ความลับ 5 ข้อที่คุณต้องค้นให้พบก่อนตาย

50 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


เจ๊คกี้ คำพูดก็ไหลออกมา “คอื วา่ ...ฉันทำงานธนาคารมา 25 ปีแลว้ แตจ่ รงิ ๆ อยาก
เปน็ ครมู าตลอด ธุรกิจเป็นความชอบของพ่อฉัน” ถ้อยคำเหลา่ นี้มาจากไหนไม่ทราบ
และทำให้เธอแปลกใจในความชดั เจนของมนั “มนั ทำให้ฉนั ตะลงึ ใชว่ า่ ฉนั จะไมช่ อบ
ทำงานธนาคารนะ แตก่ ร็ ้มู าตลอดวา่ มบี างอยา่ งขาดหายไป”

เจค๊ กพี้ จิ ารณาทางเลอื กอยนู่ านหลายสปั ดาห์ งานธนาคารเปน็ อาชพี ทด่ี มี าก
และเธอก็มีวิถีชีวิตที่สอดรับกับงานนั้น แทนที่จะลาออก เธอกลับเร่ิมอาสาเป็นครู
กวดวชิ าเฉพาะวนั สดุ สปั ดาห์ใหแ้ กศ่ นู ยเ์ ดก็ เลก็ ของทอ้ งถน่ิ หลงั จากเปน็ อาสาสมคั ร
หลายเดือนเธอจึงรู้ว่า ธนาคารที่เธอทำงานอยู่นั้นอุปถัมภ์องค์กรท้องถ่ินแห่งหน่ึง
เพื่อช่วยเด็กที่มีปัญหาในการเรียนรู้ เธอสืบหาองค์กรนั้นและบอกผู้จัดการว่าเธอ
อยากทำงานในส่วนนี้ เมื่อเวลาผ่านไปเธอก็กลายเป็นบุคลากรหลักของธนาคาร
ในการประสานงานกับองคก์ รดงั กล่าว หลายปีถัดมาเธอได้ไปปฏิบตั ิงานในแอฟรกิ า
สามครั้งโดยเป็นส่วนหนึ่งของงานน้ัน (และในเวลาทำงานของธนาคารด้วย)
“เพราะฉันรู้ว่าการสอนสำคัญกับฉันแค่ไหน ฉันทำให้มันเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตได้
โดยท่ยี งั ทำงานธนาคารได้อย”ู่

บางครั้งการตัดสินใจเช่นนั้นนับเป็นเร่ืองยากและทรมานใจ เพื่อนของผมที่
ช่ือกัส รักการถ่ายภาพมาก แต่หาเลี้ยงชพี ดว้ ยการเป็นผจู้ ัดการบรษิ ทั ก่อสรา้ ง เขา
ชอบงานผู้จัดการก็จริง แต่การถ่ายภาพธรรมชาติเป็นแอสเพ็นสั่นระรัวของตัวเขา
ไม่ต่างจากที่การเป็นผู้ชี้แนะทางจิตวิญญาณเป็นแอสเพ็นสั่นระรัวของควายขาว
ตระหง่าน สักวันกสั อาจเลิกทำงานกอ่ สรา้ ง หรือไมก่ ็อาจออกแรงถา่ ยรูปนอกเวลา
งานมากกว่าเดิม สักวันเขาอาจกลายเป็นช่างภาพเต็มเวลา หรือบางทีการถ่ายรูป
จะยังคงเปน็ “งานอดิเรก” ทม่ี คี วามหมายตอ่ ชีวติ เขาอย่างนต้ี ลอดไป แต่ด้วยการ
ให้การถ่ายภาพได้เป็นส่วนสำคัญของชีวิตเท่านั้น เขาจึงจะมีความสุข เพราะมัน
เปน็ ชะตาชีวิตของเขา

ดงั นนั้ ความลบั ทผี่ มไดเ้ รยี นรจู้ ากการสมั ภาษณค์ นเหลา่ นกี้ ค็ อื อยา่ เลกิ ถามวา่
คุณเดินตามหัวใจของตนเองอยู่หรือไม่ ว่าชีวิตท่ีคุณดำเนินอยู่น้ีเป็นชีวิตของคุณ
จรงิ หรอื ผมไดเ้ รยี นรวู้ า่ ถา้ คณุ ถามคำถามนต้ี อ่ ไปเรอ่ื ยๆ และพยายามเคลอ่ื นเขา้ ใกล้

ความลบั 5 ขอ้ ทีค่ ุณตอ้ งคน้ ใหพ้ บก่อนตาย
51

จุดกลางเป้ามากขึ้นๆ คุณจะรู้สึกถึงความอ่ิมเอมพอใจ คนเหล่าน้ีถามตนเองอยู่
เสมอ เหมือนทช่ี าวทะเลคอยปรับใบเรอื กลางทะเลกว้าง พวกเขาเพยี งปรบั ใบเรือที
ละเลก็ ละน้อยไปเรอ่ื ยๆ ท่ามกลางภมู ิประเทศอนั กว้างใหญ่ ในที่สุดก็ไปถึงจดุ หมาย
ท่ตี ง้ั ใจไว
้
รอน ชายซงึ่ เลอื กเปน็ ผเู้ ชยี่ วชาญดา้ นการจดั กระดกู สนั หลงั กลา่ วไวท้ ำนองน้ี
วา่ “คณุ ตอ้ งเดนิ ตามหวั ใจของคณุ ไมอ่ ยา่ งนนั้ กเ็ ทา่ กบั คณุ ปฏเิ สธทกุ อยา่ ง แนน่ อนวา่
คุณอาจก่อความผิดพลาด คุณอาจยังไม่เข้าเป้า แต่ถ้าตรวจสอบตัวเองอยู่ตลอด
คณุ จะค่อยๆ กลายเป็นคนท่ีคุณเกดิ มาเพอ่ื จะได้เป็น”

การซื่อสัตย์กับตนเองอาจไม่จำเป็นต้องเกี่ยวกับเรื่องอาชีพการงานหรือ
ครอบครัว หรือเรื่องว่าเราจะมีลูกหรือไม่ จะใช้ชีวิตอยู่ท่ีไหน แต่จะเก่ียวกับว่า
“ภาพประทบั ” และ “หว้ งเวลา” ตา่ งๆ ในชวี ติ ของเรานนั้ สอดคลอ้ งกบั ตวั ตนของเรา
หรือไม่

คนหนึ่งที่ผมสัมภาษณ์ได้เล่าประสบการณ์ตายแล้วฟื้นในวัยห้าสิบเศษให้ฟัง
ริชาร์ดซึ่งขณะนี้อายุเจ็ดสิบเศษเล่าให้ผมฟังว่า ขณะตรวจร่างกายในโรงพยาบาล
เขาเกิดอาการเลือดไม่สูบฉีดเพราะหัวใจล้มเหลว ทำให้หัวใจหยุดเต้นไปพักหนึ่ง
เขาจำไดช้ ดั วา่ ตนเอง “อยนู่ อก” รา่ งและมองลงมาจากขา้ งบน เหน็ คณะแพทยแ์ ละ
พยาบาลพยายามทำให้เขาฟื้น ทั้งยังได้ยินเสียงเครื่องตรวจจับชีพจรส่งสัญญาณ
บอกว่าเส้นชีพจรหยุดเต้น และได้ยินหมอพูดว่า “ริชาร์ด อย่าเพ่ิงตายนะ บอกว่า
อย่าเพง่ิ ตายไง”

“ผมมกั ไดย้ นิ คนพดู กนั วา่ ตอนทค่ี ณุ กำลงั จะตาย ทง้ั ชวี ติ ของคณุ จะไหลผา่ น
เขา้ มาในหว้ งคำนงึ แตส่ ง่ิ ทผี่ มพบคอื คณุ ไม่ไดเ้ หน็ ฉากชวี ติ ทงั้ หมดหรอก แตจ่ ะเหน็
เปน็ ภาพตา่ งๆ ทเี่ กดิ ขนึ้ ในชวี ติ ในหว้ งนน้ั ผมกร็ วู้ า่ ผมพอใจกบั ภาพทเ่ี หน็ รสู้ กึ เหมอื น
วา่ ผมได้ทำในส่ิงที่ผมควรต้องทำแล้ว ต้ังแต่นั้นผมไม่กลัวตายอีกเลย ภาพพวกน้ัน
ทำให้ผมอุ่นใจเพราะผมพบว่าถ้าคุณรู้สึกดีกับภาพท้ังหลายที่มันผุดข้ึนตอนนั้น คุณ
จะไม่กลวั ตาย”

ผมเช่ือว่าเราทุกคนก็หวังเช่นนั้น หวังจะรู้เมื่อถึงจุดจบของชีวิตว่า เราได้

52 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


ซ่อื ตรงต่อตวั เองมาโดยตลอด ซ่ือสัตยก์ บั ตวั ตนทเ่ี ราเปน็ หลงั ไดฟ้ ังริชาร์ดผมกเ็ ริม่
คิดถึงชวี ิตตวั เอง ผมหลบั ตา พยายามนกึ วาดภาพหว้ งขณะต่างๆ ท่อี าจผ่านเขา้ มา
ในห้วงสำนึกของผม ผมจะเสียใจกับเรื่องอะไรบ้าง ผมอยากเห็นอะไรในภาพเหล่า
นนั้ ซง่ึ มนั ยงั ไม่ไดป้ รากฏข้นึ มา

หากอยากซื่อตรงต่อตนเอง มีสิ่งหนึ่งที่เราต้องทำคือ มีวินัยในการฟังหัวใจ
ของเรา วนิ ยั ในการฟงั หมายถงึ การหาเวลาถามคำถามสำคญั คนที่ใครๆ ตา่ งบอกวา่
มีปัญญานั้นจะเหมือนกันตรงท่ีว่า พวกเขาหาเวลาใคร่ครวญชีวิตเป็นประจำ แต่
พวกเรากลบั ยงุ่ วนุ่ วายจนไมม่ เี วลาฟงั เสยี งจติ วญิ ญาณของเราเอง กอ่ นทภ่ี รรยาของ
ผมจะมีอาการเส้นเลือดอุดตัน ผมกับเธอมีชีวิตที่ยุ่งมาก ไหนจะต้องดูแลบริษัท
ไหนจะตอ้ งเล้ียงลูก จากนนั้ ก็ดโู ทรทศั น์ ไปเทย่ี ว ไปหาเงิน ไปซื้อของ เขยี นหนงั สือ
ปฏทิ นิ เตม็ เหยยี ดเสมอ และยงั มเี รอื่ งอนื่ ๆ อกี มาก ตอนนน้ั เราไมร่ สู้ กึ หรอกวา่ ชวี ติ ยงุ่
แค่ไหน แตอ่ าการเส้นเลือดอดุ ตนั ทำใหช้ วี ิตเราช้าลง เมือ่ ช้าลงเรากเ็ รม่ิ ฟัง เราเรม่ิ
พ่ึงกันและกันมากข้ึนอย่างไม่เคยเป็นมาก่อน และค่อยๆ ปล่อยวางสิ่งท่ีไม่สำคัญ
บางคร้ังเม่ือถูกบบี ให้ต้องเงยี บ เราจงึ เรม่ิ เห็นสรรพสง่ิ ไดช้ ดั เจนขน้ึ




บางครง้ั จกั รวาลก็หาวิธีให้เราฟงั




เพ่ือนของผมชื่อเดวิดอยู่ในวัยสามสิบเศษตอนท่ีจักรวาลเป็นเหตุให้เขาต้อง
หยุดและฟัง เขาเป็นบรรณาธิการใหญ่ประจำนิตยสารธุรกิจซ่ึงมีชีวิตยุ่งวุ่นวายมาก
ยุ่งจนไม่ไดถ้ ามตนเองว่ากำลังดำเนินชวี ิตแบบทต่ี ้องการจริงๆ หรือไม่ เม่อื ใกล้หมด
วนั ทำงานวนั หนงึ่ เขานง่ั ลงที่โตะ๊ ทำงานแลว้ รสู้ กึ แนน่ หนา้ อก ไมน่ านอาการกห็ นกั ขน้ึ
ราวกับมีภูเขาทับตัวอยู่ ขณะนอนระโยงกับเครื่องตรวจชีพจรในห้องฉุกเฉินของ
โรงพยาบาล เขาจึงได้คิดเก่ียวกับชีวิตท่ีผ่านมา คราวน้ีเขาเงียบลงแล้ว ไม่มีอะไร
ชวนใหว้ อกแวก เขาถามตนเองวา่ ไดเ้ ดนิ ตามหวั ใจแลว้ หรอื ยงั จากนน้ั จงึ เรม่ิ ตอ่ รอง
กับจักรวาล พรอ้ มคดิ ถึงคำถามงา่ ยๆ ขอ้ หน่ึงว่า ถ้าฉนั มชี ีวติ ผา่ นคืนน้ีไปได้ มอี ะไร
ทตี่ อ้ งเปลี่ยนแปลงจากเดมิ บ้าง

ความลบั 5 ขอ้ ทคี่ ณุ ต้องคน้ ให้พบก่อนตาย
53

เขาขอดินสอกับกระดาษจากนางพยาบาลโดยไม่รู้ว่าอะไรจะเกิดขึ้นใน 24
ชวั่ โมงถดั ไป จากนนั้ จงึ เขยี นสง่ิ ตา่ งๆ ลงไปหา้ ขอ้ ดว้ ยความกระจา่ งชดั เยย่ี งการตนื่ รู้
แบบเซ็น



• เลน่ มากขนึ้

• รับเล้ยี งเดก็ หนึง่ คน

• ให้สงิ่ ดีๆ กลบั คืน

• ใหเ้ วลากบั ครอบครวั มากขน้ึ

• ก่อตง้ั มลู นิธิ



“คืนนั้นตอนที่ผมนอน ฉากชีวิตท่ีผ่านมาของผมได้ผุดขึ้นในความรู้สึก ผม
ไม่คิดว่าชีวิตตัวเองจะผิดพลาดอะไร แต่ก็รู้ว่าผมไม่ฟังหัวใจตัวเองในเร่ืองสำคัญ
หลายเรอื่ ง”

คนื นนั้ เดวดิ ไม่ไดต้ ายในโรงพยาบาล ไมก่ ส่ี ปั ดาหถ์ ดั มาเขาได้โทรศพั ทถ์ งึ ผม
และพูดว่า “ข่าวดีก็คือผมไม่ตาย ข่าวร้ายก็คือผมยังมีชีวิตและมีรายการที่จะทำ!”
จักรวาลทำให้เขานอนใคร่ครวญและบีบให้เขามีวินัยในการฟัง คราวนี้เขาต้องกล้า
ลงมอื

แลว้ จะทำอยา่ งไรต่อไปกับรายการห้าขอ้ ที่เขียนไว้ในกระดาษดี ตอนนีเ้ ขารู้
แล้วว่าตัวเองทำงานหนักเกินไป ต้องหาเวลาสนุกมากกว่านี้ เขารู้ว่าความใฝ่ฝัน
เรื่องอยากรับเลี้ยงเด็กนั้นสำคัญเกินกว่าจะเลื่อนออกไปอีก เขารู้ว่าตนอยากให้
เวลากบั ครอบครวั มากขนึ้ และเขาเองก็ไมร่ เู้ หมอื นกนั วา่ คำวา่ “กอ่ ตง้ั มลู นธิ ”ิ ผดุ มา
จากไหน สองปีจากนั้นเขาพกรายการน้ีติดตัวไปไหนต่อไหน เขารับเล้ียงเด็กชาย
คนหน่ึงเป็นลูกบุญธรรม เล่นมากกว่าเดิมหลายเท่า เข้าหาครอบครัวมากข้ึน และ
แน่นอนท่สี ุดสองปีใหห้ ลังเขากอ่ ตงั้ มูลนธิ ิในนามบิดาของเขาเอง

แน่นอนว่าเราไม่ต้องรอให้โรคภัยมาเยือนก่อนจึงจะเขียนรายการที่อยาก
ทำในชีวิตออกมาได้ ตามธรรมเนียมของชนพ้ืนเมืองในคาบสมุทรแปซิฟิกตะวันตก

54 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


เฉียงเหนือ มคี ำพงั เพยอยวู่ า่ “วนั น้ีเป็นวันดี เหมาะท่จี ะตาย” แนน่ อน ความหมาย
ก็คือ วันน้ีเป็นวันดีที่เหมาะจะใช้ชีวิตให้เต็มท่ี ถ้าขณะนี้คุณกำลังนอนอยู่บนเตียง
โรงพยาบาล คุณจะเขียนอะไรลงไปในรายการของคุณบ้าง การซื่อสัตย์กับตนเอง
ให้มากข้นึ หมายความว่าฉันต้อง......

จอร์จ ครูสอนวิชาฟิสิกส์วัย 71 ปีเล่าว่า เขาสังเกตเห็นความต่างราว
“ฟ้ากับเหว” ระหว่างนักศึกษาที่เดินตามหัวใจตนกับนักศึกษาท่ีไม่ทำอย่างนั้น
เขาให้คำแนะนำตามแบบอาจารย์แก่ผมอีกคร้ังหน่ึงว่า “ผมบอกนักศึกษาต้ังแต ่
วนั แรกทเี่ รมิ่ เรยี นเสมอวา่ อยา่ ใชว้ ธิ เี รง่ ยดั ความรู้ใสส่ มอง อยา่ หวงั วา่ ถงึ ปลายเทอม
จะตะลุยอ่านหนังสือท่ีความจริงต้องใช้เวลาอ่านเป็นเดือนๆ มันเป็นไปไม่ได้หรอก
ชีวิตก็เหมือนกัน หลายคนพูดอยู่ตลอดว่าสักวันเขาจะเดินตามหัวใจ จะเป็นคนท่ี
ตัวเองอยากเป็นในโลกน้ี ถ้ามีอะไรที่คุณอยากทำ ก็ทำไปเลย ถ้าคุณเดินตามหัวใจ
ตัวเองและตรวจสอบชวี ติ ตลอดเวลา มนั กจ็ ะได้ผล”

นเ่ี องความลับข้อแรก ซื่อสัตย์กบั ตนเอง

ต่อไปนี้เป็นคำถามสี่ข้อ สำหรับใคร่ครวญในแต่ละสัปดาห์ เพ่ือช่วยคุณ
ดำเนินชวี ิตตามความลับขอ้ น้ี



• สัปดาห์น้ีหรือวันนี้ฉันใช้ชีวิตสอดคล้องกับตัวตนภายในของฉัน

มากน้อยเพียงใด / ฉันจะทำอะไรได้บ้างเพื่อให้ชีวิตในวันพรุ่งน้ีหรือ
สัปดาหห์ น้าเขา้ ใกลต้ ัวตนทแี่ ท้จริงมากข้นึ

• สัปดาห์นี้ฉันเป็นคนในแบบที่ฉันอยากเป็นหรือเปล่า / พรุ่งนี้หรือ
สัปดาห์หน้าฉันจะทำอะไรได้บ้างจึงจะเป็นคนในแบบท่ีอยากเป็นให้
มากข้นึ

• ขณะน้ีฉันเดินตามหัวใจของตัวเองอยู่หรือไม่ / การเดินตามหัวใจ
อยา่ งแทจ้ ริงเสียแตต่ อนนม้ี ีความหมายว่าอยา่ งไรสำหรับฉนั

• สัปดาห์หน้าฉันจะดำเนินชีวิตตามความลับข้อนี้ให้มากกว่าเดิม
อย่างไร

ความลับ 5 ขอ้ ท่ีคณุ ต้องคน้ ใหพ้ บก่อนตาย
55

56 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


บทที่ 4

ความลบั ขอ้ ที่สอง :

อย่าปล่อยให้เสียดาย


การเอาชนะความกลัวเปน็ บอ่ เกิดของปัญญา


เบอรท์ รนั ด์ รสั เซลล
์



น้ำตาอนั ขมข่ืนที่สดุ ท่หี ลั่งรดหลมุ ศพ


คือนำ้ ตาทเ่ี สียให้แกว่ าจาท่มี ไิ ด้เปลง่ และการกระทำทมี่ ิไดท้ ำ


แฮเรียต บีเชอร์ สโตว
์

ความลบั 5 ข้อทีค่ ุณต้องคน้ ให้พบก่อนตาย
57




















อ


ะไรคือส่ิงเดียวที่เราจะไม่เสียดายในยามบ้ันปลายชีวิต ผมไม่แน่ใจว่าก่อน
การสนทนากบั คนเหลา่ นผ้ี มจะตอบคำถามนว้ี า่ อยา่ งไร แตต่ อนนผ้ี มแน่ใจวา่
ตนเองจะตอบต่างไปจากเดิม

เป็นไปไดว้ ่าเราทกุ คนกลัวความเสียดายหรอื ความเสียใจใหแ้ ก่อดีตมากทีส่ ดุ
กลัวว่าเราอาจมองย้อนไปในชีวิตและนึกอยากทำส่ิงต่างๆ ให้ต่างจากเดิม จาก
ประสบการณ์ 30 ปีท่ีผ่านมาของผมนั้น ความตายไม่ใช่สิ่งที่เรากลัวที่สุด ซ่ึงการ
สมั ภาษณก์ ย็ นื ยนั ประเดน็ นี้ เมอ่ื เราใชช้ วี ติ อยา่ งเตม็ ทแี่ ละทำในสงิ่ ทหี่ วงั วา่ จะทำแลว้
เราจะยอมรับความตายได้อย่างสง่างาม สิ่งที่เรากลัวมากท่ีสุดคือ กลัวว่าจะไม่ได้
ใช้ชีวิตอย่างเต็มที่เท่าที่ทำได้ กลัวว่าจะถึงบ้ันปลายชีวิตโดยได้พูดเป็นคร้ังสุดท้าย
วา่ “ฉันน่าจะ...”

