แผนพัฒนาจังหวัดอุตรดิตถ์ 66-70 ฉบับทบทวน

๑ แบบฟอร์ม แผนพัฒนาจังหวัดอุตรดิตถ์(พ.ศ. ๒๕๖6 - ๒๕70) ฉบับทบทวน ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ. 2567

๒ สารบัญ หน้า 1. บทสรุปผู้บริหาร (สรุปสาระส าคัญของแผน) 3 2. ความสอดคล้องกับแผน ๓ ระดับ ตามนัยยะของมติคณะรัฐมนตรี 4 เมื่อวันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๖๐ และสรุปสาระส าคัญของแผนพัฒนาจังหวัด 3. สาระส าคัญแผนพัฒนาจังหวัด (พ.ศ. 2566 - 2570) 7 3.1 ข้อมูลเพื่อการพัฒนา 7 3.1.๑ ข้อมูลพื้นฐานทางกายภาพ 7 3.1.2 ข้อมูลเชิงเปรียบเทียบ 15 1) ด้านเศรษฐกิจ 15 2) ด้านสังคมและความมั่นคง 27 3) ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 43 3.1.3 ประเด็นปัญหาและความต้องการเชิงพื้นที่ 51 3.1.4 ผลการพัฒนาและแก้ไขปัญหาจังหวัดในช่วงที่ผ่านมา 3.2 ประเด็นการพัฒนา 62 3.2.๑ บทวิเคราะห์ 62 3.2.๒ เป้าหมายการพัฒนาจังหวัด 88 3.2.๓ ตัวชี้วัดความส าเร็จตามเป้าหมายการพัฒนาจังหวัด 88 3.2.4 ประเด็นการพัฒนาของจังหวัด 88 1) ประเด็นการพัฒนา 88 2) วัตถุประสงค์ 89 3) ค่าเป้าหมายและตัวชี้วัด 90 4) แนวทางการพัฒนา 91 5) แผนงานและโครงการส าคัญ 92 3.3 ภาคผนวก ก 3.4 ภาคผนวก ข

๓ แผนพัฒนาจังหวัดอุตรดิตถ์(พ.ศ. ๒๕๖6 - ๒๕70) ฉบับทบทวน ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 1. บทสรุปผู้บริหาร (สรุปสาระส าคัญของแผน) (ไม่เกิน 1 หน้า) ในห้วงเวลาที่ผ่านมา ภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ท าให้การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของทั้งประเทศรวมถึงจังหวัดอุตรดิตถ์ต้องหยุดชะงัก ไม่เพียงเท่านั้นยังส่งผลกระทบต่อด้านสังคม ส่งผลให้เกิดปัญหาส่งคมตามมาอีกหลายด้าน ประกอบกับด้วย โครงสร้างทางสังคมของจังหวัดอุตรดิตถ์เอง ที่เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์แบบท าให้ต้องให้ความส าคัญ กับการดูแลให้ผู้สูงอายุให้อยู่ในสังคมได้อย่างภาคภูมิ และปัญหาด้านสุขภาพของคนอุตรดิตถ์ทั้งสุขภาพกาย และสุขภาพจิต ซึ่งอยู่ในล าดับต้นๆของภาคเหนือและของประเทศ รวมไปถึงโครงสร้างทางเศรษฐกิจของ จังหวัดอุตรดิตถ์ที่มีภาคเกษตรเป็นโครงสร้างหลัก คนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม และส่วนใหญ่มี ฐานะปานกลางค่อนไปทางยากจน โดยรายได้เฉลี่ยประชากรต่อหัวจังหวัดอุตรดิตถ์ เท่ากับ 99,236 บาท พิจารณาจากความมั่งคั่งของประชากรอยู่ในล าดับที่ 62 ของประเทศ และยิ่งในสถานการณ์ COVID-19 ท าให้กลุ่มคนเหล่านี้มีรายได้ลดลง และตกอยู่ในกลุ่มเปราะบางที่ต้องให้ความส าคัญ ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 มีหลักการและแนวทาง 4 ประการ คือ หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง การสร้างความสามารถในการ “ล้มแล้ว ลุกไว” เป้าหมายการพัฒนาอย่าง ยั่งยืนของสหประชาชาติ และการพัฒนาเศรษฐกิจชีวภาพ เศรษฐกิจหมุนเวียน เศรษฐกิจสีเขียว (Bio-Circular-Green Economy: BCG) โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของการฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคม “ล้มแล้ว ลุกไว” หลังการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) จึงจ าเป็นอย่างยิ่งที่ จังหวัดอุตรดิตถ์จะต้องมีการทบทวนแผน และเร่งด าเนินการฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคมของจังหวัดให้กลับมา เดินหน้าได้อีกครั้ง โดยจังหวัดอุตรดิตถ์ได้ใช้แนวทางการพัฒนาตามกรอบเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนของ สหประชาชาติ มาประกอบใช้ในการวางแผนพัฒนา และได้น าระบบบริหารจัดการข้อมูลการพัฒนาคนแบบชี้ เป้า (Thai People Map and Analytics Platform : TPMAP) มาใช้ประกอบเพื่อแก้ปัญหาให้ตรงกับ กลุ่มเป้าหมายมากขึ้นและสามารถออกแบบนโยบาย โครงการในการแก้ปัญหาให้ตรงกับความต้องการหรือ สภาพปัญหาให้สามารถครอบคลุมปัญหาที่กว้างขึ้น และได้มีการประชุมระดมความคิดจากทุกภาคส่วนในการ วิเคราะห์ปัญหา ก าหนดทิศทางการพัฒนา แนวทางการพัฒนา โดยได้ด าเนินการ 2 เวที คือ ในระดับ ผู้บริหารของจังหวัด/หัวหน้าหน่วยงาน/ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น/ภาคเอกชน ในการก าหนด ทิศทางและแนวทางการพัฒนา และเวทีที่ 2 ในระดับผู้ปฏิบัติงานด้านแผน ที่ได้ร่วมกันวางกลยุทธ์ในการ ขับเคลื่อนงานเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย ซึ่งจังหวัดอุตรดิตถ์ได้ก าหนดเป้าหมายการพัฒนาจังหวัดว่า “จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นเมืองที่ ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน สร้างมูลค่าภาคการเกษตร ส่งเสริมการท่องเที่ยวที่หลากหลาย และ การค้าชายแดนมีมูลค่าสูงขึ้น” ประกอบด้วย 5 ประเด็นพัฒนา ครอบคลุมในด้านสังคมคุณภาพชีวิต การเกษตร ผลิตภัณฑ์ OTOP/ผลิตภัณฑ์ชุมชน การท่องเที่ยว ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และ การค้าชายแดน พร้อมทั้งได้ก าหนดแนวทางและแผนงานไว้ในทุกประเด็นการพัฒนา เพื่อให้การขับเคลื่อน การด าเนินงานเป็นไปอย่างมีเอกภาพและมีประสิทธิภาพ/ประสิทธิผล โดยมีวัตถุประสงค์สุดท้ายที่ต้องบรรลุ ร่วมกันคือ “เพื่อประโยชน์สุข ของประชาชนชาวอุตรดิตถ์”

2. ความสอดคล้องกับแผน ๓ ระดับ ตามนัยยะของมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๖๐ และสรุปสาระส าคัญแผนระดับ 1 ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม เป้าหมาย สร้างความเป็นธรรม และลดความเหลื่อมล้ าในทุกมิติ ประเด็น การลดความเหลื่อมล้ า สร้างความเป็นธรรมในทุกมิติ - ประเด็นย่อย ปรับโครงสร้างเศรษฐกิจฐานราก แผนระดับ 2 (ให้กรอกเฉพาะ แผนที่สอดคล้อง แต่อย่างน้อยต้อง ระบุความ สอดคล้องกับ แผนแม่บทฯ และแผนพัฒนา เศรษฐกิจและ สังคมแห่งชาติ) แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ประเด็น (๐๖) พื้นที่และเมืองน่าอยู่อัจฉริยะ เป้าหมายประเด็นของแผนแม่บทฯ ประเทศไทยมีขีดความสามารถในการ แข่งขันสูงขึ้น เกิดศูนย์กลางความเจริญ ทางเศรษฐกิจและสังคมในทุกภูมิภาคของ ประเทศ เพื่อกระจายความเจริญทางด้าน เศรษฐกิจและสังคม แผนย่อยของแผนแม่บทฯ การพัฒนา เมือง ชนบท เกษตรกรรมและ อุตสาหกรรมเชิงนิเวศ ที่มีการบริหาร จัดการตามแผนผังภูมินิเวศอย่างยั่งยืน - เป้าหมายแผนย่อย เมืองในพื้นที่ เป้าหมาย - ที่ได้รับการพัฒนาเพื่อกระจายความเจริญ และลดความเหลื่อมล้ าในทุกมิติ - แนวทางการพัฒนา ยกระดับระบบ โครงสร้างพื้นฐานเมืองในจังหวัดเป้าหมาย ให้ครอบคลุมได้มาตรฐาน แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ประเด็น (๑๖) เศรษฐกิจฐานราก เป้าหมายประเด็นของแผนแม่บทฯ รายได้ของประชากรกลุ่มรายได้น้อย เพิ่มขึ้นอย่างกระจายและอย่างต่อเนื่อง แผนย่อยของแผนแม่บทฯ การยกระดับ ศักยภาพการเป็นผู้ประกอบการธุรกิจ - เป้าหมายแผนย่อย ศักยภาพและขีด ความสามารถของเศรษฐกิจฐานราก เพิ่มขึ้น - แนวทางการพัฒนา พัฒนาปัจจัย สนับสนุนและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการ เพิ่มศักยภาพเศรษฐกิจฐานรากและ ยกระดับรายได้ผู้ประกอบการธุรกิจ แผนการปฏิรูปประเทศ ด้ เรื่อง/ประเด็นการปฏิรูป - การสร้างเกษตรมูลค่Value Added) - การส่งเสริมและพัฒนคุณภาพสูง - การเพิ่มโอกาสของผู้ขนาดกลางและขนาดอุตสาหกรรมและบริ- การพัฒนาศักยภาพคในการขับเคลื่อนเศรษ- แผนระดับ 3 (ให้กรอกเฉพาะ แผนที่สอดคล้อง แต่อย่างน้อยต้อง ระบุความ สอดคล้องกับ เป้าหมายและ แนวทางการ พัฒนาภาค) เป้าหมายและแนวทางการพัฒนาภาคเหนือ การพัฒนาตามแนวคิด “เศรษฐกิจสร้างสรรค์ สานสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่ สุขภาวะดี วิถีชีวิต ยั่งยืน” โดยให้ความส าคัญกับการพัฒนา 4 ด้าน ได้แก่ Creative พัฒนาเศรษฐกิจ สร้างสรรค์มูลค่าสูง Connect สร้างโอกาสใน การเชื่อมโยงเศรษฐกิจภายในประเทศและกับ อนุภูมิภาค Clean พัฒนาตามแนววิถีใหม่และ การพัฒนาบนฐานการเติบโตอย่างยั่งยืน และ Care ให้ความส าคัญกับการดูแลผู้สูงอายุและ ผู้ด้อยโอกาสในสังคมและพัฒนาศักยภาพ แรงงาน แผนปฏิบัติราชการกระทรวงมหาดไทย (พ.ศ. 2566 - 2570) ก าหนดวิสัยทัศน์ว่า “ประชาชนมีคุณภาพชีวิต ที่ดี ชุมชนเข้มแข็ง เมืองน่าอยู่อย่างยั่งยืนบน ฐานหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” โดยมี ประเด็นยุทธศาสตร์ที่มีความเชื่อมโยงกับ แผนพัฒนาจังหวัดอุตรดิตถ์ ดังนี้ - การเสริมสร้างความสงบเรียบร้อยและ ความมั่นคงภายใน - การลดความเหลื่อมล้ าทางสังคมสร้าง ความเข้มแข็งของชุมชน และพัฒนา เศรษฐกิจฐานราก - การพัฒนาภูมิภาค เมือง และพื้นที่ เศรษฐกิจ ให้เติบโตอย่างสมดุล ยุทธศาสตร์เกษตรและสหกร(พ.ศ. ๒๕๖๐ – ๒ก าหนดวิสัยทัศน์ ไว้ว่า “เกษตการ เกษตรมั่งคั่ง ทรัพยากรกาโดยมีแนวทางการพัฒนาที่มีควแผนพัฒนาจังหวัดอุตรดิตถ์ ดัง- สร้างความเข้มแข็งให้กับสถาบันเกษตรกร SmartSmart Group, Smart E- พัฒนาประสิทธิภาพการผมาตรฐานสินค้า - ส่งเสริมการเกษตรตลอดสอดคล้องกับความต้องก- บริหารจัดการทรัพยากรยั่งยืน

