พื้นฐานชีวิต 10

และคาวา่ (行 สิง)

เป็นการอธิบายปรากฏการณ์ (phenomena)

• ชนิด (type) สภาวะ (state)
นิสยั (Behavior) การกระทา (action) ของสรรพสง่ิ ตา่ งๆ
ท่ีมีอยู่ 5 คณุ ลกั ษณะ
ดงั นนั้ (五行 อู่ สงิ )
น่าจะเป็น "เบญจคณุ ะ"

• ไมน่ า่ จะเป็น "เบญจธาต"ุ ในความหมายเชิงลกึ
หรอื อาจจะเรยี ก งา่ ยๆวา่ "พลงั ทงั้ 5"

五行 อู่ สิง - เบญจคุณะ

五行 อู่ สิง - เบญจคุณะ

อารมณ์ก่อโรค

อารมณ์ท้งั เจด็ ทาใหเ้ กิดโรค
内伤七情 เน่ยซ์ างชีฉิง - อารมณ์ก่อโรค

• อารมณเ์ ป็นปฏิกริ ยิ าท่ีเกิดขนึ้ ในรา่ งกาย
เพ่ือตอบสนองตอ่ สง่ิ กระตนุ้ จากภายนอก

• https://bit.ly/3jQPFXA

• ในภาวะปกติ
จะไมท่ าใหเ้ กิดโรค
แตถ่ า้ เกิดความผิดปกตทิ างอารมณ์
คืออารมณเ์ ปลยี่ นแปลงอยา่ งฉบั พลนั รุนแรง
ตดิ ตอ่ กนั เป็นเวลานาน
จนรา่ งกายปรบั ตวั ไมไ่ ด้

ทาใหเ้ กิดความผดิ ปกติ
ในการไหลเวียนเลือดและลมปราณ

• อวัยวะภายใน ทางานผิดปกติ
จนเกิดความเจบ็ ป่วยตามมา

• ความผดิ ปกตทิ างอารมณ์
เป็นสาเหตุของโรคแลว้
ยงั มีผลกระทบตอ่ การดาเนินโรค
อาจทาใหโ้ รค ดขี ึน้ หรอื เลวลง ก็ได้

ความผดิ ปกติทางอารมณ์ท่ีเป็นสาเหตุของโรค
มี 7 แบบ คือ โกรธ ยินดี เศร้าโศก วิตกกังวล ครุ่นคิด
หวาดกลวั ตกใจ

• เลอื ดและลมปราณ
เป็นสว่ นประกอบสาคญั ของรา่ งกาย
และจาเป็นตอ่ การทางานของอวยั วะตา่ ง ๆ

• ความผดิ ปกตทิ างอารมณ์
เกิดจากความผดิ ปกตขิ องอวยั วะ
ความผดิ ปกตขิ องเลือดและลมปราณ
จงึ เป็น
สาเหตขุ องความผิดปกตทิ างอารมณ์

คมั ภรี ์หวงตเี้ น่ย์จิง 《黄帝内经》

• บนั ทกึ ไวว้ า่
เลอื ดมากเกนิ ไป ก่อใหเ้ กิดอารมณโ์ กรธ
เลือดพร่อง ทาใหเ้ กิดอารมณก์ ลวั
เลอื ดของหวั ใจและตบั พร่อง ทาใหต้ กใจ

• ลมปราณหวั ใจพร่อง ทาใหเ้ ศรา้
ลมปราณหวั ใจสูงเกนิ ไป
ทาใหเ้ สยี สติ หวั เราะรอ้ งไหไ้ มม่ ีสาเหตุ

อารมณ์สะทอ้ นภาวะจิตใจของคนเรา

• การเปล่ยี นแปลงอารมณท์ งั้ 7 ในภาะปกติ
ถือเป็นผลดีตอ่ สขุ ภาพของรา่ งกาย
แตว่ า่
หากมีการเกิดอารมณท์ ัง้ 7
แบบสดุ โตง่
หรอื สะสมอารมณใ์ ดอารมณห์ นง่ึ เป็นระยะเวลานานผิดปกติ
จะทารา้ ยเรา
ทาใหเ้ กิดความเจ็บป่วยได้