ดังนั้นหากอยากพบความสุขที่แท้และพบจุดหมายในชีวิต เราต้องยึดถือ
ความลับขอ้ ทสี่ อง นน่ั คอื อย่าปลอ่ ยใหเ้ สยี ดาย ถ้าไมอ่ ยากเสยี ดาย เราตอ้ งดำเนนิ
ชีวิตอย่างกล้าหาญ มุ่งไปยังส่ิงท่ีเราต้องการ ไม่ใช่วิ่งหนีส่ิงท่ีกลัว ถ้าไม่อยาก
เสยี ดาย เราตอ้ งเอาชนะความผิดหวังทีช่ วี ติ หยิบยื่นใหเ้ ราอย่างเล่ยี งไม่พน้

เราขอให้ผู้เข้าสัมภาษณ์แต่ละคนเล่าถึงทางแยกหรือจุดหักเหสำคัญในชีวิต
ถงึ ช่วงเวลาท่ีต้องตัดสินใจเลือกทางใดทางหนึ่ง และให้เล่าว่าการตัดสินใจน้ันส่งผล

58 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


ต่อชีวิตอย่างไร เมื่อย้อนคิดถึงทางแยกสำคัญในชีวิต พวกเขาสังเกตว่าจะมีเร่ือง
ของความเสี่ยงเข้ามาเกี่ยวข้องด้วยเสมอ และตนจำต้องมุ่งไปยังส่ิงท่ีต้องการท้ังๆ
ที่มคี วามกลวั

เป็นท่ีชัดเจนว่าเมื่อถึงบั้นปลายชีวิต เราจะไม่เสียดายหรือเสียใจให้กับ
ความเส่ียงซ่ึงไม่ได้ผลตามคาดหวัง ไม่มีใครพูดว่าเสียดายท่ีพยายามทำอะไรสัก
อยา่ งแล้วล้มเหลว ทวา่ คนส่วนมากกลับพดู ว่าตนยงั เส่ียงไมพ่ อ

การรู้ว่าในตอนท้ายเรามีแนวโน้มที่จะเสียดายสิ่งท่ีเราไม่ได้พยายาม
สามารถส่งผลกระทบใหญ่หลวงต่อการตัดสินใจของเรา ดูเหมือนว่าความล้มเหลว
ไม่ใช่ส่ิงท่ีคนส่วนมากเสียดายจนลืมไม่ลง แต่ส่ิงท่ีพวกเขาจะจดจำไม่มีวันลืมก็คือ
การทตี่ นไมย่ อมเสย่ี งทจี่ ะเผชญิ ความลม้ เหลว อนั ทจี่ รงิ หลายคนทผ่ี มสมั ภาษณบ์ อกวา่
สงิ่ ท่ีพวกเขาเรยี กวา่ “ความลม้ เหลว” มกั กลายเปน็ ช่วงเวลาท่ีไดเ้ รียนรมู้ ากทีส่ ุด

วิธีหนึ่งที่จะเรียบเรียงความคิดน้ีคือ เราไม่มีทางรับประกันได้ว่าชีวิตจะ
สำเรจ็ เสมอไป เพราะในทุกความพยายามยอ่ มเปน็ ไปได้วา่ เราจะล้มเหลว ถ้าเรารกั
กม็ คี วามเส่ยี งท่จี ะถูกปฏเิ สธ ถ้าเราเดินตามความฝนั ก็มคี วามเป็นไปได้ทจ่ี ะผิดหวงั
เรารับประกันความสำเร็จไม่ได้ แต่เรารับประกันความล้มเหลวได้แน่นอนด้วยการ
เลือกที่จะไม่พยายาม การเลือกที่จะเส่ียงแม้ในเรื่องเล็กน้อย สามารถส่งผลเกิน
คาดคิดต่อเส้นทางชีวติ ของคนๆ หนงึ่




ชีวติ ที่ไม่ต้องเสยี ดายในภายหลัง

หมายถงึ ต้องเสีย่ งมากข้ึน




โดนัลด์ อายุ 84 ปีตอนท่ีผมสัมภาษณ์เขา นักจิตวิทยาโดยวิชาชีพท่านน้ี
มองยอ้ นกลบั ไปในชวี ติ ทรี่ มุ่ รวยและมคี วามหมายของตน สงิ่ ทท่ี ำใหช้ วี ติ เขามคี วามสขุ
ทสี่ ดุ เร่อื งหนึ่งได้แก่ ชวี ติ สมรสทย่ี าวนานถึง 56 ปี ภรรยาของเขาเสยี ชวี ิตไปหกปี
ก่อนการสัมภาษณ์ เมื่อถามเขาถึงช่วงเวลาที่เป็น “ทางแยก” ในชีวิต เขาพาผม
ยอ้ นไปในงานเตน้ รำของวิทยาลยั เมอ่ื 62 ปีที่แล้วทันที

ความลบั 5 ข้อทีค่ ณุ ตอ้ งค้นใหพ้ บกอ่ นตาย
59

“ผมเป็นเด็กหนุ่มทีข่ ้ีอาย ขี้อายมากๆ โดยเฉพาะเวลาคุยกบั ผู้หญิง ในงาน
เต้นรำตอนท่ียังเป็นนิสิตใหม่ ผมเห็นสาวสวยคนหนึ่งอยู่อีกฟากหนึ่งของห้อง เธอ
สวมเส้ือสเวตเตอร์สีครีม ผมสีอ่อนๆ และมีรอยย้ิมที่สวยมาก ทันทีที่เห็นผมก็รู้ว่า
ใช่เลย นี่แหละผู้หญิงทผ่ี มจะแตง่ งานด้วย”

หนุ่มโดนัลด์มองไปทั่วห้องก็รู้ได้ว่าเธอเป็นท่ีนิยม สาวน้อยคนอ่ืนๆ ที่อยู่
รอบตัวเธอก็มีคนชอบมากเช่นกัน เขารู้ด้วยว่าสาวๆ ที่มีคนชอบมากย่อมไม่อยาก
คยุ กบั หนุ่มขอ้ี าย นับประสาอะไรจะไปขอเตน้ รำด้วย เขารวู้ ่าหากเดินเข้าไปหาแล้ว
เธอไมย่ อมเตน้ รำดว้ ย ก็จะเส่ียงต่อการถกู หัวเราะเยาะและขายหนา้

“ผมกลืนน้ำลายอึกหนึ่ง แล้วเดินร่ีไปบอกเธอว่า เธอเป็นผู้หญิงที่ผมจะ
แตง่ งานดว้ ย เธอทำทา่ งงๆ และดไู ม่ไดป้ ระทบั ใจอะไร แตก่ ย็ อมเตน้ รำกบั ผม ตอนแรก
เราเต้นกันเพลงเดียว แล้วก็กลายเป็นสองเพลง สามเพลง ช่วงหกอาทิตย์จากน้ัน
ผมตอ้ งตามจบี เธอนดิ หนอ่ ย กอ่ นทเ่ี ธอจะรวู้ า่ การเตน้ รำครง้ั นจี้ ะยาวนานไปตลอดชวี ติ ”

การตดั สนิ ใจเลก็ ๆ ในวยั ยสี่ บิ ตน้ ๆ ...การตดั สนิ ใจวา่ จะเสย่ี งกบั ความลม้ เหลว
ขณะไขว่คว้าสิ่งที่ตนต้องการ....กลายเป็นการตัดสินใจครั้งสำคัญท่ีสุดคร้ังหน่ึงใน
ชวี ติ ของดอน ชีวิตสมรสใหค้ วามหมายหลายอย่างแก่เขา แม้เธอจะเสียชวี ิตไปแลว้
หกปี แต่เขายงั บอกผมวา่ “ไมม่ แี ม้แตว่ นั เดียวท่ผี มจะไม่รูส้ ึกว่าเธออย่ขู า้ งๆ ผม”

ผมยงั สงสยั อยู่ไมว่ ายวา่ อะไรจะเกดิ ขนึ้ หากวนั นน้ั เขากลวั ขายหนา้ หากเขา
ปดิ ประตกู นั้ ความลม้ เหลวดว้ ยการไมท่ ำอะไรเลย ในวยั 84 ปเี ขาจะมองยอ้ นกลบั ไป
และเสยี ดายท่ีไม่เดนิ ไปอีกฟากหนึ่งของหอ้ งเพื่อลองเส่ยี งหรือเปลา่

ใช่ว่าวีรกรรมเล็กๆ น้อยๆ จะต้องทำให้ชีวิตเรามีความหมาย หรือเป็นจุด
เปลยี่ นสำคัญในการแสวงหาความสุขเสียทุกครั้ง แต่เนื่องจากเราไม่อาจรู้ล่วงหน้า
ว่าความเส่ียงใดบ้างท่สี ำคญั เราจึงต้องมงุ่ ไปยังสิง่ ท่เี ราต้องการเสมอ ไม่ใช่ถอยหนี
ส่งิ ท่เี รากลัว

บางทีเราอาจต้องเลือกทางเลือกพ้ืนๆ อย่างเช่น เราจะมีชีวิตอยู่กับความ
กลัวหรือจะจดจ่อกับส่ิงท่ีเราต้องการ แต่ละครั้งที่เราใช้ชีวิตแบบปลอดภัยไว้ก่อน
เราจะถอยห่างจากตัวตนท่ีแท้จริงของเราไปทุกที แต่ละคร้ังที่เราเลือกที่จะไม่มุ่งไป

60 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


ยังสงิ่ ท่ีตอ้ งการ เราก็ไดป้ ลกู ฝงั เมล็ดพนั ธ์แุ หง่ ความเสยี ดายไว้ในอนาคต

ชว่ งเวลาทเ่ี สยี ดแทงใจทส่ี ดุ ครงั้ หนงึ่ ในการสมั ภาษณเ์ กดิ ขนึ้ เมอ่ื ผมคยุ กบั เมย์
ซ่ึงเป็นหญิงวัยเจ็ดสิบเศษ เธอเล่าว่าหลายสิบปีที่ผ่านมาเธอปลุกปล้ำอยู่กับการ
พยายามเขียนหนังสือหกเล่มให้เสร็จ แต่ยังไม่มีเล่มไหนเสร็จสักที ทุกเล่มจะอยู่ใน
คอมพิวเตอร์ของเธอในขนั้ ตอนต่างๆ กนั

เม่ือถามว่าทำไมจึงเขยี นหนังสือไมจ่ บ เธอบอกวา่ “ฉนั ปลอ่ ยใหห้ ลายอยา่ ง
คา้ งคาในชวี ติ ทแี รกคดิ วา่ คงเปน็ เร่ืองการผัดวันประกันพรงุ่ แตพ่ อคิดดูใหด้ ีฉนั ก็ได้
คำตอบว่า ที่เขียนไม่เสร็จก็เพราะถ้าเขียนเสร็จ ฉันจะต้องให้ใครบางคนอ่าน แล้ว
ถ้าฉันให้คนอื่นอ่าน เขาอาจจะบอกว่าฉันเขียนหนังสือไม่เป็น ฉันว่าความกลัวที่จะ
ถกู ปฏิเสธนล่ี ะทำให้ฉนั เขียนหนังสอื ไม่เสร็จสกั ท”ี

ผมเหน็ ใจเธอ หญิงคนนี้อายุ 71 ปแี ลว้ ความกลวั อาจทำให้ชวี ติ นี้เธอไมม่ ี
โอกาสเขียนหนังสือท่ีอยู่ในตัวเธอมาตลอดให้สำเร็จ การปฏิเสธที่เธอกลัวอยู่น้ัน
อาจเกิดขึ้นจริงก็ได้ แต่มันยากที่จะนึกภาพว่า จะมีอะไรเลวร้ายกว่าการตายโดยที่
เรอ่ื งราวในตัวคุณยังอัดแนน่ อยู่ในอก

แต่เราหลายคนต่างทำอย่างนนั้ เพราะกลวั ถูกปฏเิ สธ กลัวล้มเหลว หรอื ไม่
แน่ใจว่าจะประสบความสำเร็จหรือไม่ เราจึงตายพร้อมกับหนังสือของเรา ความ
ใฝฝ่ ันของเรา เรอื่ งราวของเราทอี่ ดั แน่นในหวั อก

เม่ือเราขอให้ผู้คนพูดถึงความเสียดายและความเส่ียง พวกเขามักจะผูกทั้ง
สองอยา่ งเขา้ ดว้ ยกนั ผมเรมิ่ ตระหนกั เชน่ กนั วา่ คนเหลา่ นี้ไมเ่ พยี งเลา่ ถงึ ประสบการณ์
ของตน แต่ยังเล่าจากการได้เห็นส่ิงท่ีเกิดข้ึนกับชีวิตอ่ืนมาหลายสิบปี หากใช้ชีวิต
มานานพอ คุณจะสังเกตเห็นชีวิตของคนอื่นๆ มากมาย และความลับของการ
ดำเนนิ ชวี ิตกจ็ ะปรากฏขึน้ จากเรอ่ื งราวเหลา่ นัน้

พอล ในวัย 76 ปี ประสบความสำเร็จจากธุรกิจให้คำปรึกษาแก่องค์กร
ธรุ กิจต่างๆ เขามเี พ่อื นมากมาย ไดท้ ำงานในประเทศตา่ งๆ กวา่ 70 ประเทศ และมี
ชีวิตสมรสยาวนานหลายปี งานส่วนหนึ่งของพอลคือการให้คำปรึกษาแก่ผู้บริหาร
ระดบั แนวหนา้ จากหลากหลายบรษิ ัท

ความลบั 5 ขอ้ ทีค่ ณุ ตอ้ งคน้ ใหพ้ บก่อนตาย
61

“ผมทำงานกับพวกหวั กะทิท่ีมหี น้าทต่ี ้องตัดสนิ ใจมาหา้ สบิ ปีแลว้ สิ่งที่ผมพบ
คอื คนที่มอี ายหุ ลายๆ คนจะเสียดายทไ่ี ม่ได้ทำอะไรบางอย่าง เสียดายท่ีไม่ได้ฉวย
โอกาส คนเราจะเสยี ดายสง่ิ ทต่ี วั เองไม่ไดท้ ำ ยงิ่ กวา่ เสยี ดายสง่ิ ทที่ ำไปแลว้ ความกลวั
ท่ีสุดในบั้นปลายชีวิตก็คือ กลัวว่าท่ีผ่านมาคุณไม่พยายามเสี่ยงกับเรื่องไหนท้ังน้ัน
และไม่ได้ทำส่ิงผดิ พลาดอะไรเลย”

เคน “กลั บกประจำเมอื ง” วยั 63 ปแี หง่ วอคอน ไอโอวา กเ็ ลา่ เรอ่ื งทำนองนี้
ใหผ้ มฟงั ทวา่ ไม่ใชเ่ รอื่ งราวของผบู้ รหิ ารระดบั สงู จากโลกธรุ กจิ แตเ่ ปน็ ของชาวบา้ น
ในเมอื งเลก็ ๆ แถบมดิ เวสเทริ น์ แหง่ หนง่ึ “มสี ามภี รรยาคหู่ นง่ึ ในเมอื งของเรา สามเี ปน็
มะเร็งและตายภายในเวลาท่ีส้ันมาก ภรรยาของเขาเสียดายท่ีไม่ได้เดินทาง หรือ
ทำอะไรตอ่ มอิ ะไรทเ่ี คยคยุ กนั วา่ อยากทำ นเี่ ปน็ ความกลวั ทรี่ า้ ยแรง กลวั วา่ จะไม่ไดท้ ำ”

ท่ีสะท้อนได้ชัดที่สุดคือ เม่ือผมขอให้คนกว่า 200 คนบอกว่า ถ้าย้อนเวลา
กลับไปบอกตนเองในวัยหนุ่มได้ พวกเขาอยากบอกอะไร คำตอบหนึ่งที่ทุกคนตอบ
เหมือนกันหมดคือ ให้เสย่ี งมากกวา่ เดมิ ตัวอยา่ งเช่น เกรก็ วัย 60 ปี บอกผมวา่
“ไม่ได้หมายความว่าคุณอยากจะเสี่ยงทางกายมากกว่าเดิม แต่หมายถึงการเสี่ยง
ทางใจ เสยี่ งไขว่คว้าสง่ิ ท่ีคณุ ต้องการในชวี ติ ใหถ้ ึงทส่ี ดุ ”

หลายคร้ังระหว่างสัมภาษณ์ ผู้คนต่างพูดถึงช่วงเวลาท่ีตนได้ลองเส่ียง ว่า
มันคือข้ันตอนสำคัญบนเส้นทางสู่ความสุข ฮวนนาในวัยหกสิบเศษบอกผมเรื่อง
โอกาสในการทำงานท่ีเธอได้รับตอนอยู่ในวัยห้าสิบเศษ ก่อนหน้าน้ันเธอเข้าไปมี
บทบาทด้านการพัฒนาความเป็นผู้นำในชุมชนชาวฮิสแปนิค เม่ือตัดสินใจออกจาก
องค์กรที่ทำงานมาหลายปี (ขณะเดียวกันก็ออกจากบ้านที่อาศัยมาถึง 27 ปี) เธอ
ค้นพบทันทีว่าตน “เคว้งคว้างกลางทะเลทราย” การเข้าไปในโลกแห่งการพัฒนา
ภาวะผู้นำกับองค์กรซ่ึงเข้าถึงกลุ่มชนได้กว้างข้ึนน้ัน ให้ความรู้สึกเหมือนเป็นย่าง
ก้าวสำคัญ “ฉันใช้ชีวิตทั้งชีวิตอยู่ในชุมชนของฉันเอง ไม่เคยอยู่ต่อหน้าผู้ฟังที่เป็น
คนผิวขาวทั้งหมด ฉันเลยต้องเรียนรู้หลายอย่างกันใหม่” เธอเช่ือเช่นเดียวกับ
หลายคนที่ผมสัมภาษณ์ว่า การยอมเสี่ยงเป็นปัจจัยหลักท่ีทำให้ชีวิตเติมเต็มมากขึ้น
“มันขยายชีวิตฉันออกไป ทุกวันนี้ฉันรู้แล้วว่าถ้าไม่ยอมเส่ียง ฉันก็ไม่มีโอกาสเปิด

62 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


รบั โลกใบใหมท่ ีร่ อคอยชีวิตฉันอย”ู่ เธอยังเขียนหนังสอื หลายเลม่ เก่ยี วกบั ภาวะผนู้ ำ
ในวัฒนธรรมที่แตกต่างกัน ซึ่งคงไม่มีทางเขียนได้หากยังอยู่ในความปลอดภัยของ
โลกเดมิ




ความลับของการไมเ่ สยี ดาย




ส่ิงน้ีก่อให้เกิดคำถามที่สำคัญกว่ากล่าวคือ เราจะเส่ียงให้มากขึ้นอย่างไร
ในขณะมุ่งไปยังสิ่งที่เราต้องการ เราจะดำเนินชีวิตอย่างไรจึงจะไม่เสียดายย่างก้าว
ทเี่ ราไม่ไดเ้ ลอื ก

ครูท่ีดีที่สุดสำหรับกระบวนการน้ีอาจเป็นหญิงในวัยหกสิบเศษ ซ่ึงเติบโตใน
ประเทศเยอรมนีระหว่างสงครามโลกคร้ังที่สอง เธอมองย้อนกลับไปในชีวิตและ
บอกผมว่า ช่วงหัวเล้ียวหัวต่อสำคัญท่ีสุดเป็นช่วงที่เธอต้องลงมือทำอย่างกล้าหาญ
และไม่กลัว เช่น หลังสงครามทุกอย่างในเยอรมนีมีแต่ความยากลำบาก เอลซาใน
วัยย่ีสิบสองยอมเส่ียงเป็นครั้งแรกจากบรรดาความเส่ียงที่มีความหมายครั้งต่างๆ
ในชีวิต เธอตัดสินใจย้ายไปอยู่แคนาดาและเริ่มชีวิตใหม่ท่ีน่ัน เวลาน้ันเธอไม่รู้จัก
ใครเลยในแคนาดา ท้ังยังไม่มีความหวังว่าจะได้งานและไม่รู้ภาษา เธอบอกผมว่า
เม่ือนึกถึงความหลัง แม้เธอจะรู้สึกว่าเป็นการตัดสินใจที่เส่ียง แต่มันกลับเป็น
จดุ เปลีย่ นสำคัญทส่ี ุดในชีวิตเธอ

ผมถามเธอว่าทำไมจึงยอมเสี่ยงครั้งสำคัญนั้น เธอบอกว่า “เวลาพิจารณา
ความเสี่ยง ฉันจะเร่ิมจากการนึกภาพส่ิงที่ดีที่สุดท่ีอาจเกิดข้ึนจากการเสี่ยงนั้น
คิดถึงทุกอย่างที่อาจเป็นจริงถ้าเส่ียงแล้วได้ผล แล้วก็นึกภาพสิ่งเลวร้ายท่ีสุดที่อาจ
เกิดขึ้นถ้าเส่ียง ฉันถามว่าตัวเองจะจัดการกับสิ่งเลวร้ายที่สุดได้หรือเปล่า ทุกครั้ง
ฉันรู้ว่าฉันรับมือได้ ฉันอาจย้ายไปอยู่แคนาดาแล้วไม่ได้เรื่องได้ราว อาจสิ้นเน้ือ
ประดาตวั และอยูต่ วั คนเดยี ว แตฉ่ ันรู้ว่าฉันจะกลบั บา้ นเมื่อไหรก่ ็ได้ แลว้ ฉันกค็ ิดถึง
สง่ิ ทดี่ ๆี ทง้ั หลายทอี่ าจเกดิ ขน้ึ ฉนั จะไดเ้ รม่ิ ชวี ติ ใหม่ จะมเี พอื่ นหลายคน จะมคี วามรกั
จะเลี้ยงลูกๆ ในประเทศใหม่ ฉันเก็บภาพน้ีไว้ในความคิดตลอดเวลา พอเร่ิมโลเล

ความลับ 5 ขอ้ ท่คี ณุ ต้องคน้ ให้พบกอ่ นตาย
63

ฉันจะคิดถึงสิ่งท่ีดีท่ีสุดที่กำลังไขว่คว้าอยู่ และจะเตือนตัวเองตลอดว่าการเดินหนี
สงิ่ ดีๆ ทีอ่ าจเกดิ ขน้ึ นน้ั เลวร้ายกว่าผลจากความลม้ เหลวเสียอกี ”

ทว่าเราหลายคนดำเนินชีวิตในทางตรงกันข้าม เม่ือพบกับความเส่ียง เรา
จะวาดภาพสิ่งเลวรา้ ยท่สี ดุ ที่อาจเกดิ ขนึ้ และชภู าพน้ีนำหน้า

น่ีอาจเป็นเหตุให้ดอนเดินไปหาสาวน้อยคนนั้นขณะอยู่ในงานเต้นรำของ
วิทยาลัย (สาวน้อยคนดังที่อยู่ท่ามกลางสาวน้อยคนดังอื่นๆ) เขารู้ว่าเขารับได้
ถา้ ตอ้ งถกู หวั เราะเยาะ แต่จะรับไม่ไดถ้ า้ เขาเดินหนจี ากผูห้ ญงิ ที่ร้สู กึ วา่ ควรแต่งงาน
ด้วย หากเมย์ หญิงวัยหกสิบเศษกับหนังสือหกเล่มท่ีเขียนไม่เสร็จน้ัน จดจ่อกับสิ่ง
ที่ดีท่ีสุดที่อาจเกิดข้ึนจากการเขียนหนังสือให้ลุล่วง จดจ่อกับความรู้สึกแห่งความ
สำเร็จ ภาพนั้นอาจชนะความกลัวว่าจะล้มเหลวก็เป็นได้ หลังจากฟังคนเหล่าน ้ี
ผมแน่ใจว่า เรารับมือกับการปฏิเสธท่ีลอดเข้ามาในกำแพงของเราได้ แต่การนอน
อยู่บนเตียงก่อนตายพร้อมความรู้สึกอยากเขียนหนังสือท่ีเร่ิมต้นไว้ให้เสร็จ หรือ
อยากเดนิ ทางไปยงั ทท่ี เี่ ราอยากไปเสมอมานนั้ เปน็ ความเปน็ ไปไดท้ เี่ ลวรา้ ยทส่ี ดุ จรงิ ๆ

ขณะที่ผมเติบโตในนิวยอร์กซิตี้ระหว่างช่วงสงครามเย็น สงครามนิวเคลียร์
มีทีท่าว่าจะเกิดข้ึนจริง ผมเรียนอยู่ช้ันประถมปีท่ีสอง ตอนท่ีจอห์น เคนเนดี้ ถูก
ลอบสงั หาร ผมจำการซ้อมหลบภยั จากการโจมตีทางอากาศได้ตดิ หตู ิดตา เราได้ชม
ภาพยนตร์เกี่ยวกับการทดลองระเบิดปรมาณู เห็นบ้านเรือนระเบิดและหายวับไป
กบั ตา ทกุ 2-3 เดอื นเราตอ้ งซอ้ มหลบภยั ทางอากาศเพอ่ื เตรยี มตวั รบั “ระเบดิ ” ทจ่ี ะ
มาเยอื น ทกุ วนั นผ้ี มยงั จำความรสู้ กึ ทก่ี ลวั วา่ สกั วนั ผมจะนงั่ อยทู่ ี่โตะ๊ เรยี นแลว้ ชวี ติ ทผี่ ม
รู้จักก็จบสิ้นลง เม่ือเสียงหวอเตือนภัยดังข้ึน คุณครูจะให้เราลงไปหลบใต้โต๊ะเรียน
ผมรู้สกึ วา่ โต๊ะไมเ้ กา่ ๆ ชนิดที่ต่อติดกับเกา้ อ้ีน้ันคงชว่ ยปกป้องอะไรไม่ได้เทา่ ไร

คร้ังหนึ่งระหว่างซ้อมหลบภัย เพื่อนของผมท่ีช่ือเคนนี เดินไปตรงหน้าต่าง
ขณะทค่ี นอน่ื ๆ พากนั มดุ ใต้โตะ๊ คณุ ครเู อด็ วา่ “ทำอะไรนะ่ มดุ ใต้โตะ๊ เดยี๋ วน!ี้ ” เคนนี
ตอบวา่ “คณุ ครบู ราวนฮ์ ะ ถา้ พวกนนั้ จะมาเอาชวี ติ ผมไป ผมขอยนื ดแู สงสวา่ งดกี วา่
ลงไปซ่อนใต้โต๊ะ!”

