też inne kanały obsługi,
klientów. Każdego roku 8 % naszych przy- które w przypadkach awaryjnych pozwalają
chodów przeznaczamy na badania i rozwój. Również dla branży mobilnej, kolejo- na bardzo szybkie dostarczenie produktów,
Wynikiem tego jest ponad 3000 patentów wej wiele takich rozwiązań od lat wdrażamy niezależnie czy jest to standardowy produkt,
na całym świecie, wprowadzanie co roku zaspakajając coraz to bardziej wymagają- czy siłownik pneumatyczny który trzeba
na rynek około 100 nowych produktów – ce założenia i oczekiwania, niejednokrot- awaryjnie wykonać w istniejącym w Jankach
obecnie to ponad 33 000 katalogowych nie będąc prekursorami nowych technik zakładzie produkcyjnym. Krótkie czasy do-
produktów z kilkuset tysiącami warian- staw oraz przewidywanie potrzeb klientów
tów. Każdego roku opracowujemy również mają kluczowe znacznie w oferowaniu od-
około 15 000 nowych aplikacji i systemów powiednich rozwiązań logistycznych.
dostosowanych do konkretnych potrzeb Równie sprawne procesy logistyczne
mamy dla rozwiązań projektowych Custo-
mer Solutions, które są rozszerzeniem stan-
dardowej, katalogowej oferty produktowej.
Tu bazujemy na uzgodnionych z naszymi
klientami i partnerami harmonogramach
dostaw określonych w kontraktach, niejed-
nokrotnie zapewniając rezerwę gotowych,

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 43

Dla Festo zapewnienie jakości oraz
dbałość o środowisko zawsze miało wysoki
priorytet co poparte jest wieloma certyfi-
katami: ISO 9001 (od 1990 r.), ISO 14001
(od 1999), VDA 6.1/VDA 6.4 (od 2000 r.)
oraz ISO/TS 16949 (od 2007). Dla Festo
Polska jednostką audytującą certyfikat ISO
9001:2015 jest TÜV Süd Austria.

zmontowanych i przetestowanych rozwią- Systemy automatyki i komponenty Pomaga Wam obecność na
zań na półce w magazynie w Jankach. Ponad- Festo, takie jak te używane w systemach rynku od lat. I to tak w taborze
to zamawiamy z wyprzedzeniem podzespoły napędu drzwi, zapewniają spełnienie tych pasażerskim, jak towarowym.
do ich montażu, szczególnie w obecnych wymagań. Produkty i rozwiązania są pod- Oba rynki to kolej, ale odmienne.
czasach, gdy terminy dostaw podzespołów dawane odpowiednim testom, badaniom Zatem w jaki sposób jesteście
potwierdzane przez naszych poddostaw- własnym oraz przez notyfikowane jednost- obecni w taborze pasażerskim,
ców są bardzo odległe. ki dla uzyskania stosownego certyfikatu a co macie dedykowane dla
zgodności. Badania w naszym własnym taboru towarowego?
Kolej opiera się na normach. laboratorium EMC zapewniają spełnie- JG: Festo od początku swej obec-
Także Wasza firma musi takowe nie najbardziej rygorystycznych wymagań, ności w Polsce, a szczególnie od momentu
spełnić- jakie certyfikaty także dla automatyki mobilnej. Posiadamy powstania Festo sp. z o.o. w 1989 roku bar-
posiadacie i jak dążycie szereg certyfikatów zgodności dla naszych dzo mocno zaangażowane było w rozwija-
do spełnienia wymogów produktów i rozwiązań wydanych przez In- nie produktów i rozwiązań dla kolejnictwa.
i utrzymania norm? stytut Kolejnictwa oraz Instytut Pojazdów Nasze produkty i rozwiązania są wszędzie
JAROSŁAW GOŁĘBIEWSKI (JG): Szynowych. Przykładem są nasze rozwią- tam, gdzie wymagana jest automatyzacja,
Spełnianie branżowych, specyficznych wyma- zania mechanizmu napędu i prowadzenia szczególnie z wykorzystaniem sprężonego
gań i norm przez naszą firmę, a w szczególności drzwi czołowych, które spełniają wymagania powietrza.
przez nasze produkty i rozwiązania są bardzo karty UIC – 560 i PN-K-88208 oraz gwa-
istotne. Wymagania stawiane elementom rantują bezpieczeństwo drzwi końcowych. W jednostkach pasażerskich są to
mechanicznym i elektrycznym stosowanych Stosowany w naszych systemach sterownik systemy sterowania i napędu drzwi przej-
w pojazdach szynowych są liczne. Muszą one drzwi czołowych spełnia z kolei wymagania ściowych, bocznych -wejściowych, prze-
spełniać rygorystyczne wymogi bezpieczeń- wg PN-EN-50155. działowych i toaletowych, pneumatyczne
stwa, zapewniać maksymalną niezawodność rozwiązania automatyki pantografów, lu-
i jakość na ogromnych dystansach pokonywa- Oferowane produkty i rozwiązania sterek czy nawet wycieraczek i systemów
nych we wszystkich warunkach pogodowych zawsze sprawdzamy pod względem zgod- dźwiękowych - syren. Rozwiązania te są
oraz zapewniać komfort pasażerom. ności z przepisami i normami oraz wyma- użytkowane w wagonach PKP IC, jednost-
ganiami klienta (SIWZ). kach elektrycznych typu EN57/EN71 czy
wagonach Warszawskiego Metra. Mamy
też sprawdzone rozwiązana do badania
szczelności i testowania układów hamul-
cowych zestawów wagonowych.