ใน คมั ภีร์ซูเวน่ิ

• ไดก้ ลา่ วเอาไวว้ า่
"อารมณโ์ กรธ จะทาร้ายตับ
อารมณด์ ี ทาร้ายหวั ใจ
ความครุ่นคดิ ทาร้ายม้าม
อาการเศร้าโศก ทาร้ายปอด
ความกลัว ทาร้ายไต "



อารมณ์ต่างๆเหล่าน้ี
มีอยใู่ นคนเราทุกคนอยแู่ ลว้

• คนเราจาเป็นตอ้ งมีอารมณ์
ถา้ เราไมม่ ีอารมณก์ เ็ ป็นคนท่ีผิดปกติ

• แตก่ ็ตอ้ งมีในภาวะและระดบั ท่ีเหมาะสม
ไมใ่ ช่แบบสดุ โตง่ มากเกินไป

• เม่ือรา่ งกายและจิตใจ
ไดร้ บั ความกระทบกระเทือน
จากอารมณใ์ ดอารมณห์ นง่ึ อยา่ งรุนแรงตอ่ เน่ือง

เกิดอารมณผ์ ดิ ปกติต่อเน่ือง เสียสภาวะสมดลุ ทางจิตใจ
จะทาใหก้ ารทาหนา้ ท่ีของรา่ งกายผดิ ปกติ

การทางานของเนือ้ เย่ือและของเหลวในรา่ งกาย
แปรปรวนตดิ ขดั
Cell Death

เกิดการเจริญเติบโตผดิ ปกติ
ในอวยั วะภายในและภายนอก

เชน่ ตบั กระเพาะอาหาร ลาไส้ เตา้ นม รงั ไข่ ตอ่ มไทรอยด์ ต่อมนา้ เหลือง สมอง

• อารมณเ์ ศรา้ หมอง กระวนกระวาย เสยี ใจ นอนไมห่ ลบั
• ปวดตามรา่ งกาย

เม่ืออารมณไ์ มป่ กติจะย่งิ ปวดมากย่งิ ขนึ้

ความสัมพนั ธ์ระหว่างอารมณ์กบั อวยั วะภายใน

• อารมณเ์ ปลย่ี นแปลง มาจาก ลมปราณของ อวยั วะตนั

เชน่
ความยินดี ตกใจ สรา้ งจากลมปราณหวั ใจ
ความโกรธ สรา้ งจากลมปราณตบั
ความครุน่ คิด สรา้ งจากลมปราณมา้ ม
ความเศรา้ โศก วิตกกงั วล สรา้ งจากลมปราณปอด
ความกลวั สรา้ งจากลมปราณไต

อารมณ์สะทอ้ นภาวะจิตใจของคนเรา

ความผดิ ปกติทางอารมณ์โดยทว่ั ไป
จะมีผลกระทบต่ออวยั วะตนั ท่ีใหก้ าเนิดอารมณ์น้นั ๆ

เช่น
ความยนิ ดีหรอื ตกใจเกินไป จะกระทบตอ่ หวั ใจ
ความโกรธจดั จะกระทบตอ่ ตบั
ความครุน่ คิดหมกมนุ่ จะกระทบตอ่ มา้ ม
ความเศรา้ โศกหรอื วติ กกงั วล จะกระทบตอ่ ปอด
ความกลวั สดุ ขีด จะกระทบตอ่ ไต

ความผดิ ปกติทางอารมณ์
มีความสมั พนั ธ์อยา่ งใกลช้ ิดเป็นพิเศษกบั หวั ใจ

• เพราะ หวั ใจ เป็น จ้าวแห่งอวัยวะภายใน
และเป็นทอี่ ยูข่ องจิตใจ

ความผิดปกตทิ างอารมณ์
จงึ มกั มีผลกระทบตอ่ หวั ใจ
ก่อนอวยั วะอ่ืน ๆ

• ความผดิ ปกตทิ างอารมณ์
เป็นสาเหตกุ ระทบทกุ อวยั วะตนั
แตม่ กั จะกระทบการทางานของหวั ใจ ตบั และมา้ ม
เพราะอวยั วะทงั้ สาม
มีบทบาทสาคญั ตอ่ การไหลเวยี นเลือดและลมปราณ
ดงั นี้