64 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


เราหลายคนมดุ ใต้โตะ๊ ตลอดชวี ติ โดยเชอื่ วา่ ความลม้ เหลวและการถกู ปฏเิ สธ
เป็นสิ่งเลวร้ายที่สุดที่อาจเกิดขึ้นกับเรา แต่ผู้เข้าสัมภาษณ์ 200 คนพาผมไปพบ
บทสรุปที่ต่างออกไปว่า สิ่งที่เราควรกลัวมากท่ีสุดคือกลัวจะเสียดายที่ไม่ได้ลอง
พยายาม




เลอื กเสน้ ทางทจ่ี ะสรา้ งเรอ่ื งราวอนั เยย่ี มยอดทส่ี ดุ




เราควรใช้ชีวิตอย่างไรจึงจะไม่เสียดายในภายหลัง ในอารัมภบทของ
หนงั สอื ผมอา้ งถงึ ผหู้ ญงิ ทชี่ อ่ื มารก์ าเรต็ เธอบอกผมวา่ เธอพยายามใชช้ วี ติ จากมมุ มอง
ของหญิงชราที่น่ังเก้าอ้ีโยกตรงระเบียงบ้าน โดยบอกว่าเมื่อมีเรื่องต้องตัดสินใจ
เธอจะถามตวั เองวา่ “หากฉันเป็นหญงิ ชราทน่ี ั่งคดิ เกย่ี วกับชวี ิตอยบู่ นเก้าอี้โยก ฉนั
จะนึกอยากให้ตัวเองตัดสินใจอย่างไรกับเร่ืองราวในอดีต” เธอบอกว่าคำตอบจะ
ชัดเจนข้ึนในเกือบทุกกรณี ว่าเธอควรเลือกเส้นทางใดหรือควรตัดสินใจอย่างไร
ดีนา เมทซ์เจอร์ นักเขียนนามอุโฆษและผู้ชี้แนะด้านจิตวิญญาณกล่าวไว้ว่า
“จงเลือกเส้นทางท่จี ะเอือ้ ใหเ้ กิดเรอื่ งราวอนั เยยี่ มยอดทสี่ ดุ ”

นี่เป็นวิธีที่น่าสนใจหากแต่เรียบง่าย เพื่อจะได้ ไม่ต้องรู้สึกเสียดายหรือ
เสยี ใจในภายหลงั เราจะมองไปขา้ งหน้าและถามตนเองเสมอวา่ เมอื่ ฉนั แก่ชราหรือ
เม่ือเข้าสู่บั้นปลายชีวิต ฉันจะเสียดายหรือไม่ท่ีตัดสินใจเลือกเช่นน้ี วิธีใช้ชีวิตใน
ปัจจบุ ันจะพาฉันไปสูท่ างแห่งความเสยี ใจภายหลังหรือไม่

ชว่ งเร่ิมเปน็ ผู้ใหญผ่ มมีโอกาสทำส่ิงท่ีนา่ สนใจหลายอยา่ ง ขณะฟงั เรื่องราว
ชีวติ ของผคู้ นผมตระหนักวา่ บางเร่อื งทผ่ี มเสยี ดายที่สุดจะเกีย่ วข้องกับโอกาสต่างๆ
ที่ผมโยนท้ิงไป บ่อยครัง้ กเ็ พราะความกลวั ช่วงเวลาทำนองนเี้ กิดขนึ้ คร้งั หน่งึ ขณะที่
ผมอยู่ในวิทยาลัยสงฆ์ และกำลังศึกษาเพ่ือเป็นอนุศาสนาจารย์ ผมได้รับข้อเสนอ
ให้ ไปฝึกงานอนุศาสนาจารย์ภาคฤดูร้อนสองคร้ังในอุทยานแห่งชาติสองแห่งของ
อเมรกิ า (แกรนด์ เตตนั และ เชนันโดฮ)์ ผมรกั ธรรมชาติมาตลอด แต่ผมเติบโตมา
ในเมอื งใหญ่ และไมเ่ คยมีโอกาสใช้เวลาตามป่าตามเขานานๆ การทำงานในอุทยาน

ความลบั 5 ขอ้ ท่ีคณุ ตอ้ งค้นใหพ้ บก่อนตาย
65

เป็นความคิดทนี่ ่าสนใจ ใจหน่ึงผมรวู้ ่าประสบการณ์นี้หาค่ามิได้ แต่ตอนน้นั ผมกำลัง
มีความสัมพันธ์และกังวลว่าจะต้องห่างจากเธอคนน้ันราว 2-3 เดือน สุดท้ายจึง
ปฏิเสธโอกาสไปทั้งสองคร้ัง ทุกวันนี้ผมเช่ือว่า หากผมนึกภาพว่าตนเป็นชายชราที่
น่ังอยู่ตรงระเบียงบ้าน ผมอาจได้ยินตนเองพูดว่า “ถ้าความสัมพันธ์น้ันม่ันคง มัน
ยอ่ มทานทนตอ่ การพลดั พรากจากกนั แตค่ ณุ รกั ธรรมชาตแิ ละอาจไมม่ ีโอกาสแบบนี้
อกี ” ปรากฏวา่ ความสัมพันธ์นัน้ ไมย่ ัง่ ยืนและโอกาสก็ไมย่ อ้ นมาอีกเลย

มตี ัวอย่างท่ีใกล้กวา่ น้นั จากชวี ิตของผมเอง ปีทแ่ี ลว้ เพื่อนรกั คนหน่งึ หยบิ ยืน่
โอกาสให้ผมไปแอฟริกาตะวนั ออกกับชายวยั กลางคนอีก 15 คนเป็นเวลาหนึง่ เดอื น
เพือ่ พบปะกบั ผอู้ าวโุ สในชนเผา่ พืน้ เมอื งและตง้ั ค่ายในปา่ เขา เหมอื นฝนั เปน็ จรงิ เลย
ทเี ดยี ว แตต่ อนนน้ั เปน็ ชว่ งทผี่ มงานชกุ ทสี่ ดุ ในรอบปี ซง่ึ ถา้ เดนิ ทางผมจะตอ้ งเสยี เวลา
ทำงานไปมาก คราวนี้ผมไปเยี่ยมชายชราบนระเบียงบ้าน เขาบอกผมว่า “พอคุณ
อายุเท่าผม คุณจะไม่เสียดายเงินท่ีตัวเองเสียไปในเดือนน้ี แต่แอฟริกาจะอยู่ในใจ
คุณตลอดไป” ผมเดินทางไปสำรวจหลากหลายวัฒนธรรมท่ีน่าพิศวง ได้เห็นป่าดง
พงไพรแสนอัศจรรย์ซ่ึงไม่เคยเห็นมาก่อน และยังคิดถึงครอบครัวของผม ความ
คิดถึงเตือนผมว่าพวกเขามีความหมายกับผมมากแค่ไหน ขณะอยู่ในแทนซาเนีย
ผมนง่ั เคยี งขา้ งกบั ผอู้ าวโุ สของเผา่ และเกดิ ความคดิ ทจ่ี ะทำโครงการนี้ ความกงั วลวา่
การเดนิ ทางจะรบกวนกำหนดการท่ี “ยงุ่ ตลอด” เกอื บทำใหผ้ มไม่ไดร้ บั ประสบการณ์
ที่สำคัญท่ีสุดครง้ั หนึง่ ในชวี ิต

การสนทนาอันเป็นบ่อเกิดของหนังสือเล่มนี้สอนผมหลายอย่าง แต่คำสอน
สำคญั ที่สุดเก่ียวกบั ความลับข้อที่สองคอื จงทำทุกอย่างใหแ้ น่ใจวา่ เราได้ลองหรอื ใช้
ความพยายามกับส่ิงท่ีเราต้องการในชีวิตแล้ว เพราะเรามักไม่เสียดายท่ีพยายาม
แลว้ ล้มเหลว บทเรยี นทีส่ ำคัญเปน็ อันดับสองคือ หากมคี วามสมั พนั ธท์ ี่ต้องเยยี วยา
จงเยียวยาเสียแต่ตอนนี้ ผมถามผู้คนเก่ียวกับความเสียดายในชีวิต ส่วนมากพวก
เขาจะพูดถึงผู้คนในชีวิตของตน พูดถึงเร่ืองราวที่ค้างคาใจ พูดถึงคำพูดท่ีไม่ได้พูด
พดู ถงึ ความสมั พนั ธอ์ ันแตกรา้ วที่ไม่ได้รบั การเยยี วยา

66 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


ใชช้ วี ติ ราวกบั เวลาของคณุ เหลอื นอ้ ย




ชว่ งหลายปที ่ีผา่ นมา ผมดำเนนิ การฝึกอบรมด้านการพัฒนาชวี ิตสว่ นบุคคล
และพัฒนาภาวะผูน้ ำมากมาย โดยรว่ มงานกับเพือ่ นรกั ของผมทช่ี อื่ ดร.เดวดิ คูฮ์ล
ผู้เป็นทั้งนักจิตวิทยาผู้เชี่ยวชาญและนักประพันธ์ ในช่วงฝึกปฏิบัติเราได้สร้างแบบ
ฝึกหัดให้ผู้เข้าอบรมนึกภาพตนเองว่ามีเวลาชีวิตเหลืออยู่เพียงหกเดือน เราบอกว่า
พวกเขามิอาจแน่ใจได้ว่าเวลาหกเดือนนี้จะเป็นช่วงที่สมบูรณ์พูนสุขหรือยากลำบาก
จากนัน้ จงึ กำหนดใหท้ ุกคนเร่ิมนบั ถอยหลงั ต้งั แตว่ ันทเ่ี ข้าฝกึ อบรมนั้นเลย

เราพูดว่า “ลองคิดว่าถ้าหกเดือนจากน้ีคุณจะตาย อะไรคือห้าส่ิงที่คุณต้อง
ทำก่อนถึงวันน้ัน” ความน่ิงเงียบปกคลุมไปทั่วท้ังห้องและมักถูกกลบเกลื่อนด้วย
อารมณ์ขันแบบเจื่อนๆ ทุกคนเขียนส่ิงที่ต้องทำภายในหกเดือนออกมา ซ่ึงส่วนมาก
จะเหมอื นๆ กันเก่ยี วกับความสมั พนั ธ์ท่ีตอ้ งเยยี วยา บางครง้ั ก็เขียนถงึ ความใฝ่ฝันท่ี
ผดั ผอ่ นมาชา้ นาน เมอื่ ทกุ คนเขยี นรายการเสรจ็ เราจงึ ถามวา่ “ถา้ คณุ จะมชี วี ติ อกี แค่
หกเดือน และสิ่งท่ีอยู่ในรายการน้ันเป็นสิ่งที่คุณต้องทำ ถามว่ามันยังสำคัญไม่มาก
พอทจี่ ะลงมอื ทำตงั้ แตต่ อนนห้ี รอื ไมว่ า่ คณุ จะมเี วลาเหลอื อยเู่ ทา่ ไรกต็ าม” สง่ิ ทช่ี ดั เจน
สำหรบั ทกุ คนโดยไมต่ อ้ งพดู ออกมากค็ อื ในตอนนเ้ี รากอ็ ยู่ในสภาพเชน่ นนั้ แลว้ เราอาจมี
เวลาเหลืออยเู่ พียงหกเดอื นจรงิ ๆ กเ็ ป็นได้ การถามตนเองวา่ หากมีเวลาเหลือแคน่ น้ั
เราจะใช้ชวี ิตอยา่ งไร ถอื เป็นวธิ ีทีด่ ีในการดำเนินชีวิตโดยไม่ตอ้ งเสยี ดายในภายหลัง

บอ๊ บ นกั ชวี วทิ ยาวยั 59 ปีพดู กับผมด้วยความสะเทือนใจวา่ ทำอย่างไรเรา
จะไมม่ องกลบั หลงั ดว้ ยความเสยี ดายในเรอ่ื งความสมั พนั ธท์ เี่ รามตี อ่ ผคู้ น “ถงึ จดุ หนง่ึ
ผมกับพ่อแม่ก็มองหน้ากันไม่ติด พวกท่านไม่ยอมรับการแต่งงานของผม ถึงข้ันไล่
ผมกบั คหู่ มน้ั ออกจากบา้ น ทา่ นบอกวา่ ถา้ ผมเหน็ คหู่ มนั้ ดกี วา่ พอ่ แมต่ วั เองกอ็ อกไปได้
เลย เราห่างกันไปหลายปี แต่หลายปีต่อมาผมก็ตัดสินใจว่า จะต้องกลับไปคุยกับ
พวกทา่ นและปรบั ความเขา้ ใจกนั หลายคนปลอ่ ยใหเ้ รอ่ื งแบบนคี้ า้ งคา พอถงึ บนั้ ปลาย
ชีวิตมนั จะตามไปหลอกหลอนคุณ อยา่ งนอ้ ยท่สี ุดคุณตอ้ งลองพยายามด”ู

ความลบั 5 ข้อทคี่ ณุ ต้องคน้ ให้พบก่อนตาย
67

ลซู ่ี ในวยั เจด็ สบิ เศษ เคยมเี รอื่ งระหองระแหงกบั คณุ แมน่ านหลายปี สองแมล่ กู
เกอื บไมพ่ ดู กนั เลยตลอด 20 ปสี ดุ ทา้ ยของชวี ติ ผเู้ ปน็ แม่ “หากยอ้ นเวลาได้ ฉนั อยาก
เขา้ ไปใกล้ชิดพดู คยุ กบั ทา่ นให้เรว็ กวา่ นี้ และพยายามใหท้ า่ นเหน็ ถึงวิธีที่เราจะแสดง
ความรกั ตอ่ กัน ฉันจะพดู กบั ทุกคนที่รบั ฟงั วา่ ถา้ มอี ะไรต้องพดู กจ็ งพูดออกไปเรว็ ๆ
แมค้ ุณจะรสู้ กึ ว่ายังไม่พร้อมก็ตาม”

หลายปีก่อนผู้หญิงคนหน่ึงช่ือเบ็ตตี้ได้เข้าอบรมหลักสูตรที่ผมจัดข้ึน ผมพูด
เร่ืองความรู้สึกเสียดายในภายหลัง รวมถึงเร่ืองว่าเรามักจะมีความสัมพันธ์ที่ต้อง
เยียวยา ผมขอให้ทุกคนเขียนชื่อคนท่ีพวกเขามีเรื่องบาดหมาง แล้วขอให้นึกภาพ
ชีวิตในบั้นปลายว่า กำลังน่ังอยู่ตรงระเบียงบ้านและแก่ชราเต็มที พวกเขาอยากให้
คนชราคนน้ันเป็นอย่างไร

ไม่ก่ีสัปดาห์ให้หลัง ผมได้รับจดหมายของเบ็ตตี้ เธอบอกว่าเธอกับลูกชาย
ไมพ่ ดู กันเกอื บ 20 ปีแล้ว หลายปที บ่ี าดแผลถกู ปล่อยทง้ิ ไวท้ ำให้แผลเลก็ กลายเปน็
แผลใหญ่ ไม่มีใครยอมพูดหรือเข้าหาอีกฝ่าย หลังการอบรมคร้ังนั้น เธอจึงคิดถึง
การเป็นหญิงชราและตัดสินใจว่า เธอจะต้องเสียใจหากไม่พยายามสมานแผลความ
สัมพันธ์ ในจดหมายทเี่ ธอเขียนถงึ ผมบอกว่า “ฉันรู้ว่าถา้ ฉนั พยายามเข้าหาแล้วเขา
ปฏิเสธ ฉันจะยงั มีชวี ิตอยู่ได้ แตฉ่ ันจะอยู่ไม่ได้ถา้ ไมล่ องพยายาม”

เธอโทรศัพท์หาเขาและบอกเขาว่าเธอรู้สึกอย่างไร เธอพูดว่า “ทุกวันน้ีแม่
จำไม่ได้แล้วด้วยซ้ำว่าเกิดอะไรข้ึนระหว่างเรา ตอนน้ันมันอาจเป็นเรื่องสำคัญ แม่
เสียใจในส่วนของแม่ แต่ 20 ปีถือว่านานเกินไปสำหรับคนเคยกอดกัน” ลูกชาย
ตอบสนองจากน้ำเสียงและการพูดจา ท้ังสองฝ่ายโยนความเจ็บปวดท่ีส่ังสมมา
หลายปที ้งิ ไป ความเสียใจทเ่ี กือบตอ้ งเกดิ ขน้ึ ในบนั้ ปลายชีวติ ได้เลือนหายไปเชน่ กัน

ผมถามบ๊อบ ซ่ึงเป็นเพ่ือนของผมที่ขณะน้ีอยู่ในวัย 60 ปีว่า เขากลัวตาย
หรือเปล่า เขาบอกว่า “ผมไมก่ ลวั ตาย เวลาท่ผี มตาย ผมจะตายพร้อมรอยย้มิ ผม
รสู้ กึ ดีกบั ชวี ติ ตวั เอง กบั สิง่ ที่ผมท้ิงไว้ และกบั วธิ ีท่ีผมใช้ชวี ิต” นี่เป็นรางวลั ของชีวิต
ที่ปราศจากความเสียดาย

68 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


ชีวิตมิได้เพียบพร้อมเสียทุกอย่าง ไม่ว่าเราจะดำเนินชีวิตอย่างระมัดระวัง
เพียงใด ก็ต้องมีความรู้สึกเสียดายหรือเสียใจให้แก่เร่ืองราวในอดีตอยู่บ้าง แม้แต่
ผู้ท่ีถูกเรียกขานจากผู้อ่ืนว่ามีปัญญาวิจารณญาณมากที่สุดบางคนยังยอมรับว่า
ตนรู้สึกเสียใจหลายเร่ือง ไม่ว่าจะดำเนินชีวิตได้ดีแค่ไหน เราจะรู้สึกเสียใจกับอะไร
บางอย่างเสมอ ทว่าผู้มีปัญญาท้ังหลายได้แสดงให้ผมเห็นว่า พวกเขาจัดการกับ
ความรู้สกึ เสยี ใจอย่างไร




เลิกเสียใจแกอ่ ดีตเป็นดีทสี่ ุด




หลายคนบอกผมว่า สำคัญมากท่ีเราต้องไม่หมกมุ่นกับความเสียใจในอดีต
หรืออย่ารุนแรงกบั ตนเองจนเกนิ ไป ตอนทผี่ มสมั ภาษณจ์ อห์น เขาอายเุ กือบ 94 ปี
แล้ว และได้ตงั้ ขอ้ สงั เกตที่เฉียบแหลมเก่ียวกบั ความเสียใจนี้ ชว่ ง 35 ปแี รกของวัย
หนุ่มเขาทำงานเป็นนักหนังสือพิมพ์ของพรรคคอมมิวนิสต์ในแคนาดา ด้วยเหตุท่ี
เป็นคนหนุ่มที่มีอุดมการณ์ และจิตใจถูกปลุกเร้าจากสิ่งอยุติธรรมท่ีพบเห็นในโลก
ช่วงที่เป็นวัยรุ่น เขาจึงตัดสินใจอุทิศชีวิตการทำงานเพ่ือ “พรรค” ซ่ึงเขาและ
หลายๆ คนในช่วงนน้ั ตา่ งมองวา่ เปน็ เคร่ืองมอื สรา้ งความยตุ ิธรรมแก่สังคม หลายปี
ผา่ นไปเขามีเหตผุ ลหลายประการท่จี ะสงสัยเป้าหมายและวิธกี ารของพรรค แตก่ ย็ งั
ทำงานให้พรรคด้วยความหวังว่าสิ่งต่างๆ จะเปลี่ยนไป เมื่อมีโอกาสทำงานเป็น
บรรณาธกิ ารของนิตยสารคอมมิวนิสต์ระดับนานาชาตใิ นกรุงปราก เขาเร่มิ เหน็ แสง
ความหวังรำไร ปีนั้นคือ ค.ศ. 1968 มีขบวนการปฏิรูปเกิดขึ้นในเช็กโกสโลวะเกีย
เพอื่ ให้ “สงั คมนยิ มมีโฉมหนา้ เปน็ มนษุ ย”์ แตค่ วามหวงั กลบั ถกู ทำลายอยา่ งเหยี้ มโหด
เมอื่ กองทพั รถถงั ของรสั เซยี ยาตราเขา้ ไปในประเทศ และบดขยขี้ บวนการปฏริ ปู ใหม่
บดขยค้ี วามศรทั ธาทจ่ี อหน์ มตี อ่ พรรค เขาพดู วา่ นน่ั เปน็ “ฟางเสน้ สดุ ทา้ ย” โดยหลงั จาก
กลบั แคนาดาได้ไม่นาน เขากล็ าออกจากพรรค

แต่เขาไม่ปล่อยให้ความเสียใจบดขยี้เขา นี่เป็นลักษณะร่วมของคนท่ีเรา
สมั ภาษณ์ ผมเรม่ิ ตระหนกั วา่ คนเหลา่ นม้ี ไิ ดผ้ ดิ หวงั นอ้ ยไปกวา่ เรา หรอื มที างออ้ มอน่ื

ความลบั 5 ขอ้ ที่คุณต้องคน้ ใหพ้ บก่อนตาย
69

มากกวา่ เพยี งแตพ่ วกเขามวี ธิ จี ดั การแตกตา่ งไปจากเราเทา่ นน้ั ดงั ทจี่ อหน์ บอกผมวา่
“ครึ่งแรกของชวี ติ ผม ความหมายชีวติ จะผูกอยู่กับความหวังที่จะเปลยี่ นโลกใหด้ ขี น้ึ
จากนนั้ กต็ าสวา่ งดว้ ยความขมขนื่ เมือ่ ตกอยู่ในสภาพนค้ี ุณคงผดิ หวังเสยี ใจและบาง
คร้ังก็สงสัยว่า ฉันเสียเวลาเปล่าไปหรือไม่ ฉันรู้ว่าฉันมีประสบการณ์มากมาย แต่
บางทกี อ็ ดสงสยั ไม่ไดว้ า่ ชวี ติ จะเปน็ อยา่ งไรถา้ ฉนั เลอื กอกี เสน้ ทางหนงึ่ แทน แตค่ ณุ มี
ชวี ติ อยกู่ บั คำวา่ ‘ถา้ ’ ไม่ไดห้ รอก ผมใชช้ วี ติ ทเ่ี หลอื อยา่ งทมี่ นั เปน็ และมชี ว่ งเวลาทม่ี ี
ความสุขหลายคร้ัง ผมร้ตู ้งั แตย่ ังเป็นเดก็ แลว้ ว่าผมมีความสามารถพเิ ศษดา้ นศลิ ปะ
แต่งานของผมไม่เอื้อให้แสดงออก ช่วงท่ีอยู่ในกรุงปรากสองปีและมีเวลาเหลือเฟือ
ผมไปเข้าเรียนวิชาวาดรปู เหมอื น ซง่ึ ไดก้ ลายเป็นงานอดเิ รกท่ีใหค้ วามหมายใหมแ่ ก่
ชีวิตช่วงที่สามซึ่งเป็นช่วงสุดท้ายของผม ผมกลับแคนาดาและใช้ความชำนาญด้าน
บรรณาธิการจากที่เคยทำงานให้พรรคหลายปี มาทำงานเป็นบรรณาธิการด้านการ
ดูแลสุขภาพ ซ่ึงผมพบว่ามันเป็นงานที่ให้ความพอใจกับผมมากท่ีสุดเป็นเวลากว่า
15 ปี ผมยังเขา้ เรยี นวิชาศิลปะภาพพิมพช์ นิดต่างๆ โดยพุ่งความสนใจไปท่ภี าพสีนำ้
พอปลดเกษียณ งานวาดรูปก็กลายเป็นอาชีพท่ีสามของผม ถ้าไม่มีทางอ้อมพวกน้ี
ซง่ึ บางคนอาจคดิ วา่ เปน็ เรอ่ื งที่น่าผิดหวัง สง่ิ ดีหลายอยา่ งคงไมเ่ กดิ ขนึ้ ในชวี ิตผม”