Dla taboru towarowego nasze
rozwiązania to kompletne pneumatyczne

44 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

systemy napędowe klap wyładowczych
z szafkami sterowniczymi i pulpitami ob-
sługowymi. Tego typu rozwiązanie pracują
np. w setkach wagonów typu FALNS czy
Aggregate. Ofertujemy też rozwiązania
do otwierania i zamykania dachu wagonów
towarowych. Opracowaliśmy też rozwią-
zanie ułatwiające rozładunek materiałów
sypkich –zamontowane na stałe na ścianie
pudła wagonu lub przenośne - pneuma-
tyczne urządzenia udarowo/ wibracyjne.

Co mnie zaciekawiło to Wasze Firmy Eltronik, wyposażone w moduł ko- i precyzyjne pomiary. Kontrola układu ha-
modułowe rozwiązania dla munikacji CAN i rozbudowaną diagnostykę. mowania jest bardzo ważnym czynnikiem
napędu drzwi. Jakie produkty podczas przygotowania zestawu wagonów
macie dedykowane w tym W tego typu modułach oprócz nie- oraz dopuszczenia zestawionego składu do
obszarze? zawodności kluczowa jest również ich uni- jazdy z pasażerami.
JG: Od ponad 20 lat rozwijamy i stale wersalność i możliwość montażu niezależnie
unowocześniamy mechanizmy napędu i pro- od typu wagonu. Nasz dział projektowy System kontroli układu hamulcowe-
wadzenia drzwi czołowych MDC, które do- sprostał tym wymaganiom i konstrukcja go z uwagi na fakt, iż oparty jest na logice
starczamy do wagonów osobowych typu ta umożliwia łatwy i wygodny montaż oraz pneumatycznej nie jest wrażliwy na czynniki
111A czy 112A PKP Inter City. Jest to stan- niezależną regulację położenia płatów zewnętrzne takie jak przepięcia elektrycz-
dardowe, sprawdzone rozwiązanie dobrze w płaszczyźnie pionowej oraz regulację ne, które pojawiają się w wyniku przejazdu
znane i doceniane zarówno przez firmy in- ich równoległości oraz regulację równole- elektrowozów. Pozwala to na zachowanie
stalujące je w nowych czy modernizowanych głości płatów do ściany czołowej wagonu. bardzo dużej niezawodności działania, co
na 5-tym poziomie utrzymania wagonach Pneumatyczny system napędowy pozwala poparte jest wieloletnim stosowaniem szaf,
jak i przez służby utrzymania ruchu PKP IC. na precyzyjną regulację prędkości ruchu w praktycznie niezmienionej formie.
Już pierwsze rozwiązania napędu i siły w bezpiecznym zakresie przy otwie-
drzwi dla zapewnienia bezpieczeństwa raniu i zamykaniu drzwi. Marcin
i komfortu pasażerów wyposażane były Zygadło
w sterowniki bazujące na układach logiki Nasz moduł nasz wraz z płatami
pneumatycznej. Do dzisiaj moduły te wciąż drzwiowymi od naszego wieloletniego Prezes Zarządu
są w eksploatacji na starszych jednostkach Partnera – firmy RAWAG tworzy system Festo sp. z o.o.
pasażerskich PKP IC, Festo zaś zapewnia drzwi czołowych, który jest dostarczany
dostępność części do tych modułów. Jako jako wspólne certyfikowane rozwiązanie. Spełnianie branżowych,
że zawsze staramy się nadążać za specyficznych wymagań
zmieniającymi się wymaganiami Oferujecie również rozwiązania i norm przez naszą
i normami obecnie stosujemy dla układów hamulcowych. firmę, a w szczególności
dedykowane, spełniające su- W tym wypadku ciekawe przez nasze produkty
rowe wymagania normy PN- dla czytelnika może być i rozwiązania są bardzo
EN-50155 elektroniczne badanie szczelności układów istotne
sterowniki programowalne, hamulcowych?
od naszego Partnera JG: Festo co prawda nie dostarcza System ten pozwala sprawdzić cały
komponentów i systemów do budowy ukła- układ hamulcowy pod względem szczelno-
dów hamulcowych, natomiast od lat dys- ści, jest to pierwszy etap kontroli. Badanie
ponujemy rozwiązaniem do testowania to wykonuje się przez określony w normach
i sprawdzania szczelności układów hamul- czas. Jeżeli zostanie zakończone pozytywnie
cowych zestawów wagonowych. Kilkanaście układ automatycznie aktywuje kolejny etap
takich szaf jest między innymi zainstalowa- kontroli, mianowicie bada szczelność układu
nych w Wagonowni Olszynki Grochowskiej
i pracują tam od 1992 roku. Są to systemy
czysto pneumatyczne – wykorzystujące
pneumatyczne elementy logiczne i sterujące,
zapewniające bardzo wysoką niezawodność

