บทที่ 6 เทคโนโลยีทางดีเอ็นเอ รวม

มะเขือเทศชะลอ ปลามา้ ลายเรอื งแสง
การสกุ และเน่าเสยี

ขา้ วสีทอง

ปลาแซลมอนที่เติบโตเรว็

การสรา้ งสิ่งมีชีวิตดดั แปรพนั ธกุ รรม (GMO)
-ใชเ้ ครื่องยงิ อนภุ าค (microinjection) ในเซลลส์ ตั ว์

- การใชแ้ บคทีเรีย Agrobacterium tumefaciens

การบา้ น

ใหน้ กั เรียนคน้ หาส่งิ มีชีวิตดดั แปรพนั ธกุ รรม (GMO) จากแหลง่ ความรตู้ ่างๆ
และสรปุ ขอ้ มลู ในตารางใหถ้ กู ตอ้ ง มา 10 ชนิด โดยไม่ใหซ้ า้ กบั สง่ิ มีชีวิต
ที่ครยู กตวั อยา่ งในเอกสารน้ี (ถา้ งานซ้ากนั มากกว่า 7 ขอ้ หกั คะแนน)

ลำดบั ท่ี ชนิดของส่ิงมชี ีวติ ลกั ษณะพเิ ศษ
1. ข้ำวสีทอง มวี ติ ำมนิ และธำตุเหลก็ สูงกว่ำข้ำวปกติ
2.
3.
...
10.

- ใชป้ ระโยชนเ์ ชิงกฎหมาย
- เป็ นหลกั ฐานในการพิจารณาคดี พิสจู นข์ อ้ เท็จจริง
- มนษุ ยม์ ีความแตกต่างทางพนั ธกุ รรม สามารถนามาใชร้ ะบตุ วั ตนได้

โดยใชเ้ ทคนิค STR (short tandom repeat analysis)

STR (short tandom repeat analysis)
- STR คือ บรเิ วณสายDNAที่มีลาดบั เบส 2-6 เบส ซ้าๆกนั ต่อเนื่องเป็ นช่วงยาว

กระจายอยทู่ วั่ ไปในจีโนมมนษุ ย์
- ฮอมอโลกสั โครโมโซมมี STR อยตู่ าแหน่งเดียวกนั
- STR แต่ละบคุ คลมีความแตกต่าง ทง้ั ความยาว และจานวนซา้ ใน STR
- การนบั จานวนซ้าจะนบั เป็ นค่เู บส และการเขียนลาดบั นิวคลโี อไทด์ (5’ไป3’)



การวิเคราะห์ STR (short tandom repeat analysis)

- คือ การตรวจหาจานวนซ้าของ STR ในแต่ละตาแหนง่ โดยเทคนิค PCR
- แต่ละตาแหนง่ ของ SRT ใชไ้ พรเมอร์ 1 ค่ใู นการตรวจสอบ
- พิจารณาจากขนาดของผลิตภณั ฑจ์ าก PCR ซ่ึงต่างกนั ตามจานวนซา้ ใน STR
- ใชไ้ พรเมอรห์ ลายตวั กบั STR หลายตาแหนง่ ใชร้ ะบเุ อกลกั ษณบ์ คุ คล

เรียกว่า ลายพิมพด์ ีเอ็นเอ (DNA fingerprint)
- จานวนตาแหนง่ มาก ระบคุ วามแตกต่าง

อยา่ งจาเพาะไดม้ าก
- ประเทศไทยใช้ 10-16 ตาแหนง่



- ลายพิมพด์ ีเอ็นเอ (DNA fingerprint) ยงั สามารถนามาวิเคราะหค์ วามสมั พนั ธ์
ทางสายเลือดได้

- ลกู จะมีรปู แบบของลายพิมพด์ ีเอ็นเอเหมือนพ่อคร่ึงหนึ่งและเหมือนแมค่ รง่ึ หน่ึง

- ลกู ที่แทจ้ ริง.................................
- ลกู ติดพอ่ ....................................
- ลกู บญุ ธรรม.................................