หวั ใจ ตบั และมา้ ม

มีบทบาทสาคญั ต่อ การไหลเวียนเลือดและลมปราณ

หัวใจ

เป็นจา้ วแห่งเลือดและควบคุมจิตใจ

ความยินดีหรอื ตกใจเกินไปกระทบตอ่ หวั ใจ
มีอาการใจส่นั นอนไมห่ ลบั ฝัน หงดุ หงิด กระวนกระวาย
หวั เราะรอ้ งไหไ้ มม่ ีสาเหตุ
เป็นโรคจิตอาละวาด

ตับ เกบ็ สะสมเลือด
ลมปราณตับ แผซ่ ่าน

ความโกรธจดั กระทบตอ่ ตับ
ทาให้ ลมปราณตบั แผซ่ า่ นลอยขนึ้ บน
มีอาการปวดแน่นชายโครง หงดุ หงิด ชอบถอนใจ จกุ แน่นลาคอ
ผหู้ ญิงระดผู ดิ ปกติ ปวดระดู

การงอกของเมลด็

ม้าม

ควบคุมการยอ่ ยและการดูดซึมอาหาร

ความครุน่ คดิ หมกมนุ่ จะกระทบตอ่ มา้ ม
มีอาการเบ่ืออาหาร ทอ้ งอดื ทอ้ งเดิน



ความผดิ ปกติทางอารมณ์

อาจมีผลกระทบอวยั วะเดียว
หรือกระทบถึงอวยั วะอ่ืนดว้ ย

เชน่ อาจกระทบต่อหัวใจและม้าม
ความครุน่ คดิ อาจกระทบตอ่ ตบั และม้าม
ความโกรธ
เป็นตน้

ความผดิ ปกติทางอารมณ์

สามารถเปล่ียนแปลงกลายเป็ นไฟ

ทาใหม้ ีอาการหงดุ หงิด กระวนกระวาย นอนไมห่ ลบั
หนา้ แดง ปากขม อาเจียนเป็นเลอื ด เลอื ดกาเดาไหล เป็นตน้

• ความผดิ ปกติทางอารมณ์
ยงั อาจเป็นสาเหตขุ องความเจ็บป่วย
จากการค่งั สะสม
ของลมปราณ ความชนื้ ความรอ้ น เสมหะ เลอื ด และอาหาร



ความผดิ ปกตทิ างอารมณ์

มผี ลกระทบทศิ ทางการไหลเวยี นลมปราณ
ของอวยั วะภายใน

• ความผดิ ปกตทิ างอารมณ์
มีผลกระทบทศิ ทางการไหลเวียนลมปราณของอวยั วะภายใน
ทาใหก้ ารไหลเวียนเลอื ดและลมปราณผิดปกติ ดงั นี้

1. ความยนิ ดีเป็ นอารมณ์ของหัวใจ

ความยนิ ดี
ทาใหผ้ อ่ นคลาย รูส้ กึ สบายใจ
เลือดและลมปราณไหลเวียนสม่าเสมอ
เป็นผลดีตอ่ รา่ งกาย

แต่ความยนิ ดี เกินขนาด
จะกระทบต่อหวั ใจ

• ทาใหล้ มปราณหวั ใจ กระจดั กระจาย
จิตใจจงึ ไมอ่ ยเู่ ป็นท่ี
มีอาการออ่ นเพลยี เกียจครา้ น ไมม่ ีสมาธิ

ถา้ เป็นมาก
มีอาการใจส่นั กระวนกระวาย อาละวาด

2. ความโกรธกระทบต่อตับ

• ทาใหล้ มปราณ แผซ่ ่านมากเกินไป
หรอื ลอยสวนขึน้ ขา้ งบน
และพาเอาเลือดไหลขนึ้ ไปดว้ ย
ทาใหม้ ีอาการเวียนศีรษะ ปวดศีรษะ หนา้ แดง
หมู ีเสยี งดงั อาเจียนเป็นเลอื ด หมดสติ

ตบั เป็นอวยั วะท่ีสาคญั

• ความผิดปกตขิ องลมปราณตบั
มกั จะมีผลกระทบอวยั วะอ่ืน ๆ ดว้ ย
ถา้ ลมปราณตบั
ไปกระทบมา้ ม ทาใหท้ อ้ งอืด ทอ้ งเดิน
ถา้ ลมปราณตบั
ไปกระทบกระเพาะอาหาร ทาใหค้ ล่นื ไสอ้ าเจียน
ตบั และไต มกี าเนดิ เดยี วกนั