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 45

hamulcowego podczas symulowanego ha- to tylko możliwe. Wiemy, że tylko z takim aplikacji. Automatyka w kolejnictwie to bardzo
mowania. Hamowanie składu najogólniej nastawieniem możemy zaoferować trwałe szeroki zakres – Festo przez lata wyspecjali-
rzecz biorąc polega na upuszczeniu ciśnienia rozwiązania, które zapewniają maksymalną zowało się tylko w pewnym jego zakresie –
z układu o określoną wartość w zależności produktywność i szybki zwrot z inwestycji. ale jeśli już za coś się bierzemy, to na pewno
czy mamy do czynienia z hamowaniem na- możemy tam zaproponować sprawdzone,
głym, awaryjnym, czy tez hamowaniem stan- Podsumowując kolokwialnie, pewne, niezawodne i innowacyjne produkty
dardowym. Układ jest w stanie symulując na automatyce kolejowej, znacie oraz rozwiązania, które w pełni satysfakcjonu-
zarówno hamowanie nagłe jak i hamowanie się jak niewiele firm w branży? ją nie tylko naszych bezpośrednich klientów,
standardowe, sprawdzić czy w obu przypad- MZ: Na pewno znamy się na automa- ale ostatecznie również nas wszystkich jako
kach następują właściwe spadki ciśnienia tyce, na projektowaniu systemów automatyki, użytkowników, pasażerów….
oraz czy utrzymywane jest to obniżone sposobach wykorzystania dostępnych produk-
ciśnienie w układzie w określonym czasie. tów w optymalizacji układów do specyficznych Rozmawiał RK

Po zakończeniu badania urządze- REKLAMA
nie informuje, poprzez wystawienie odpo-
wiedniego wskaźnika (zielona lub czerwona
lampka pneumatyczna), czy badanie zakoń-
czyło się pozytywnie czy tez negatywnie.

Wszystko o czym
rozmawialiśmy wcześniej nie
wyczerpuje Waszej oferty. Dla
kolei macie również szereg
komponentów?
JG: Tak, nasz program produkcyj-
ny jest szeroko wykorzystywany również
w kolejnictwie. Posiadamy w swoim port-
folio np. produkty spełniające wymagania
pracy w temperaturach do – 40 C – są to
zarówno siłowniki pneumatyczne, zawo-
ry pneumatyczne i elektropneumatyczne,
czujniki położenia, oraz osprzęt – złączki
i przewody pneumatyczne. Nie zawsze jed-
nak standardowy produkt stosowany w au-
tomatyce przemysłowej spełnia specyficzne
wymagania i normy kolejowe.
Wiele naszych zoptymalizowanych
pod kątem zastosowań produktów jest
tworzonych na zamówienie, aby spełnia-
ły wyjątkowe wymagania. Często wystar-
czą niewielkie modyfikacje, aby optymalnie
przygotować standardowe komponenty do
danego zadania. Nawet drobna modyfikacja
przyłączy, materiałów, obróbki powierzch-
niowej lub wymiarów obudowy może sta-
nowić prawdziwą różnicę. Od pierwszego
spotkania w celu omówienia wymagań do
opracowanie prototypów, od produkcji serii
pilotażowej do produkcji masowej, każdy
etap procesu rozwoju odbywa się poprzez
twórcze dyskusje z klientem. Ta stała koor-
dynacja podczas całego procesu - i nie tylko
- gwarantuje, że opracowujemy najlepsze
rozwiązanie i oczywiście wszystko robimy
zawsze zgodnie z maksymą: tak funkcjo-
nalne jak wymagane, tak ekonomiczne jak

46 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

Czy energia elektryczna na
kolei powinna być zielona?