๔ ญของแผนพัฒนาจังหวัดอุตรดิตถ์ ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน เป้าหมาย ประเทศไทยเป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว เศรษฐกิจเติบโตอย่างมีเสถียรภาพและยั่งยืน ประเด็น การเกษตรสร้างมูลค่า - ประเด็นย่อย เกษตรปลอดภัย ด้านเศรษฐกิจ าสูง (High นาการท่องเที่ยว ้ประกอบการ ดเล็กใน การเป้าหมาย คนเพื่อเป็นพลัง ษฐกิจ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ หมุดหมายที่ ๘ ไทยมีพื้นที่และเมืองอัจฉริยะที่น่าอยู่ ปลอดภัย เติบโตได้อย่างยั่งยืน - เป้าหมายระดับหมุดหมาย การพัฒนาเมืองให้มีความน่าอยู่ อย่าง ยั่งยืน มีความพร้อมในการรับมือและปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง ทุกรูปแบบ เพื่อให้ประชาชนทุกกลุ่มมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างทั่วถึง - แนวทางการพัฒนา พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ระบบโลจิสติกส์ และระบบดิจิทัล อย่างต่อเนื่องเพียงพอ และได้มาตรฐาน เพื่อให้ ครอบคลุมพื้นที่และเมือง สามารถรองรับการขยายตัวของกิจกรรม ทางเศรษฐกิจและความต้องการของประชาชน ยุทธศาสตร์ที่ .........(รอง)......... (ถ้ามี) - เป้าหมายระดับยุทธศาสตร์ ...................... - แนวทางการพัฒนา .................................. นโยบายและแผนระดับชาติ ว่าด้วยความมั่นคงแห่งชาติ นโยบายความมั่นคงแห่งชาติที่ 11 รักษา ความมั่นคงของฐานทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม แผนระดับชาติว่าด้วยความมั่นคงแห่งชาติ รองรับนโยบายที่ 11 การรักษาความ มั่นคงด้านทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม รณ์ระยะ ๒๐ ปี ๕๗๙) ตรกรมั่นคง ภาค ารเกษตรยั่งยืน” วามเชื่อมโยงกับ งนี้ เกษตรกรและ t Farmer, Enterprise ผลิตและคุณภาพ ดโซ่อุปทาน การของตลาด การเกษตรอย่าง แผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ า 20 ปี (พ.ศ. 2561 - 2580) ก าหนดวิสัยทัศน์ว่า “ทุกหมู่บ้านมีน้ าสะอาดอุปโภค บริโภค น้ าเพื่อการ ผลิตมั่นคง ความเสียหายจากอุทกภัยลดลง คุณภาพน้ าอยู่ในเกณฑ์ มาตรฐาน บริหารจัดการน้ าอย่างยั่งยืน ภายใต้การพัฒนาอย่างสมดุลโดย การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน” ซึ่งมีแนวทางการด าเนินงานที่เชื่อมโยง กับแผนพัฒนาจังหวัดอุตรดิตถ์ ดังนี้ - การจัดการน้ าอุปโภค บริโภค - การสร้างความมั่นคงของน้ าภาคการผลิต - การจัดการน ท่วมและอุทกภัย - การจัดการคุณภาพน้ า อนุรักษ์ทรัพยากรน้ า - การอนุรักษ์ฟื้นฟูสภาพป่าต้นน้ าที่เสื่อมโทรม และป้องกันการ พังทลายของดิน (ร่าง) แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ ฉบับที่ 3 (พ.ศ.2566-2570) ก าหนดวิสัยทัศน์ว่า “การท่องเที่ยวของประเทศไทย เป็นอุตสาหกรรมที่เน้นคุณค่า มีความสามารถในการ ปรับตัว เติบโตอย่างยั่งยืนและมีส่วนร่วม” โดยมีแนว ทางการพัฒนาที่มีความเชื่อมโยงกับแผนพัฒนา จังหวัดอุตรดิตถ์ ที่ให้ความส าคัญกับการเตรียมความ พร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงและความเสี่ยงทุกรูปแบบ และพร้อมที่จะเติบโตอย่างยั่งยืน มุ่งส่งเสริมการ ท่องเที่ยวภายในประเทศ พัฒนาการท่องเที่ยวให้มี ความทันสมัย ผ่านการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและ นวัตกรรม การยกระดับบุคลากรและผู้ประกอบการ ให้มีคุณภาพ เข้าใจและสามารถปรับตัวให้เข้ากับ บริบทของการท่องเที่ยววิถีใหม่ (New Normal)

สาระส าคัญ แผนพัฒนา จังหวัด เป้าหมายการพัฒนาจังหวัด จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นเมืองที่ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน สร้างมูลค่าภาคการเกษตร ส่งเสริมการท่องเที่ยวที่หลากหลาย และการค้าชายแดนมีมูลค่าสูงขึ้น ตัวปรยาตัวขยภาตัวจาตัวปรตัวกาเพิประเด็นการ พัฒนาจังหวัด 1. เสริมสร้างบ้านเมืองให้น่าอยู่ สร้างชุมชน และครอบครัวเข้มแข็ง ตามวิถีชีวิต New Normal เพื่อให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน 2. พัฒนาเกษตรกรรม ผลิตภัณฑ์ OTOP SMEs วิสาหกิจชุมชน อุตสาหกรรม ให้มี คุณภาพ ปลอดภัยได้มาตรฐาน สร้างคุณค่าเพิ่ม และมีการบริหารจัดการด้านการตลาดสมัยใหม่ 3. พัฒนาทุนทางวัฒนธรรม ภูและทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อสท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน แผนงาน 1. พัฒนาทรัพยากรมนุษย์ และคุณภาพชีวิต คนอุตรดิตถ์ 2. เสริมสร้างบ้านเมืองให้มีความน่าอยู่ มีความ ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน 3. การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน สาธารณูปโภค สาธารณูปการ และสิ่งอ านวยความสะดวก 4. การบริหารจัดการปัญหาสาธารณภัย และ ภัยด้านความมั่นคง 1. การพัฒนาการเกษตร ให้มีคุณภาพ ปลอดภัย ได้มาตรฐาน สร้างมูลค่าเพิ่ม ใช้ เทคโนโลยี และมีการตลาดสมัยใหม่ 2. การพัฒนา OTOP SMEs วิสาหกิจชุมชน และอุตสาหกรรม 1. การอนุรักษ์ ฟื้นฟู ศิลปวัฒนภูมิปัญญาท้องถิ่นและส่งเสริมกวัฒนธรรม 2. การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวชท่องเที่ยวทางธรรมชาติ และสท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์อย่างยั โครงการ ส าคัญ 1.โครงการพัฒนาศักยภาพและเสริมสร้างความ เข้มแข็งคนอุตรดิตถ์ 2.โครงการส่งเสริมสุขภาพ และการป้องกันโรค 3. พัฒนาศักยภาพบุคลากรด้านความมั่นคง 4. โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหา อาชญากรรม และยาเสพติด 5. โครงการพัฒนาและเสริมสร้างความ ปลอดภัยเส้นทางคมนาคมทางหลวง 6. โครงการปรับปรุงระบบไฟฟ้าแสงสว่าง พร้อมติดตั้งระบบควบคุมเฝ้าตรวจและแจ้ง เตือนอัตโนมัติแบบไร้สายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ด้านความปลอดภัย 1. เสริมสร้างศักยภาพและความเข้มแข็งให้แก่ เกษตรกรและสถาบันเกษตรกร 2. เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร ปลอดภัยได้มาตรฐานและสร้างมูลค่าเพิ่มด้วย เทคโนโลยีและนวัตกรรม 3. โครงการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม ทรัพยากร ภาคการเกษตรให้เกิดความสมดุล และยั่งยืน 4. โครงการเพิ่มช่องทางการจ าหน่ายสินค้า เกษตรอย่างครบวงจร 5. โครงการส่งเสริม และพัฒนาผลิตภัณฑ์ OTOP SMEs และวิสาหกิจชุมชน 1. โครงการพัฒนาการท่องเที่ยวัฒนธรรม ประเพณี และภูมิปั2. โครงการจัดงานส่งเสริมการประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม แลเกษตรที่ส าคัญระดับจังหวัด 3. โครงการพัฒนาระบบขนส่งครบวงจรเพื่อส่งเสริมการท่องคมนาคมในจังหวัดอุตรดิตถ์ (รสถานีประจุแบตเตอรี่) 4. โครงการพัฒนาแหล่งท่องเทธรรมชาติ

๕ ตัวชี้วัดความส าเร็จตามเป้าหมายการพัฒนาจังหวัด (ให้ระบุทั้งตัวชี้วัดและค่าเป้าหมาย) ตัวชี้วัด ข้อมูล ค่าฐาน ค่าเป้าหมาย พ.ศ.2566 พ.ศ.2567 พ.ศ.2568 พ.ศ.2569 พ.ศ.2570 พ.ศ.2566-2570 วชี้วัดที่ 1 ร้อยละของ ระชากรที่อยู่ใต้เส้นความ ากจน ลดลง ปี 2562 ร้อย ละ 6.09 ร้อยละ 6 ร้อยละ 5 ร้อยละ 4 ร้อยละ 3 ร้อยละ 2 ร้อยละ 2 วชี้วัดที่ 2 อัตราการ ยายตัว GPP าคเกษตร เพิ่มขึ้น ปี 2563 12,746 ล้านบาท ร้อยละ 1 ร้อยละ 2 ร้อยละ 3 ร้อยละ 4 ร้อยละ 5 ร้อยละ 5 วชี้วัดที่ 3 รายได้ ากการท่องเที่ยวเพิ่มขึ้น ปี 2564 626.33 ล้านบาท ร้อยละ 1 ร้อยละ 2 ร้อยละ 3 ร้อยละ 4 ร้อยละ 5 ร้อยละ 5 วชี้วัดที่ 4 ร้อยละของ ระชากรที่ประสบภัยแล้ง ปี 2564 ร้อยละ 0 ร้อยละ 0 ร้อยละ 0 ร้อยละ 0 ร้อยละ 0 ร้อยละ 0 ร้อยละ 0 วชี้วัดที่ 5 มูลค่า ารค้าชายแดน พิ่มขึ้น ปี 2564 1,079.48 ล้านบาท ร้อยละ 1 ร้อยละ 2 ร้อยละ 3 ร้อยละ 4 ร้อยละ 5 ร้อยละ 5 ภูมิปัญญาท้องถิ่น สร้างคุณค่าการ 4. อนุรักษ์ ฟื้นฟู บริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แหล่งน้ า และส่งเสริมการใช้พลังงานที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม 5. เพิ่มศักยภาพ การค้า การลงทุน ระบบ Logistic และความสัมพันธ์กับประเทศเพื่อนบ้าน นธรรม ประเพณี การท่องเที่ยวเชิง ชุมชน แหล่ง นับสนุนการ ยั่งยืน 1. การอนุรักษ์ฟื้นฟู บริหารจัดการทรัพยากร ธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม 2. การพัฒนาแหล่งน้ า และบริหารจัดการน้ าอย่างยั่งยืน 3. การส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทน การบริหารจัดการขยะ และการ ส่งเสริมเทคโนโลยีที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม 1. การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน สิ่งอ านวยความ สะดวก โครงข่ายคมนาคม โลจิสติกส์ และพัฒนา ศักยภาพการค้า การลงทุน และความสัมพันธ์กับ ประเทศเพื่อนบ้าน ยวเชิงศิลปะ ปัญญาท้องถิ่น รท่องเที่ยวทาง ะท่องเที่ยวเชิง งมวลชนไฟฟ้า เที่ยวและการ รถยนต์ไฟฟ้า/ ที่ยวทาง 1. โครงการอนุรักษ์ พื้นฟู และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ 2. โครงการพัฒนาแหล่งน้ า และบริหารจัดการน้ าอย่างยั่งยืน 3. โครงการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม 1. โครงการพัฒนาศักยภาพการค้า การลงทุน กับ ประเทศเพื่อนบ้าน 2. โครงการก่อสร้างเพิ่มประสิทธิภาพทางหลวง ทาง หลวงหมายเลข 117 ตอนควบคุม 0403 ตอน ป่า ขนุน - วังผาชัน ระหว่าง กม.261+655 - กม. 263+355 ต าบลผาจุก อ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ และ ต าบลน้ าพี้ อ าเภอทองแสนขัน จังหวัดอุตรดิตถ์ 3. โครงการก่อสร้างโครงข่ายทางหลวงพัฒนาพื้นที่ เชื่อมโยงภูมิภาคทางหลวงหมายเลข 117 ตอน ควบคุม 0503 ตอน นาไพร - ม่วงเจ็ดต้น กม. 385+000 - กม.387+200 ต าบลม่วงเจ็ดต้น อ าเภอบ้านโคก จังหวัดอุตรดิตถ์ทางหลวงหมายเลข

7. โครงการก่อสร้างเพิ่มประสิทธิภาพทาง หลวง ทางหลวงหมายเลข 1045 ตอนควบคุม 0201 ตอน วังสีสูบ - เขื่อนสิริกิติ์ กม. 24+300 - กม.25+450 ต าบลแสนตอ อ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ 8. โครงการก่อสร้างเพิ่มประสิทธิภาพทาง หลวง ทางหลวงหมายเลข 1268 ตอนควบคุม 0200 ตอน นาเจริญ - ปางไฮ กม. 109+400 - กม.111+400 ต าบลบ้านโคก อ าเภอบ้านโคก จังหวัดอุตรดิตถ์ 9. โครงการก่อสร้างเพิ่มประสิทธิภาพทาง หลวง ทางหลวงหมายเลข 1045 ตอนควบคุม 0201ตอน วังสีสูบ - เขื่อนสิริกิติ์ กม. 30+693 - กม.32+500 ต าบลร่วมจิต อ าเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ 10. โครงการก่อสร้างพนัง และเขื่อนป้องกัน ตลิ่งริมแม่น้ า

๖ 1083 ตอนควบคุม 0100 ตอน ห้วยน้อยกา - เด่นชาติ กม.0+000 - กม.1+000 ต าบลม่วงเจ็ดต้น อ าเภอบ้านโคก จังหวัดอุตรดิตถ์

๗ 3. สาระส าคัญแผนพัฒนาจังหวัด (พ.ศ. 2566 - 2570) ฉบับทบทวน ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 3.1 ข้อมูลเพื่อการพัฒนา 3.1.๑ ข้อมูลพื้นฐานทางกายภาพ อุตรดิตถ์เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคเหนือตอนล่าง ตัวเมืองเดิมชื่อ บางโพท่าอิฐ ได้รับการยกฐานะ เป็นจังหวัดเมื่อ พ.ศ. 2476 “อุตรดิตถ์” หมายถึง เมืองท่าแห่งทิศเหนือ เป็นเมืองต านานแม่ม่ายลับแล และเมืองถิ่นก าเนิดของวีรบุรุษกู้ชาติ “พระยาพิชัยดาบหัก” ทหารเอกสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ โดยทางรถยนต์ 491 กิโลเมตร และโดยทางรถไฟ 485 กิโลเมตร มีอาณาเขต ติดต่อกับจังหวัดใกล้เคียง ดังนี้ ทิศเหนือ ติดกับ จังหวัดแพร่และจังหวัดน่าน ทิศใต้ ติดกับ จังหวัดพิษณุโลก ทิศตะวันออก ติดกับ จังหวัดพิษณุโลก และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว มีเขตชายแดนยาวประมาณ 145 กิโลเมตร ทิศตะวันตก ติดกับ จังหวัดสุโขทัย สภาพพื้นที่และลักษณะภูมิประเทศแบ่งได้เป็น 3 ลักษณะ คือ ที่ราบลุ่มแม่น้ าน่าน บริเวณสองฝั่งของแม่น้ าน่าน และล าน้ าสาขาที่ไหลมาบรรจบกับแม่น้ าน่าน สภาพพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ราบลุ่ม อยู่ในเขตอ าเภอตรอน พิชัย และบางส่วนของ อ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ ลับแล และอ าเภอทองแสนขัน (ประมาณ 20% ของพื้นที่ทั้งหมด)