ความโกรธจึงมกั กระทบไต ดว้ ย

• มีอาการหวาดกลวั
ความจาเส่อื ม
ปวดเม่ือยออ่ นแรงท่ีเอว

3. ความเศร้าโศกเกนิ ไป
ทาลายลมปราณปอด

แลว้ ไปมีผลกระทบอวยั วะอื่น

• ถา้ ลมปราณปอด ถกู ทาลาย
จะเกิดอาการลมปราณปอดพรอ่ ง
คือ แน่นหนา้ อก หายใจขดั
เซ่ืองซมึ ไมม่ ีแรง

- ความเศรา้ โศกไปกระทบลมปราณหวั ใจ
มีอาการใจส่นั ใจลอย
- ความเศรา้ โศกไปกระทบตบั
ทาใหเ้ กิดความผดิ ปกติทางจิต
แนน่ ชายโครง แขนขาชา เกรง็ ชกั กระตกุ
- ความเศรา้ โศกไปกระทบมา้ ม
ทาใหก้ ารไหลเวียนของลมปราณของจงเจยี วตดิ ขดั
อาหารไมย่ อ่ ย ทอ้ งอืด แขนขาออ่ นแรง

https://www.blockdit.com/posts/5d56d174a2e8811941ba9d78

4. ความวติ กกงั วลเกนิ ไป

ทาให้ ลมปราณ ปอด ติดขดั

• มีอาการหายใจเบา พดู เสยี งต่า
ไอ แน่นหนา้ อก
แลว้ ไปมผี ลกระทบตอ่
ลมปราณของหัวใจ ตบั และม้ามได้

ทฤษฎีปัญจธาตุ

5. ความครุ่นคดิ มากเกนิ ไป
ทาใหล้ มปราณมา้ ม คงั่ อยภู่ ายใน

ลมปราณของจงเจียวติดขดั

กระทบการทางานของ ม้ามและกระเพาะอาหาร

• มีอาการเบ่ืออาหาร
• ทอ้ งอืด แนน่ ทอ้ ง
• ทอ้ งเดิน
• ถา้ เป็นมากทาใหก้ ลา้ มเนือ้ ลีบ

จงเจียว

"จงเจียว"
ซง่ึ กค็ ือบรเิ วณสะดือ ลงไปเช่ือมตอ่ กบั ลาไสใ้ หญ่
เดินขนึ้ สกู่ ระเพาะอาหาร
ทะลวงผ่านกระบงั ลม
เขา้ สปู่ อด พงุ่ ตามกระดกู หนา้ อกเช่ือมไปยงั คอหอย
รวมเป็นระบบปอด

https://www.facebook.com/Praivech/photos/a.2869316049817648/2869316253150961/?type=3&eid=ARDjbNFeqZhB3a1bLOQ14nqRHEntztgEZNnrZDnxH3203qMfTt0_C_1XoBIx2lNsT6J8Q3LZsl8aCqoP&_rdr

ครุน่ คิด

ดใี จตกใจ เศรา้ วิตก

อารมณ์ 5 ธาตุ

โกรธ กลวั

ความครุ่นคิด
เกิดจากมา้ มแลว้ ส่งผลต่อหวั ใจ

• ทาใหเ้ ลอื ดในหวั ใจพร่อง
มีอาการใจส่นั นอนไมห่ ลบั ฝัน ความจาเส่อื ม

6. ความหวาดกลวั
ทาใหล้ มปราณไตไม่มนั่ คง

• มีอาการกลนั้ อจุ จาระปัสสาวะไมไ่ ด้
• ฝันเปียก
• แขนขาไมม่ ีแรง
• ปวดเอว

ความหวาดกลวั

• ทาใหไ้ ต
ไมส่ ามารถสง่ สารจาเป็นและลมปราณ
ขนึ้ ไปหลอ่ เลยี้ งหวั ใจและปอด
เรยี กว่า นา้ กบั ไฟ ไมป่ รองดองกนั
มีอาการแน่นหนา้ อกและทอ้ ง หงดุ หงิด
นอนไมห่ ลบั

จ้ือ (ชวด) นกั ษตั รหนู ธาตุน้าเลก็

ชงกบั โง้ว (มะเมยี ) นกั ษตั รมา้ ธาตุไฟเลก็
(ธาตุน้า ชนะ ธาตุไฟ)