เอลซา ในวัยเจ็ดสิบเศษบอกผมว่า คำแนะนำท่ีดีท่ีสุดที่เธอเคยได้รับน้ัน
มาจากลกู สาวของเธอเอง “แมค่ ะ แมก่ แ็ คต่ อ้ งปดั ฝนุ่ ตวั เองบา้ ง แลว้ กล็ กุ ขนึ้ มาใหม”่
ผู้ที่ใครๆ พากนั ระบุวา่ เป็นคนทีม่ คี วามสุขจะมลี ักษณะร่วมกนั อยา่ งหน่ึงคือ มคี วาม
สามารถทจี่ ะ “ปดั ฝนุ่ ตนเองและลกุ ขนึ้ มาใหม”่ พวกเขาไม่ไดผ้ ดิ หวงั นอ้ ยไปกวา่ คนอน่ื
เพยี งแตพ่ วกเขาไมย่ อมใหค้ วามปราชยั มาครอบงำชวี ิตก็เทา่ น้ัน บางครัง้ สิ่งกำหนด
ความสุขในชีวิตก็คือก้าวย่างหลังความปราชัยนั่นเอง ความพ่ายแพ้เกิดขึ้นได้เสมอ
และมกั ขอใหเ้ ราเสย่ี งอกี ขอใหเ้ รารกั อกี หลงั จากบาดเจบ็ หรอื สญู เสยี ขอใหพ้ ยายาม
หลังจากล้มเหลวหรือถูกปฏิเสธ หรือในกรณีของจอห์น ขอให้ตระหนักว่าเราอยู่บน
เสน้ ทางท่ีไมถ่ กู ตอ้ ง จอหน์ ปดั ฝนุ่ ตนเองและกลบั เขา้ ไปในชวี ติ อกี ครง้ั หลงั จากฟงั เรอื่ ง
ของผูค้ นกวา่ 200 คน ผมจงึ ตระหนักวา่ น่เี ป็นลกั ษณะทพี่ วกเขามีเหมือนกันทกุ คน

70 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


เมื่อกล่าวถึงความเสียใจ จำเป็นอย่างย่ิงที่เราต้องเรียนรู้ที่จะให้อภัยด้วย
ความเข้าใจ มีคนพูดบ่อยครั้งว่าเราให้อภัยคนอ่ืนไม่ได้ถ้าไม่ให้อภัยตนเองก่อน แม้
ความลับข้อน้ีมีอยู่ว่า อย่าปล่อยให้เสียดาย แต่เราส่วนมากต่างมีเรื่องเสียดายกัน
บ้างไม่มากก็น้อย ดังนั้นเราต้องเลือกเยียวยาความรู้สึกเสียดายหรือความเสียใจใน
ตัวเรา เลือกที่จะล้างมันด้วยการให้อภัย เลือกที่จะรู้ว่าในกรณีส่วนใหญ่เราทำดี
ท่ีสุดเท่าท่ีทำได้แล้ว การยอมรับความรู้สึกเสียใจพร้อมท้ังปล่อยวางได้น้ัน ถือเป็น
สญั ญาณหนงึ่ ของการมปี ญั ญา อนั ทจ่ี รงิ ความตา่ งอยา่ งหนง่ึ ทผ่ี มสงั เกตเหน็ ระหวา่ ง
“ผู้สูงวัยที่มีปัญญา” กับผู้ท่ีมีความสุขน้อยกว่าได้แก่ การจัดการกับความเสียใจ
ในชีวิตนั่นเอง ผู้มีความสุขมากท่ีสุดจะมีสันติในชีวิต ส่วนคนไร้สุขจะจมอยู่กับ
ความผดิ หวงั เสียใจและโอกาสทห่ี ลดุ มือไป

กระนั้นความเสียใจหรือเสียดายยังมีผลเชิงบวกอย่างหนึ่งท่ีสำคัญมากใน
ชีวิต นน่ั คือ มนั ย้ำเตือนเราว่าอะไรคือส่ิงสำคญั อย่างแท้จรงิ ซง่ึ ถา้ เราใส่ใจฟังเสียง
ของความเสยี ดาย มันจะช่วยใหเ้ ราไม่จมลกึ ลงไปในบอ่ แหง่ ความเสียใจท่ีอาจรออยู่
ข้างหน้า ผมเสียดายที่ไม่ไปฝึกงานในอุทยานแห่งชาติ ความเสียดายน้ีช่วยผมให้
ตอบรับเดินทางไปแอฟริกา ทำนองเดียวกัน เราอาจย้อนกลับไปมองตัวตนในอดีต
และรู้ว่าเราควรทำอะไร ชีวิตคนเราต้องมีเร่ืองเสียดายและล้มเหลวเป็นธรรมดา
แต่ถ้าเราตรวจสอบตัวตนในอดีตเป็นประจำ โอกาสท่ีเราจะท้ิงขว้างส่ิงท่ีเราเกิดมา
เพื่อท่จี ะทำกจ็ ะลดน้อยลง

ผมถามผู้ที่เข้าสัมภาษณ์ว่า พวกเขาเสี่ยงพอหรือยัง ส่วนมากตอบว่ายัง
บางทีหลังจากใช้ชีวิตมายาวนาน เราจะเร่ิมตระหนักว่าส่ิงท่ีอาจเสียไปนั้นน้อยกว่า
ท่ีเราเคยคิดไว้ คุณจะเสี่ยงอะไรบ้างถ้ารู้ว่าจะมีชีวิตอีกปีเดียว คุณกำลังใช้วิธี
ปลอดภัยไว้ก่อน ลงไปซ่อนใต้โต๊ะ หรือยืนเกาะขอบหน้าต่างชมการแสดงอยู่รอบ
นอกหรือเปล่า ถ้าคุณมองชีวิตจากมุมมองของคนชราที่น่ังอยู่ตรงระเบียงบ้านแล้ว
คณุ จะอยากให้ตนเองทำอะไรท่ีผา่ นมาบ้าง

ความลบั 5 ขอ้ ทคี่ ณุ ต้องค้นใหพ้ บก่อนตาย
71

ความลับขอ้ ที่สอง อยา่ ปลอ่ ยใหเ้ สียดาย

ต่อไปนี้เป็นคำถามส่ีข้อ สำหรับใคร่ครวญในแต่ละสัปดาห์ เพ่ือช่วยคุณ
ดำเนนิ ชีวติ ตามความลบั ขอ้ นี้



• วนั นหี้ รอื สปั ดาหน์ ฉ้ี นั เลอื กทำสง่ิ ตา่ งๆ จากความกลวั หรอื ไม่ / พรงุ่ นี้

หรือสัปดาห์ถัดไปฉันจะใช้ชีวิตด้วยความกล้าให้มากกว่าน้ี ได้อย่างไร
บา้ ง

• สัปดาห์น้ีฉันใช้ชีวิตตามสิ่งท่ีฉันรู้หรือเช่ือม่ันอยู่ข้างในหรือไม่ /
สัปดาห์น้ีฉันจะใช้ชีวิตตามส่ิงท่ีฉันรู้หรือเช่ือม่ันอยู่ข้างในให้มากกว่า
เดมิ ไดอ้ ยา่ งไรบ้าง

• ถ้าใช้ชีวิตอย่างกล้าหาญและไม่กลัว ฉันจะทำอะไรต่อไปกับชีวิตใน
ตอนน้ี / ถา้ ใชช้ วี ติ จากมมุ มองของคนชราบนระเบยี งบา้ นทม่ี องยอ้ น
กลบั ไปยงั ชวี ติ ตนเอง ฉันจะทำอะไรให้ตา่ งไปจากปัจจุบัน

• ขณะน้ีฉันตอบสนองต่อความปราชัยหรืออุปสรรคในชีวิตอย่างไร /
ฉันยังคงกา้ วเดินตอ่ ไปหรอื วา่ ถอยหนี

72 The Five Secrets You Must Discover Before You Die












บทที่ 5







ความลับขอ้ ที่สาม :







ใช้ชวี ติ ด้วยความรกั

























ความรักคือชวี ติ หากไรร้ ักก็ไร้ชีวิต




ลีโอ บัสคาเกลยี







ถา้ อยากใหผ้ อู้ น่ื มีความสุข เธอจงใช้ความกรุณา




ถา้ อยากให้ตัวเองมคี วามสุข เธอก็จงใช้ความกรุณา



ทะไล ลามะ

ความลบั 5 ข้อท่คี ุณตอ้ งค้นใหพ้ บกอ่ นตาย
73




















เ


ดวิด ในวัยเจ็ดสิบกว่า เล่าให้ผมฟังเกี่ยวกับประสบการณ์ครั้งที่พ่อของเขา
กำลังจะเสียชีวิต สมาชิกในครอบครัวที่กระจายอยู่หลายประเทศมารวมตัว
กันในวาระสุดทา้ ยของพ่อ เดวิดสังเกตว่าช่วง 2-3 วันสุดทา้ ยนั้นพ่อไม่พูดถงึ ทรพั ย์
สมบตั ิท่มี ีแมแ้ ต่นิดเดียว ไม่พูดถึงรถยนต์ บา้ น หรอื สมบัติพัสถานอ่นื ๆ ทตี่ นหามา
ตลอดชวี ติ แตก่ ลบั เอารปู ถา่ ยจากชว่ งเวลาพเิ ศษตา่ งๆ มาวางเรยี งรายรอบตวั รปู ถา่ ย
วนั แตง่ งาน วนั เกดิ การทอ่ งเทย่ี วของครอบครวั และชว่ งเวลาที่ไดอ้ ยกู่ บั มติ รสหาย
หลงั จากเฝา้ มองพอ่ สน้ิ ลม เดวดิ สรปุ วา่ “ในบนั้ ปลายชวี ติ ยามทเี่ ราเหลอื เวลานอ้ ย
แลว้ ความรกั เปน็ สงิ่ เดยี วทเี่ ราจะใส่ใจจรงิ ๆ” เดวดิ เกบ็ ภาพความทรงจำจากเหตกุ ารณ์
น้ีไวน้ านหลายปี เปน็ ภาพซ่งึ คอยช้ีแนวทางการดำเนนิ ชีวิตแกเ่ ขา ลีโอ บสั คาเกลยี
นกั ประพนั ธด์ า้ นการสรา้ งแรงบนั ดาลใจผยู้ ง่ิ ใหญเ่ ชอ้ื สายอติ าเลยี น-อเมรกิ นั กลา่ วไว้
คร้ังหน่ึงวา่ “ความรักคือชีวติ หากไรร้ ักก็ไร้ชีวติ ”

การสนทนาหลายรอ้ ยครงั้ ของเราแสดงใหเ้ หน็ อยา่ งชดั เจนวา่ ความรกั ทง้ั ใน
การให้และการรับนั้นเป็นรากฐานสำคัญท่ีสุดของชีวิตที่มีความสุขและมีจุดหมาย
แนน่ อนวา่ ความเขา้ ใจน้ีไม่ใชเ่ รอื่ งเกนิ คาดเดาแตอ่ ยา่ งใด เมอื่ ผมขอใหผ้ คู้ นทายวา่ ผม
ไดเ้ รยี นรอู้ ะไรจากการสนทนากบั ผสู้ งู วยั เกยี่ วกบั ชวี ติ ของพวกเขา สว่ นมากจะเดาวา่
ความรกั นา่ จะเปน็ สาเหตสุ ำคญั ของความสขุ และความเสยี ใจในชวี ติ ซง่ึ พวกเขากเ็ ดาถกู

74 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


กระน้ันสิ่งสำคัญที่สุดท่ีผมได้เรียนรู้เก่ียวกับความลับของชีวิตท่ีมีความสุข
และมีจุดหมายคือ สงิ่ สำคัญมไิ ด้มเี พยี งการไดร้ บั ความรักเท่าน้นั ผมเรยี นรูว้ า่ ความ
ลับของความสุขและชีวิตที่มีจุดหมายยังหมายถึงการเป็นคนท่ีใช้ชีวิตด้วยความรัก
ดว้ ย ฉะน้ันความลับข้อท่สี ามท่เี ราตอ้ งค้นให้พบกอ่ นตายก็คอื ใชช้ ีวิตด้วยความรัก




ความรกั ในฐานะท่เี ปน็ การเลือก




เมอื่ กลา่ ววา่ เราตอ้ งใชช้ วี ติ ดว้ ยความรกั นน้ั ผมตอ้ งชแ้ี จงคำวา่ ความรกั เสยี กอ่ น
ความรกั เปน็ คำทมี่ หี ลายสง่ิ พว่ งตามมา เราจำเปน็ ตอ้ งแยกแยะระหวา่ ง อารมณร์ กั กบั
เลอื กทจ่ี ะรกั สงั คมโดยทว่ั ไปเขา้ ใจวา่ ความรกั เปน็ เพยี งอารมณห์ นงึ่ เราพดู ทำนองวา่
“เธอรักเขาอย่างดูดด่ืม” “เรารักกีฬากอล์ฟและรักการกินพิซซ่า” “เรารักงาน
ปารต์ ”้ี และอน่ื ๆ อกี มากมาย แตค่ ำพดู ทำนองนก้ี ำลงั สอ่ื ถงึ อารมณข์ องความรสู้ กึ รกั
ทว่าขณะที่ฟังผู้รับการสัมภาษณ์ผมจึงเร่ิมตระหนักว่า เม่ือพวกเขาพูดว่าความรัก
สำคัญต่อชีวิตตนมากแค่ไหน พวกเขากำลังหมายถึงความรักในฐานะที่เป็นส่ิงที่เรา
เลือกกระทำได้ (choice) มากกว่าท่ีจะเป็นอารมณ์ๆ หนึ่ง ความลับของชีวิตที่มี
ความสขุ และมีจุดหมายคือ เลือกท่จี ะเป็นคนซึง่ มีความรักในหวั ใจ เลอื กทจ่ี ะใช้ชีวติ
ดว้ ยความรกั

แม้เราไม่สามารถ “รู้สึก” รักได้ตามใจชอบ แต่เรามีพลังอำนาจท่ีจะเลือก
เป็นคนที่แสดงออกด้วยความรักได้ทุกเม่ือ เราดำเนินชีวิตตามความลับน้ีได้สาม
แนวทาง หนึ่ง เราเลือกรักตนเอง สอง เราเลือกท่ีจะปฏิบัติต่อผู้ใกล้ชิดเรา
(ครอบครัว มิตรสหาย และอ่ืนๆ) ด้วยความรัก และท้ายท่ีสุด เราเลือกที่จะรักใน
เวลาท่ีมีปฏิสัมพนั ธ์กบั ผ้คู น

พอล ในวยั 73 ปีเปน็ นักธุรกจิ ท่ีปลดเกษยี ณแล้ว เขาบอกผมในชว่ งแรกๆ
ของการสัมภาษณ์ว่าเขาเป็นมะเร็ง และเล่าด้วยว่าเขาเป็นอาสาสมัครดูแลบ้านพัก
ผู้ป่วยระยะสุดท้าย ซ่ึงหมายความว่าเขาต้องนั่งเฝ้าผู้ป่วยใกล้ตาย คอยช่วย
คนเหลา่ นั้นให้สะดวกสบายท่สี ุดเท่าที่จะทำไดร้ ะหวา่ งทพ่ี วกเขาเดนิ สู่ความตาย แม้

ความลับ 5 ขอ้ ที่คุณต้องคน้ ให้พบก่อนตาย
75

เขาเองจะป่วยรนุ แรง แต่กย็ งั อทุ ศิ วนั เวลาใหก้ ับการปลอบโยนผทู้ ่กี ำลังจะตาย

เขาเล่าถึงประสบการณ์คร้ังท่ีต้องเข้าเวรเฝ้าชายคนหนึ่งที่ไม่เคยพบกันมา
ก่อน ขณะเขา้ ไปผลัดเวร ผู้ดูแลท่เี ขาไปเปลีย่ นเวรจูงเขาไปกระซิบเบาๆ “เขาบอก
ผมว่าผู้ชายคนท่ีผมจะไปน่ังเฝ้าเป็นมะเร็ง ตอนน้ีมะเร็งข้ึนหน้าแล้ว เขาพูดต่อว่า
ใบหน้าของผู้ชายคนน้ันเสียโฉม ขอให้ผมเตรียมใจไว้ก่อนเพราะผมอาจแสดง
ปฏิกิริยาออกมาเวลาที่เห็น พอผมเข้าไปในห้องและมองหน้าเขา ผมเห็นใบหน้าที่
บดิ เบี้ยว มแี ผลสดหลายแผล ตอนแรกผมรสู้ กึ ขยะแขยง”

พอลจำได้ว่า แม้รู้สึกขยะแขยงแต่เขาสามารถเลือกที่จะแสดงออกด้วย
ความรักต่อชายคนน้ี “นาทีนั้นผมเลือกท่ีจะมองเขาด้วยสายตาของความรัก
ใบหน้าของเขาเปล่ียนไป ผมเห็นความงามในชายคนนั้น ผมเห็นเลยว่าจิตใจเขา
แจ่มใสข้ึน เพราะผมเช่ือว่าในระดับจิตใต้สำนึกน้ัน เขารู้ว่าผมเลือกที่จะรักเขา”
พอลไดร้ ู้ในสิง่ ที่ผู้ใหส้ มั ภาษณห์ ลายคนบอกผม นน่ั คือ พลังของการเลือกท่จี ะรกั นน้ั
เปลีย่ นแปลงเราได
้
ความรกั ทีผ่ มกล่าวถงึ ไม่ใช่อารมณ์รกั แตห่ มายถึงการเลือกทจ่ี ะใช้ชีวติ หรอื
แสดงออกด้วยความรัก ขณะเขียนความลับข้อที่สามซึ่งบอกให้เรารักนั้น ผมไม่ได้
ส่อื ถงึ ความรู้สึกรัก แต่หมายถงึ การเลือกท่ีจะรกั




แนวทางทีห่ น่ึง รักตนเอง




แนวทางท่หี นง่ึ ในการดำเนนิ ชวี ิตตามความลบั ขอ้ นี้คือ เลอื กรักตนเอง โดย
พื้นฐานแล้วหากเราไม่เลือกมองว่าตนเองมีคุณค่า ชีวิตเราจะหาความสุขมิได้เลย
ความรักตนเองเป็นพ้ืนฐานของการมีสุขภาพจิตที่ดี สำหรับบางคนการรักตนเอง
ไม่ถือเป็นเร่ืองยาก เพราะการเล้ียงดูและประสบการณ์วัยเยาว์ทำให้เรารู้ซึ้งใน
คุณค่าของตน แตก่ ับอีกหลายคนการรกั ตนเองน้นั ชา่ งทำไดย้ ากเยน็

เอลซา วัย 71 ปีซึ่งถูกอ้างถึงในบทที่แล้วเก่ียวกับการเส่ียง ทว่าเธอกลับ
สอนผมเกี่ยวกับความรักได้มากทีส่ ดุ ชีวติ วัยเยาว์ของเธอมีแต่ความทกุ ข์ยากเพราะ

76 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


เติบโตท่ามกลางสงครามโลกคร้ังท่ีสองในเยอรมนี พ่อของเธอเป็นนายทหารใน
กองทัพเยอรมัน แม้เธอจะมีพี่ชายอยู่สองคน แต่ผู้เป็นพ่ออยากได้ลูกสาวมาตลอด
ฉะน้ันเมื่อเอลซาเกิด เขาจึงทุ่มเทความรักและเสน่หาให้เธอเต็มที่ แต่เมื่อพ่อทิ้ง
ครอบครัวไปตอนท่ีเธออายุเพียงห้าขวบ และเลือกท่ีจะไม่กลับบ้านหลังสงครามยุติ
เอลซารู้สกึ วา่ แม่เริม่ แสดงออกกบั เธออยา่ งขาดความรัก

“จำไดว้ า่ ฉนั โตมาพรอ้ มกบั ความรสู้ กึ วา่ คณุ แม่ไมค่ อ่ ยรกั ฉนั ตอนทยี่ งั เดก็ ๆ
ฉันรู้สึกว่าคุณแม่รักพี่ชายมากกว่า จนเมื่อโตเป็นผู้ใหญ่ถึงรู้ว่าฉันไม่ได้คิดไปเอง
คุณพ่ออยากได้ลูกสาวมาตลอด เพราะฉะน้ันพอฉันเกิด ท่านก็ทุ่มเทความรักให้ฉัน
พอทา่ นทิง้ คุณแม่ไป คณุ แม่ก็หนั มาระบายความไมพ่ อใจใสฉ่ ันแทน ลองคดิ ดวู า่ การ
เปน็ เดก็ ผู้หญิงท่ีรูส้ ึกวา่ แม่ไมร่ ัก และก็ไมร่ ู้สาเหตดุ ว้ ยวา่ ทำไมน้ันเป็นอยา่ งไร”

เอลซา ซึ่งไม่ได้รับความรักหวนคิดถึงวัยดรุณท่ีมีแต่ความยุ่งยาก แต่ขณะ
เดยี วกนั กร็ ำลกึ ถงึ ชว่ งเวลาทต่ี นตระหนกั รคู้ รงั้ สำคญั เชน่ กนั “มาถงึ จดุ หนง่ึ บอกไมถ่ กู
หรอกนะว่าเมอื่ ไหร่ ฉนั เกิดรู้ขนึ้ มาวา่ ถา้ ไม่มีทางได้ความรกั ฉนั ก็ต้อง ‘เป็นฝ่ายรกั ’
เสียเอง อธิบายยากหน่อยนะคะ แตส่ งิ่ ทฉ่ี นั ตระหนกั คอื แม้ไม่มอี ำนาจบงั คับใครให้
มารักหรือไม่รักฉัน แต่ฉันรู้ว่าฉันมีอำนาจบังคับตัวเองให้เป็นหรือไม่เป็นคนท่ีมี
ความรักในใจ ฉนั รวู้ ่าถ้าฉนั ใหค้ วามรกั คนอ่ืน ใครๆ กจ็ ะต้องรักฉนั ตอบ แลว้ ฉนั ก็รู้
ว่าพระเจ้ารักฉัน แค่ได้เป็นมนุษย์ฉันก็มีค่าท่ีสุดแล้ว น่ีเป็นส่ิงท่ีไม่มีใครเอาไปจาก
ฉนั ได้ อาจจะอธบิ ายแจม่ แจง้ ไม่ถูก แตม่ หี ลายอยา่ งเกิดขึ้นเมอื่ ฉันตัดสนิ ใจว่าจะรัก
แทนที่จะแสวงหาความรกั ”

เร่ืองของเอลซาเตือนใจเราว่า เราแทบไม่มีพลังอำนาจท่ีจะไปกำหนดให้
ใครมารกั เรา แต่กลบั มอี ำนาจมหาศาลในการใหค้ วามรกั ไม่วา่ ผอู้ น่ื จะปฏิบตั ิต่อเรา
อย่างไร แต่การเลือกที่จะรักสามารถเปล่ียนแปลงเราได้ ดังตัวอย่างจากชีวิตของ
ผู้คนเช่น เนลสัน แมนเดลา ซ่ึงถูกจองจำอย่างไร้ความยุติธรรมเป็นเวลาหลาย
ทศวรรษ แตเ่ ขายงั เลอื กทจี่ ะรัก การเลอื กของเขาได้ช่วยเปลีย่ นแปลงและเยียวยา
แอฟริกาใต้ ประวัติศาสตร์เต็มไปด้วยเรื่องราวของผู้ที่เลือกไปในทางตรงข้าม
เร่อื งราวของผ้ถู ูกกดข่ีทกี่ ลายเปน็ ผกู้ ดข่ี (ในชาตหิ รอื ในครอบครวั ) ย่งิ กว่าน้นั เรอ่ื ง