๘ 4% 34% 57% 4% 1% การใช้พื้นที่ พื้นที่ชุมชนและสิ่งปลูกสร้าง พื้นที่เกษตรกรรม พื้นที่ป่าไม้ พื้นที่น้ า พื้นที่เบ็ดเตล็ด ที่ราบระหว่างหุบเขาและเชิงเขา บริเวณที่อยู่ต่อเนื่องจากบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ าทางด้านเหนือและ ด้านตะวันออกของจังหวัด ประกอบด้วยที่ราบแคบ ๆ ระหว่างหุบเขาตามแนวคลองตรอน แม่น้ าปาด คลอง แม่พร่อง ห้วยน้ าไคร้ และล าธารสายต่างๆ สลับกับภูมิประเทศเป็นเขาอยู่ในเขตอ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ ลับแล น้ าปาด ฟากท่า ท่าปลาและอ าเภอบ้านโคก (ประมาณ 20% ของพื้นที่ทั้งหมด) เขตภูเขาและที่สูง อยู่ในบริเวณทางด้านเหนือ และทางตะวันออกของจังหวัด โดยเฉพาะเขตอ าเภอ เมืองอุตรดิตถ์ อ าเภอลับแล น้ าปาด ฟากท่า ท่าปลา และอ าเภอบ้านโคก (ประมาณ 60% ของพื้นที่ทั้งหมด) พื้นที่ทั้งหมด 7,838.6 ตารางกิโลเมตร หรือ 4,899,120 ไร่ เป็นอันดับที่ 11 ของ 17 จังหวัดภาคเหนือ : อันดับที่ 25 ของประเทศ โดยแบ่งพื้นที่ตามการใช้ประโยชน์ ได้ดังนี้๑ 1) พื้นที่ชุมชนและสิ่งปลูกสร้าง 184,593 ไร่ คิดเป็น 3.76% 2) พื้นที่เกษตรกรรม 1,650,242 ไร่ คิดเป็น 33.67% ของพื้นที่ทั้งหมด ก. พื้นที่นาข้าว 681,400 ไร่ คิดเป็น 54.52% ของพื้นที่เกษตร ข. พื้นที่ปลูกพืชไร่ 315,808 ไร่ คิดเป็น 25.27% ของพื้นที่เกษตร ค. พื้นที่ปลูกไม้ผล/ไม้ยืนต้น 153,646 ไร่ คิดเป็น 12.29% ของพื้นที่เกษตร ง. พื้นที่ปลูกไม้ดอก/ไม้ประดับ/สวนผัก 12,689 ไร่ คิดเป็น 1.02% ของพื้นที่เกษตร จ. พื้นที่ใช้ประโยชน์ทางเกษตรอื่นๆ 86,359 ไร่ คิดเป็น 6.91% ของพื้นที่เกษตร 3) พื้นที่ป่าไม้ 2,780,635 ไร่ คิดเป็น 56.77 % ของพื้นที่ทั้งหมด 4) พื้นที่น้ า 226,317 ไร่ คิดเป็น 4.63% ของพื้นที่ทั้งหมด 5) พื้นที่เบ็ดเตล็ด 57,333 ไร่ คิดเป็น 1.17% ของพื้นที่ทั้งหมด ๑ ข้อมูลการใช้ที่ดิน (กรมพัฒนาที่ดิน)

๙ ลักษณะภูมิอากาศ จังหวัดอุตรดิตถ์มีภูมิอากาศแบบร้อนชื้นสลับร้อนแห้งแล้ง หรือฝนเมืองร้อนเฉพาะฤดูเพราะได้รับ อิทธิพลจากกระแสลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และตะวันตกเฉียงใต้ มีความชื้น และความร้อนสูง ในฤดูร้อน อากาศจะร้อนจัด อุณหภูมิเฉลี่ย 35 องศาเซลเซียส อากาศเย็นสบายในฤดูหนาวและมีฝนตกชุก ในฤดูฝน ฤดูฝน ซึ่งเป็นฤดูที่เริ่มลงมือเพาะปลูกพืชเมืองร้อน จะเริ่มประมาณกลางเดือนพฤษภาคม และไป สิ้นสุดฤดูในเดือนกันยายนหรือต้นเดือนตุลาคมซึ่งเป็นช่วงฤดูฝนด้านที่ต้นลมจะได้รับปริมาณฝนมากกว่าด้าน ปลายลม ซึ่งฝนที่ตก อยู่นั้นเป็นลักษณะของฝนภูเขา พื้นที่หน้าเขาจะได้รับฝนมากกว่าด้านหลังเขาฝนที่ตก เป็นฝนจาก มรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดมาจากอ่าวเบงกอล กับฝนจากพายุดีเปรสชันที่พัดจากทะเลจีนใต้ ฤดูหนาว เป็นฤดูของมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ เริ่มต้นประมาณกลางเดือนตุลาคมและสิ้นสุด ประมาณเดือนกุมภาพันธ์ ฤดูหนาวในภาคเหนือมีลักษณะเห็นเด่นชัด กว่าภาคกลาง และภาคใต้ เพราะอยู่ ใกล้แนวเคลื่อนที่ของอากาศหนาวเย็นที่เคลื่อนที่จากเขตความกดอากาศสูงในไซบีเรียและผ่านประเทศจีน ฤดูร้อน เริ่มต้นประมาณกลางเดือนกุลภาพันธ์และไปสิ้นสุดประมาณกลางเดือนพฤษภาคม ในเดือน กุมภาพันธ์มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือเริ่มอ่อนก าลังลง ท าให้ลมตะวันออกเฉียง ใต้จากทะเลจีนมีก าลังแรงขึ้น เป็นผลให้เกิดพายุฤดูร้อนขึ้นในภาคเหนือเป็นครั้งคราว ในเดือนมีนาคมและเมษายนอุณหภูมิในภาคเหนือขึ้น สูงมาก ข้อมูลแหล่งน้ า ลุ่มน้ าในจังหวัดอุตรดิตถ์มี 2 ลุ่มน้ าคือ ลุ่มน้ าน่าน และ ลุ่มน้ ายม ซึ่งพื้นที่ส่วนใหญ่ของจังหวัดจะอยู่ใน เขตลุ่มน้ าน่านมีเพียงบางส่วนของพื้นที่อ าเภอลับแล และ อ าเภอพิชัย อยู่ในพื้นที่ลุ่มน้ ายม ซึ่งมีรายละเอียด ดังนี้๒ ลุ่มน้ าย่อย พื้นที่รับน้ า (ตร.กม.) ปริมาณน้ าท่า ล้าน ลบ.ม. ความจุที่เก็บกักได้ ล้าน ลบ.ม. คิดเป็น % ที่เก็บกักได้ ลุ่มน้ าน่าน 1. ลุ่มน้ าน่านส่วนที่ 3 (0907-เหนือเขื่อนสิริกิติ์) 1,358 305.22 - - 2. น้ าปาด (0912) 2,447 434.18 2.59 0.6 3. คลองตรอน (0913) 1,212 379.87 60.29 15.87 4. แม่น้ าน่านส่วนที่ 4 (0911) 2,601 940.04 10 1.06 ลุ่มน้ ายม 5. พื้นที่ ต.แม่พูล อ.ลับแล 15.49 6.37 - - 6. พื้นที่ อ.พิชัย 82.77 24.16 0.44 1.82 รวม 2,089.84 73.32 3.51 ๒ ข้อมูลแหล่งน้ า (โครงการชลประทานอุตรดิตถ์)

๑๐ จังหวัดอุตรดิตถ์มีแม่น้ าน่านไหลผ่าน ซึ่งเป็นแม่น้ าที่ไหลมาจากจังหวัดน่าน เข้ามาทางอ าเภอน้ าปาด และท่าปลา และมีแม่น้ าปาด ซึ่งมีต้นน้ ามาจากประเทศลาวและเป็นเขตติดต่อกับจังหวัดอุตรดิตถ์ไหลผ่าน อ าเภอบ้านโคก อ าเภอฟากท่า อ าเภอน้ าปาด ไหลลงมาบรรจบกับแม่น้ าน่าน จากนั้นล าน้ าน่านจะไหลผ่านลง มาทิศตะวันตกเข้าเขตอ าเภอท่าปลา อ าเภอเมือง อ าเภอลับแล และไหลลงผ่านบริเวณที่ราบถึงที่ตั้งจังหวัด อุตรดิตถ์แล้วไหลผ่าน อ าเภอตรอน อ าเภอพิชัย ไปยังจังหวัดพิษณุโลกเนื่องจากแม่น้ าน่านมักจะเปลี่ยน ทางเดินของน้ าในอดีตบ่อยๆ จึงท าให้เกิดร่องรอยของทางน้ าเดิมอยู่เกิดเป็นหนองบึงเล็กๆ ซึ่งจะเห็นได้ชัดใน บริเวณที่เป็นที่ราบจากอ าเภอเมือง อ าเภอตรอนและอ าเภอพิชัย นอกจากนี้ยังมีคลอง ซึ่งไหลลงสู่แม่น้ าน่าน เช่น คลองตรอน ซึ่งไหลผ่านพื้นที่บริเวณอ าเภอตรอน จากทิศตะวันออกมาทางทิศตะวันตก คลองแม่พร่องไหลมาจากทิศเหนือของอ าเภอลับแล ลงมาทางทิศใต้ นอกจากนี้ยังมีคลองน้ าริด คลองน้ าหมัน และล าห้วยที่เกิดจากภูเขาต่างๆ ซึ่งอยู่ทางทิศเหนือ ซึ่งจะมีน้ า เฉพาะ ในปัจจุบันนี้ราษฎรได้อาศัยน้ าในแม่น้ าน่าน คลองตรอนและน้ าปาด มาใช้ประโยชน์ในทาง เกษตรกรรม และใช้ในครอบครัว เพราะมีน้ าอยู่ตลอดปี ส่วนล าห้วยต่างๆ จะมีน้ าเฉพาะในฤดูฝนเท่านั้น นอกจากนี้ยังมีหนองและบึงต่างๆ เช่น บึงมาย บึงกะโล่ บึงหล่ม บึงช่อ บึงสกัด และหนองต่างๆ ซึ่งเกิดจาก ร่องรอยของแม่น้ าในอดีตที่เปลี่ยนทิศทางเดิมของน้ า ซึ่งสามารถกักเก็บน้ าไว้ใช้ในฤดูแล้ง แต่ก็มีปริมาณน้ าไม่ มากนัก ราษฎรยังใช้น้ าบาดาลบริโภคและใช้ในการเกษตรบ้างเล็กน้อย ระดับน้ าใต้ดินเฉลี่ยลึกประมาณ 3-5 เมตรเนื่องจากแม่น้ าน่านมีความส าคัญรองจากแม่น้ าปิงของภาคเหนือ ซึ่งไหลลงสู่แม่น้ าเจ้าพระยา เช่นเดียวกัน ในปัจจุบันนี้มีการสร้างเขื่อนสิริกิติ์ขึ้นที่อ าเภอท่าปลา และมีเขื่อนทดน้ าเป็นทอดๆ จึงนับว่า โครงการล าน้ าน่านมีความส าคัญในด้านเกษตรกรรมเป็นอย่างมาก แหล่งน้ าผิวดินที่ส าคัญของจังหวัด อุตรดิตถ์ ซึ่งเป็นแหล่งน้ าที่มีอยู่ตามธรรมชาติที่ส าคัญ ดังนี้ แม่น้ าน่าน ต้นน้ าอยู่ที่เทือกเขาหลวงพระบาง อ าเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน ไหลผ่าน เข้ามาจังหวัด อุตรดิตถ์ที่อ าเภอท่าปลา ลงมาทางใต้ของจังหวัด โดยไหลผ่านอ าเภอเมืองอ าเภอตรอน และอ าเภอพิชัยไปสู่ จังหวัดพิษณุโลก รวมความยาวของแม่น้ าที่ไหลผ่านจังหวัดอุตรดิตถ์ประมาณ 160 กิโลเมตร แม่น้ าสายนี้ เปรียบเสมือนเส้นโลหิตใหญ่ของประชาชนในจังหวัด ประชาชนส่วนใหญ่อาศัยน้ าจากแม่น้ าน่านเป็นหลักใน การเกษตรกรรมและการบริโภค ซึ่งกรมชลประทานได้ก่อสร้างเขื่อนสิริกิติ์ปิดกั้นแม่น้ าน่านที่อ าเภอท่าปลา เพื่อกักเก็บน้ าไว้ใช้ในการเกษตรกรรมและผลิตกระแสไฟฟ้า ปัจจุบันเขื่อนอยู่ในความรับผิดชอบของการ ไฟฟ้าฝ่ายผลิตแหงประเทศไทย แม่น้ าปาด ต้นก าเนิดของแม่น้ าปาดคือภูเขาทุ่งแล้ง ซึ่งเป็นภูเขาที่แบ่งเขตระหว่างประเทศไทยกับ สปป.ลาว ล าน้ าปาดไหลผ่านต าบลม่วงเจ็ดต้น อ าเภอบ้านโคก อ าเภอฟากท่า และไหลผ่านอ าเภอน้ าปาดไป บรรจบแม่น้ าน่าน ที่บ้านปากปาด อ าเภอน้ าปาด บริเวณท้ายน้ าเขื่อนสิริกิติ์ ความยาวล าน้ าประมาณ 160.65 กิโลเมตร คลองตรอน ต้นน้ าเกิดในภูเมี่ยง ต าบลน้ าไผ่ อ าเภอน้ าปาด ไหลผ่านอ าเภอตรอนลงสู่แม่น้ าน่านที่ บ้านแก่ง ต าบลบ้านแก่ง อ าเภอตรอน ความยาวล าน้ าประมาณ 125.50 กิโลเมตร คลองฝาง เกิดจากเขาขุนฝาง บ้านเหล่าป่าสา ต าบลผาจุก ไปไปบรรจบแม่น้ าน่านที่บ้านปากฝาง ต าบลงิ้วงาม อ าเภอเมือง