Rosnące ceny energii skłaniają do refleksji zarówno nad polityką energetyczną w skali
makro, jak i nad szeroko rozumianymi kwestiami produkcji i zakupu energii w skali mikro,
a więc z punktu widzenia ekonomiki przedsiębiorstw. Przemyślenia te stają się tym bardziej
istotne, im większe jest zapotrzebowanie na energię niezbędną do wytworzenia przez
przedsiębiorstwo określonego wolumenu dóbr lub usług. A także, co oczywiste, im szybciej
zmienia się poziom cen zakupu i dystrybucji energii.

Transport kolejowy wykorzystuje w szczególności węgla kamiennego i węgla wytwarzania energii elektrycznej w po-
w szczególności energię elektryczną oraz brunatnego. Udział procentowy tych źródeł dziale na rodzaj paliwa wykorzystywanego
paliwa płynne do realizacji niezbędnych w produkcji energii elektrycznej według w produkcji energii oraz na wybrane pań-
z punktu widzenia swojej działalności pro- stanu na koniec roku 2020 wynosi aż 63 stwa członkowskie UE. W porównaniu do
cesów. Kolej, mimo że jest jednym z najwięk- %. Kolejne ponad 11% pochodzi z nieco państw o najkrótszym stażu we Wspólnocie
szych w skali kraju konsumentów energii czystszych elektrowni produkujących z wy- Europejskiej, krajowa energetyka zajmuje
elektrycznej, z punktu widzenia gospodarki korzystaniem gazu (5,63%) oraz elektrowni niestety najwyższe miejsce.
nie jest potentatem. Szacuje się, że zuży- przemysłowych innych niż gazowe (5,76%).
wa ona około 1% całości konsumowanej 25,46% mocy w krajowych sieciach energe-
energii elektrycznej. I choć dla przykładu tycznych pochodzi z odnawialnych źródeł
zużycie energii elektrycznej różnych taryf energii, przy czym wyraźną przewagę ma
przez hutnictwo wynosi aż 7%, to jednak tu udział energii produkowanej z wiatru,
w budżetach kolejowych spółek, wydatki paneli fotowoltaicznych oraz innych źró-
ponoszone na zakup energii, głównie trak- deł z wyjątkiem elektrowni wiatrowych.
cyjnej, stanowią jedną z kluczowych pozycji, Te z kolei dostarczają zaledwie niecałe 5%
znajdując finalnie odzwierciedlenie w war- mocy. Udział procentowy źródeł mocy do-
tości wytworzonej usługi przewozowej. starczanej do krajowych sieci energetycz-
Naturalnym jest więc poszukiwanie roz- nych przedstawiono na Rys. 1.
wiązań obniżających koszt zakupu energii.
Pochodną opisanego wyżej stanu
Kilka zdań jest relatywnie wysoka emisyjność dwu-
wprowadzenia tlenku węgla produkcji energii elektrycznej

Krajowy przemysł produkcji energii w Polsce. Na Rys. 2 zjawisko
elektrycznej opiera się w ogromnej więk- to przedstawiono jako przy-
szości na wykorzystaniu paliw kopalnych, działy bezpłatnych upraw-
nień na rzecz modernizacji