ความลับ 5 ข้อทีค่ ุณต้องคน้ ให้พบก่อนตาย
77

ของเธอย้ำเตือนว่าการจะเป็นผู้ที่ใช้ชีวิตด้วยความรักน้ัน เราต้องเริ่มด้วยการมอบ
ความรกั ตอ่ ตนเองเสียก่อน

วิธีที่สำคัญที่สุดวิธีหนึ่งก็คือ เราเลือกท่ีจะรักตนเองได้ด้วยการใส่ใจสิ่งที่เรา
ป้อนให้ตนเอง วา่ กนั วา่ เรากนิ อะไรลงไปเราก็เป็นแบบน้นั แต่ทัศนะทางจิตวญิ ญาณ
จะกล่าวว่า ชีวิตเราจะเป็นไปตามสิ่งที่เราคิด มนุษย์เกิดความคิด 45,000-55,000
ความคดิ ต่อวนั เปน็ การสนทนาในจิตใจที่ไมร่ ู้จกั หยุด เราพดู กับตนเองทง้ั วนั ความ
คิดของเราส่วนมากเป็นไปในทางท่ีดี แต่หลายต่อหลายความคิดจะส่งผลอย่างยิ่ง
ต่อวธิ ที ่ีเรามองตนเอง ตัวอย่างเช่น ทุกครั้งท่เี ราบอกกบั ตนเองทำนองว่า “ฉนั เปน็
คนขแี้ พ”้ “ฉนั ไมน่ า่ รกั ” “ฉนั ไมม่ เี สนห่ ”์ “ฉนั ตอ้ งพสิ จู นต์ วั เองใหค้ นอน่ื เหน็ ” “ฉนั อว้ น”
“ฉนั เป็นพอ่ แม่ท่ีไมด่ ี” “ฉันไม่ใชค่ นด”ี เรากำลงั บอ่ นทำลายความรักตนเองลง

ลี วยั 78 ปี อทุ ศิ ทงั้ ชวี ติ ใหแ้ กก่ ารทำความเขา้ ใจการทำงานของสมองมนษุ ย์
รวมถึงวิธีที่เราสะกดจิตตนเองจากการใช้ความคิด เขาบอกผมว่า “เรามักถูก
โปรแกรมจิตมาต้ังแต่ตอนเป็นเด็ก เราถูกสะกดจิตด้วยมุมมองด้านลบท่ีมีต่อตัวเอง
ส่ิงน้ีเกิดข้ึนตั้งแต่ตอนที่เรายังเป็นเด็กเล็กๆ แต่เราก็มีอำนาจถอดมนต์สะกดด้วย
ความคิดของเราเหมือนกัน เราต้องเลือกว่าจะปลูกดอกไม้หรือวัชพืชลงไปในใจ
จติ ใต้สำนึกถือว่าทุกความคิดเปน็ คาถาสะกด”

เมื่อเขาพูดเช่นนี้ผมจึงตระหนักว่า คนส่วนมากท่ีผมสัมภาษณ์ซ่ึงถูกระบุว่า
พบความสุขแท้จริงและมีปัญญาน้ัน อุทิศเวลาส่วนใหญ่ให้แก่การปลูกดอกไม้ลงไป
ในใจ จติ ใตส้ ำนกึ ถอื วา่ ทกุ ความคดิ เปน็ มนตค์ าถา คนเหลา่ นพี้ ดู ถงึ อำนาจของความคดิ
ท่ีเราเลือกใส่ใจ ลีเรียกมันว่า “จะปลูกดอกไม้หรือปลูกวัชพืช” การรักตนเองจะ
เกยี่ วข้องกบั ส่ิงทีเ่ ราปอ้ นใหจ้ ิตใจ ซง่ึ เรามอี ำนาจควบคุมการสนทนาในจิตใจได้

ชายผู้หน่ึงที่ผมสัมภาษณ์มีช่ือว่าปราวิน เขามีพ่อท่ีมีอาการทางประสาทขั้น
รุนแรงและในที่สุดก็กระทำอัตวินิบาตกรรม เขาแบกความรู้สึกรับผิดชอบต่อความ
เจ็บป่วยของพอ่ อย่นู านหลายปี ท้ังยงั รู้สกึ ว่าตนเองไร้คณุ คา่ เพราะกลัววา่ สกั วนั เขา
กต็ อ้ งเปน็ โรคประสาทเชน่ กนั กระทงั่ เปน็ ผู้ใหญเ่ ขาจงึ ตระหนกั วา่ เขาทมุ่ เทพลงั งาน
ไปกับการพยายามพิสูจน์ว่าตนมีคุณค่า และยังตระหนักว่าตัวเขาปลูกวัชพืชใน

78 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


จิตใต้สำนึกทั้งวัน แต่ละวันเขาจะคิดแต่เร่ืองการเป็นคนไร้ค่า แต่แล้วระหว่าง
ใคร่ครวญตนเองระยะหน่ึง เขาจึงเร่ิมเข้าใจว่าในฐานะผู้ใหญ่เขามีอำนาจที่จะเลือก
รกั ตนเอง ตลอดทงั้ วนั เขาสามารถเลอื กทจ่ี ะไมค่ ดิ วา่ ตนนน้ั ไรค้ า่ คราใดทเ่ี กดิ ความคดิ
ในเชิงบ่ันทอนตัวเองขึ้นมา คิดว่าตนต้องรับผิดชอบต่อความเจ็บป่วยของพ่อ หรือ
คิดว่าสุดท้ายจะต้องเป็นเหมือนพ่อ เขาก็มีอำนาจที่จะใส่ความคิดที่ช่วยเชิดชูจิตใจ
เข้าไปแทน การเปล่ียนแปลงต้องใช้เวลานาน แต่สุดท้ายเขาก็คลายมนต์สะกด
ตนเองได้ เราแต่ละคนมีอำนาจท่ีจะทำแบบเดียวกันน้ี นั่นคือ ขจัดความคิดท่ีไร้
คุณค่าท้ิงด้วยการใส่ความคิดอ่ืนเข้าไปแทน เราอาจทดแทนความคิดว่า “ฉันต้อง
รับผิดชอบต่อความเจบ็ ปว่ ยของพอ่ ” ดว้ ยความคดิ ว่า “โรคภัยไข้เจ็บไม่ใชค่ วามผิด
ของใคร ฉันเปล่ียนแปลงมันไม่ได้” เขามีอำนาจที่จะทดแทนความคิดว่า “สุดท้าย
ฉันก็ต้องเป็นเหมือนพ่อ” ด้วยความคิดว่า “ฉันไม่เหมือนกับพ่อ และฉันจะกำหนด
ชะตาตัวเอง” ในแวบแรกวิธีน้ีอาจดูเหมือนชัดเจนในตัวเอง และไม่จำเป็นต้องนำ
มากล่าวถึง แต่น่าแปลกใจท่ีพวกเราหลายคนต่างสะกดจิตตนเองด้วยความคิดใน
เชงิ ทำลายชวี ติ และดแู ลจติ ใจได้ไมด่ ีเอาเสียเลย

มีเร่ืองราวอันเย่ียมยอดเร่ืองหน่ึงในวัฒนธรรมของเผ่านาวาโฮ ชายชรา
ชาวนาวาโฮบอกหลานชายว่า บางคร้ังเขารู้สึกเหมือนเกิดการต่อสู้ในตัวของเขา
เอง ชายชราบอกว่ามันเป็นการตอ่ สูร้ ะหวา่ งสนุ ัขปา่ สองตัว ตวั หนึ่งเปน็ ปศี าจ เปน็
สุนัขป่าแห่งโทสะ ความริษยา ความโทมนัส ความเสียดาย ความตะกละ ความ
ทะนงตน ความสงสารตนเอง ความรู้สึกผิด ความขุ่นเคือง ความด้อย ความเด่น
ความกลวั การเยียวยาร่างกายและจิตใจ กลวั ความสำเรจ็ กลัวทีจ่ ะต้องสำรวจสิ่งท่ี
ใครๆ บอกกันว่าเป็นความจริง กลัวที่จะต้องเอาใจเขามาใส่ใจเรา กลัวต้องเข้าไป
สัมผัสความเป็นจริงผ่านทางดวงตาและหัวใจของผู้อ่ืน และแก้ตัวน้ำขุ่นๆ โดยที่
หัวใจของฉันก็รู้ว่าน่ันเป็นคำเท็จเทียม สุนัขป่าอีกตัวเป็นฝ่ายธรรมะ เป็นสุนัขป่า
แหง่ ความโสมนสั สันติ ความรกั ความหวงั ความสงบ ความถ่อมตน ความเมตตา
กรุณา ความเห็นใจ ความใส่ใจตอ่ ผู้ทีช่ ่วยเหลือฉันแม้ความพยายามของเขานน้ั อาจ
มีข้อบกพร่อง ความเต็มใจที่จะให้อภัยตนเองและผู้อ่ืน และตระหนักว่าชะตาของ

ความลับ 5 ขอ้ ทค่ี ุณตอ้ งคน้ ให้พบกอ่ นตาย
79

ฉันอยู่ในกำมอื ของฉนั เอง

หลานชายใช้ความคดิ และถามขึ้นวา่ “แตค่ ณุ ปคู่ รบั แล้วสนุ ขั ป่าตัวไหนชนะ
ล่ะครับ” คุณปตู่ อบว่า “ตวั ที่ป่เู ลือกใหอ้ าหารมันน่ะสิ”

สว่ นแรกของความลบั ข้อน้ีไดแ้ ก่ เลี้ยงสุนัขป่าท่อี ยู่ในใจเราให้ถกู ตวั




ใหค้ วามสำคญั กบั ความรกั




ส่วนที่สองของความลับข้อน้ีคือ เลือกปฏิบัติต่อผู้ใกล้ชิดเราด้วยความรัก
และให้ความสำคัญกับการสร้างสัมพันธ์ที่ดี เมื่อผมถามผู้เข้ารับการสัมภาษณ์ว่า
ความสุขที่สุดของพวกเขาคืออะไร เกือบร้อยทั้งร้อยคำตอบแรกมักจะเป็นคู่สมรส
บุตรหลาน บิดามารดา และมิตรสหาย ผมได้เห็นคร้ังแล้วคร้ังเล่าว่า คนท่ีต้ังใจ
พัฒนาความสัมพันธ์ส่วนตัวให้ลึกซึ้งล้วนมีความสุข ในทางตรงกันข้ามเมื่อถามถึง
ความเสียใจ คำตอบแรกก็จะเป็นเร่ืองความสัมพันธ์เช่นกัน มีทั้งท่ีรู้สึกว่าตนเองไม่
ได้รับความสำคญั และทีร่ ูส้ ึกว่าตนไม่ไดป้ ฏบิ ัตติ อ่ ผทู้ สี่ ำคัญท่สี ดุ ในชวี ติ ดว้ ยความรกั
หลายปีมาแล้วขณะท่ีผมเป็นอนุศาสนาจารย์ ชายชราผู้ขมขื่นคนหน่ึงบอกผมว่า
“ผมใช้เวลาส่วนใหญ่ในชีวิตไปกับเร่ืองวัตถุส่ิงของ ผมให้ความสำคัญกับผู้คนเป็น
อนั ดบั รองลงไปมาก ทกุ วนั นผี้ มเขา้ ใจแลว้ วา่ รถบเี อม็ ดบั บลวิ ของผม ไม่ไดม้ าเยย่ี มผม
ในบา้ นพักคนชรา”

หน่ึงในผู้ให้สัมภาษณ์ท่ีผมชื่นชอบเป็นชายชราวัย 62 ปีที่มีช่ือว่าเคน
ลูกชายของเขาซึ่งเป็นผู้บริหารโรงพยาบาลเป็นคนแนะนำมาว่า พ่อของเขาคือผู้
ปราดเปรื่องท่ีสุดเท่าท่ีเคยรู้จัก ผมแปลกใจระคนพอใจท่ีหลายคนเสนอว่าบิดา
มารดาเป็นคนท่ีปราดเปร่ืองท่ีสุดในชีวิตตน (ผมหวังว่าสักวันลูกของผมจะรู้สึกเช่น
น้ันกับผมบ้าง) ผมเห็นว่าในฐานะคนเป็นพ่อเป็นแม่ เราควรพยายามดำเนินชีวิตใน
แบบที่ลูกๆ จะมองว่าเราใช้ชีวิตอย่างฉลาด อีเมลของลูกชายคนนั้นบอกผมว่า
“คุณพ่อเป็นช่างตัดผมรายเดียวของเมืองเล็กๆ ในไอโอวา” เมื่อคิดว่าจะได้คุยกับ
“ช่างตดั ผมรายเดียวของเมอื ง” ผมรู้สึกทึ่งอย่างบอกไมถ่ ูก

80 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


เคน เป็นช่างตัดผมในชุมชนเล็กๆ ของวอคอนในไอโอวามานานถึง 42 ปี
“ตอนทผ่ี มเรมิ่ อาชพี นม้ี ชี ่างตดั ผมอีก 13 คนในวอคอน แต่ผมอายยุ นื กวา่ ทุกคน ก็
เลยกลายเป็นช่างตัดผม ‘รายเดยี ว’ ของเมืองไป” เคนบอกผม “ผมไปงานศพของ
ชา่ งตดั ผมคนอน่ื ๆ ทุกคน ทุกวนั น้ีผมยังตัดผมให้หลานๆ ของพวกเขาดว้ ย”

การเปน็ กลั บกประจำเมอื งเลก็ นน้ั (วอคอนมผี อู้ ยอู่ าศยั ประมาณ 4,000 คน)
คล้ายกับการเป็นพระหรืออนุศาสนาจารย์ เว้นแต่ว่าอาชีพช่างตัดผมก้าวข้ามทุก
วงสมาคมและขอบเขต คนส่วนมากต้องไปตัดผมกันบ้าง ทั้งยังต้องน่ังพูดคุยและ
สังเกตสังกาอยู่ใกล้ๆ เพ่ือนมนุษย์คนอ่ืนในระยะเวลาสั้นๆ ทันทีที่เร่ิมคุยกับเคน
ผมเห็นได้ชัดว่า เขาไม่เพียงแต่รู้อะไรบางอย่างเก่ียวกับการมีชีวิตที่อิ่มเอมเติมเต็ม
และมจี ดุ หมาย หากยงั เปน็ นกั เรยี นทดี่ ตี ลอด 42 ปขี องการสงั เกตการณอ์ ยา่ งใกลช้ ดิ
อีกด้วย ความลับในการทำให้ชีวิตมีความหมายและมีจุดหมาย (รวมทั้งสิ่งท่ีทำให้
ชวี ิตไรค้ วามหมายและขาดจดุ หมาย) ไม่เคยเลอื นหายไปจากเขาเลย

“ถ้าเฝ้าดูให้นานพอ คุณจะรู้ว่าอะไรทำให้คนเรามีความสุข” เขาบอก “ผม
สังเกตว่าถ้าคุณมีความรักในชีวิต มีงานที่ทำให้ชีวิตมีจุดหมาย คุณก็จะเป็นคนมี
ความสุข” ไมต่ ้องใชเ้ วลานานกร็ วู้ ่า เคนเป็นคนที่รกั ครอบครวั และมติ รสหาย ทงั้ ยงั
มงี านทท่ี ำใหต้ นรสู้ กึ วา่ ชวี ติ มจี ดุ หมาย ซงึ่ เปน็ สงิ่ ทอ่ี ยเู่ หนอื กวา่ ภารกจิ ตดั ผม สำหรบั
เขาแล้วงานน้ีให้โอกาสรับใชผ้ อู้ ่นื และพฒั นามิตรภาพใหแ้ นน่ แฟน้

เขาบอกผมว่า คำแนะนำทด่ี ที ี่สดุ ทีเ่ คยไดร้ บั นั้นมาจากพอ่ ตา ซง่ึ บอกเขาตง้ั
แต่เริ่มคุ้นเคยกันใหม่ๆ ว่า “การต่อสู้มีท้ังขาขึ้นขาลง มันเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต
สมุดบัญชีธนาคารไม่ได้เป็นตัวช้ีวัดความสำเร็จในชีวิตหรอกนะ แต่คนท่ีลูกได้พบ
เจอและส่งผลกระทบตอ่ ชวี ิตเขาตา่ งหาก ที่เป็นเครอ่ื งวัดความสำเรจ็ ”

พ่อของเคนเสียชีวิตตั้งแต่เขายังเล็กมาก เน่ืองจากเคนเป็นลูกคนหัวปีใน
บรรดาลกู ทง้ั หมดสค่ี น เขาจงึ ตอ้ งรบั บทบาทแทนพอ่ และตดั สนิ ใจวา่ จะเปน็ ตวั อยา่ ง
ท่ีดีให้แก่น้องๆ “ผมร้สู ึกวา่ ผมควรจะเป็นพอ่ ในแบบทพ่ี ่อของผมอาจเป็น” เขาบอก
ผมว่าคร้ังท่ียังเป็นเด็ก มีหลายคนคอยช่วยเหลือครอบครัวเขา ซึ่งประกอบด้วย
เดก็ สคี่ นกบั แมห่ มา้ ยหนงึ่ คน เขาจงึ ตดั สนิ ใจวา่ จะพยายามใหค้ วามชว่ ยเหลอื แกผ่ อู้ นื่

ความลบั 5 ข้อทีค่ ุณต้องค้นใหพ้ บก่อนตาย
81

เชน่ เดียวกับที่ผูอ้ น่ื ได้เคยหยิบย่ืนความช่วยเหลือแกเ่ ขา


มติ รสหาย ครอบครวั และผคู้ น คอื สง่ิ สำคญั ทสี่ ดุ ในชวี ติ เขาเสมอมา เขาบอก
ภรรยาวา่ เขาจะลงโฆษณาในหนงั สอื พมิ พว์ า่ “ขายบา้ นใหมเ่ อยี่ ม ไมเ่ คยใชเ้ ลย” เพราะ
เขากบั ภรรยาแทบไมเ่ คยอยบู่ า้ น แตม่ กั จะออกไปขา้ งนอกกบั เพอื่ นฝงู และครอบครวั

เคนเป็นตัวอย่างท่ีดีถึงส่ิงท่ีผมค้นพบในการสัมภาษณ์ว่า ถ้าเราให้ความ
สำคัญกับการสร้างสมั พนั ธ์ท่ดี ีกับผคู้ น และปฏบิ ัตติ ่อผู้ทอ่ี ยู่ใกล้ตัวดว้ ยความรกั แลว้
เราจะมีความสุข เหตุน้ีเองส่วนท่ีสองของความลับข้อน้ีจึงกล่าวว่า จงให้ความ
สำคัญกับผู้คน จงเปิดโอกาสในการสร้างมิตรภาพอันแน่นแฟ้น และจงแน่ใจว่าใน
แตล่ ะวนั คุณถามตนเองวา่ คณุ ปฏิบตั ิตอ่ คนใกล้ชดิ ด้วยความรักหรือไม
่
แนล่ ะ การใหค้ วามสำคญั กบั ผคู้ นและปฏบิ ตั ติ อ่ เขาดว้ ยความรกั นน้ั ฟงั ดงู า่ ย
แต่ส่ิงที่ผมค้นพบก็คือ แม้ความลับพิเศษข้อน้ีจะไม่ได้เป็นความลับอะไร แต่คน
จำนวนมากยังมักให้ความสำคัญกับวัตถุมากกว่าผู้คนอยู่ดี และชีวิตท่ียุ่งวุ่นวายก็
ทำให้เราลืมที่จะปฏิบัติต่อคนใกล้ชิดด้วยความรัก หลายครั้งความเสียใจลึกซ้ึงที่สุด
ของคนเราเกดิ ขน้ึ หลงั จากตระหนกั วา่ เราไม่ไดอ้ ยเู่ คยี งขา้ งคนทเ่ี รารกั อยา่ งแทจ้ รงิ

เดฟ วัย 65 ปีเป็นผู้บริหารธนาคารท่ีปลดเกษียณแล้ว เขาเล่าเร่ือง
สะเทือนใจให้ผมฟัง เม่ือถามว่าคำแนะนำเก่ียวกับชีวิตที่ดีท่ีสุดที่เคยได้รับคืออะไร
เขาบอกผมว่า “ตอนผมอายุสี่สิบเศษ ภรรยาของเจ้านายเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็ง
เม่ือเขากลับมาทำงานในอีก 2-3 เดือนถัดมา วันหนึ่งเขาเข้ามาจับแขนผมตรง
ทางเดนิ ‘เดฟ’ เขาขอวา่ ‘หาเวลาอยูก่ บั ภรรยาใหม้ ากขนึ้ นะ หาเวลาอยูก่ บั ภรรยา
ใหม้ ากขึ้น’ ท่จี ริงเขาไม่มเี หตุผลทีจ่ ะตอ้ งพดู อยา่ งนน้ั กบั ผม แต่เขาก็มาหยุดผมดือ้ ๆ
และพูดคำน้ันออกมา ผมเชื่อว่านั่นเป็นคำแนะนำที่ดีที่สุดเท่าที่มีใครเคยให้มา ถ้า
ตอนนเ้ี ขาได้เจอผม เขาอาจจะพูดกบั ผมวา่ ผมไม่ยอมใส่ใจฟงั เขาก็เป็นได้”

เดฟเลา่ ตอ่ วา่ เขาอยากยอ้ นเวลากลบั ไปใหค้ วามสำคญั กบั ความสมั พนั ธต์ า่ งๆ
ในชีวิตมากขึ้น และแม้ตอนนี้เขาจะมีความสุขมากกับการงานที่ทำ แต่ก็รู้สึกว่าตน
ต้องสูญเสียหลายส่ิงเกินไปเพื่อจะประสบความสำเร็จ เดฟก็เหมือนหลายคนท่ีเรา
สมั ภาษณต์ รงท่ีว่า พวกเรามักลมื ให้ความสำคัญกับผูค้ นในชวี ิต ระหว่างทมี่ ัวไล่ตาม

82 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


อาชพี การงานและการทำมาหากนิ

ย่ิงกว่าน้ัน คนเรามักจะมองย้อนกลับไปและเสียดายท่ีปล่อยให้โทสะหรือ
สิง่ ไม่สำคัญ กลายเปน็ อปุ สรรคตอ่ การสรา้ งสัมพนั ธ์ทดี่
ี
ซูซาน วัย 68 ปีมองย้อนกลับหลังด้วยความเสียใจเร่ืองความสัมพันธ์กับ
ลูกๆ ซ่ึงโตเป็นผู้ใหญ่หมดแล้ว “ฉันมัวแต่หมกมุ่นกับอารมณ์ตัวเองโดยไม่ได้สนใจ
ดูแลลูกๆ เลย จนถึงจุดหนึ่งก็ไม่อาจพัฒนาความสัมพันธ์ให้แนบแน่นเหมือนพ่อแม่
คนอ่ืนได้ ฉันเสียดายที่ไม่ได้อยู่เคียงข้างคอยช่วยเหลือลูกๆ ให้เป็นช้ินเป็นอัน ฉัน
เหน็ เพอ่ื นๆ มคี วามสมั พนั ธแ์ นน่ แฟน้ กบั ลกู ที่โตแลว้ เลยอยากยอ้ นกลบั ไปเปลยี่ นแปลง
อะไรบางอยา่ ง”