๑๑ คลองน้ าริด ต้นน้ าเกิดจากเทือกเขาพลึง อ าเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่ ไหลผ่านบ้าน ปางต้นผึ้งมา บรรจบกับห้วยแม่เฉยที่ผาตั้ง แล้วไหลผ่านบ้านด่านนาขามและบ้านน้ าริด ลงสู่แม่น้ าน่านที่ตอนเหนือของ มณฑลทหารบกที่ 35 อ าเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์ คลองโพ เกิดจากเทือกเขาในเขตอ าเภอลับแล เป็นคลองที่ไหลผ่านตัวเมืองอุตรดิตถ์ไหลมาจากด้าน เหนือของตัวเมือง ขนานมากับแม่น้ าน่านไหลลงทิศใต้ ผ่านตัวเมืองอุตรดิตถ์แล้วแยกออกเป็นล าน้ า 2 สาย ที่บริเวณสะพานคลองโพธิ์ สายหนึ่งไหลลงสู่แม่น้ าน่านที่บริเวณหลักเขตที่ 7 ของเทศบาลเมืองอุตรดิตถ์ อีก สายหนึ่งไหลลงสู่คลองชลประทานออกไปทางทิศใต้ ของตัวเมือง คลองโพธิ์เป็นแหล่งรองรับน้ าทั้งน้ าฝนและ น้ าเสียจากพื้นที่บางส่วนของตัวเมืองอุตรดิตถ์ เพื่อระบายน้ าออก ยังแม่น้ าน่านโดยผ่านเส้นคลองหลัง วัดคลองโพธิ์พระอารามหลวง ห้วยแม่พูล-คลองแม่พร่อง ต้นน้ าเกิดจากต าบลแม่พูลไหลผ่านต าบลแม่พูลมาบรรจบคลองแม่พร่อง ที่ต าบลฝายหลวง แล้วไหลผ่านต าบลทุ่งยั้ง ต าบลไผ่ล้อม ลงบึงมายทางตอนใต้ของอ าเภอลับแล ติดกับ อ าเภอตรอนและอ าเภอพิชัย คลองละมุง เป็นคลองระบายน้ าจากบึงมายและบริเวณทุ่งสามขากับคลองต่างๆ ในเขตอ าเภอศรีนคร จังหวัดสุโขทัย ลงสู่คลองละมุง ไหลลงสู่แม่น้ าน่าน ที่บ้านปากคลอง ต าบลคอรุม อ าเภอพิชัย ความยาวคลอง ละมุงประมาณ 35 กิโลเมตร แหล่งน้ าชลประทานที่ส าคัญ เขื่อนสิริกิติ์ซึ่งก่อสร้างขึ้นตามโครงการพัฒนาลุ่มแม่น้ าน่าน โดยสร้างปิดกั้นแม่น้ าน่านที่บริเวณ ต าบลผาเลือด อ าเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นเขื่อนดินที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทยและเป็นเขื่อน เอนกประสงค์ เพื่อใช้ประโยชน์ในการผลิตกระแสไฟฟ้าและการชลประทานเขื่อนสิริกิติ์เนื้อที่ประมาณ 284.8 ตารางกิโลเมตรหรือประมาณ 178,000 ไร่ เก็บกักน้ าได้9,510 ล้านลูกบาศก์เมตร อ่างเก็บน้ าคลองตรอน ตั้งอยู่ที่บ้านห้วยแมง ต าบลน้ าไคร้ อ าเภอน้ าปาด เป็นเขื่อนดินแกนดิน เหนียว สันเขื่อนกว้าง 9.00 เมตร ยาว 220 เมตร สูง 48 เมตร มีพื้นที่รับน้ าฝนเหนือที่ตั้งเขื่อน 265 ตารางกิโลเมตร เก็บกักน้ าได้ 59 ล้านลูกบาศก์เมตร ใช้ประโยชน์ในการผลิตกระแสไฟฟ้าและการ ชลประทาน อ่างเก็บน้ าห้วยแม่เฉย ตั้งอยู่ที่บ้านม่อนหัวฝาย ต าบลบ้านด่านนาขาม อ าเภอเมือง อุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นเขื่อนดินแกนดิน สันเขื่อนกว้าง 9.00 เมตร ความยาวสันเขื่อน 343.50 เมตร ความสูง สันเขื่อน 35.00 เมตร เก็บกักน้ าได้ 4.00 ล้านลูกบาศก์เมตร อ่างเก็บน้ าห้วยน้ ารีอันเนื่องมาจากพระราชด าริตั้งอยู่ที่บ้านกิ่วเคียน หมู่ที่ 12 ต าบลจริม อ าเภอ ท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นเขื่อนดินแบบแบ่งส่วน ความยาวสันเขื่อน 440.00 เมตร ความสูงสันเขื่อน 55.00 เมตร ความกว้าง 9 เมตร เก็บกักน้ าได้สูงสุด 73.70 ล้านลูกบาศก์เมตร เขื่อนทดน้ าผาจุก ตั้งอยู่ที่บ้านผาจุก ต าบลบ้านด่าน อ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็น อาคารคอนกรีตเสริมเหล็กและประตูบานเหล็กโค้ง จ านวน 7 ช่อง บานขาด 12.5x11.50 เมตร ระบายน้ า ได้สูงสุด 3,344 ล้านลูกบาศก์เมตร/วินาที

๑๒ ข้อมูลการเมืองการปกครอง จังหวัดอุตรดิตถ์แบ่งพื้นที่เพื่อการบริหารราชการส่วนภูมิภาคเป็น 9 อ าเภอ 67 ต าบล 613 หมู่บ้าน โดยมีอ าเภอดังนี้ อ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ พิชัย ตรอน ลับแล ท่าปลา น้ าปาด ฟากท่า บ้านโคก และ อ าเภอทองแสนขัน อ าเภอ พื้นที่ ตร.กม. ต าบล หมู่บ้าน เทศบาลเมือง/ ต าบล อบต. ระยะทางห่าง จากจังหวัด เมืองอุตรดิตถ์ (รวม ทม./ทต.) 765.5 17 158 11 7 - ตรอน 314.5 5 47 2 5 22 กม. ท่าปลา 1,681.4 7 76 3 6 40 กม. น้ าปาด 1,448.7 7 58 1 7 72 กม. ฟากท่า 632.7 4 31 1 4 113 กม. บ้านโคก 1,055.9 4 31 1 3 165 กม. พิชัย 736.7 11 98 2 11 45 กม. ลับแล 448.8 8 65 4 6 8 กม. ทองแสนขัน 754.4 4 49 1 4 42 กม. รวม 9 อ าเภอ 7,838.6 67 613 26 53 แบ่งเขตการบริหารราชการ 3 ระดับ คือ ส่วนราชการบริหารส่วนกลาง ที่มีส านักงานตั้งอยู่ในส่วนภูมิภาค จ านวน 60 หน่วยงาน ส่วนราชการบริหารส่วนภูมิภาค จ านวน 33 หน่วยงาน ส่วนราชการบริหารส่วนท้องถิ่น 80 แห่ง ประกอบด้วย องค์การบริหารส่วนจังหวัด จ านวน 1 แห่ง เทศบาลเมืองฯ จ านวน 1 แห่ง เทศบาลต าบล จ านวน 25 แห่ง องค์การบริหารส่วนต าบล จ านวน 53 แห่ง จ านวนประชากรจังหวัดอุตรดิตถ์ ปี2565 (เดือนพฤษภาคม) ประชากรทะเบียนราษฎร์ จ านวน ทั้งสิ้น 444,589 คน เป็นชาย 216,587 คน คิดเป็นร้อยละ 48.72 และหญิง 228,002 คน คิดเป็น ร้อยละ 51.28 จ านวนครัวเรือน 175,061 ครัวเรือน๓ ประชากรส ารวจ 363,252 เป็นชาย 172,081 คน คิดเป็นร้อยละ 47.72 และหญิง 191,171 คน คิดเป็นร้อยละ 52.63 ประชากรส ารวจน้อยกว่าประชากรทะเบียนราษฎร์ เนื่องจากประชากรส ารวจเป็น ประชากร ที่มีชื่ออยู่ตามทะเบียนบ้านในเขตรับผิดชอบและอยู่จริง และเป็นประชากรที่มาอาศัยอยู่ในเขต รับผิดชอบ แต่ทะเบียนบ้านอยู่นอกเขตรับผิดชอบ ส่วนประชากรทะเบียนราษฎร์เป็นประชากรที่มีชื่ออยู่ใน ทะเบียนบ้านในเขตรับผิดชอบทั้งตัวอยู่จริงและตัวไม่อยู่ จึงท าให้ข้อมูลมีจ านวนแตกต่างกัน ๓ ที่ท าการปกครองจังหวัดอุตรดิตถ์ (พฤษภาคม 2565)

๑๓ อ าเภอ ครัวเรือน จ านวนประชากร ชาย หญิง รวม เมืองอุตรดิตถ์ 61,100 69,357 74,885 144,242 ตรอน 11,859 16,185 17,256 33,441 ท่าปลา 14,719 21,284 21,584 42,868 น้ าปาด 13,693 17,903 18,065 35,968 ฟากท่า 5,569 6,833 7,159 13,992 บ้านโคก 6,460 7,234 7,103 14,337 พิชัย 27,568 35,976 38,328 74,304 ลับแล 22,698 26,550 27,919 54,469 ทองแสนขัน 11,395 15,265 15,703 30,968 รวม 175,061 216,587 228,002 444,589 1.63 2.18 2.50 2.75 3.02 3.27 3.07 3.11 3.61 4.14 4.41 4.50 4.05 3.24 2.37 1.42 2.02 1.73 2.33 2.66 2.97 3.15 3.42 3.20 3.22 3.59 3.95 4.00 3.90 3.50 2.73 1.93 1.11 1.31 6 4 2 0 2 4 6 00-04 10-14 20-24 30-34 40-44 50-54 60-64 70-74 80+ ร้อยละ กลุ่มอายุ (ปี) ปิรามิดประชากร จ.อุตรดิตถ์ ปี 2565 % ชาย % หญิง 75 ปีขึ้นไป

๑๔ 7,707 10,348 11,830 13,219 14,005 15,199 14,207 14,294 15,958 17,561 17,774 17,320 15,553 12,141 8,573 4,927 5,807 7,239 9,669 11,127 12,208 13,432 14,550 13,652 13,832 16,046 18,395 19,589 19,983 18,010 14,396 10,524 6,324 8,974 0 5,000 10,000 15,000 20,000 25,000 00-04 05-09 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65-69 70-74 75-79 80+ อายุ จ านวนประชากรรายอายุ หญิง ชาย

๑๕ 3.1.2 ข้อมูลเชิงเปรียบเทียบ ด้านเศรษฐกิจ ภาวะเศรษฐกิจของจังหวัด ขึ้นกับภาคเกษตร การขายส่งการขายปลีก และภาคอุตสาหกรรม เป็นส าคัญ ตามล าดับผลิตภัณฑ์มวลรวมจังหวัด (GPP) อุตรดิตถ์ ปี 2563 ณ ราคาคงที่ ลดลงร้อยละ -3.82 (ผลิตภัณฑ์ มวลรวมในประเทศ ลดลงร้อยละ -6.2) ผลิตภัณฑ์มวลรวมจังหวัด (GPP) อุตรดิตถ์ ปี 2563 ณ ราคาประจ าปี มีมูลค่าเท่ากับ 40,543 ล้านบาท พิจารณาจากขนาดของจังหวัด อยู่ในล าดับที่ 46 ของประเทศ และล าดับที่ 8 ของภาคเหนือ และรายได้เฉลี่ย ประชากรต่อหัวจังหวัดอุตรดิตถ์ เท่ากับ 99,236 บาท พิจารณาจากความมั่งคั่งของประชากรอยู่ในล าดับที่ 62 ของประเทศ และล าดับที่ 3 ของภาคเหนือโดยสาขาการผลิตที่มีสัดส่วนสูงสุด 3 ล าดับ คือ เกษตรกรรม การป่าไม้ และการประมง ร้อยละ 31.44 การขายส่งและการขายปลีกฯ ร้อยละ 12.25 อุตสาหกรรม ร้อยละ 10.43 ๔ สาขาการผลิต ผลิตภัณฑ์มวลรวมจังหวัด (ล้านบาท) โครงสร้าง ปี 2559 ปี 2560 ปี 2561 ปี 2562 ปี 2563 ปี 2563 เกษตรกรรม การป่าไม้ และการประมง 8,313 13,827 14,447 12,777 12,746 31.44% การท าเหมืองแร่และเหมืองหิน 534 564 604 353 397 0.98% การผลิต 4,488 4,305 4,527 5,190 4,230 10.43% ไฟฟ้า ก๊าซ ไอน้ า และระบบปรับอากาศ 1,201 1,330 966 1,095 1,074 2.65% การจัดหาน้ า การจัดการ และการบ าบัดน้ าเสีย ของเสีย และสิ่งปฏิกูล 42 111 131 170 269 0.66% การก่อสร้าง 1,818 1,918 2,222 2,123 2,348 5.79% การขายส่งและการขายปลีก การซ่อมยานยนต์และจักรยานยนต์ 3,948 5,252 5,426 5,123 4,966 12.25% การขนส่งและสถานที่เก็บสินค้า 548 638 710 770 754 1.86% ที่พักแรมและบริการด้านอาหาร 82 87 98 105 92 0.23% ข้อมูลข่าวสารและการสื่อสาร 299 343 396 470 537 1.32% กิจกรรมทางการเงินและการประกันภัย 2,944 3,047 3,142 3,339 3,386 8.35% กิจกรรมอสังหาริมทรัพย์ 1,556 1,716 1,713 1,560 1,637 4.04% กิจกรรมทางวิชาชีพ วิทยาศาสตร์ และเทคนิค 5 8 6 9 7 0.02% กิจกรรมการบริหารและการบริการสนับสนุน 57 60 58 58 38 0.09% การบริหารราชการ การป้องกันประเทศ และการประกันสังคมภาคบังคับ 2,409 2,496 2,655 2,770 2,754 6.79% การศึกษา 3,378 3,417 3,266 3,264 3,409 8.41% กิจกรรมด้านสุขภาพและงานสังคมสงเคราะห์ 1,140 1,203 1,322 1,408 1,422 3.51% ศิลปะ ความบันเทิง และนันทนาการ 98 116 136 162 144 0.36% กิจกรรมบริการด้านอื่นๆ 303 309 313 376 333 0.82% ผลิตภัณฑ์มวลรวมจังหวัด 33,166 40,746 42,137 41,120 40,543 100.0% ประชากร (คน) 422,768 419,356 415,765 412,165 408,555 รายได้ต่อหัว (บาท/คน/ปี) 78,449 97,163 101,348 99,766 99,236 โครงสร้างเศรษฐกิจจังหวัดอุตรดิตถ์ประกอบด้วยภาคเกษตรเป็นหลัก 31% รองลงมาคือ ภาคการ ขายส่งและการขายปลีก 12% ภาคการผลิต 10% ภาคการศึกษา 8% และภาคกิจกรรมทางการเงินและการ ประกันภัย 8% ภาคการบริหารราชการ 7% และภาคบริการอื่นๆ 24% (ที่มา : ข้อมูล GPP แบบ Top-down เฉลี่ยปี 2559-2563) ๔ ส านักงานคลังจังหวัดอุตรดิตถ์