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 47

5,63% 4,77% Rys.1 . Jednakże emisja dwutlenku węgla
5,76% Udział procentowy źródeł i związane z nią obciążenia opłatami emisyj-
mocy dostarczanej do krajowych nymi nie są jedynym mankamentem produk-
cji energii pochodzącej z nieodnawialnych
sieci energetycznych źródeł. Paliwa kopalne, głównie węgiel ka-
mienny, są przemysłowo i na wielką skalę
Źródło: www.pse.pl wydobywane od kilkuset lat. Jakkolwiek
złoża wykazują dużą zasobność, to jednak
17,15% 46,01% Elektrownie zawodowe ilość tych kopalin maleje. Aby móc prowadzić
20,69% na węglu kamiennym wydobycie węgla metodą głębinową (szy-
bową), trzeba schodzić na coraz to głębsze
Elektrownie zawodowe pokłady. Rośnie koszt wydobycia, związany
na węglu brunatnym z zastosowaniem technologii umożliwiają-
cych eksplorację bardzo głęboko położonych
Elektrownie odnawialne złóż. Są to m.in. koszty dłuższego transportu
i inne odnawialne dołowego osób, sprzętu i urobku, koszy walki
z metanem oraz przewietrzania, klimatyza-
Elektrownie cji i odwadniania kopalni. Należy wziąć pod
przemysłowe uwagę, że w niektórych chodnikach, gdyby
nie stosować sztucznego ich schładzania,
Elektrownie temperatura osiągnęłaby poziom nawet 60
zawodowe gazowe st. Celsjusza. Z kolei proces wydobywczy
węgla brunatnego metodami odkrywkowy-
Elektrownie mi zaburza stosunki wodne oraz prowadzi
zawodowe wodne do trudno odwracalnych zmian krajobrazu
(trwała zmiana rzeźby terenu wskutek two-
250 rzenia wysokich hałd urobku, a także głębo-
kich, czasem na kilkaset metrów wyrobisk).
Rys. 2. Czynniki te nie mają związku z emisyjnością
200 energEiimeliesjkatCryOcz2 nperzj enzaptloelswkyi pbrrzaenmycyhsłpparńosdtwukUcjEi linii produkcyjnych opartych na paliwach
kopalnych, nie mniej jednak wpływają na
Źródło: https://op.europa.eu/webpub/eca/special-reports/emissions-trading-system-18-2020/pl/ koszt produkcji górniczej (wydobycia) danych
surowców oraz finalnie – na cenę produktu.
150
W Europie i na świecie
Węgiel brunatny Gaz ziemny
Polityka Unii Europejskiej, jak i więk-
100 Węgiel kamienny Olej opałowy szości krajów świata staje się coraz bardziej
„zielona”, należy spodziewać się, że presja
Łupki bitumiczne Nieokreslono walki z CO2, będzie coraz większa. Już dziś
mówi się o eliminacji śladu węglowego, co
50 nie pozostawia cienia wątpliwości co do
tendencji w światowej gospodarce i polity-
0 Czechy Rumunia Bułgaria Estonia Cypr Węgry Litwa ce w tym zakresie. Cele klimatyczne UE są
Polska w tym zakresie dość jasno sprecyzowane:

Czarna energia widoczna jest w przypadku podmiotów, które • do roku 2030 – zmniejszenie co
przekraczają poziom dozwolonej emisyjno- najmniej o 50% i zbliżenie się do
Tak zwana „czarna” energia, pocho- ści. Podmioty te, nie posiadają dostatecznej celu zmniejszenia o co najmniej
dząca ze źródeł kopalnych, pomimo stoso- ilości uprawnień do bezpłatnej emisji CO2 niż 55% emisji gazów cieplarnianych,
wania nowoczesnych technologii spalania niezbędna im do prowadzenia działalności w porównaniu z poziomem ich
wiąże się z emisją dwutlenku węgla oraz przy realizowanym przez nie poziomie emisji. emisji z roku 1990. Zakłada się
ciepła do otoczenia, co nieuchronnie skut- Ponieważ muszą one prowadzić działalność, ponadto uzyskiwanie co najmniej
kuje obciążeniem jej produkcji dodatkowymi przynajmniej do czasu transformacji swojej 32% energii ze źródeł odnawial-
kosztami emisji. Wpływa to, rzecz jasna, na produkcji na mniej emisyjną, muszą też i na- nych oraz wzrost efektywno-
cenę którą za energię zapłaci końcowy od- bywać uprawnienia emisyjne od podmiotów, ści energetycznej o co najmniej
biorca. Staje się więc on negatywnym bene- które posiadają nadwyżkę tych uprawnień. 32,5%. Unijny projekt „Fit for 55”
ficjentem systemu produkcji energii, opartej Ten mechanizm, przedstawiony na Rys. 3
na źródłach innych niż odnawialne. Im ten powoduje zwiększenie kosztów produkcji,
udział w produkcji jednej megawatogodziny co wpływa na końcową cenę nabywanego
(MWh) większy, tym koszt jej zakupu droż- dobra lub usługi.
szy. Oczywiście opisana zależność najsilniej

48 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

Uprawnienia Rys. 3. System obrotu
do emisji uprawnieniami do emisji CO2

C Źródło: ibid.