บางคนเสียดายท่ีไปให้ค่ากับส่ิงท่ีไม่สำคัญ มากกว่าจะสนใจเร่ืองปัญหา
ความสัมพันธ์ ดอนซึ่งอยู่ในวัย 84 ปีบอกว่า เขาอยากย้อนกลับไปคุยกับตนเอง
ทยี่ งั เปน็ หนมุ่ “ผมอยากกลบั ไปบอกตวั เองวา่ อยา่ ข้ีโมโหกบั ลกู นกั เลย ลกู ไมส่ มควรโดน
อยา่ งนนั้ สว่ นมากผมมกั จะโมโหแมแ้ ตเ่ รอ่ื งเลก็ ๆ นอ้ ยๆ ตอนทล่ี กู คนโตอายหุ กขวบ
เขาถามผมว่านักจิตวิทยาคืออะไร (อาชีพของผมเอง) ผมบอกว่านักจิตวิทยาก็คือ
คนทพ่ี ยายามทำใหค้ นเศรา้ มคี วามสขุ ” ดอนเลา่ วา่ ผา่ นไปสกั พกั ในวนั เดยี วกนั นนั้ เอง
“ผมอาละวาดใสล่ กู คนทอี่ ายสุ ามขวบ เขารอ้ งไห้ใหญเ่ ลย ลกู คนโตเดนิ มาพดู กบั ผมวา่
‘พอ่ ฮะ อะไรกนั พอ่ ไม่ใชน่ กั จติ วทิ ยาทด่ี เี หรอฮะ’ ผมตอบวา่ ‘แตต่ อนนฉ้ี นั เปน็ พอ่ !’ ”

“ตอนนั้นผมยังไม่สำนึก แต่ถ้าย้อนกลับไปได ้ ผมจะใช้เวลาอยู่กับลูกๆ
มากกว่าเดิม เหมือนที่ภรรยาของผมได้ทำ บางครั้งคุณก็ลืมไปว่า การปฏิบัติต่อ
คนทคี่ ณุ รกั ดว้ ยความนับถือน้ันสำคัญขนาดไหน”

ภาพช่วงเวลาต่างๆ ที่ผมบันดาลโทสะใส่คนท่ีผมรัก ซ่ึงหลายคร้ังเกิดจาก
เร่ืองไม่เป็นเรื่อง รวมทั้งช่วงเวลาที่ผมทำตัวไม่ค่อยดีกับคนที่ผมรัก ได้ผุดข้ึนใน
ห้วงคำนึงของผม ผมจะมองย้อนกลับไปแล้วอยากให้ตัวเองใส่ใจและแสดงออก
ดว้ ยความรกั มากข้นึ หรือเปลา่ สำหรบั ผมการแสดงออกดว้ ยความรกั ต่อคนท่สี ำคญั
ท่ีสุดในชีวิต มักจะหมายถึงการมองให้เห็นภาพใหญ่ และเห็นว่าความรักสำคัญกว่า
วตั ถ
ุ

ความลบั 5 ขอ้ ทค่ี ณุ ต้องค้นใหพ้ บกอ่ นตาย
83

ไม่ก่ีปีก่อนตอนลูกๆ ของผมเพิ่งเขา้ สชู่ ่วงวัยร่นุ ภรรยาของผมบอกวา่ เธอ
จะซอื้ แทรมโพลนี มอื สองจากเพอ่ื นบา้ นทอี่ ยตู่ ดิ กนั แทรมโพลนี อนั นี้ใหญแ่ ละเกา่ มาก
(ซำ้ ยงั ไมน่ า่ ดเู อาเสยี เลย) ลกู ชายของเพอื่ นบา้ นตอ้ งไปเรยี นวทิ ยาลยั ผมรวู้ า่ พวกเขา
อยากลดปริมาณข้าวของในบ้านลง ช่วงน้ันเราเพิ่งปรับแต่งสนามหลังบ้านกันใหม่
แคค่ ดิ วา่ ตอ้ งเอาเจา้ สง่ิ ทห่ี นา้ ตา “นา่ เกลยี ด” มาสง่ เสยี งดงั ผลวั ะๆ กลางสนามหญา้
ผมก็รู้สึกรำคาญขึ้นมาแล้ว ซ่ึงหลังจากท่ีมันมาตั้งอยู่ในบ้าน ผมก็แสดงความไม่
พอใจกับภรรยา เธอเสียความรู้สึกและบอกว่า ผมควรจัดลำดับความสำคัญของ
ชวี ติ เสยี ใหม่ ผมมองออกไปทางหน้าต่างหอ้ งนอนแลว้ ร้องออกมาดงั ๆ วา่ “โธ่เอย๊ ”
เม่ือได้เห็นวิวใหม่! ผมแสดงออกให้ทุกคนในครอบครัวรู้ว่า ผมไม่ชอบวิวใหม่นอก
หน้าต่างหอ้ งนอน

หลายช่ัวโมงต่อมา ผมได้ยินเสียงลูกๆ หัวเราะลั่นกับเพ่ือนๆ ขณะกระเด้ง
ขน้ึ ลงอยา่ งสนุกสนานบนของท่ีได้มาใหม่นี้ ผมฉุกคิดขึ้นมาวา่ ไม่นานเดก็ ๆ เหลา่ นกี้ ็
จะจากไป และใช้ชีวิตเป็นผู้ใหญ่ ผมจะต้องคิดถึงเสียงของพวกเขาเป็นแน่ คิดถึง
เสยี งหวั เราะจากใจของเดก็ ๆ ยงิ่ กวา่ ความงามของ “สนามหญา้ ” ใหมแ่ นน่ อน นถ่ี อื
เป็นบทเรียนล้ำค่า เราต้องถามตนเองทุกขณะว่าอะไรคือสิ่งสำคัญแท้จริง และใช้
ชวี ติ ไปตามนัน้

จอห์น ชายวัย 93 ปีที่ออกจากพรรคคอมมิวนิสต์และกลายเป็นศิลปินใน
ภายหลัง เขามีชีวิตสมรสท่ียาวนานถึง 52 ปีและบอกว่า การแต่งงานทำให้เขามี
ความสุขที่สุดในชวี ิต “เพอื่ นๆ มักจะอจิ ฉาเรา” เขาพูด “บอกว่าเราโชคดี มคี วาม
สัมพันธ์ที่ดี พอพวกเขาถามผมว่ามีเคล็ดลับอะไร ผมบอกไปว่าคุณต้องปฏิบัติกับคู่
ของคณุ เยย่ี งคนทเี่ ทา่ เทยี มกนั เราสองคนทำอยา่ งนต้ี ลอด คณุ ตอ้ งยอมรบั กนั และกนั
ยอมรับขอ้ บกพร่องทเ่ี ราทุกคนมี รวมทงั้ ข้อดีดว้ ย คูข่ องคณุ อาจจะดขี ้นึ ในตอนหลงั
หรอื ไม่ก็ตาม แตค่ ณุ ตอ้ งยอมรับคนรักของคณุ อย่างทเี่ ขาเป็น เวลาโกรธภรรยาผม
จะถามตัวเองวา่ ส่ิงทท่ี ำใหฉ้ ันโกรธน้นั สำคญั กว่าความสัมพนั ธข์ องเราหรือไม่ มนั มี
คา่ พอท่ีจะเสีย่ งกบั ความรักที่เราใหก้ ันและกนั หรือไม่ แนน่ อนวา่ คำตอบก็คอื ไม”่

84 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


เลือกมองผ้อู ่นื ดว้ ยใจเมตตา




จากการพูดคุยกับคนท่ีให้สัมภาษณ์ ผมเรียนรู้ความสำคัญของการเลือก
มองคนรอบข้างด้วยใจเมตตา ก่อนหน้าน้ีผมได้พบกับผู้ให้คำปรึกษาด้านชีวิตสมรส
วัย 85 ปีทช่ี ื่อแมก้ ก้ี เธอฟังสามกี บั ภรรยาพูดถงึ กันและกนั มากวา่ 50 ปี ซง่ึ เพยี ง
แค่น้ีก็ควรทำให้เธอได้รางวัลตอบแทนในโลกหน้าแล้ว เม่ือถามว่าเธอสังเกตเห็น
อะไรตลอดหลายปีท่ีให้คำปรึกษาแก่คู่สมรส เธอบอกผมว่า “ฉันสังเกตว่าตอนที่
คนเราอยู่ด้วยกันแรกๆ เขาจะพุ่งความสนใจเกือบทั้งหมดไปยังส่ิงที่ตนชอบในตัว
อกี ฝ่าย แตพ่ อเวลาผ่านไปแทนทีจ่ ะพ่งุ ความสนใจไปยังสิง่ ท่ีชอบ พวกเขากลบั สนใจ
แตส่ งิ่ ทนี่ า่ โมโหในตวั อกี ฝา่ ยมากขน้ึ ทกุ ที ถา้ เราทำกลบั กนั ชวี ติ แตง่ งานและครอบครวั
สว่ นใหญ่คงจะดีขนึ้ มาก”

จมิ วัย 86 ปยี ังมคี วามสขุ กบั ชวี ิตสมรสหลังเวลาผ่านไป 65 ปี เขาใชช้ วี ติ
ตามความลับท่ีเรียบง่ายข้อน้ี ซึ่งแม้ตนจะมีหน้าท่ีการงานที่ดีในกระทรวงกลาโหม
แต่เม่ือถูกถามว่าอะไรคือส่ิงสำคัญ เขาจะย้อนกลับมาพูดเรื่องภรรยาตลอดเวลา
ทั้งสองพบกันในโรงเรียนมัธยม เขาอยากจีบเธอแต่ก็ข้ีอาย ต่อมาเมื่อเธอแยกทาง
กบั แฟน เขาจงึ ใช้โอกาสนั้นชวนเธอไปชมภาพยนตร์ด้วยกัน ซึง่ หากจะชมเร่อื งใหม่
ทเ่ี พงิ่ ลงโรงกต็ อ้ งจา่ ยเงนิ 25 เซน็ ต์ แตถ่ า้ เปน็ เรอื่ งเกา่ ทนี่ ำมาฉายซำ้ กจ็ ะเพยี ง 5 เซน็ ต์
เขาตอ้ งไปยมื เงนิ คนอนื่ มา 25 เซน็ ตเ์ พอื่ จะสรา้ งความประทบั ใจแกเ่ ธอ นบั จากวนั นนั้
ทง้ั สองตา่ งไปไหนมาไหนด้วยกนั จนในที่สุดก็แตง่ งานกนั

ทุกๆ ปตี ลอดชีวิตแต่งงาน เขาจะส่งกุหลาบแดงใหเ้ ธอในวนั ครบรอบวนั นดั
พบกันครง้ั แรก แทนท่จี ะเป็นวันครบรอบวันแตง่ งานของเขากับเธอ “มนั สำคญั มาก
สำหรับผมพอๆ กับท่ีมันสำคัญสำหรับเธอ ทุกคร้ังที่ส่งดอกไม้ให้เธอในแต่ละปี มัน
จะเตอื นผมวา่ ตลอดชวี ติ แตง่ งานทม่ี ที ง้ั เรอื่ งดแี ละรา้ ยนนั้ ผมตอ้ งไมล่ มื วา่ ทำไมผมถงึ
หลงรักเธอในตอนแรก” เราแต่ละคนคงต้องมองหา “กุหลาบแดง” ในคนท่ีเรารัก
และพงุ่ ความสนใจไปยงั สิ่งท่ีดีในตวั เขา

งานวจิ ยั ชนิ้ หนงึ่ ของมหาวทิ ยาลยั ชนั้ นำเปดิ เผยวา่ ในครอบครวั โดยถวั เฉลย่ี

ความลับ 5 ขอ้ ทคี่ ณุ ต้องคน้ ให้พบกอ่ นตาย
85

แล้ว อตั ราสว่ นของการสง่ สารด้านลบต่อดา้ นบวกอย่ทู ป่ี ระมาณ 14 ต่อ 1 นนั่ คือ
แต่ละครั้งท่ีเราออกความเห็นด้านบวกต่อคนในครอบครัว เราจะแสดงความเห็น
เชิงตำหนิวิจารณ์เกือบ 14 ครั้ง การศึกษาทำนองเดียวกันน้ีเปิดเผยว่า หนึ่งใน
ปจั จยั ทท่ี ำใหช้ วี ติ สมรสยง่ั ยนื และมคี วามสขุ ไดแ้ ก่ ใหก้ ารสอ่ื สารดา้ นบวกกบั ดา้ นลบ
อยู่ในอัตราส่วนเจ็ดต่อหน่ึง เรามีอำนาจที่จะเปล่ียนแปลงอัตราส่วนน้ีได้ ในแต่ละ
ขณะเราสามารถเลือกแสดงออกด้วยความรัก และส่งสารด้านบวกเกี่ยวกับอีกฝ่าย
เราเลือกไดว้ ่าจะมองให้เหน็ ภาพใหญ
่
จิมซ่ึงขณะน้ีอยู่ในวัย 62 ปีเล่าให้ผมฟังเร่ืองความสัมพันธ์ของเขากับ
ภรรยาคนแรก “ภรรยาคนแรกของผมต้องทรมานกับบาดแผลเร้ือรังท่ีเกิดหลังจาก
ผ่าตัดครั้งหน่ึงอยู่ถึงห้าหรือหกปี ความเจ็บป่วยทำให้เธอมีอาการทางประสาทและ
พยายามฆา่ ตวั ตายหลายครงั้ ชว่ งนนั้ ผมไมม่ ที างรเู้ ลยวา่ พอกลบั มาถงึ บา้ นในแต่ละ
วันเธอจะยังมีชีวิตอยู่หรือเปล่า มันเหมือนนรกบนดินเลยทีเดียว ประสบการณ์น้ี
ทำใหผ้ มรแู้ นแ่ ก่ใจถงึ ความสำคญั ของการเลอื กในชวี ติ คนเรา และยงั ตระหนกั ดว้ ยวา่
สง่ิ สำคญั อนั ดบั แรกของผมคอื ครอบครวั และผคู้ น อยา่ งเชน่ แมเ้ พอ่ื นและครอบครวั
จะบอกว่าพวกเขาจะเข้าใจถ้าผมส่งภรรยาเข้าไปอยู่ในสถานพยาบาลแล้วก็ใช้ชีวิต
ของผมตอ่ ไป แตผ่ มไม่ยอมท้ิงเธอ แม้ชวี ติ ของเราจะยงุ่ ยากลำบากใจมาก แตจ่ าก
การให้ความสำคัญกับเธอเป็นอันดับแรก ผมก็ได้ตระหนักว่าผมเป็นคนแบบไหน
และผมกร็ สู้ กึ ดมี ากที่ไดเ้ ปน็ คนแบบนนั้ ” เขาบอกตอ่ อกี วา่ “ตอนทผี่ มยงั หนมุ่ งานดๆี
เปน็ สงิ่ ทจ่ี ะกระตนุ้ ผม แตพ่ อชวี ติ ผา่ นไปผมกต็ ระหนกั วา่ เพอื่ นกบั ครอบครวั โดยเฉพาะ
ภรรยาคนที่สองกบั ลกู เล้ยี ง คือสิ่งท่ีทำให้ผมมีความสุขแทจ้ ริง”

ดูเหมือนว่าเคนผู้เป็นกัลบกประจำเมืองจะพูดถูก เก่ียวกับการสังเกตคนที่
นงั่ บนเกา้ อตี้ ดั ผมของเขาตลอดหลายปวี า่ “ถา้ คณุ มคี วามรกั ในชวี ติ คณุ จะมคี วามสขุ ”
กระนั้นสิ่งสำคัญที่สุดที่ผมค้นพบเก่ียวกับความลับข้อนี้ ซึ่งบอกให้เราใช้ชีวิตด้วย
ความรักก็คือ เม่ือเราเลือกท่ีจะรักในทุกสถานการณ์ชีวิต เมื่อเลือกให้ความรักและ
เมตตาเปน็ แนวทางชวี ติ ของเราในโลกนี้ ความสขุ ยอ่ มคน้ พบเรา เมอ่ื เราได้ใหค้ วามรกั
ความรักจะกลับมาหาเราในรูปของความสขุ

86 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


ทำดถี ้าทำได้ แต่ตลอดเวลานน้ั อยา่ ทำรา้ ย




บนั ซี วยั 63 ปเี ปน็ ผอู้ พยพจากแทนซาเนยี ทกุ วนั นเี้ ธออาศยั อยู่ในแคนาดา
เธอได้รับการเล้ียงดูในวัยเด็กจากชาวฮินดูคนหน่ึง จึงรู้สึกว่าการเลือกที่จะเมตตา
คือหัวใจของชีวิตที่มีความสุข เม่ือผมถามถึงคำแนะนำที่ดีที่สุดที่เธอเคยได้รับ เธอ
พดู ถงึ อะไรบางอยา่ งทแี่ มข่ องเธอบอกไวต้ ง้ั แตย่ งั เปน็ เดก็ “คณุ แมพ่ ดู กบั ฉนั เสมอวา่
‘ถ้าทำได้ก็จงทำดีกับทุกคนที่ลูกพบ แต่จงดูให้แน่ใจเสมอว่าลูกไม่ทำร้ายใครเลย’
การใช้ชีวิตตามแนวคิดง่ายๆ น้ีทำให้ฉันมีความสุขมาก แต่ละคร้ังท่ีพบใครบางคน
ฉันจะพยายามให้กำลังใจเขาด้วยการรักเขาไม่ทางใดก็ทางหน่ึง และใส่ใจตลอดว่า
ฉนั ไม่ได้ไปทำรา้ ยใครจากสงิ่ ท่ีฉันพดู หรือทำ”

เธอเลา่ ตอ่ ว่า เม่ือเรามปี ฏสิ มั พันธก์ บั ใคร ถ้าเราไม่ไดท้ ำให้ชีวิตเขาดีขนึ้ เรา
กท็ ำใหเ้ ขาแยล่ ง “เราทำใหค้ นเปน็ สขุ เปน็ ทกุ ข์ไดด้ ว้ ยวจกี รรมและกายกรรมของเรา
ฉันระวังตลอดโดยเฉพาะกับสง่ิ ท่จี ะพูดออกไป ลน้ิ ก็คือมดี โกนดๆี นี่เอง คุณอาจทำ
ส่ิงดีๆ หรอื เชือดเฉอื นคนใหแ้ ดด้นิ ดว้ ยคำพดู ของคณุ ”

หลงั กระบวนการสมั ภาษณผ์ า่ นไปไมน่ าน ผมจงึ เรมิ่ เหน็ วา่ ความลบั ขอ้ ทสี่ าม
ไม่ได้หมายความเพียงให้ได้มาซ่ึงความรัก หรือกระท่ังให้มอบความรักแก่คนใกล้ชิด
แตย่ งั หมายความวา่ ใหเ้ รายดึ ถือความรกั เป็นวถิ แี หง่ การดำรงชีวติ ไปตลอด เมอื่ รัก
อย่างแท้จริง ชวี ติ เราจะเปลย่ี นแปลงไป

ผคู้ นตา่ งพดู ใหผ้ มฟงั วา่ ยงิ่ ชวี ติ ผา่ นไปพวกเขายงิ่ ตระหนกั มากขน้ึ วา่ การใช้
ชีวิตด้วยความรักและเลือกที่จะเมตตาต่อผู้อื่นนั้นสำคัญแค่ไหน ส่ิงที่ผมเรียนรู้ก็คือ
การใช้ชีวิตด้วยความรักไม่เพียงแต่ดีต่อผู้อื่น แต่มันยังเข้ามาเปล่ียนแปลงชีวิตเรา
ในกระบวนการน้ดี ว้ ย ยงิ่ เราม่งุ ใช้ชวี ิตดว้ ยความรัก เรากย็ ง่ิ พบความสขุ

ซูซาน วยั 68 ปเี คยเป็นผชู้ ว่ ยสว่ นตัวของซซี าร์ ซาเวซ (ผ้จู ัดตัง้ ขบวนการ
แรงงานอพยพนามอุโฆษ) “สิ่งท่ีก่อให้เกิดการเปล่ียนแปลงมากท่ีสุดในการทำงาน
กับซีซาร์และแรงงานภาคการเกษตร ได้แก่การค้นพบวัฒนธรรมละติน-อเมริกัน
ชาวละตินอเมริกันเป็นมิตรและใจกว้างกับฉันมากกว่าคนอื่นๆ ท่ีเคยพบเห็นมา

ความลับ 5 ขอ้ ทค่ี ุณต้องค้นใหพ้ บกอ่ นตาย
87

ตลอดชวี ติ พวกเขามีใจทจี่ ะให้ วฒั นธรรมนย้ี ดึ ถอื วา่ ความสมั พนั ธก์ บั ผคู้ นและการมี
ใจเมตตาคอื หวั ใจสำคญั ของชวี ติ ” ประสบการณน์ เี้ ปลย่ี นแปลงตวั เธอขณะเรมิ่ คน้ พบ
วา่ การเลือกท่จี ะเมตตาและอาทรน้นั เป็นกญุ แจทจ่ี ะไขส่คู วามสุข

เหตผุ ลหนง่ึ ทท่ี ำใหผ้ มเชอ่ื ในทส่ี ดุ วา่ การเลอื กทจี่ ะรกั สามารถเปลยี่ นชวี ติ เรา
ไดก้ ค็ อื เราแทบกำหนดกฎเกณฑ์ให้ใครมารกั เราไม่ได้ แตเ่ รากำหนดไดเ้ กอื บสนิ้ เชงิ
วา่ จะใชช้ วี ติ ดว้ ยความรกั หรอื ไม่ คนทผ่ี มคยุ ดว้ ยนนั้ ตง้ั ใจทจ่ี ะใชช้ วี ติ ในแตล่ ะวนั ดว้ ย
ความรัก และระหว่างน้ันพวกเขาก็ไดพ้ บความสขุ

ลีอา วัย 58 ปีเป็นหญิงชาวแอฟริกัน-อเมริกัน ซึ่งเติบโตทางตอนใต้ของ
ประเทศทมี่ กี ารเหยยี ดผวิ รนุ แรง ตอนเปน็ เดก็ เธอไดร้ จู้ กั ความรกั ทยี่ งิ่ ใหญจ่ ากชมุ ชน
ของเธอเอง ทง้ั ยงั ร้จู กั ความเจ็บปวดซ่ึงเกดิ จากการถกู คนนอกชมุ ชนเกลียดชงั เธอ
บอกผมวา่ “คณุ จะแบกความรสู้ กึ ถกู เกลยี ดชงั ไปกบั ตวั แมจ้ ะไมร่ ตู้ วั ตอนยา้ ยกลบั ไป
อยทู่ างใต้ช่วงท่อี ายุหา้ สิบกลางๆ ฉนั จำไดว้ ่าเจบ็ ปวดแค่ไหนทรี่ วู้ า่ ชีวิตคณุ ถูกตัดสนิ
จากสผี วิ ฉนั จำไดต้ งั้ แตย่ งั เปน็ เดก็ ๆ ถงึ ตอนทส่ี มั ผสั เปน็ ครง้ั แรกวา่ ความตา่ งนมี้ จี รงิ
ได้รู้ว่ามีหลายอย่างท่ีคุณถูกห้ามและจำกัดสิทธิ ฉันยังจำประสบการณ์ครั้งหน่ึงใน
โรงเรียนมัธยมต้นได้ดี ช่วงประถมฉันเข้าเรียนในโรงเรียนที่มีแต่นักเรียนผิวดำ แต่
พ่อกับแม่ตัดสินใจว่าจะให้เราเข้าเรียนช้ันมัธยมต้นที่โรงเรียนสหศึกษา ท่านท้ังสอง
เตรยี มเราดว้ ยการบอกวา่ เราอาจตอ้ งเจออะไรบา้ ง ซงึ่ พอเราไดเ้ ขา้ ไปเรยี น เพอ่ื นๆ
ก็ไม่เป็นมิตร ครูก็ไม่ค่อยสนใจเรา วันหน่ึงมีงานฉลองวันครบรอบการก่อต้ังเมือง
ตอนมีขบวนพาเหรดน้ันอากาศร้อนจัด เรายืนอยู่ตรงมุมหนึ่งและฉันก็โดนแดดเผา
จนหน้ามืดเป็นลม จำได้ว่ามีร้านขายยาอยู่ตรงมุมถนนที่ไม่อนุญาตให้คนผิวดำ
เข้าไป ชายผิวขาวคนหน่ึงเข้าไปซ้ือโค้กมาให้ฉัน ฉันจำได้ดีว่าชีวิตเราต้องข้ึนกับ
คนเหล่าน้ี เพราะเราไม่มีอำนาจที่จะกำหนดชีวิตตัวเอง ฉันยังจำภาวะน้ีได้ติดหู
ติดตา แตก่ จ็ ำชายผวิ ขาวคนน้ันไดด้ ว้ ย ชายคนทเี่ ลอื กกระทำจากความรกั ”