๑๖ ข้อมูลด้านการเกษตรที่ส าคัญของจังหวัดอุตรดิตถ์ ด้านการปลูกพืชเศรษฐกิจของจังหวัด ปีการผลิต 2563/2564๕ ชนิดพืช จ านวนเกษตรกร (ราย) พื้นที่เพาะปลูก (ไร่) พื้นที่เก็บเกี่ยว (ไร่) ผลผลิตต่อ ไร่(กก.) ผลผลิต (ตัน) ราคา เฉลี่ย/กก (บาท) มูลค่า (ล้านบาท) ข้าวนาปี 63/64 (รอบที่ 1) 47,069 614,424.00 614,115.00 615.00 377,680.73 7.50 2,834.03 ข้าวนาปรัง 63/64 (รอบที่ 2) 14,566 270,283.00 269,868.00 640.00 172,619.00 8.70 1,501.78 ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์63/64 (รุ่น 1) 12,157 155,972.00 155,834.00 662.00 103,159.00 5.80 598.32 ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์63/64 (รุ่น 2) 3,941 24,825.00 24,821.00 706.00 17,531.00 7.00 122.71 ทุเรียนหมอนทอง 4,479 32,744.00 25,497.00 1,270.00 32,381.19 95.00 3,076.21 ทุเรียนหลงลับแล 874 2,794.00 2,026.00 1,200.00 2,431.20 350.00 850.92 ทุเรียนหลินลับแล 395 592.00 266.00 850.00 226.10 450.00 101.75 ทุเรียนพื้นเมือง 1,279 10,653.00 7,584.00 1,000.00 7,584.00 55.00 417.12 ลองกอง 6,535 27,150.00 25,466.00 419.00 10,669.00 30.00 320.07 สางสาด 5,236 7,942.00 7,942.00 560.00 4,447.52 20.00 88.95 สับปะรด 994 20,790.00 18,778.00 3,250.00 61,028.50 15.00 915.43 เงาะโรงเรียน 360 1,420.00 1,044.00 178.00 186.00 25.00 4.65 มะม่วงหิมพานต์ 5,443 36,869.00 31,292.00 250.00 7,823.00 40.00 312.92 มะขามหวาน 2,802 20,877.25 17,696.25 550.00 9,732.94 70.00 681.31 มะปรางหวาน 247 598.00 527.00 550.00 289.85 35.00 10.14 มะยงชิด 664 1,986.00 1,521.00 1,000.00 1,521.00 70.00 106.47 ๕ ส านักงานเกษตรจังหวัดอุตรดิตถ์ ข้อมูล ณ วันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2565 ภาคเกษตร 31% ภาคการขายส่ง 12% ภาคการผลิต 10% ภาคการศึกษา 8% ภาคกิจกรรมทางการเงิน 8% ภาคการบริหารราชการ 7% ภาคบริการอื่นๆ 24% ภาคเกษตร ภาคการขายส่ง ภาคการผลิต ภาคการศึกษา ภาคกิจกรรมทางการเงิน ภาคการบริหารราชการ ภาคบริการอื่นๆ

๑๗ ชนิดพืช จ านวนเกษตรกร (ราย) พื้นที่เพาะปลูก (ไร่) พื้นที่เก็บเกี่ยว (ไร่) ผลผลิตต่อ ไร่(กก.) ผลผลิต (ตัน) ราคา เฉลี่ย/กก (บาท) มูลค่า (ล้านบาท) มังคุด 475 675.00 462.00 680.00 314.16 25.00 7.85 กล้วยน้ าว้า 1,457 7,554.00 7,554.47 2,025.00 15,297.80 8.00 122.38 มะม่วงโชคอนันต์ 1,412 5,747.00 5,261.00 1,165.00 6,129.07 4.00 24.52 มะม่วงน้ าดอกไม้ 225 1,283.00 1,145.00 965.00 1,104.93 14.00 15.47 มะม่วงเขียวเสวย 214 680.00 669.00 940.00 628.86 12.00 7.55 มะม่วงอื่นๆ 1,097 1,115.00 950.00 900.00 855.00 10.00 8.55 ล าไย 879 2,551 2,441 188.00 458.00 15.00 6.87 หอมแดง 270 3,056.00 3,056.00 2,100.00 6,417.60 10.00 64.18 หอมแบ่ง 825 2,672.00 2,134.00 2,200.00 4,694.80 15.00 70.42 กระเทียม 75 628.00 628.00 800.00 502.40 35.00 17.58 ถั่วเขียวผิวมัน 646 5,686.76 5,686.76 250.00 1,421.69 27.00 38.39 ถั่วลิสง 643 3,058.00 3,058.00 250.00 764.50 15.00 11.47 ถั่วเหลือง 360 1,208.00 1,203.00 219.00 264.00 13.00 3.43 กระเทียม 55 250.00 250.00 820.00 205.00 15.00 3.08 หอมแดง 155 2,800.00 2,800.00 2,200.00 6,160.00 8.00 49.28 หอมแบ่ง 525 2,827.00 2,827.00 2,500.00 7,067.50 12.00 84.81 มันส าปะหลัง 3,798 28,578 27,472 3,196.00 87,799.00 2.50 219.49 อ้อยโรงงาน 3,491 96,140.00 96,140.00 10,400.00 999,856.00 0.92 919.87 ยางพารา 1,981 31,273.00 22,839.00 150.00 3,425.85 40.00 137.03 ปาล์มน้ ามัน 240 4,749.00 4,699.00 1,050.00 4,933.95 6.00 29.60 รวม 125,864 1,432,450 1,395,552 46,698 1,957,610.13 13,784.59 ด้านการปศุสัตว์ของจังหวัด ปี 2564 ๖ ชนิดสัตว์ จ ำนวนเกษตรกร จ ำนวนสัตว์ ข้อมูลกำรผลิต รำคำเฉลี่ย มูลค่ำ หมายเหตุ (รำย) ตัว จ ำนวน หน่วยนับ บำท/หน่วย ผลผลิต โค 3,884 48,550 49,550 ตัว/ปี 36,000บาท/ตัว 1,783,800,000 90 บาท/กิโลกรัม กระบือ 1,988 23,855 23,855 ตัว/ปี 50,000 บาท/ตัว 1,192,750,000 100 บาท/กิโลกรัม สุกรขุน 990 54,820 54,820 ตัว/ปี 9,000 บาท/ตัว 493,380,000 90 บาท/กิโลกรัม ไก่พื้นเมือง 30,285 1,209,078 1,209,078 ตัว/ปี 160 บาท/ตัว 193,452,480 80 บาท/กิโลกรัม ไก่เนื้อ 40 596,500 596,500 ตัว/ปี 76 บาท/ตัว 37,734,000 35 บาท/กิโลกรัม ไก่ไข่ 39 2,000,000 576,000,000 ฟอง/ปี 2.80 บาท/ฟอง 1,612,800,000 2.80 บาท/ฟอง เป็ดไล่ทุ่ง 21 81,959 23,604,192 ฟอง/ปี 3.2 บาท/ฟอง 75,533,414 3.2 บาท/ฟอง แพะ 65 2,326 2,326 ตัว/ปี 3,600 บาท/ตัว 8,373,600 120 บาท/กิโลกรัม แกะ 8 175 175 ตัว/ปี 4,500 บาท/ตัว 787,500 150 บาท/กิโลกรัม ๖ ส านักงานปศุสัตว์จังหวัดอุตรดิตถ์ ข้อมูล ณ วันที่ 29 มีนาคม 2565

๑๘ ด้านการเพาะเลี้ยงประมง ข้อมูลผลผลิตสัตว์น้ า แยกรายชนิดสัตว์น้ า ปี พ.ศ. 2564 ๗ ชนิดสัตว์น ำ จ ำนวนเกษตรกร (รำย) จ ำนวนฟำร์ม เนื อที่เลี ยง (ไร่) จ ำนวนหน่วยเลี ยง ก ำลังผลิตเฉลี่ยต่อปี(ตัน) ปลากดหลวง 249 249 4.94 879 648.54 ปลากดคัง 17 17 0.16 28 2.58 ปลากาด า 4 4 1.75 7 0.42 ปลาจาระเม็ดน้ าจืด 43 43 11.11 59 1.85 ปลาจีน 50 50 17.57 77 12.66 ปลาช่อน 112 116 27.28 145 19.92 ปลาดุก 1,436 1,442 580.28 2,166 463.96 ปลาดุกบิ๊กอุย 18 18 19.40 33 11.97 ปลาตะเพียน 2,870 2,880 1,151.82 3,758 298.22 ปลาทับทิม/นิลแดง 362 361 318.20 3,230 2,162.15 ปลาเทโพ 7 7 6.38 10 1.90 ปลานวลจันทร์เทศ 151 151 28.89 197 9.58 ปลาน้ าจืดอื่นๆ 17 17 12.70 40 3.56 ปลานิล 4,890 4,898 3,285.60 8,585 3,435.95 ปลาไน 601 601 129.97 866 45.86 ปลาบึก 30 30 19.53 46 5.37 ปลายี่สกเทศ 312 311 83.63 463 15.35 ปลายี่สกไทย 83 83 37.47 116 2.86 ปลาแรด 72 72 26.14 119 3.85 ปลาสลิด 30 30 11.89 54 2.59 ปลาสวาย 427 426 69.09 721 71.48 ปลาหมอเทศ 58 58 27.69 84 7.65 ปลาหมอไทย 49 51 70.27 82 39.64 ผลรวม 5,941.75 21,764 7,267.89 ข้อมูลเกษตรปลอดภัย/เกษตรอินทรีย์ จังหวัดอุตรดิตถ์มีพื้นที่การใช้ประโยชน์ที่ดินทั้งหมด จ านวน 4,899,120 ไร่ เป็นพื้นที่การเกษตร จ านวน 1,249,902 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 25.51 ของพื้นที่ทั้งหมด โดยเป็นพื้นที่การท าเกษตรอินทรีย์ จ านวน 956 ไร่ และพื้นที่การท าเกษตรปลอดภัย จ านวน 25,766.32 ไร่ รวมทั้งหมด 27,699.32 ไร่ รายละเอียด ดังนี้การท าเกษตร อินทรีย์พื้นที่รวม 956 ไร่ 80 แปลง เกษตรกร 73 ราย และการท าเกษตรปลอดภัยประกอบด้วย พื้นที่รวม 25,766.32 ไร่ 2,476 แปลง เกษตรกร 2,122 ราย ข้อมูลสินค้าเกษตรที่ได้รับรองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI)๘ จังหวัดอุตรดิตถ์ ได้รับการขึ้นทะเบียนรับรองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) จ านวน 3 สินค้า ได้แก่ 1) สับปะรดห้วยมุ่น ผู้ผลิต ผู้ประกอบการ ที่ขอใช้ตราสัญลักษณ์ GI จ านวน 71 ราย ขออนุญาตวันที่ 1 ตุลาคม 2564 – 30 กันยายน 2566 ๗ ส านักงานประมงจังหวัดอุตรดิตถ์ ข้อมูล ณ วันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2565 ๘ ส านักงานพาณิชย์จังหวัดอุตรดิตถ์ วันที่ 30 ธันวาคม 2565