ประเทศไทยมีการนาลายพิมพด์ ีเอ็นเอมาใชป้ ระโยชนห์ ลายดา้ น เช่น

- ระบตุ วั บคุ คล เชน่ ผเู้ สียชีวิตจากเครอ่ื งบินตก
ผกู้ ระทาความผิดในคดีอาชญากรรม

- ระบตุ วั ตนของสงิ่ มีชีวิตต่างๆ เช่น ชา้ ง เสือ
ป้ องกนั การนาสตั วป์ ่ ามาสวมสิทธิ์ที่ลงทะเบียน
ถกู ตอ้ งตามกฎหมาย

- ตรวจพิสจู นค์ วามสมั พนั ธท์ างสายเลอื ด
หาความสมั พนั ธพ์ อ่ แม่ลกู ความสมั พนั ธใ์ นเครอื ญาติ

- จาแนกสิ่งมีชีวิตในระดบั กลม่ ุ ประชากร
นามาใชป้ ระโยชนใ์ นการระบเุ ช้ือชาติ

- ระบถุ ่ินท่ีอยขู่ องสง่ิ มีชีวิต นามาใชเ้ ป็ นขอ้ มลู
เกี่ยวกบั การลกั ลอบนาเขา้ สตั วผ์ ิดกฎหมาย

- จาแนกสิง่ มีชีวิตในระดบั สปี ชีส์ ซึ่งสามารถใชร้ ะบวุ ่าเป็ นช้ินเน้ือเยอ่ื หรือช้ินสว่ น
ของมนษุ ยห์ รอื ส่งิ มีชีวิตอื่น หรอื ตรวจสอบการปนเป้ื อนของอาหาร เช่น เน้ือหมู
ในอาหารฮาลาล เน้ือปลาปักเป้ าในลกู ข้ึนปลา



การบา้ น

ลายพิมพด์ ีเอ็นของลกู
จากภาพลายพิมพด์ ีเอ็นของลกู
จงบอกว่าบคุ คลใดบา้ งท่ีมีโอกาส
เป็ นพอ่ และแมข่ องเด็ก
เพราะเหตใุ ด

- มีขอ้ กงั วลเกี่ยวกบั ผลกระทบที่อาจเกิดข้ึน
- ตอ้ งคานึงถึงความปลอดภยั ทางชีวภาพ และชีวจรยิ ธรรม เช่น

- ความปลอดภยั ต่อชีวิตและสขุ ภาพของมนษุ ย์
- การป้ องกนั การสญู เสียความหลากหลายทางชีวภาพ
- การปฏบิ ตั ิต่อสงิ่ มีชีวิตอยา่ งมีคณุ ธรรม
- มมุ มองดา้ นสงั คมอื่น ๆ

มีขอ้ ควรคานึงถึง ดงั น้ี
1. สทิ ธิมนษุ ยชน
- ใครท่ีสามารถเขา้ ถึงขอ้ มลู และใชป้ ระโยชนจ์ ากขอ้ มลู
- เกิดการสรา้ งเง่ือนไขในการคดั เลอื กคนเขา้ ทางาน

การทาประกนั ชีวิต หรอื อ่ืนๆ

2. จรยิ ธรรมในการคดั เลือกตวั อ่อนสิง่ มีชีวิต
- การทาลายตวั อ่อนที่มีลกั ษณะท่ีไม่ตอ้ งการ
- การยตุ ิการตง้ั ครรภ์ ซึ่งอาจขดั ต่อหลกั จรยิ ธรรม

ขอ้ กงั วลต่างๆ เชน่
- สงิ่ มีชีวิตดดั แปรพนั ธกุ รรม จะมีโอกาสสรา้ งสารท่ีเป็ นอนั ตราย
ต่อมนษุ ยห์ รอื ไม่
- ผลกระทบท่ีอาจเกิดข้ึนต่อสง่ิ มีชีวิตในธรรมชาติ
ถา้ GMO แพรก่ ระจายเขา้ สรู่ ะบบนิเวศ อาจทาใหค้ วามหลากหลาย
ทางชีวภาพลดลง

- จริยธรรมในการใชส้ ตั วท์ ดลอง
จรยิ ธรรมในการสรา้ งส่ิงมีชีวิตที่มีลกั ษณะแตกต่างไปจากธรรมชาติ
เพียงเพ่ือตอบสนองความตอ้ งการ หรือความอยากรอู้ ยากเห็นของมนษุ ย์
-การผกู ขาดทางการคา้
จากการจดสทิ ธิบตั ร และผกู ขาดการขายเมลด็ พนั ธ์ ุหรอื GMO
การกาหนดราคาสนิ คา้ โดยเจา้ ของสิทธิบตั ร