BRAK AUKCJA
NADWYŻKA
Uprawnienia
Przydział bezpłatnych do emisji
uprawnień
C
Poziomy emisji

zakłada wzrost udziału odnawial- że plany w zakresie zastąpienia tradycyjnej Rozwiązaniem jest oparcie produk-
nych źródeł energii w produkcji energetyki węglowej, energetyką opartą cji energii, w tym również dla potrzeb kolei,
energii ogółem w omawianym o odnawialne źródła energii w wielu kra- o źródła odnawialne, nie pozostawiające
horyzoncie do 40% jach Unii Europejskiej są bardzo ambitne. śladu węglowego. Ich produkcja jest rela-
• do roku 2050 – osiągnięcie ze- Dla przykładu Holandia planuje w 2030 r. tywnie tańsza, a według doniesień wielu kra-
rowej emisji gazów cieplarnia- osiągnąć poziom 73% produkcji energii ze jowych producentów energii, po roku 2021
nych netto. źródeł odnawialnych. Niemcy zamierzają do ceny tzw. „zielonych” certyfikatów powinny
Wprowadzane mechanizmy nie pozo- roku 2030 osiągnąć udział produkcji energii spadać. Powszechną praktyką jest stopnio-
stawiają złudzeń, że koszty produkcji energii pochodzącej z OZE na poziomie 65%. Nie we, ale bardzo systematyczne przechodzenie
produkowanej ze źródeł nieodnawialnych sposób nie wspomnieć, że jeszcze w roku z produkcji „czarnej” na „zieloną”. Dla przy-
będą rosnąć. Same cele i założenia, nawet 2010 udział „czarnej” energii w miksie ener- kładu Grupa Enea, według opublikowanego
najbardziej szczytne i dalekosiężne pozostają getycznym Holandii był zbliżony do obecnego raportu (zob. https://www.gramwzielone.
wyłącznie planami, jeśli nie wprowadzi się w Polsce, a w przypadku Niemiec wynosił pl/trendy/103179/enea-ceny-zielonych-
mechanizmów kontrolnych oraz mobilizu- on 50% ogólnego wolumenu wytwarzanej -certyfikatow-po-2021-r-zaczna-spadac)
jących gospodarki do ich osiągnięcia. w tym kraju energii elektrycznej. w 2019 roku, wytworzyła około 26 TWh
energii elektrycznej, w tym 2,3 TWh to ro-
OD KILKU LAT WDRAŻANY JEST PROGRAM snący z roku na rok udział odnawialnych
„ZIELONA KOLEJ”, ZAKŁADAJĄCY DOCELOWO PRZEJŚCIE źródeł energii. Tendencja ta, według infor-
KOLEI NA ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ POCHODZĄCĄ macji Enei utrzymuje się od roku 2018, gdzie
WYŁĄCZNIE Z ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ proporcje energii wytworzonej ze źródeł
odnawialnych, w stosunku do analogicznej
Należy więc spodziewać się dalszego Droga ku zieleni energii pochodzącej ze źródeł „czarnych”
stosowania mechanizmów anty-emisyjnych była bardzo podobna. W roku 2019 gene-
o charakterze ekonomicznym, prowadzą- Czy więc droga ku energii pocho- racja z OZE należących do tej grupy wzrosła
cych do radykalnej obniżki opłacalności dzącej z OZE jest antidotum na utrzymujący o 12,5 %. Największy wzrost (42%) wystąpił
produkcji czegokolwiek, w tym również się od ponad roku systematyczny i dość dy- w odniesieniu do energii pochodzącej z farm
energii elektrycznej, opartej na technolo- namiczny wzrost cen energii elektrycznej? wiatrowych. O 4,6% zwiększył się też wo-
giach nieekologicznych, uniemożliwiających Obecne tendencje na europejskich i świa- lumen produkcji energii elektrycznej z tzw.
osiągnięcie dość ambitnie wyznaczonych towych rynkach obrotu energią elektryczną Zielonego Bloku, czyli elektrowni biomaso-
celów. Według wspomnianego wcześniej oraz globalne – proekologiczne tendencje, wej w Połańcu (1,441 TWh względem 1,378
projektu „Fit for 55”, szacowany dla Polsk moda na zdrowy tryb życia i postawy po- TWh w roku 2018).
udział OZE wynosi 31 proc. wobec 23 proc. wszechnej troski o dobro planety, nie po-
zadeklarowanych w Krajowym Planie na zostawiają co do tego złudzeń. „Zazielenianie” energii jest więc pro-
Rzecz Energii i Klimatu. Wynika stąd, że stą drogą do obniżenia emisyjności energety-
krajowe strategie energetyczne wymagają Ceny energii notowane na krajo- ki, a w dalszej konsekwencji do zmniejszenia
modyfikacji. Niestety brak zmian w tym za- wej Towarowej Giełdzie Energii osiągają obciążeń kosztami produkowanej i naby-
kresie skutkować może według najbardziej poziom o wiele wyższy, niż ten do którego wanej energii. Jest to tendencja pożądana
pesymistycznych scenariuszy (zob. np. dane przywykliśmy od lat. Same zaś wahania ale i konieczna. Dlatego należy wdrażać ją
Fundacji Instrat) wzrostem kosztów energii cen i ich wzrosty również dalece odbiegają w krajowym transporcie kolejowym. Proces
elektrycznej nawet o 61%. Warto też dodać, od znanych nam sprzed jeszcze dwóch lat, ten realizowany jest przez największego na
do których przez ostatnie kilkanaście lat krajowym rynku kolejowym sprzedawcę
przywykł krajowy rynek obrotu energią. energii – głównie trakcyjnej – oraz operatora
systemu dystrybucji, PKP Energetyka S.A.
Odbywa się on w synergii z przewoźnikami,