๑๙ 2) ทุเรียนหลงลับแลอุตรดิตถ์ ผู้ผลิต ผู้ประกอบการ ที่ขอใช้ตราสัญลักษณ์ GI จ านวน 125 ราย ขออนุญาตวันที่ 1 ตุลาคม 2564 – 30 กันยายน 2566 3) ทุเรียนหลินลับแลอุตรดิตถ์ผู้ผลิต ผู้ประกอบการ ที่ขอใช้ตราสัญลักษณ์ GI จ านวน 30 ราย ขออนุญาตวันที่ 1 ตุลาคม 2564 – 30 กันยายน 2566 ข้อมูลระบบน้ าต้นทุนในการเกษตร ในเขตชลประทาน และนอกเขตชลประทาน๙ อ าเภอ แหล่งน้ าในเขตชลประทาน แหล่งน้ านอกเขตชลประทาน ขนาดใหญ่ (แห่ง)/ (ความจุ ล้าน ลบ.ม.) ขนาดกลาง (แห่ง)/ (ความ จุล้าน ลบ.ม.) ขนาดเล็ก (แห่ง) / (ความจุ ล้าน ลบ.ม.) สถานีสูบน้ าด้วย ไฟฟ้า/ พื้นที่ส่งน้ า (ไร่) แหล่งน้ า สหกรณ์ (แห่ง)/ (ความจุ ลบ.ม.) แหล่งน้ า ส.ป.ก. (แห่ง)/ (ความจุ ลบ.ม.) แหล่งน้ า พด. บ่อน้ า พด. (แห่ง) / (ความจุ ลบ.ม.) บ่อจิ๋ว (แห่ง)/ (ความจุ ลบ. ม.) เมือง - 1 แห่ง 5 แห่ง 32 แห่ง 64 แห่ง - 3 แห่ง 1,085 แห่ง - 4 ล้าน ลบ.ม. 1.41 ล้าน ลบ.ม. 48,333 ไร่ 140,635 ลบ.ม. - 141,100 ลบ.ม. 1.36 ล้าน ลบ.ม. ลับแล - - 1 แห่ง - 9 แห่ง - 7 แห่ง 174 แห่ง - - 0.20 ล้าน ลบ.ม. - 379,988 ลบ.ม. - 253,350 ลบ.ม. 0.21 ล้าน ลบ.ม. ทองแสนขัน - - 1 แห่ง 8 แห่ง 14 แห่ง 5 แห่ง 4 แห่ง 743 แห่ง - - 0.45 ล้าน ลบ.ม. 10,120 ไร่ 46,915 ลบ.ม. 58,000 ลบ.ม. 295,860 ลบ.ม. 0.93 ล้าน ลบ.ม. ตรอน - - 1 แห่ง 21 แห่ง 13 แห่ง - 2 แห่ง 99 แห่ง - - 0.87 ล้าน ลบ.ม. 65,776ไร่ 71,690 ลบ.ม. - 44,540 ลบ. ม. 0.12 ล้าน ลบ.ม. พิชัย - - 1 แห่ง 45 แห่ง 149 แห่ง 2 แห่ง 5 แห่ง 551 แห่ง - - 1.93 ล้าน ลบ.ม. 111,020ไร่ 357,298 ลบ.ม. 92,100 ลบ.ม. 203,700 ลบ.ม. 0.69 ล้าน ลบ.ม. ท่าปลา 1 แห่ง 1 แห่ง 5 แห่ง 4 แห่ง - 7 แห่ง 686 แห่ง 9,510 ล้าน ลบ.ม. 73.70 ล้าน ลบ.ม. 0.81 ล้าน ลบ.ม. 1,170ไร่ - 627,000 ลบ.ม. 0.86 ล้าน ลบ.ม. ฟากท่า - - 3 แห่ง 8 แห่ง - 5 แห่ง 725 แห่ง - - 0.49 ล้าน ลบ.ม. 4,121ไร่ - 214,800 ลบ.ม. 0.91 ล้าน ลบ.ม. น้ าปาด - 1 แห่ง 7 แห่ง 4 แห่ง - 6 แห่ง 1,300 แห่ง - 59 ล้าน ลบ.ม. 1.71 ล้าน ลบ.ม. 1,570 ไร่ - 425,000 ลบ.ม. 1.63 ล้าน ลบ.ม. บ้านโคก - - 8 แห่ง - - 8 แห่ง 677 แห่ง - - 1.93 ล้าน ลบ.ม. - - 840,000 ลบ.ม. 0.85 ล้าน ลบ.ม. รวม 1 แห่ง 3 แห่ง 32 แห่ง 122 แห่ง 249 แห่ง 7 แห่ง 47 แห่ง 5,970 แห่ง 9,510 ล้าน ลบ.ม. 136.70 ล้าน ลบ.ม. 9.80 ล้าน ลบ.ม. 242,110 ไร่ 654,526 ลบ.ม. 150,100 ลบ.ม. 3.04 ล้าน ลบ.ม. 7.52 ล้าน ลบ.ม. ๙ โครงการชลประทานอุตรดิตถ์, สถานีพัฒนาที่ดินอุตรดิตถ์, ส านักงานปฏิรูปที่ดินอุตรดิตถ์ ข้อมูล ณ มีนาคม 2565

๒๐ ข้อมูลด่านชายแดนของจังหวัดอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์มีชายแดนติดต่อสปป.ลาว 2 อ าเภอ คือ อ าเภอบ้านโคก ระยะทางยาว 135 กิโลเมตร ติดต่อแขวงไซยะบุลี 4 เมือง คือ เมืองทุ่งมีไซ เมืองปากลาย เมืองบ่อแตน และเมืองแก่นท้าว พลเมืองทั้ง 2 ประเทศ ไปมาค้าขายผ่านช่องทางประเพณีไทย-ลาวได้หลายช่องทาง แต่ที่ส าคัญมี 4 ช่อง ที่อ าเภอบ้านโคก คือ ด่านมหาราช,ด่านภูดู่, ด่านห้วยต่าง และอ าเภอน้ าปาด ได้แก่ ด่านห้วยพร้าว จุดผ่านแดนถาวรภูดู่ตั้งอยู่บริเวณหมู่ที่ 2 ต าบลม่วงเจ็ดต้น อ าเภอบ้านโคก จังหวัดอุตรดิตถ์ โดยได้รับการประกาศจากกระทรวงมหาดไทยให้เป็นจุดผ่านแดนถาวรภูดู่ ในวันที่ 3 พฤษภาคม 2556 โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 19 พฤษภาคม 2556 เป็นต้นไป ซึ่งจุดผ่านแดนถาวรภูดู่ตั้งอยู่ตรงข้ามกับด่าน ท้องถิ่นบ้านผาแก้ว เมืองปากลาย แขวงไซยะบุลี สปป.ลาว ซึ่งขณะนี้ได้เปิดเป็นด่านสากลพูดู่ เมืองปาก ลายแล้ว ตั้งแต่ วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2558 เป็นต้นมา ซึ่งด่านแห่งนี้ได้รับการสนับสนุนจากส านักงาน คณะกรรมการความร่วมมือพัฒนาเศรษฐกิจกับประเทศเพื่อนบ้าน (องค์การมหาชน) กระทรวงการคลัง หรือ สพพ. หรือ NEDA เมื่อปี พ.ศ. 2555 ได้ให้เงินกู้ดอกเบี้ยต่ า ให้แขวงไซยะบุลี ก่อสร้างเส้นทาง จากเส้นชายแดนไทย-ลาวไปยังเมืองปากลาย ระยะทาง 32 กิโลเมตร และก่อสร้างด่านสากลพูดู่ เมือง ปากลาย ในวงเงิน จ านวน 718 ล้านบาท (เมืองปากลาย ห่างจากจุดผ่านแดนถาวรภูดู่ ประมาณ 32 กิโลเมตร, เมืองปากลาย มีประชากรจ านวน 59,500 คน) ในอดีตมีตลาดนัดทุกวันเสาร์ อยู่ในความ ดูแลขององค์การบริหารส่วนต าบลม่วงเจ็ดต้น หลังจากที่ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้เป็นจุดผ่าน แดนถาวรภูดู่แล้วจะมีการค้าขายทุกวัน และจังหวัดอุตรดิตถ์ได้มอบหมายให้องค์การบริหารส่วนจังหวัด อุตรดิตถ์เป็นผู้ดูแลรักษา จุดผ่อนปรนการค้า ช่องห้วยต่าง อยู่ห่างจากจุดผ่านแดนถาวรภูดู่ ประมาณ 20 กิโลเมตร ตั้งอยู่ หมู่ที่ 7 ต าบลบ้านโคก อ าเภอบ้านโคก ซึ่งตรงข้ามกับด่านประเพณีบ้านขอนแก่น เมืองบ่อแตน แขวงไซยะบุลีสปป.ลาว (เมืองบ่อแตนห่างจากช่องห้วยต่าง ประมาณ 40 กิโลเมตร เมืองบ่อแตนมี ประชากรจ านวน 17,500 คน) มีตลาดนัดทุกวันพุธ

๒๑ จุดค้าขายประเพณี ช่องมหาราช หรือช่องหมาหลง อยู่ห่างจากจุดผ่านแดนถาวรภูดู่ ประมาณ 36 กิโลเมตร ตั้งอยู่หมู่ที่ 1 บ้านบ่อเบี้ย อ าเภอบ้านโคก จังหวัดอุตรดิตถ์ ตั้งอยู่ตรงข้ามกับด่าน ประเพณีเมืองทุ่งมีไซแขวงไซยะบุลี สปป.ลาว (เมืองทุ่งมีไซ ห่างจากช่องมหาราชประมาณ 14 กิโลเมตร เมืองทุ่งมีไซ มีประชากรจ านวน 8,700 คน) มีตลาดนัดคาราวานสินค้าทุกวันอาทิตย์ บริเวณ ตลาดช่องมหาราชมีเนื้อที่ จ านวน 4 ไร่ ได้รับการอนุญาตให้ใช้พื้นที่จาก สปก. แล้ว จ านวน 4 ไร่ อยู่ใน ความรับผิดชอบขององค์การบริหารส่วนต าบลบ่อเบี้ย จุดการค้าประเพณีช่องห้วยพร้าว อยู่ห่างจากจุดผ่านแดนถาวรภูดู่ ประมาณ 47 กิโลเมตร ตั้งอยู่บริเวณ หมู่ที่ 4 ต าบลห้วยมุ่น อ าเภอน้ าปาด ตั้งอยู่ตรงข้ามกับด่านประเพณีบ้านหนองปะจีด เมืองบ่อแตน แขวงไซยะบูลี (เมืองบ่อแตน ห่างจากช่องห้วยพร้าว ประมาณ 30 กิโลเมตร เมืองบ่อแตน มีประชากรจ านวน 17,500 คน) มีตลาดนัดทุกวันอาทิตย์ ศักยภาพของจุดผ่านแดนถาวรภูดู่ การเป็นประตูเชื่อมระเบียงเศรษฐกิจ จะท าให้จุดผ่านแดนถาวรภูดู่มีบทบาทส าคัญเพิ่มขึ้น จะมี กิจกรรมทางเศรษฐกิจเกิดขึ้นหลากหลายกิจกรรม โดยเฉพาะกิจกรรมด้านโลจิสติกส์ จะมีเครือข่ายการ ขนส่งเชื่อมจากพม่า,สปป.ลาว, จีน และเวียดนาม เช่น โกดังสินค้า จุดพักรถ โรงแรมที่พัก ร้านอาหาร อู่ซ่อมรถยนต์ สถานที่บริการ และการอ านวยความสะดวกแก่ผู้ประกอบการและนักท่องเที่ยวช่วยให้ พ่อค้าไทยสามารถขยายตลาดไปสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนได้สะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้น 1) ระเบียงเศรษฐกิจเหนือ–ใต้ (North-South Economic Corridor : NSEC) เส้นทางนคร คุนหมิง–จิ่งหง (เชียงรุ้ง)–โมหาน (700 กม.)–บ่อเตน–หลวงน้ าทา–บ่อแก้ว (250 กม.)–สะพาน มิตรภาพไทย-ลาว 4–เชียงของ–เชียงราย–พะเยา–แพร่–อุตรดิตถ์ (ด่านภูดู่ แยกจากสี่แยกป่าขนุน ไปอีก 154 กม.)–พิษณุโลก–นครสวรรค์–กรุงเทพ (850 กม.) รวมระยะทางประมาณ 1,800 กิโลเมตร