ลีอาเล่าเร่ืองพิธีกรรมยามเช้าที่เธอทำเป็นประจำ ซ่ึงถือเป็นช่วงเวลา
สำหรับจดจ่อจิตใจก่อนเริ่มวัน “ทุกเช้าฉันจะหาเวลาอยู่เงียบๆ และหาเวลาอ่าน
หนังสอื กอ่ นออกจากบา้ นฉันจะสวดงา่ ยๆ ว่า พระเจ้าขา้ ขอใหล้ กู เปิดรบั ความรัก

88 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


ตง้ั แต่ออกจากบ้านจนกระท่ังกลบั เข้าบา้ น โปรดช่วยลกู เพ่ือว่าในระหวา่ งวนั หากลูก
พบใคร ผู้ซึ่งวาจาอ่อนหวานของลูก รวมท้ังรอยย้ิมและคำขอบคุณจากลูก อาจ
เปล่ยี นแปลงชวี ติ เขาได้ โปรดอยา่ ให้ลกู ยงุ่ จนมองขา้ มคนผู้น้นั ไป”

ชา่ งเปน็ บทภาวนาทงี่ ดงามเหลอื เกนิ นเ่ี ปน็ บทภาวนาของผทู้ รี่ คู้ วามลบั ขอ้ น้ี
ว่า ถ้าในแต่ละวันเราเลือกที่จะเมตตาและรักตั้งแต่นาทีท่ีตื่นจนถึงนาทีท่ีเข้านอน
อะไรบางอย่างท่ีลึกซึ้งย่อมเกิดขึ้นแก่ชีวิตเรา และเม่ือเราเลือกท่ีจะรัก เลือกแสดง
ออกด้วยความรักแก่คนที่เราพบ เราย่อมบรรลุถึงหน่ึงในเป้าประสงค์หลักของชีวิต
มนุษย์ นนั่ คือ ให้โลกดขี น้ึ จากการท่เี ราได้มาอยทู่ ี่น่ี

อบั ดลุ เลาะฮ์ วยั 87 ปเี ปน็ ชาวมสุ ลมิ ทเ่ี ตบิ โตในอนิ เดยี และมชี วี ติ อยู่ในชว่ ง
ของการแยกประเทศในปี ค.ศ. 1948 ซงึ่ ปากสี ถานไดร้ บั การสถาปนาขน้ึ เปน็ ประเทศ
แมต้ อ่ มาเขาจะอพยพไปตง้ั ถนิ่ ฐานทแี่ คนาดา ทวา่ ความทรงจำจากวยั เดก็ ยงั คงแจม่ ชดั
“ตอนเปน็ เดก็ เรามที ง้ั เพอื่ นทเ่ี ปน็ มสุ ลมิ และฮนิ ดู แตแ่ ลว้ กเ็ กดิ ความรนุ แรงขนานใหญ่
ระหว่างชาวมุสลิมกับฮินดูในหมู่บ้านของผม เด็กชายชาวฮินดูคนหน่ึงถูกชาวมุสลิม
ฆา่ ตาย ชาวฮนิ ดบู างคนเลยจะหาทางแกแ้ คน้ พวกเขาพยายามจบั ตวั ผม แตม่ ชี ายชรา
ชาวฮินดคู นหนึง่ เขา้ มาขวางระหวา่ งผมกับคนพวกนน้ั ผมจำรายละเอยี ดเหตุการณ์
ไม่ได้ทั้งหมดเพราะตอนน้ันยังเด็กอยู่ แต่ผมจำแขนแข็งแรงของเขาท่ีจับอยู่บนไหล่
ของผมได้ เขาไม่ยอมให้ใครทำอะไรผมและแสดงออกชัดเจนว่า คนพวกนั้นต้อง
ขา้ มศพเขาไปกอ่ นถึงจะไดต้ วั ผม”

ระหว่างสัมภาษณ์ เขาชะงักช่ัวอึดใจหนึ่งและเงียบไป ผมมองมือของเขา
และรู้สึกว่า เขากำลังคิดหาถ้อยคำท่ีถูกต้องก่อนจะถ่ายทอดออกมาเป็นคำพูด
“ความรักเป็นคำท่ีนิยามยาก แต่ตลอดชีวิตของผม ผู้ชายคนน้ีเป็นคนอธิบายคำว่า
รกั ใหผ้ ม เขาอายมุ ากแลว้ อาจจะเคยเหน็ ความรนุ แรงและการถกู เกลยี ดชงั มาตลอด
ชีวิต เขาคงรู้สึกว่ามันมากเกินพอแล้ว ผมชอบคิดเสมอว่า พระศาสนทูตมูฮัมหมัด
สง่ ชายคนนมี้ าสอนผมเรอื่ งความหมายของรกั พระคมั ภรี ก์ รุ อานเขยี นไวว้ า่ ‘จงอยา่
เห็นการแสดงเมตตาจิตคร้ังใดว่าไร้ความสำคัญ แม้ส่ิงนั้นจะเป็นเพียงการพบปะ
พ่ีน้องด้วยใบหน้าท่ีช่ืนบานก็ตาม’ ความสุขเกิดจากการรู้ว่า ไม่มีความเมตตาใดที่

ความลบั 5 ขอ้ ทีค่ ุณตอ้ งค้นใหพ้ บก่อนตาย
89

จะไร้ความหมาย ความเมตตานนั่ เองชว่ ยชวี ิตผมไว้”

ชายชราคนหน่ึงยืนขวางระหว่างเด็กชายตัวเล็กๆ กับความรุนแรงท่ีอาจ
เกิดขึ้น การกระทำน้ันทำให้เขาเข้าไปในห่วงโซ่เหตุการณ์ท่ีส่งผลต่อการกำหนด
อนาคตในภายภาคหน้า ความรักของเขาจุดไฟรักในตัวผู้อื่นข้ึนมา เมื่อได้ฟังสิ่งที่
อับดุลเลาะฮ์เล่า ผมอดไม่ได้ที่จะนึกภาพชายชราคนน้ันขณะนอนอยู่บนเตียงก่อน
สน้ิ ชวี ติ รอยยมิ้ บางๆ คงปรากฏบนใบหนา้ กรำแดดกรำฝนของเขา เขาเลอื กความรกั
แล้ว การกระทำที่เป่ียมด้วยเมตตาของเขาได้เปลี่ยนอนาคตไปในวิถีทางที่เขาเองก็
ไมม่ ีโอกาสไดเ้ หน็

หลายปีก่อน หญิงสาวอายุยี่สิบตอนปลายได้เล่าเร่ืองสะเทือนอารมณ์ให้
ผมฟัง เก่ียวกับแม่ของเธอซึ่งได้เป็นประจักษ์พยานสำคัญถึงอำนาจแห่งความลับ
ข้อที่สาม เธอเล่าให้ผมฟังว่าพ่อและแม่ได้เดินทางมาเย่ียมเธอ และในวันสุดท้าย
ของการเยี่ยมเยือนน้ันเธอได้ไปส่งพวกเขาที่สนามบิน ท้ังสองขึ้นเครื่องกลับบ้าน
ด้วยเที่ยวบินซึ่งต้องใช้เวลาเดินทางส่ีช่ัวโมง ต่อมาในวันเดียวกันพ่อก็โทรศัพท์
หาเธอ “ทา่ นบอกวา่ มขี า่ วรา้ ยมาก นนั่ คอื ระหวา่ งทางคณุ แมห่ วั ใจวายตอนเครอ่ื งบนิ
กำลังจะลง ซ่ึงกว่าเคร่ืองจะลงจอดเรียบร้อยท่านก็เสียแล้ว สองวันถัดไปฉันต้อง
ขึน้ เครื่องบนิ กลบั บ้านไปงานศพคณุ แม”่

เธอบรรยายถึงเท่ยี วบนิ กลบั บ้านอนั แสนเศรา้ และยาวนาน ขณะมองพ้นื ดนิ
เบ้ืองล่างที่บินผา่ นไปนน้ั เธออดสงสัยไม่ไดว้ า่ นาทสี ุดทา้ ยของแมเ่ ป็นอยา่ งไร ท่าน
พอใจกับชีวิตตัวเองหรือเปล่า ท่านส้ินลมพร้อมความรู้สึกพอใจอย่างลึกซึ้งหรือว่า
เสยี ดาย ทา่ นกลวั หรอื สงบ ทา่ นรหู้ รอื ไมว่ า่ ทา่ นเปน็ ทร่ี กั มากเพยี งใด นำ้ ตาเธอคลอเบา้
หลายครัง้ ขณะพยายามท่จี ะผ่อนคลาย

เม่ือเครื่องลงจอด เธอมุ่งหน้ากลับบ้านเพื่อเข้าพิธีสวดศพซ่ึงเป็นช่วงที่มี
แขกเหรื่อมาร่วมพิธี และพบว่าในห้องเต็มไปด้วยคนที่เคยร่วมชีวิตกับแม่ของเธอ
แม่ของเธอเป็นชาวมุสลิม แต่ในห้องก็อุ่นหนาฝาค่ังด้วยผู้คนจากหลายศาสนาและ
สผี วิ ทงั้ ยงั อบอวลดว้ ยบรรยากาศความรกั เธอผเู้ ปน็ ลกู สาวไดย้ า้ ยออกจากบา้ นนนั้
มานานแลว้ จงึ ไม่ไดร้ จู้ กั แขกครบทกุ คน โดยตอ้ งคอยถามพอ่ อยตู่ ลอดวา่ ใครเปน็ ใคร

90 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


มีผู้หญิงคนหนึ่งน่ังอยู่คนเดียวตรงมุมห้อง เมื่อเธอถามพ่อว่าผู้หญิงคนนั้น
เปน็ ใคร พอ่ บอกวา่ ไมร่ เู้ หมอื นกนั หลงั จากถามเพอ่ื นสนทิ บางคนของแมแ่ ลว้ เธอก็ได้
ข้อสรุปว่า ไม่มีใครรู้จักหญิงแปลกหน้าวัยกลางคนที่นั่งเดียวดายตรงมุมห้องเลย
เธอจงึ เดนิ ไปนง่ั ขา้ งๆ และพดู วา่ “ฉนั เปน็ ลกู คนสดุ ทอ้ งของคณุ แมค่ ะ่ เราทกุ คนไมม่ ี
ใครทราบเลยวา่ คณุ เปน็ ใคร พอจะบอกหนอ่ ยได้ไหมคะวา่ คณุ รจู้ กั คณุ แม่ไดอ้ ยา่ งไร”

“ขอโทษดว้ ยคะ่ ทต่ี อ้ งบอกวา่ จริงๆ ฉนั ไมร่ ้จู กั คุณแมข่ องคณุ หรอก” หญงิ
แปลกหน้าตอบ

เธองุนงงและถามวา่ “แต.่ .แล้ว..ทำไมคุณถงึ มาทนี่ ลี่ ่ะคะ”

“มีอยู่วันหน่ึงช่วงหลายปีก่อน ชีวิตฉันย่ำแย่มาก รู้สึกท้อจนตัดสินใจจะฆ่า
ตวั ตายในวนั นนั้ บงั เอญิ วา่ ฉนั ขน้ึ รถประจำทางเขา้ เมอื ง ไดน้ ง่ั ขา้ งผหู้ ญงิ คนหนงึ่ ทก่ี ำลงั
อา่ นหนงั สอื อยู่ พอผา่ นไปไดค้ รงึ่ ทาง เธอกว็ างหนงั สอื ลงบนตกั และหนั มาทางฉนั ” หญงิ
คนนน้ั เลา่ ตอ่ “เธอพดู วา่ ‘ดเู หมอื นคณุ ตอ้ งระบายอะไรออกมาบา้ งนะ’ ฉนั ไมร่ วู้ า่ ทำไม
แตเ่ ธอใจดมี าก ใส่ใจรบั ฟงั จนฉนั เลา่ ใหเ้ ธอฟงั หมดวา่ เกดิ อะไรขนึ้ ในชวี ติ และฉนั กำลงั คดิ
จะทำอะไร ชว่ งทค่ี ยุ กนั ทำใหฉ้ นั เปลยี่ นใจไมฆ่ า่ ตวั ตายเมอื่ กลบั มาถงึ บา้ น การตดั สนิ ใจ
ตอนนนั้ ไมเ่ พยี งสง่ ผลกระทบกบั ฉนั แตย่ งั มผี ลกบั ชวี ติ ของใครอกี หลายคน”

“แตเ่ รอื่ งนเี้ กีย่ วอะไรกับคุณแมข่ องฉนั หรือคะ” คนเป็นลูกสาวถาม

“คือว่า...วันนั้นฉันหมกมุ่นกับตัวเองจนไม่ได้แนะนำตัวกับผู้หญิงคนนั้น ไม่รู้
แม้แต่ช่ือของเธอด้วยซ้ำ แต่สองวันก่อนฉันเห็นรูปของเธอในหนังสือพิมพ์ คืนน้ีก็
เลยมาท่ีน่ีเพราะเมื่อก่อนฉันไม่รู้จักแม่ของคุณ ไม่รู้จักแม้กระทั่งช่ือของเธอ แต่
เวลา 20 นาทที ี่ไดค้ ยุ กบั เธอชว่ ยชีวิตฉันไวจ้ ริงๆ”

ลูกสาวของเธอถึงกับร้องไห้ จากนั้นก็ย้ิมออกมา แล้วก็ร้องไห้อีก จน
กระท่ังร้องไห้และยิ้มในเวลาเดียวกัน เธอบอกผมว่าเธอรู้ว่าแม่ดำเนินชีวิตใน
ลักษณะนนั้ มาตลอดชีวติ ไม่ว่าจะอยกู่ ับลกู ๆ กับสามี กบั เพือ่ นฝูง หรือกับคนแปลก
หน้าซึ่งท่านจะไม่ได้เห็นหน้าค่าตาอีก ความรักและความเมตตาเป็นแนวทางของ
ท่านในโลกนี้ แนวทางน้ีทำให้ท่านเป็นคนที่มีความสุขล้นเหลือ และมาบัดนี้ผู้เป็น
ลูกสาวได้เห็นว่า มันยังสร้างผลกระทบอย่างชนิดที่เธอเองก็คิดไม่ถึง “ทั้งชีวิตของ

ความลบั 5 ข้อที่คุณต้องคน้ ใหพ้ บกอ่ นตาย
91

คณุ แม่เป็นเร่ืองของความรักโดยแท ้ ท่านใหค้ วามสขุ คนอน่ื และก็ไดร้ ับความสุข
กลบั คืนไป ฉนั ภาวนาว่าขอใหฉ้ นั มชี วี ติ แบบน้นั ดว้ ยเถดิ ”

ทอม ชนพน้ื เมอื งชาวเมตสิ ซง่ึ เปน็ พอ่ หมอทต่ี กชอ่ งนำ้ แขง็ ตอนอายุ 13 ปี และ
ไดค้ น้ พบ “ชะตากรรม” ของตน บอกผมวา่ “สง่ิ ทผ่ี มทำอยตู่ อนนี้ ซง่ึ กค็ อื เลอื กใชช้ วี ติ
ดว้ ยความรกั จะสรา้ งผลกระทบแกจ่ กั รวาลทง้ั มวล วฒั นธรรมของเราเชอื่ กนั วา่ ทกุ
การกระทำจะสง่ ผลสบื เนอ่ื งไปถงึ เจด็ ชว่ั โคตร ไปยงั ลกู ของผม หลานของผม เหลนของ
ผม และตอ่ ๆ ไป ทกุ อยา่ งทเี่ ราทำสะเทอื นไปถงึ ทกุ สงิ่ ฉะนน้ั เมอ่ื เราเลอื กทจ่ี ะรกั ไมว่ า่
รกั ลกู หรอื รกั คนแปลกหนา้ กเ็ ทา่ กบั เราไดเ้ ขา้ ไปเปลยี่ นสงิ่ ทจี่ ะเกดิ ขน้ึ ในอนาคต”



ความลบั ขอ้ ที่สาม ใชช้ ีวิตดว้ ยความรกั

ต่อไปนี้เป็นคำถามสี่ข้อ สำหรับใคร่ครวญในแต่ละสัปดาห์ เพ่ือช่วยคุณ
ดำเนินชีวิตตามความลบั ข้อนี
้


• วันน้ี--สัปดาห์นี้ฉันมีเวลาให้แก่มิตรสหาย ครอบครัว และความ

สัมพนั ธก์ ับผ้คู นหรือไม่ / ฉันยอมใหว้ ตั ถสุ ่งิ ของสำคญั เหนือกวา่ ชีวติ
ผู้คนหรือไม
่
• วันน้ี--สัปดาห์น้ีฉันรักและเมตตาต่อคนใกล้ชิดหรือเปล่า / พรุ่งนี้
หรือสัปดาหน์ ฉ้ี ันจะรักพวกเขาให้มากขึ้นไดอ้ ย่างไรบ้าง

• วันน้ี--สัปดาห์นี้ฉันหว่านความรักและเมตตาแก่โลกน้ีผ่านทางปฏิ
สมั พนั ธ์ต่างๆ ในชวี ติ หรือไม่ / ฉนั ใช้ชวี ติ ราวกบั วา่ ผคู้ นทผี่ ่านเขา้ มา
ในชวี ติ นนั้ เปน็ ผทู้ ฉี่ นั สามารถสรา้ งความแตกตา่ งใหแ้ กเ่ ขาหรอื เปลา่

• วันน้ี--สัปดาห์นี้ฉันให้อาหารแก่สุนัขป่าตัวไหนในตัวฉัน / ฉันใช้
เวลาอยู่กับคนท่ีช่วยเชิดชูจิตใจฉันหรือเปล่า / วันนี้--สัปดาห์นี้ฉัน
ปฏิบัติต่อตนเองด้วยความรักหรือไม่ / ฉันคุยกับตนเองในทางลบ
หรือสะกดจิตตนเองเชิงลบหรือไม่ ฉันกำลังปลูกดอกไม้หรือวัชพืช
ลงไปในจิตใจ

92 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


บทท่ี 6

ความลบั ขอ้ ทส่ี ี่ :

อยกู่ ับปัจจุบัน


ชวี ิตท่อี ยเู่ พื่อวนั พรุง่ น้
ี
จะไกลห่างจากการปรากฏเป็นจริงไปหนึง่ วันเสมอ


ลีโอ บัสคาเกลยี




บางครั้งความปีติกท็ ำให้คณุ ย้มิ ออกมา


แตบ่ างคราวการทค่ี ุณยม้ิ ออกมาก็ทำใหค้ ณุ เกดิ ปตี ิ


ติช นทั ฮันห์

ความลบั 5 ข้อท่ีคุณตอ้ งคน้ ใหพ้ บกอ่ นตาย
93




















ถ้


าคณุ ฟังคน 200 คนพดู เร่อื งราวชีวติ ของตน โดยทค่ี นเหล่าน้มี ีเชือ้ ชาติและ
ภมู ิหลังต่างจากคณุ คณุ จะเร่มิ สัมผัสถงึ องค์ประกอบในขน้ั ลกึ ท่ีการเดนิ ทาง
ของมนุษย์มีร่วมกัน บ่อยคร้ังผู้คนท่ีมีภูมิหลังต่างกันมากใช้คำพูดเกือบเหมือนกัน
ในการบรรยายประสบการณ์ชีวิตซึ่งมีลักษณะเฉพาะตน

หนง่ึ ในวลที ่ีไดย้ นิ บอ่ ยทสี่ ดุ ในการสนทนากวา่ 200 ครงั้ คอื “เวลาผา่ นไปเรว็
เหลือเกนิ ” บางทีคำพดู ของเอลซา ในวยั เจด็ สิบเศษ อาจช่วยอธิบายสิ่งทห่ี ลายคน
บอกผมด้วยวิธีท่ีแตกต่างกันได้ “ตอนท่ีคุณยังเป็นหนุ่มเป็นสาว เวลา 60 ปี ดู
เหมือนยาวนานชั่วนิรันดร์ แต่พอคุณอายุ 60 ปีจริงๆ นั่นละถึงตระหนักว่ามันแค่
ช่ัวพริบตาเดียว” เราเช่ือว่าเรามีเวลาล้นเหลือ แต่ไม่นานก็ตระหนักว่ามันหาเป็น
เช่นนัน้ ไม่

หากชีวิตผันผ่านรวดเร็ว ฉะน้ันหน่ึงในเคล็ดลับความสุขก็คือ ใช้ประโยชน์
จากเวลาท่ีมีอยู่ให้มากกว่านี้ หาวิธีทำให้แต่ละวันแต่ละเวลากลายเป็นของขวัญอัน
ประเสรฐิ ธอโรเรยี กสง่ิ นว้ี า่ “การปรบั ปรงุ ปจั จบุ นั อนั แสนสำคญั ” เมอ่ื ไดฟ้ งั เรอ่ื งราว
ชีวติ ผคู้ น ผมจงึ เล็งเหน็ ความลบั ขอ้ ทส่ี ่ี อยูก่ บั ปัจจุบัน

ในความหมายท่ีเรียบง่ายท่ีสุดน้ัน อยู่กับปัจจุบันหมายถึงการใช้ชีวิตให้
เต็มท่ีในทุกห้วงขณะ ให้เราไม่ต้องตัดสินชีวิตแต่จงใช้ชีวิตให้เต็มที่ หมายความว่า

94 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


เราต้องไม่จมอยู่กับอดีตหรืออนาคต แต่ผ่านทุกห้วงเวลาอย่างรู้คุณค่าและมีเป้า
หมาย หมายความว่าเราสำนึกว่าในแต่ละห้วงเวลา เรามีอำนาจท่ีจะเลือกความอิ่ม
เอมใจและความสุข เม่ือได้ฟังเรื่องราวของคนเหล่าน้ันผมก็เชื่อว่า พวกเขากำลัง
บอกให้ผมตัดสินชีวิตน้อยลงและมีความสุขกับชีวิตมากขึ้น โดยใช้ความลับข้อน ้ี
น่ันคือ อยูก่ ับปจั จุบัน

อันท่ีจริงผมได้ยินมาตลอดชีวิตว่า หน่ึงในเคล็ดลับความสุขก็คือ ให้อยู่กับ
ปจั จบุ นั ขณะ แตย่ งั ไมแ่ น่ใจวา่ มนั มคี วามหมายอยา่ งไรกระทงั่ ไดส้ นทนากบั คนเหลา่ นี้
การใชช้ วี ติ กบั ปจั จบุ นั ไม่ไดห้ มายความเพยี งวา่ ให้ใชป้ ระโยชนจ์ ากทกุ หว้ งยามทผ่ี า่ น
เข้ามาในชีวิตเท่านน้ั แตย่ ังหมายถึงส่งิ ทส่ี ำคัญกว่านน้ั มาก อยา่ งแรกท่ีผมไดเ้ รียนรู้
กค็ อื ผู้มีปัญญาจะมองว่าแตล่ ะวนั คอื ของขวญั อนั ประเสริฐ