ขอ้ กงั วล ขอ้ คิดเห็นจากองคก์ ารอนามยั โลก

1. อาหารที่มีสว่ นผสมของ โดยหลกั การแลว้ ไมส่ ง่ เสรมิ ใหม้ ีการถ่ายยีนจาก

สงิ่ มีชีวิตดดั แปรพนั ธกุ รรม หรอื ส่ิงมีชีวิตท่ีอาจกระตนุ้ ใหเ้ กิดภมู ิแพไ้ ปยงั

ผลิตภณั ฑข์ องส่ิงมีชีวิตเหล่านนั้ จะ สิ่งมีชีวิตอื่น

กระตนุ้ ใหเ้ กดิ ภมู ิแพใ้ นตวั ผบู้ รโิ ภค นอกจากจะสามารถพิสจู นไ์ ดว้ ่าโปรตีนที่สรา้ ง

ไดห้ รอื ไม่ จากยนี ท่ีถกู ถ่ายไปนน้ั ไมก่ อ่ ใหเ้ กดิ ภมู ิแพ้

ซึ่งปัจจบุ นั ยงั ไม่พบผลกระทบจากสารกอ่ ภมู ิแพ้

ที่เป็ นผลจากอาหารท่ีมีสว่ นผสมของสิง่ มีชีวิต

ดดั แปรพนั ธกุ รรมซ่ึงมีวางขายในตลาด

ขอ้ กงั วล ขอ้ คิดเห็นจากองคก์ ารอนามยั โลก

2. มีโอกาสเกิดการถ่ายยีนจากสิง่ มีชีวิต การถ่ายยนี จากอาหารมีสว่ นผสมของ
ดดั แปรพนั ธกุ รรม ไปยงั จีโนมของมนษุ ย์ สิ่งมีชีวิตดดั แปรพนั ธกุ รรมเขา้ ส่เู ซลลข์ อง
หรอื แบคที่เรยี ในระบบทางเดินอาหาร มนษุ ยห์ รอื แบคท่ีเรยี ในทางเดินอาหารนน้ั
หรอื ไม่ มีความเป็ นไปไดต้ ่า

โดยเฉพาะถา้ ยีนดงั กลา่ วเป็ นยนี ตา้ น นอกจากน้ียงั มีการสนบั สนนุ ใหใ้ ช้
ยาปฏชิ ีวนะซ่ึงมกั ถกู ใชใ้ นการคดั เลือก เทคโนโลยีการถ่ายยนื ที่ไม่ตอ้ งใชย้ ีนตา้ น
ในขน้ั ตอนการสรา้ งสิ่งมีชีวิตดดั แปร ยาปฏชิ ีวนะ
พนั ธกุ รรม

ขอ้ กงั วล ขอ้ คิดเห็นจากองคก์ ารอนามยั โลก

3.เป็ นไปไดห้ รอื ไมท่ ี่จะมีการผสมขา้ ม มีรายงานดงั กลา่ ว จากการที่พืชดดั แปร

(outcrossing) ระหว่างสง่ิ มีชีวิตดดั แปร พนั ธกุ รรมท่ีไดร้ บั อนญุ าตสาหรบั ใชเ้ ป็ นพืช

พนั ธกุ รรมกบั สิ่งมีชีวิตสปี ชีสเ์ ดียวกนั อาหารสตั ว์ ไดถ้ กู พบในปรมิ าณต่า

หรอื สปี ชีสใ์ กลเ้ คียงกนั ในธรรมชาติ ในผลิตภณั ฑท์ ่ีมีวตั ถปุ ระสงคเ์ พ่ือการบรโิ ภค

รวมทง้ั การปะปนกนั ของเมล็ดพนั ธ์ุ สาหรบั มนษุ ย์

พืชดดั แปรพนั ธกุ รรมกบั พืชไรท่ วั่ ไป ในหลายประเทศนน้ั ไดม้ ีการวางแนวทางเพ่ือ

ลดการปะปน ซ่ึงรวมถึงการแยกพ้ืนที่แปลง

ปลกู พืชดดั แปรพนั ธกุ รรมและพืชไรท่ ว่ั ไป

การบา้ น

ใหน้ กั เรยี นทากจิ กรรมเสนอแนะหนา้ 154 ในหนงั สอื เรียน
โดยใหเ้ ลือกตวั อยา่ งเทคโนโลยีทางดีเอ็นเอมา 1 ตวั อยา่ ง
และตอบคาถามขอ้ 1 - 3