๒๒ 2) ระเบียงเศรษฐกิจตะวันออก–ตะวันตก (East-West Economic Corridor : EWEC) เส้นทางเมียวดี–แม่สอด–ตาก–สุโขทัย–อุตรดิตถ์-พิษณุโลก–เพชรบูรณ์–ขอนแก่น–กาฬสินธุ์– มุกดาหาร– สะหวันเขต–เว้–ดานัง ระยะทางประมาณ 1,500 กิโลเมตร ซึ่งจังหวัดอุตรดิตถ์อยู่บน ระเบียงเส้นนี้ด้วย เพราะอุตรดิตถ์อยู่บนระเบียงเศรษฐกิจพม่า–ไทย–ลาวด้วย จากอุตรดิตถ์ก็ไป พิษณุโลกอีก 110 กิโลเมตร 3) ระเบียงเศรษฐกิจเชียงใหม่–ภูดู่–เวียงจันทน์ (เชียงใหม่–(25 กม.)–ล าพูน–(75 กม.)– ล าปาง–(89 กม.)–เด่นชัย–(48 กม.)–ป่าขนุน อุตรดิตถ์–(254 กม.)–ด่านภูดู่–(2 กม.)–ด่านสากลพูดู่– (89 กม.)–สะพานปากลาย-เวียงจันทน์–(89 กม.)–ชะนะคาม–(89 กม.)–เวียงจันทน์–(89 กม.)– ระยะทาง 646 กิโลเมตร ส านักงานความร่วมมือพัฒนาเศรษฐกิจกับประเทศเพื่อนบ้าน (สพพ.) ได้ ศึกษาส ารวจตามความเห็นของ สศช. ซึ่งได้ศึกษาเสร็จแล้วเมื่อปี 2555 4) ระเบียงเศรษฐกิจ หลวงพระบาง อินโดจีน เมาะล าใย (Luangprabang-IndochinaMawlamyine Economic Corridor) หรือ LIMEC เป็นแนวเส้นทางที่เชื่อมโยงกลุ่มจังหวัดภาคเหนือ ตอนล่างของไทย ได้แก่ จังหวัดตาก พิษณุโลก เพชรบูรณ์ สุโขทัย และอุตรดิตถ์ กับแขวงหลวงพระบาง แขวงไซยะบูลี ของสปป.ลาว และรัฐกระเหรี่ยง รัฐมอญ ของเมียนมา ซึ่งจะส่งผลให้เกิดการเคลื่อนย้าย ทั้งสินค้า การค้า การลงทุน การท่องเที่ยว ระหว่างสามประเทศ อันจะน ามาซึ่งการเติบโตทางเศรษฐกิจ และสังคมของสามประเทศ มูลค่าการค้าชายแดนจังหวัดอุตรดิตถ์ ปี พ.ศ. 2561 – 2565 สินค้าที่ส่งออกไป สปป.ลาว ได้แก่ น้ ามันเชื้อเพลิง น้ ามันหล่อลื่น สินค้าอุปโภค บริโภคอาหาร สด/แห้ง เสื้อผ้าส าเร็จรูป อุปกรณ์ก่อสร้าง วัสดุก่อสร้าง เมล็ดพันธุ์ข้าวโพด เครื่องใช้ไฟฟ้า ผลไม้ อุปกรณ์เกษตรปุ๋ย ยาก าจัดศัตรูพืช ฟูกนอน ผ้าห่ม และสินค้าเบ็ดเตล็ดอื่นๆ สินค้าที่น าเข้าจาก สปป.ลาว ได้แก่ เศษเหล็ก ข้าวโพด แกนข้าวโพด ถั่วลิสง ถ่านไม้ สมุนไพร มันส าปะหลัง มะขาม เหล้า บุหรี่ ไวน์ เบียร์ โทรศัพท์มือถือ เครื่องจักสาน ของเก่า และสินค้าอื่น ตารางเปรียบเทียบมูลค่าการค้า ปี พ.ศ. 2561 – 2565 ๑๐ หน่วย : ล้านบาท รายการ 2561 2562 2563 2564 2565 1. ส่งออก 685.374 1,118.946 841.523 525.140 1,210.468 2. น าเข้า 87.529 71.118 24.533 27.126 21.715 3. มูลค่ารวม 772.903 1,190.065 866.056 552.266 1,232.183 4. ดุลการค้า 597.845 1,047.828 816.889 498.013 1,188.752 ๑๐ ส านักงานพาณิชย์จังหวัดอุตรดิตถ์

๒๓ การเดินทางผ่านแดนจังหวัดอุตรดิตถ์ – แขวงไซยะบูลี ช่วงปี 2561 – 2565 ๑๑ รายการ 2561 2562 2563 2564 2565 ราษฎร (คน) ไทย ลาว 40,176 44,064 36,720 39,030 11,455 12,246 3,566 1,122 2,130 3,603 รวม 84,240 75,750 23,701 4,688 5,733 ยานพาหนะ (คัน) ไทย ลาว 14,915 12,778 12,950 10,230 6,776 4,198 3,255 1,518 2,407 3,052 รวม 27,693 23,180 10,974 4,773 5,459 ด้านการท่องเที่ยว ข้อมูลบริการด้านที่พักของศูนย์วิจัยการตลาดด้านการท่องเที่ยว การท่องเที่ยวแห่งประเทศ พบว่า มีร้านอาหาร 111 ร้าน มีที่พักประเภทโรงแรม ทั้งสิ้น 81 แห่ง จ านวนห้องพัก 2,162 ห้อง สถานที่ท่องเที่ยวทางน้ า(แพ) จ านวน 22 แห่ง มีผู้ประกอบการน าเที่ยว จ านวน 5 ราย สถิตินักท่องเที่ยวจังหวัดอุตรดิตถ์ (พ.ศ. 2560 – 2564)๑๒ 1) ข้อมูลสถิตินักท่องเที่ยวจังหวัดอุตรดิตถ์ ปี พ.ศ. จ านวนผู้เยี่ยมเยือน (คน) ทั้งหมด ชาวไทย ต่างชาติ ปี 2560 1,036,395 1,027,850 8,545 เพิ่มขึ้น (คน) 55,924 18,072 118 คิดเป็นร้อยละ 1.79 1.79 1.40 ปี 2561 1,074,129 1,065,334 8,795 เพิ่มขึ้น (คน) 17,921 17,815 106 คิดเป็นร้อยละ 1.73 1.73 1.24 ปี 2562 1,074,724 1,065,961 8,763 เพิ่มขึ้น (คน) 595 627 -32 คิดเป็นร้อยละ + 0.06 + 0.06 - 0.36 ๑๑ ส านักงานพาณิชย์จังหวัดอุตรดิตถ์ (ข้อมูล ณ พฤษภาคม 2565) ๑๒ ส านักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดอุตรดิตถ์

๒๔ ปี พ.ศ. จ านวนผู้เยี่ยมเยือน (คน) ทั้งหมด ชาวไทย ต่างชาติ ปี 2663 417,231 415,415 1,816 เพิ่มขึ้น (คน) - 657,493 - 650,546 - 6,947 คิดเป็นร้อยละ - 61.18 - 61.63 - 79.28 ปี 2664(P) 333,755 333,487 268 เพิ่มขึ้น (คน) - 83,476 - 81,928 - 1,548 คิดเป็นร้อยละ - 47 - 46.89 - 85.29 2) รายได้จากการท่องเที่ยวจังหวัดอุตรดิตถ์ สถานการณ์แรงงาน ประชากรวัยแรงงาน จังหวัดอุตรดิตถ์ มีประชากรที่อยู่ในวัยแรงงานหรือผู้ที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป จ านวน 341,422 คน โดยเป็นผู้อยู่ในก าลังแรงงานหรือผู้ที่พร้อมจะท างาน 207,140 คน คิดเป็นร้อยละ 60.67 ซึ่ง ประกอบด้วย ผู้มีงานท า 203,281 คน ผู้ว่างงาน 1,745 คน และรอฤดูกาล 2,113 คน อีกส่วนหนึ่งเป็นผู้อยู่ นอกก าลังแรงงานหรือผู้ที่ไม่พร้อมจะท างาน 134,282 คน คิดเป็นร้อยละ 39.33 ได้แก่ ผู้ที่ท างานบ้าน 46,556 คน เรียนหนังสือ 33,089 คน (เด็ก/ชรา/ป่วย/พิการจนไม่สามารถท างานได้) 45,779 คน และอื่นๆ 8,859 คน ปี พ.ศ. รายได้จากผู้เยี่ยมเยือน (ล้านบาท) ทั้งหมด ชาวไทย ต่างชาติ ปี 2560 2,071.57 2,057.13 14.44 เพิ่มขึ้น (ล้านบาท) 94.40 93.83 0.57 คิดเป็นร้อยละ 4.77 4.78 4.11 ปี 2561 2,216.41 2,200.99 15.42 เพิ่มขึ้น (ล้านบาท) 144.84 143.86 0.98 คิดเป็นร้อยละ 6.49 6.49 6.23 ปี 2562 2247.40 2231.66 15.74 เพิ่มขึ้น (ล้านบาท) 30.99 30.67 0.32 คิดเป็นร้อยละ + 1.4 + 1.39 + 2.08 ปี 2563 801.31 796.81 4.5 เพิ่มขึ้น (ล้านบาท) -1446.09 -1434.85 -11.24 คิดเป็นร้อยละ -64.35 -64.3 -71.41 ปี 2564 458.7 458.42 0.46 เพิ่มขึ้น (ล้านบาท) - 342.61 - 338.39 - 4.04 คิดเป็นร้อยละ - 60.85 - 60.73 - 89.85

๒๕ การมีงานท า ผู้มีงานท าในจังหวัดอุตรดิตถ์ จ านวน 203,281 คน (ร้อยละ 99.15) ผู้มีงานท าในภาค เกษตร จ านวน 87,336 คน (ร้อยละ 42.96) นอกภาคเกษตร จ านวน 115,945 คน (ร้อยละ 57.04) โดย ท างานในสาขาการขายส่ง การขายปลีก 29,291 คน (ร้อยละ 25.26) รองลงมา คือ การบริหารราชการและ ป้องกันประเทศ 15,598 คน (ร้อยละ 13.45) และการผลิต 14,946 คน (ร้อยละ 12.89) ซึ่งผู้มีงานท าส่วน ใหญ่มีการศึกษาระดับอุดมศึกษา 52,058 คน (ร้อยละ 25.61) และจังหวัดอุตรดิตถ์มีผู้ว่างงาน 1,745 คน หรือมีอัตราการว่างงานร้อยละ 0.85 แรงงานนอกระบบ จากข้อมูลการส ารวจปี 2564 พบว่ามีแรงงานนอกระบบจ านวน 159,691 คน (ร้อยละ 75.61) ของประชากรที่มีงานท า โดยส่วนใหญ่จะท างานภาคเกษตรกรรม จ านวน 100,720 คน (ร้อยละ 63.07) นอกภาคเกษตรกรรม จ านวน 58,971 คน (ร้อยละ 36.93) อุตสาหกรรมที่มีแรงงานนอก ระบบสูงสุด คือ การขายส่ง การขายปลีก จ านวน 24,520 คน (ร้อยละ 41.58) รองลงมา คือ การก่อสร้าง จ านวน 9,489 คน (ร้อยละ 16.09) ส่วนอาชีพที่มีการท างานแรงงานนอกระบบสูงสุดคือ ด้านการเกษตรและการประมง จ านวน 89,355 คน (ร้อยละ 55.95) ส าหรับด้านการศึกษาแรงงานนอกระบบส่วนใหญ่มีการศึกษาในระดับต่ ากว่าประถมศึกษา จ านวน 49,260 คน (ร้อยละ 30.85) รองลงมา ระดับประถมศึกษา 46,729 คน (ร้อยละ 29.26) และ ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย 24,445 คน (ร้อยละ 15.31) ตารางสถติิ ประชากรอายุ15 ปขีึ้นไป จา แนกตามสถานภาพแรงงานและเพศ ภาคเหนือ รายจงัหวัด ไตรมาสที่1 (มกราคม - มีนาคม) พ.ศ. 2565 รวม ผู้มีงานทา ผู้วา่งงาน อตุรดิตถ์ 341,422 207,140 205,027 203,281 1,745 2,113 134,282 46,556 33,089 45,779 8,859 ชาย 162,053 114,157 112,338 111,574 764 1,820 47,896 4,312 15,230 21,890 6,463 หญิง 179,369 92,982 92,689 91,708 981 293 86,387 42,243 17,858 23,889 2,396 ยงัเด็ก/ชรา ปว่ย/ พกิารจนไม่ สามารถทา งานได้ ผู้ไม่อยใู่นกา ลังแรงงาน กา ลังแรงงานปจัจบุนั กา ลังแรงงานรวม จงัหวดัและเพศ ประชากรอายุ 15 ปขีึ้นไป รวม กา ลังแรงงาน ทรี่อฤดูกาล รวม ทา งานบา้น เรยีนหนงัสือ อนื่ๆ ตาราง จา นวนผมู้ีงานทา ทอี่ยใู่นแรงงานในระบบและนอกระบบ จา แนกตามกลมุ่อายุเพศและจงัหวัด ภาคเหนือ พ.ศ.2564 15 - 19 20 - 24 25 - 29 30 - 34 35 - 39 40 - 44 45 - 49 50 - 54 55 - 59 60 and over อตุรดิตถ์ 211,206 1,840 10,319 15,480 15,715 18,409 19,970 24,618 24,720 33,729 46,406 ชาย 119,860 1,724 6,820 9,693 9,149 10,585 11,021 12,670 12,674 17,515 28,010 หญงิ 91,345 116 3,499 5,787 6,566 7,824 8,949 11,948 12,046 16,214 18,396 แรงงานในระบบ 51,514 281 4,504 6,849 7,051 7,179 5,967 5,522 3,759 7,684 2,719 ชาย 25,885 281 2,086 3,535 3,459 3,509 2,593 2,487 2,151 4,108 1,677 หญงิ 25,629 - 2,417 3,314 3,593 3,670 3,374 3,035 1,608 3,577 1,042 แรงงานนอกระบบ 159,691 1,559 5,815 8,632 8,664 11,230 14,002 19,097 20,961 26,044 43,687 ชาย 93,975 1,443 4,734 6,159 5,691 7,076 8,427 10,183 10,522 13,407 26,333 หญงิ 65,716 116 1,081 2,473 2,973 4,154 5,575 8,913 10,439 12,637 17,354 จงัหวัด รวม กลมุ่อายุ Age Group