เลอื กทีจ่ ะมีชวี ติ อยู่กบั ทกุ ห้วงขณะ




แม็กซ์ ชายวัยหกสิบเศษเล่าให้ผมฟัง เก่ียวกับชายคนหนึ่งท่ีเขาพบเป็น
ประจำทกุ วนั ขณะไปเดนิ เลน่ กบั สนุ ขั “มผี ชู้ ายอยคู่ นหนงึ่ ผมเจอเขาทกุ วนั ตอนออกไป
เดนิ เลน่ กบั สนุ ขั เขาอายรุ ว่ มแปดสบิ แลว้ แตก่ ย็ งั มกี จิ กรรมหลายอยา่ งใหท้ ำเวลาเจอ
และถามเขาถงึ สารทกุ ขส์ กุ ดบิ เขาจะตอบเสยี งดงั ฟงั ชดั อยา่ งกระตอื รอื รน้ เหมอื นเดมิ
ตลอดว่า ผมยงั อยตู่ รงนี้ไม่ไปไหน! ผมรวู้ า่ ที่จริงเขาหมายถงึ ‘ผมรสู้ กึ ขอบคุณทีย่ งั
มชี ีวิตอยู่ และตระหนกั ว่านนั่ คือของขวญั ชิ้นพเิ ศษ’ ”

เมื่อเขาเล่าให้ผมฟังเกี่ยวกับชายคนนี้ ผมก็คิดถึงผู้คนที่ผมได้พบตลอด
หลายปีทผ่ี ่านมา เมอื่ ถูกถามว่าชวี ติ เปน็ อย่างไร พวกเขาจะพดู ทำนองว่า “กย็ ังอยู่
ตรงน้ีไม่ไปไหน” ซึง่ มักจะพดู ด้วยอาการเศรา้ สร้อยและปลงตก ซึง่ จรงิ ๆ แล้วพวก
เขาหมายความว่า “ฉันอยากไปให้พ้นๆ จากตรงน้ีเสียที แต่ก็ต้องจมปลักอยู่ที่นี่”
ผมเรียนรู้จากคำพูดทำนองน้ีว่า ผู้ท่ีมีความสุขจะใช้ชีวิตตรงหน้าอย่างเต็มท่ี ไม่ว่า
เขาจะอย่ทู ี่ไหนหรือกำลังทำอะไร

ความลบั 5 ขอ้ ทค่ี ุณต้องค้นให้พบกอ่ นตาย
95

แม็กซ์เป็นนักวิจารณ์ละครมานานหลายสิบปี และชมละครมาแล้วหลาย
รอ้ ยเรอื่ ง เขาบอกวา่ ละครหลายเรอ่ื งกท็ ำใหเ้ ขาจดจอ่ สมาธไิ ดย้ ากเตม็ ทน “บางครงั้
ผมตอ้ งวจิ ารณล์ ะครเรอ่ื งทก่ี ำลงั เปดิ การแสดงอยู่ แตล่ ะครเรอื่ งนนั้ กแ็ ยจ่ นผมคดิ วา่
ต้องเสยี เวลาชีวติ ไปเปลา่ ๆ อย่างไม่น่าเชื่อ แล้วผมก็ตระหนกั ขน้ึ มาวา่ ผมไมม่ ีทาง
เรียกสองช่ัวโมงน้ันคืนมาได้อีก ก็เลยพยายามหาว่าแง่มุมท่ีน่าสนใจท่ีผมจะสนุกไป
กับมนั ได้ ถา้ อยากใชช้ วี ติ ใหเ้ ตม็ ที่ เราต้องกำจัดคำวา่ ‘นา่ เบอ่ื ’ ออกไปจากชีวิตเรา
ไมว่ า่ จะเวลาไหนเรากแ็ คต่ อ้ งอยกู่ บั สงิ่ ตรงหนา้ ใหเ้ ตม็ ที่ และเปดิ รบั ทกุ อยา่ งทหี่ ว้ งเวลา
นนั้ ยื่นให้”




แต่ละวนั ล้วนเปน็ ของขวญั




สิ่งหน่ึงท่ีผมสังเกตเห็นในคนเหล่านี้ คือความรู้สึกขอบคุณอย่างแรงกล้าท่ี
ได้มีชีวิตอยู่ รวมถึงความต้ังม่ันว่าจะไม่ปล่อยแม้แต่วันเดียวให้ผ่านไปโดยไม่เห็นค่า
โจแอลในวัยหกสิบเศษบอกผมว่า แต่ละวันเขาจะเริ่มและจบวันด้วยพิธีกรรมหน่ึง
ซ่งึ ทำมานานหลายปแี ลว้ “ทุกเช้าผมจะต่นื ข้ึนมาสวดนิดหนอ่ ยว่า ‘ขอบคุณพระเจ้า
สำหรับชวี ติ อีกหนึง่ วนั ’ ดว้ ยความท่เี ป็นนักวทิ ยาศาสตร์ ผมจงึ รู้สกึ เกรงขามต่อการ
มีอยู่ของสรรพสิ่ง เม่ือคิดว่าเรามีชีวิตอยู่ท่ามกลางส่ิงอัศจรรย์ท้ังหลายน้ี และ
คดิ ถงึ วา่ ผมคอื ส่ิงมชี ีวติ ทม่ี ดี วงจติ รบั รู้ซึ่งอาศยั อยู่ในกาแลก็ ซี่ทางชา้ งเผอื ก แถมยัง
มสี ตสิ มั ปชัญญะและศกั ยภาพติดตัวมาด้วย ผมขอพระเจ้าวา่ อยา่ ใหผ้ มใช้วันน้ีอยา่ ง
สุรยุ่ สุร่าย แต่ให้ใช้ด้วยความตระหนักวา่ การมีชีวิตอยคู่ อื ของขวัญอันย่ิงใหญ่ และ
ก่อนเขา้ นอนตอนหมดวนั ผมจะระลกึ ถงึ สิ่งดที ุกอย่างทเ่ี กดิ ขน้ึ ในวันน้นั ไมว่ ่ามนั จะ
เปน็ เร่ืองเล็กนอ้ ยแค่ไหน แลว้ ก็ขอบคุณสำหรบั วนั น”้ี

เซเนกา นักปรัชญาชาวโรมันกล่าวว่า “เราควรมองแต่ละวันว่าเป็นเหมือน
ชีวิตๆ หน่ึงซึ่งเป็นเอกเทศจากกัน” วันแต่ละวันมิใช่เป็นบันไดอีกหน่ึงขั้นเพื่อไปสู่
จดุ หมายปลายทาง หากแตเ่ ปน็ จดุ หมายในตวั เอง เราจะเรม่ิ อยกู่ บั ปจั จบุ นั เมอ่ื รบั รวู้ า่

96 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


การมีโอกาสใช้ชีวิตเพิ่มขึ้นอีกวันถือเป็นของขวัญอันประเสริฐ และเลือกที่จะไม่ใช้
วันนน้ั อย่างเปลา่ ประโยชน์ ไม่ทำลายมันด้วยการอยู่กับอดีตหรืออนาคต

ข้ันแรกเราต้องแน่ใจก่อนว่า เรากำลังใช้ชีวิตแทนท่ีจะเพียงวางแผนชีวิต
ถ้าไม่ระวังเราจะตะลุยผ่านส่ิงต่างๆ ในชีวิต เพื่อไขว่คว้าสิ่งที่เราคิดว่าจะทำให้มี
ความสขุ เราอาจบอกตนเองไปเรอ่ื ยๆ วา่ เราจะสขุ ถา้ ... หรอื เราจะสขุ เมอ่ื ... ไม่ใชว่ า่
เราไมค่ วรวางแผนชวี ติ หรอื ไมค่ วรปรารถนาในสง่ิ ทย่ี งั ไมส่ ำเรจ็ หรอื ยงั ไม่ไดป้ ระสบ
แต่หมายถงึ ว่าเมื่อสามารถอยู่กับปัจจุบนั ได้เราก็จะพบความสขุ อยูเ่ สมอ

ประเดน็ นสี้ นุ ขั ของผมเปน็ ครทู ด่ี ที สี่ ดุ คนหนง่ึ ชว่ งท่ีไมผ่ มตอ้ งเดนิ ทางไปไหน
ทุกวันผมกับสุนัขที่ชื่อมอลล่ีจะเดินข้ึนเขาตรงบริเวณชายเขาท่ีเราอาศัยอยู่ ซึ่งต้อง
ใช้เวลาเดินขึ้นลงประมาณ 40 นาที หลังจากทำอย่างน้ีมาหลายปีผมก็พบเรื่อง
น่าสนใจประการหนึ่งคอื สุนขั ของผมมคี วามสุขกับการเดนิ มากกวา่ ผมเยอะ!

เป้าหมายของผมก็เพียงแต่ขึ้นไปให้ถึงยอดเขาจากน้ันก็เดินลงมา ไม่ได้
ตงั้ ใจจะเดนิ เพอ่ื ดม่ื ดำ่ สมั ผสั อะไร แคเ่ ดนิ ใหเ้ สรจ็ ๆ ไปตามหนา้ ที่ ผมเดนิ เพอ่ื ออกกำลงั
และหวังว่าจะมีอายยุ นื ยาว มากกว่าจะมองว่าการเดินน้ันสำคญั ในตวั เอง แต่มอลลี่
กลบั สนกุ สดุ ขดี กบั การเดนิ ถา้ ระหวา่ งทางเราเจอสนุ ขั ตวั อน่ื มนั กจ็ ะหยดุ เพอ่ื ทกั ทาย
และถา้ มนั เหน็ วา่ มสี งิ่ ใดนา่ สนใจ มนั จะแวะสำรวจอยา่ งถว้ นถี่ มนั ใชเ้ วลาเดนิ สว่ นมาก
ไปกับการ “ดอมดมกุหลาบ” ขณะที่ผมใช้เวลาส่วนใหญ่ในการเดินสู่จุดหมายอย่าง
เอาการเอางานน้ีไปกบั การอ้อนวอนใหม้ ัน “เร็วเขา้ ไปไดแ้ ล้ว” สุนขั ตวั นี้ใช้ชวี ิตอยู่
กบั ปัจจุบัน ขณะที่ผมเพียงมงุ่ ตะลยุ ให้ผา่ นพ้นไป

เม่ือสำนึกเช่นน้ันแล้ว ผมจึงให้คำมั่นกับตัวเองว่า จะเดินในลักษณะเดียว
กับที่สุนัขของผมเดิน นับแต่นั้นถ้าเราพบเพื่อนบ้านระหว่างทาง ผมมักจะแวะคุย
สนกุ สนาน ถ้าเห็นทวิ ทศั น์ของภูเขาหรอื เหน็ ดอกไมส้ วยๆ ผมจะเขา้ ไปดมื่ ดำ่ ใหเ้ ต็ม
ที่ และถา้ โชคดีบงั เอญิ ได้พบเพ่ือน ผมจะสละเวลาเพอ่ื ถามไถ่สารทกุ ข์สกุ ดบิ แทนที่
จะเอาแต่มุ่งสู่จุดหมาย เร่อื งนย้ี งั กลายเปน็ อปุ มาถงึ วธิ ีใชช้ วี ติ ของผมอกี ดว้ ย

ความลบั 5 ข้อทค่ี ุณตอ้ งค้นให้พบก่อนตาย
97

ใช้ชีวิตประหนงึ่ ว่าคุณจะไดเ้ หน็ อาทิตย์อสั ดง

เปน็ ครง้ั สดุ ท้าย




จอห์น จิตรกรวัย 93 ปีคุยกับผมถึงส่ิงที่เขาสังเกตเห็นหลังจากล่วงสู่วัย
เก้าสิบ “ผมชอบบอกใครต่อใครว่าผมใกล้จะเข้าเก้าสิบส่ีแล้วนะ เหมือนเด็กอยาก
พดู ว่าเขาจะแปดขวบแลว้ อยา่ งนน้ั เลย เพราะตั้งแต่อายเุ ก้าสิบมา ผมร้สู ึกขอบคุณ
และให้คา่ กับแตล่ ะวนั มากเหลือเกิน”

เขาพดู ถงึ ความตายและเวลาอนั จำกดั ซงึ่ เหลอื อกี เพยี งไมก่ ปี่ ี รวมถงึ อธบิ ายวา่
ความเข้าใจน้ีได้เริ่มขัดเกลาประสบการณ์ในแต่ละวันของเขาอย่างไร “พอคุณอายุ
เทา่ ผม คุณจะเกิดคำถามตลอดวา่ ตัวเองจะอยู่ได้อกี นานแค่ไหน ผมมีเหลนสาวอายุ
แปดกับหกขวบ เลยสงสัยขึ้นมาว่าผมจะอยู่เห็นพวกเธอไปอีกนานไหม จะได้เห็น
เหลนเรียนจบชน้ั ประถมหรอื เปลา่ ผมรู้ว่าตวั เองคงอยู่ไม่ทันเหน็ ทงั้ สองคนเรียนจบ
ชั้นมัธยม ทุกวันน้ีเวลาเห็นตะวันตกดินสวยงาม หรือระบำบัลเลต์สวยๆ ผมจะ
ร้องไหอ้ อกมา ผมไม่ไดร้ ้องเพราะมันสวยเทา่ น้ันนะ แต่ยงั เพราะผมไม่รจู้ รงิ ๆ วา่ จะ
มีโอกาสเห็นมันอีกกี่ครั้ง ตอนที่คุณยังเป็นหนุ่มเป็นสาว มีคนบอกคุณว่าให้อยู่กับ
ปัจจุบันขณะ แต่คุณไม่แน่ใจหรอกว่ามันหมายความว่าอย่างไร แต่เดี๋ยวนี้ผมรู้แล้ว
และมันก็เป็นความจริงของคนทุกวัย เราไม่มีทางรู้เลยว่าจะได้พบเจอมันอีกก่ีคร้ัง
ฉะน้ันสำคัญมากที่เราต้องเห็นค่าของทุกช่วงเวลา ให้เหมือนกับว่ามันอาจจะเป็น
ครัง้ สดุ ท้ายของชวี ิตคุณ”

ถ้อยคำของจอห์นทำให้ผมนึกถึงบทสนทนาช่วงหน่ึงในภาพยนตร์เร่ือง
Prairie Home Companion4 ตอนท่ีตัวละครชื่อแกริสัน เคลเลอร์ พูดว่า “การ
แสดงทุกคร้ังคือครั้งสุดท้ายของคุณ” (แล้วภาพยนตร์เรื่องน้ีก็เป็นเร่ืองสุดท้ายที่
โรเบิร์ต อัลท์แมน ได้กำกับ) จากน้ันไม่นานถ้อยคำของจิตรกรสูงวัยท่านนี้ก็กลาย
เป็นสัญลักษณ์สำคัญท่ีกำหนดความเป็นไปในช่วงเวลาต่างๆ ของชีวิตผม แต่ละ

4มีช่อื ไทยว่า “คลนื่ ดนตรีไมม่ วี ันตาย” – ผ้แู ปล

98 The Five Secrets You Must Discover Before You Die


ครั้งทีป่ ระสบช่วงเวลาแห่งความสุข ผมจะเริม่ เตอื นตวั เองวา่ ไม่มีใครรวู้ ่ามันจะเกิด
ขึ้นอีกก่ีครั้ง ซึ่งแทนท่ีจะตะลุยผ่านช่วงเวลาแบบนั้นไป ผมก็เร่ิมหัดด่ืมด่ำซึมซับมัน
บางครัง้ ผมกน็ ้ำตาไหลออกมาไมต่ ่างจากทจ่ี อห์นพรรณนาให้ฟัง

หลายปีที่ผ่านมาผมได้รู้จักผู้ท่ีเป็นโรคมะเร็งหลายคน เรื่องหนึ่งท่ีคุณจะ
ได้ยินผู้ป่วยโรคมะเร็งพูดเหมือนกันมากก็คือ หลังจากรู้ผลวินิจฉัยแล้วจะมีสองสิ่ง
เกดิ ขน้ึ กบั พวกเขา ดา้ นหนง่ึ คอื เวลาเดนิ เรว็ ขน้ึ รสู้ กึ ขนึ้ มาทนั ทวี า่ เวลาวง่ิ ฉวิ ปลวิ ผา่ น
ทว่าพวกเขาจะบอกคุณเช่นกันว่าเวลาเดินช้าลง แต่ละวันแต่ละชั่วโมงกลายเป็น
ของมีค่าข้ึนมาทนั ที และถูกใชอ้ ย่างหมดจดยิ่งข้ึน มักเปน็ คร้ังแรกในชวี ิตทพี่ วกเขา
ไมม่ องสงิ่ ตา่ งๆ วา่ เปน็ เพยี งสงิ่ ทมี่ ไี ว้ให้ “ขา้ มผา่ นไปตามเบย้ี ใบร้ ายทาง” ไมม่ วี นั ไหน
ทเี่ สยี ไปราวกบั วา่ ไมส่ ำคญั เหตนุ เี้ องในกระบวนการบำบดั แบบกลมุ่ ในบางแหง่ ผปู้ ว่ ย
จะบอกว่ามะเร็งเป็นเหมือน “ของขวัญ” ในชีวิตตน ซ่ึงแม้เราอาจนึกภาพตามได้
ยากว่า จะมีใครซาบซึ้งขอบคุณต่อโรคภัยท่ีอาจทำให้ตัวเองถึงตายน้ี ทว่ามันคือ
ของขวญั ทป่ี ลุกเราใหต้ ื่นขน้ึ มารบั รวู้ า่ แต่ละวันน้นั มคี า่ ยิง่ และควรใชม้ ันอยา่ งเตม็ ท่ี

ไมน่ านหลงั จบการสมั ภาษณ์ ผมเรม่ิ เจยี ดเวลาสนั้ ๆ หลงั ตน่ื นอน เพอื่ รำลกึ
ขอบคณุ สำหรบั การมชี วี ติ อยู่ และหวงั วา่ จะใชช้ วี ติ ในวนั นน้ั อยา่ งเตม็ ท่ี เมอ่ื หมดวนั ผม
กจ็ ะกำหนดจติ ใจอกี ครง้ั คราวนขี้ อบคณุ สง่ิ ดๆี ทเ่ี กดิ ขนึ้ กบั ผมในวนั นน้ั สงิ่ ทผี่ มสงั เกต
เหน็ นบั แต่นั้นคือ เวลาประสบกบั สิ่งท่ีอาจทำให้ผมใช้ชีวิตอย่างเลอะเลือน ผมจะดึง
ตัวเองกลบั มาได้มากขน้ึ กระทัง่ ในวนั ทีย่ ากเย็นทสี่ ุดบางวัน ผมก็ยงั รสู้ ึกขอบคุณได
้



ปัจจบุ นั คือเวลาเดียวทีม่
ี



เรอ่ื งทสี่ องทผ่ี มไดเ้ รยี นรเู้ กย่ี วกบั การอยกู่ บั ปจั จบุ นั จากผู้ใหส้ มั ภาษณเ์ หลา่ น้ี
คอื เราตอ้ งใชช้ ีวติ กับหว้ งขณะตรงหน้าเสมอ ปัจจุบนั คือเวลาเดยี วทีเ่ ราจะทำอะไร
กบั มนั ได้ หากอยากใชช้ ีวติ ตามความลับขอ้ ทสี่ ี่ เราก็ต้องเลือกอยูก่ ับปัจจบุ ัน

การอยู่กับปัจจุบันหมายถึงการตระหนักว่า เราไม่มีอำนาจเหนืออดีตหรือ
อนาคต ไมม่ เี ลยจรงิ ๆ อดีตนัน้ เกิดขึน้ แล้วและอยขู่ า้ งหลงั เรา ไม่ว่าจะเกดิ อะไรข้ึน

ความลับ 5 ขอ้ ทีค่ ณุ ต้องคน้ ใหพ้ บกอ่ นตาย
99

ในอดีต เราก็ไม่มีอำนาจเปลี่ยนแปลงมัน ไม่ว่าจะเสียใจหรือยินดีกับเร่ืองใด มันก็
โดนแชแ่ ขง็ ในกาลเวลาแลว้ การจมกบั อดตี โดยเฉพาะกบั ความเศรา้ เสยี ใจนนั้ รงั แตจ่ ะ
ปลน้ ความสขุ ไปจากปจั จบุ นั เมอื่ เสยี ใจใหก้ บั เรอ่ื งราวในอดตี เราตอ้ งบอกตนเองวา่
เราทำอะไรกบั มันไม่ไดแ้ ลว้ ไมว่ ่าสงิ่ นน้ั จะเป็นอะไรก็ตาม

แต่แน่ใจหรือว่าเรามีอำนาจเหนืออนาคต แท้ที่จริงอนาคตยังไม่เกิดข้ึน ที่
นา่ สนใจคอื ในปจั จบุ นั เรากท็ ำอะไรกบั อนาคตไม่ได้ ลองคดิ ดวู า่ เราเสยี เวลากงั วลกบั
อนาคตไปมากแค่ไหน ฉนั จะไมส่ บายหรอื เปลา่ สงิ่ รา้ ยๆ จะเกดิ ขนึ้ กบั คนทฉ่ี นั รกั ไหม
จะเกิดสงครามหรือภาวะเศรษฐกิจตกต่ำกันแน่ ภรรยาจะทิ้งฉันไหม ลูกของฉันจะ
เปน็ คนดหี รอื ไม่ บรษิ ทั ของฉนั จะลดขนาดหรอื เปลา่ ความกงั วลเกย่ี วกบั อนาคตทำให้
เรามอี ำนาจอยเู่ รอื่ งเดยี วเทา่ นนั้ นนั่ คอื อำนาจทจ่ี ะปลน้ ความเบกิ บานไปจากตนเอง
ลีโอ บัสคาเกลยี เคยกล่าวไวค้ รั้งหน่งึ ว่า “ความกงั วลไมเ่ คยปล้นความเศร้าไปจาก
วนั พรงุ่ นี้ แตจ่ ะปล้นความสขุ ไปจากวนั นีเ้ สมอ!”

แนท่ เี ดยี ววา่ การกระทำในปจั จบุ นั อาจสง่ ผลตอ่ อนาคต แตเ่ ทา่ ทเี่ ราจะทำได้
ในปจั จบุ ันคอื ใชช้ วี ติ กบั หว้ งขณะตรงหนา้ ให้เตม็ ท่ี พร้อมกบั รวู้ า่ เมอื่ วนั พรุ่งนมี้ าถึง
เราจะใชม้ นั ใหเ้ กดิ ประโยชน์เตม็ ทเี่ หมือนทท่ี ำกับปจั จุบัน

การอยู่กับปัจจุบันนั้นพูดง่ายแต่ทำยาก หากต้องการใช้ชีวิตกับปัจจุบัน
เราตอ้ งฝกึ จติ ใจตนเอง ซงึ่ กม็ กั ตอ้ งฝกึ ฝนเปน็ ปี การทำสมาธเิ ปน็ วธิ ที ดี่ ีในการฝกึ จติ
ให้เป็นปัจจุบัน การฝึกจิตใจให้สงบและการปฏิบัติสมาธิน้ันคือส่ิงที่พบเห็นเป็นปกติ
ในชุมชนทางจิตวิญญาณส่วนใหญ่ ซ่ึงรวมถึงขนบธรรมเนียมของทางคริสต์และใน
พุทธศาสนา แรกที่ผมหัดทำสมาธิ ซึ่งโดยสาระแล้วก็เพื่อให้จิตใจผ่องใส และรู้ตัว
ทั่วพร้อมอยู่กับปัจจุบันน้ัน จิตใจของผมจะล่องลอยไปทุกทิศทุกทาง ท้ังในอดีต
ในอนาคต ในใบเรียกเก็บเงินจากบัตรเครดติ และในรายการสิง่ ทตี่ อ้ งทำ แต่เม่ือฝกึ
ไประยะเวลาหน่ึง จติ ใจกก็ นั สง่ิ เหล่าน้อี อกไปได้ในที่สุด

คุณอาจลองทำตามวิธีน้ีนั่นคือ คร้ังต่อไปที่หมกมุ่นเสียใจกับอดีต เพียงแค่
บอกใจของคณุ วา่ “เธอทำอะไรกบั อดตี ไม่ไดแ้ ลว้ กลบั มาสปู่ จั จบุ นั เถดิ ” สบิ นาทถี ดั ไป
ถ้าคณุ ยงั กลบั ไปเสยี ใจอกี จงบอกใจของคณุ เหมือนเดมิ อีก แลว้ กท็ ำแบบเดยี วกันนี้