RAPORT KOLEJOWY / 06_2021 49

w ramach utworzonego Kolejowego Cen- nieuchronnie dokonującego się postępu. o przesłanki ekonomiczny, których egzem-
trum Efektywności Energetycznej, branżo- Należy do nich zaliczyć choćby odejście od plifikacją są rosnące ceny „czarnej” energii,
wej inicjatywy skupiającej podmioty rynku trakcji parowej i zastąpienie jej nowymi ro- ciągnione w górę w ogromnej mierze dro-
kolejowego odpowiedzialne za konsumpcję dzajami napędów, zmianę w podejściu do żejącymi opłatami uprawnień emisyjnych.
95% energii elektrycznej na kolei w Polsce. konkurencji kolei, wdrożeniu mechanizmów „Zielona” energia i rozszerzanie jej udziału
Od kilku lat wdrażany jest program „Zielona rekompensaty usług realizowanych w ramach w ogólnym wolumenie energii elektrycznej
Kolej”, zakładający docelowo przejście kolei obowiązku służby publicznej, instytucjo- nabywanej przez podmioty rynku kolejowe-
na energię elektryczną pochodzącą wyłącz- nalną lub funkcjonalną separację zarządza- go winno zapobiec wszystkim negatywnym
nie z odnawialnych źródeł. Taki stan ma być nia infrastrukturą kolejową od działalności skutkom związanych z obecnym miksem
osiągnięty stopniowo. Zakłada się, że: przewozowej (operatorskiej), czy choćby energii, ale powinno również skutkować
dokonujące się obecnie przejście z syste- zmniejszeniem obciążeń kosztami tej energii
• w roku 2025 połowa wytwarzanej mów sygnalizacji klasy B na systemy klasy dla przedsiębiorstw operujących na rynku
energii wykorzystywanej przez A (ERTMS). Zmiana w podejściu do jakości kolejowym. Co istotne, wiele w tej materii
polskie koleje pochodzić będzie wykorzystywanej w działalności kolei ener- zostało już zrobione. Branżowe inicjatywy,
z odnawialnych źródeł energii. gii elektrycznej jest kolejną zmianą, której takiej jak wspomniane CEEK, wdrażanie pla-
Jednocześnie osiągnie się ograni- wdrożenie jest zdecydowanie nieuchronne, nów zmniejszenia emisji dwutlenku węgla
czenie redukcji dwutlenku węgla a przy tym oczekiwane i pożądane. Kolej nie przez polską kolej, to tendencje które są
emitowanego do atmosfery wsku- pozostaje w próżni, a będąc swoistym ner- realizowane, a ich odbiór przez podmio-
tek produkcji energii elektrycznej wem gospodarki, jest z nią w ścisłej korelacji. ty rynku kolejowego jest coraz większy.
o ok. 2 mln ton; Należy jednak cały czas dążyć do wytwo-
Dążenie do ograniczenia emisji CO2 rzenia w skali całej gospodarki mechani-
• rok 2030 ma przynieść reduk- jest dziś nie tylko działaniem pożytecznym zmów zachęcających do jeszcze szybszej
cję o dwutlenku węgla o 8 mln to, i cennym społecznie, ale i wymogiem obo- transformacji energetycznej. W szczegól-
na skutek udziału energii wyko- wiązujących planów i strategii krajowych ności konsumenci energii powinni odczuć
rzystywanej w krajowym trans- i międzynarodowych. Jest zatem nieuchron- wyraźnie ekonomiczne skutki przejścia
porcie kolejowym pochodzącej ne wobec planów zaniechania wydobycia na „zielony prąd”. Jest to droga, z której
z OZE w 85%. wielu surowców kopalnych, ale także i per- odwrotu już nie ma.
spektywy zarówno ich wyczerpania, jak i ge-
Kilka zdań podsumowania nerowania coraz bardziej niekorzystnych Bartłomiej Buczek
społecznych skutków ich dalszego wykorzy- Adam Musiał
Kolejnictwo od początku swojego stywania w produkcji. Jest wreszcie oparta
istnienia przechodziło kilka kluczowych
transformacji, będących następstwem

500,00 zł Rys. 4. Sytuacja na rynku energii elektrycznej trakcyjnej.
450,00 zł Indeks BASE_Y 23 wg notowań na Towarowej Giełdzie Energii
400,00 zł
350,00 zł Źródło: M. Ciesielski, wg notowań TGE
300,00 zł
250,00 zł 300 000
200,00 zł
150,00 zł 250 000
100,00 zł
200 000
50,00 zł
0,00 zł 150 000

100 000

50 000

0
04.01.2021
11.01.2021
18.01.2021
25.01.2021
01.02.2021
08.02.2021
15.02.2021
22.02.2021
01.03.2021
08.03.2021
15.03.2021
22.03.2021
29.03.2021
05.04.2021
12.04.2021
19.04.2021
26.04.2021
03.05.2021
10.05.2021
17.05.2021
24.05.2021
31.05.2021
07.06.2021
14.06.2021
21.06.2021
28.06.2021
05.07.2021
12.07.2021
19.07.2021
26.07.2021
02.08.2021
09.08.2021
16.08.2021
23.08.2021
30.08.2021
06.09.2021
13.09.2021
20.09.2021
27.09.2021
04.10.2021
11.10.2021
18.10.2021

Wolumen obrotu BASE_Y-23 [MWh] DKR BASE_Y-23 [PLN/MWh]

50 RAPORT KOLEJOWY / 06_2021

Kolej jako operator
telekomunikacyjny?

Niebawem rozpoczną się testy w zachodniej Europie, a następnie wdrożenia nowego kolejowego
systemu komunikacji mobilnej FRMCS, który będzie bazował na sieciach najnowszych generacji
5G. Dla kolei to znacznie większa szansa, niż tylko możliwość pozyskania nowej technologii - to
okazja by stać się ważnym graczem telekomunikacyjnym i tworzyć nowe modele biznesowe.
W tym artykule podpowiadam, jak można to uzyskać.

Możliwości obecnego systemu ko- jedne z licznych funkcji, nie mniej ważne niż nie tylko zapewniał to, co stary, czyli łącz-
munikacji kolejowej, czyli GSM-R można np. możliwość streamowania treści. Kwestią ność głosową i tekstową. Do tego dojdzie
sobie wyobrazić wracając pamięcią do lat czasu jest, kiedy kolei przejdzie na bardziej możliwość przesyła dużej ilości danych, a to
90-tych, gdy telefony komórkowe umoż- nowoczesne rozwiązania. prawdziwa rewolucja. Nowoczesne systemy
liwiały wykonywanie połączeń głosowych zarządzania ruchem kolejowym generują
i przesyłanie sms-ów. Za pomocą obecnego I to się właśnie dzieje. Z inicjatywy coraz więcej danych, do przesyłania których
systemu można sprawnie skontaktować się Międzynarodowego Związku Kolei trwają używa się różnych, często niekompatybilnych
z dyspozytorem, czy z kierownikiem innego prace nad nowym systemem, który zastąpi systemów. FRMCS ma je wszystkie zastąpić
pociągu. Jak wiemy jednak telefonia mobilna GSM-R, czyli nad FRMCS - Future Railway i to na poziomie światowym. FRMCS będzie
mocno się od tego czasu rozwinęła i obecnie Mobile Communication System, Kolejowym wprowadzany stopniowo, w Europie testy
telefony służą nam przede wszystkim jako systemem komunikacji mobilnej przyszłości. systemu mają się rozpocząć w przyszłym
bramy dostępu do świata wirtualnego. Dzwo- W dużym skrócie to jak przejście z epoki po- roku, a wdrożenia będą trwać w latach 2025-
nienie czy wiadomości tekstowe to tylko łączeń głosowych do smartfonów, których 2035. Więcej o planowanym przejściu na
codziennie używamy. Nowy system będzie