๒๖ การคมนาคม การขนส่ง จังหวัดอุตรดิตถ์มีโครงข่ายถนนที่สามารถติดต่อกับจังหวัดต่างๆ ในภาคเหนือ ภาคกลาง และภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ ได้อย่างสะดวกทั้งทางรถยนต์และทางรถไฟ มีทางหลวงแผ่นดิน 2 สาย (สายหมายเลข 11 และสายหมายเลข 102) ทางหลวงจังหวัด 30 สาย โดยเมื่อพิจารณาเส้นทางรถโดยสารประจ าทางระหว่าง ชุมชนต่าง ๆ ภายในจังหวัดกับจังหวัดอื่น ๆ มีจ านวนรวมกว่า 50 สาย ประกอบด้วย เส้นทางเดินรถในชุมชน เมืองอุตรดิตถ์ เส้นทางเดินรถระหว่างจังหวัดต่าง ๆ ในภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่ผ่าน จังหวัดอุตรดิตถ์ และเส้นทางเดินรถภายในจังหวัด ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นเส้นทางระหว่างเทศบาลเมืองอุตรดิตถ์ กับ อ าเภอ ต าบล หมู่บ้านในเขตจังหวัด ชุมชนที่มีรถโดยสารประจ าทางผ่านมากที่สุด คือ เทศบาลเมืองอุตรดิตถ์ รองมาคือ เทศบาลต าบลในเมือง เทศบาลต าบลวังกะพี้ เทศบาลต าบลทุ่งยั้ง เทศบาลต าบลศรีพนมมาศ และ เทศบาลต าบลหัวดง โดยมีเทศบาลเมืองอุตรดิตถ์เป็นศูนย์กลางการคมนาคมระหว่างภาคเหนือและการคมนาคม ภายในจังหวัด เป็นจุดที่มีการหยุดพักของรถโดยสารระหว่างทางจ านวนมาก ทางรถไฟ มีเส้นทางรถไฟสายเหนือจากกรุงเทพมหานครถึงจังหวัดเชียงใหม่ผ่านเมืองอุตรดิตถ์ และมี เส้นทางแยกจากสถานีบ้านดารา ในเขตอ าเภอพิชัย ไปยังสถานีสวรรคโลก อ าเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย ในเขตจังหวัดอุตรดิตถ์มีเส้นทางรถไฟผ่าน 3 อ าเภอ คือ พิชัย ตรอน และเมืองอุตรดิตถ์ มีสถานีรถไฟ รวม 12 สถานี สถานีที่ส าคัญมากที่สุด 2 สถานี คือ สถานีศิลาอาสน์ และสถานีอุตรดิตถ์ ตั้งอยู่ในเขต อ าเภอ เมือง อุตรดิตถ์ จัดเป็นสถานีรถไฟที่ส าคัญของเส้นทางเดินรถสายเหนือ เพราะเป็นจุดขนส่งสินค้าขนาดใหญ่และ ผู้โดยสารจ านวนมาก รวมทั้งเป็นจุดเติมน้ ามันเชื้อเพลิง และสับเปลี่ยนเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน

๒๗ ด้านสังคมและความมั่นคง ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม พื้นที่ของจังหวัดอุตรดิตถ์ส่วนใหญ่เป็นเทือกเขาสูงทางเหนือและเป็นที่ราบลุ่มทางตอนล่าง เทือกเขาทาง ตอนเหนือที่ติดกับจังหวัดแพร่ คือ เทือกเขาผีปันน้ าตะวันออก มีดอยพญาฝ่อเป็นยอดดอยที่สูงที่สุดส่วนเทือกเขา ที่อยู่ติดกับจังหวัดน่านและเทือกเขาทางด้านตะวันออกเป็นเทือกเขาหลวงพระบาง มียอดที่สูงที่สุดคือ ภูลูกคราด และรองลงมาคือ ภูสอยดาว ทางตอนใต้ของอ าเภอลับแลและอ าเภอเมืองเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ าต่อเนื่องมาจาก ภาคกลาง และบริเวณลุ่มน้ าขนาดใหญ่จะมีภูมิประเทศเป็นที่ราบหุบเขา ได้แก่ ที่ราบหุบเขาลุ่มน้ าปาดเป็นที่ราบ หุบเขาที่กว้างขวางที่สุด ที่ราบหุบเขาบริเวณคลองตรอนและที่ราบหุบเขาบริเวณคลองแม่พร่อง ซึ่งภูมิประเทศ เหล่านี้มีผลต่อการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ในสมัยโบราณของจังหวัดอุตรดิตถ์ จากรายงานการส ารวจของกรม ศิลปากรได้พบร่องรอยการอยู่อาศัยของมนุษย์สมัยโบราณในหลายสถานที่ด้วยกัน แต่ละแหล่งมีรายละเอียดดังนี้ 1. แหล่งโบราณคดีบ้านบุ่งวังงิ้ว แหล่งโบราณคดีเป็นเนินดินเตี้ยๆ พื้นที่บางส่วนเป็นที่ราบขั้นบันไดของแม่น้ า น่าน หลักฐานทางโบราณคดีที่ส ารวจพบ ได้แก่ โครงกระดูกมนุษย์เป็นเศษชิ้นส่วนกระดูกแขนขา กระดูกซี่โครง ชิ้นส่วน กรามบนและฟัน และชิ้นส่วนของกะโหลกศีรษะมนุษย์ที่มีอายุประมาณ 20 - 27 ปี จ านวน 21 ชิ้น กระดูกสัตว์และ เปลือกหอย ขวานหินขัด ชิ้นส่วนก าไลหินสีขาว เศษภาชนะดินเผา หลักฐานทางโบราณคดีที่พบ สันนิษฐานว่า ชุมชน แห่งนี้เป็นชุมชนที่อยู่ในสังคมกสิกรรม รวมทั้งล่าสัตว์เป็นอาหาร อาจจะมีประเพณีการฝังศพและใส่เครื่องประดับให้กับ ศพอีกด้วย 2. แหล่งโบราณคดีถ้ ากระดูก เขาหน้าผาตั้ง ลักษณะของแหล่งเป็นเขาหินปูน และมีหินดินดานแทรกเป็นถ้ าที่ อยู่ในลักษณะสูง บริเวณยอดเขาประกอบด้วยถ้ า ๒ ชั้น คือ ถ้ าล่างและถ้ าบน ปากถ้ าอยู่สูงกว่าพื้นระดับถ้ าล่าง ประมาณ 5-6 เมตร หลักฐานทางโบราณคดีที่ส ารวจพบ ได้แก่ ใบหอกส าริด (ช ารุด) เป็นใบหอกข้าวใช้เทคนิคการหล่อจ านวน 3 ชิ้น ก าไลหินท าจากหินสีขาวเนื้อแกร่ง เส้นผ่าศูนย์กลาง 5.5 ซม. จ านวน 1 วง เศษภาชนะดินเผา เป็นส่วนปาก ภาชนะ ส่วนคอ ส่วนล าตัว วิธีการเผาสุกไม่สม่ าเสมอกัน สุกเฉพาะผิว ส่วนเนื้อดินไม่สุก สันนิษฐานว่า ถ้ ากระดูกนี้คงจะ ใช้เป็นที่ฝังศพ ซึ่งแยกจากแหล่งที่อยู่อาศัยของมนุษย์ในสมัยโบราณที่รู้จักเครื่องมือส าริดแล้ว จัดอยู่ในยุคสังคมกสิกรรม สมัยหลังๆ

๒๘ 3. แหล่งโบราณคดีปางต้นผึ้ง อยู่เหนือสถานีรถไปปางต้นผึ้ง พบเนื่องจากส านักงานเร่งรัดพัฒนาชนบท (รพช.) ตัดถนนผ่านแหล่งโบราณคดีจึงพบโบราณวัตถุ หลักฐานทางโบราณคดีที่ส ารวจพบ ได้แก่ เศษภาชนะดิน เผาเป็นส่วนปากแบบเรียบและมีลายเส้นนูน ๒ ชิ้น เป็นชิ้นส่วนล าตัวแบบเรียบ แบบลายประทับ ลายโค้งขนาน ลายคล้ายก้างปลา ลายประทับรูปตารางสี่เหลี่ยมเล็กๆและลายขีดรวม ๘ ชิ้น สันนิษฐานว่า น่าจะเป็น โบราณวัตถุสมัยก่อนประวัติศาสตร์ 4. แหล่งโบราณคดีบ้านวังแพวน ลักษณะของแหล่งเป็นลานตะพักน้ า สูงจากระดับน้ าทะเลปานกลางประมาณ 95-100 เมตร พื้นที่ทั่วๆไปเป็นที่ลาดมากกว่าที่เนิน ผิวดินเป็นดินทรายปนฮิวมัส ใช้เป็นพื้นที่เพาะปลูกพืชไร่ ประเภทอ้อย ข้าวโพด หลักฐานทางโบราณคดีที่ส ารวจพบ ได้แก่เครื่องมือหินกะเทาะ ท าจากหินกรวดแม่น้ า จ านวน 4 ชิ้น เครื่องมือหินกะเทาะหน้าเดียว แบบ Chopper 3 ชิ้น เครื่องมือหินกะเทาะไม่เสร็จ 1 ชิ้น เศษภาชนะดินเผา 2 ชิ้น เศษภาชนะดินเผาแบบไม่เคลือบ เนื้อแกร่งและไม่แกร่ง จ านวน 4 ชิ้น เศษเครื่องถ้วยจีน ๔ ชิ้น เศษไหเคลือบสี น้ าตาล ๑ ชิ้น สันนิษฐานว่า น่าจะเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยชั่วคราวของกลุ่มชนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ในระบบสังคมแบบ

๒๙ เร่ร่อน จับสัตว์ และหาปลา เนื่องจากพบเครื่องมือหินก่อนประวัติศาสตร์ จนถึงกลุ่มชนสมัยประวัติศาสตร์ที่ใช้ภาชนะ ดินเผาเนื้อแกร่ง และน่าจะเคยเป็นแหล่งพักแรมของพ่อค้าชาวจีน เพราะพบหลักฐานเศษเครื่องถ้วยของจีนด้วย 5. แหล่งโบราณคดีแก่งตาน สูงจากระดับน้ าทะเลปานกลางประมาณ 90 เมตร ทางทิศเหนือเป็นล าน้ าน่าน ทิศใต้เป็นเนินเขาดินผสมลูกรัง ทิศตะวันออกมีล าห้วยไหลจากเมือกเขาลงสู่แม่น้ าน่าน จากการส ารวจพบเศษภาชนะ ดินเผา ผิวขัดมันและผิวเรียบ เนื้อดินหยาบมาก มีลายเชือกทาบเส้นเล็กและเส้นใหญ่ ลายประทับ ตาข่าย และไม่มีลาย ผิวกร่อนและผิวขัดมัน จ านวน 88 ชิ้น ชิ้นส่วนเครื่องมือหินขัด เนื้อละเอียดจ านวน 1 ชิ้น แหล่งโบราณคดีแก่งตานอยู่ ใกล้แหล่งโบราณคดี วังแพวนเป็นบริเวณที่มีเกาะแก่งขนาดใหญ่ในล าน้ าน่านซึ่งเป็นบริเวณที่เหมาะสมส าหรับการพัก อาศัยชั่วคราวของกลุ่มชนสมัยก่อนประวัติศาสตร์

๓๐ 6. แหล่งภาพเขียนสีเขาตาพรม เป็นแหล่งภาพเขียนอยู่บนเทือกเขาตาพรมมียอดเขาสูงสุดประมาณ 299 เมตร เป็นเทือกเขาหินทราย วางตัวอยู่ตามแนวเหนือ - ใต้ ยาวประมาณ 3 กิโลเมตร กว้างประมาณ 1.5 กิโลเมตร บริเวณที่พบภาพเขียนสี มีลักษณะเป็นเพิงผาหันหน้าไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ มีขนาดกว้างประมาณ 1 เมตร ยาว ประมาณ 1.5 เมตร และอยู่สูงจากระดับเชิงเขา 6 เมตร พื้นผนังหินที่วาดรูปมีลักษณะเรียบ และไม่พบร่องรอยของการ เตรียมผนังหินเพื่อวาดรูป ภาพทั้งหมดเขียนด้วยสีแดง วาดภาพเป็นลายเส้น เขียนเป็นรูปสัญลักษณ์ 7. แหล่งโบราณคดีที่พักสงฆ์ม่อนอารักษ์ส านักศิลปากรที่ 6 สุโขทัยส ารวจไว้เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2551 จากการส ารวจพบโบราณวัตถุเช่นขวานส าริดจ านวน 6 ชิ้น ชิ้นส่วนใบหอกส าริด 3 ชิ้น ขวานหินขัดจ านวน 2 ชิ้น ชิ้นส่วนก าไลหินจ านวน 1 ชิ้น ท าเป็นรูปหกเหลี่ยมในแต่ละเหลี่ยมจะเว้าเข้าด้านในเล็กน้อยขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 13.4 เซนติเมตรหนาประมาณ 1 เซนติเมตร ด้านหน้ามีลักษณะนูนออกมาส่วนด้านหลังมีลักษณะแบนเรียบมีการเจาะ รูตรงกลางกว้างประมาณ 6 เซนติเมตร ชิ้นส่วนโกลนก าไลหิน จ านวน ๒ ชิ้น นอกจากนี้ยังพบชิ้นส่วนแท่นหินบด เศษภาชนะดินเผาประเภทเนื้อ ไม่แกร่งและเนื้อแกร่งอีกด้วย สันนิษฐานว่า แหล่งโบราณคดีแหล่งนี้น่าจะเป็น แหล่งโบราณคดีในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ถึงสมัยประวัติศาสตร์โดยก าหนดอายุจากโบราณวัตถุที่พบประมาณ 1,200 – 2,500 ปี ถึง 400 ปีมาแล้ว โดยเปรียบเทียบกับแหล่งโบราณคดีบ้านบุ่งวังงิ้ว ต าบลป่าเซ่า อ าเภอเมือง จังหวัด อุตรดิตถ์ และถ้ ากระดูก เขาผาตั้ง บ้านถ้ าดิน ต าบลบ่อทอง อ าเภอทองแสนขัน จังหวัดอุตรดิตถ์ ซึ่งพบโบราณวัตถุ แบบเดียวกัน เช่น ก าไลหิน ขวานหินขัด เป็นต้น แหล่งโบราณคดีมีลักษณะเป็นเนินเขาไม่สูงมากนัก และมีคลองแม่ผ่อง ไหลผ่านทางด้านทิศตะวันออกของเนินเขา ท าให้เนินเขาแห่งนี้อาจจะถูกใช้เป็นที่อยู่อาศัยชั่วคราวของกลุ่มชนใน สมัยก่อนประวัติศาสตร์ น่าจะยังมีสภาพสังคมแบบเร่ร่อน หาของป่า ล่าสัตว์ และระยะต่อมาน่าจะเป็นที่อยู่อาศัยของ กลุ่มชนในสมัยประวัติศาสตร์ซึ่งมีการใช้ภาชนะดินเผาเนื้อแกร่งแล้ว

๓๑ เมื่อประมวลหลักฐานทางโบราณคดีเท่าที่ค้นพบแล้ว ท าให้ทราบในขั้นต้นว่า ในเขตพื้นที่จังหวัด อุตรดิตถ์ได้เคยมีมนุษย์เข้ามาตั้งถิ่นฐานตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ และน่าจะมีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกันของ หลักฐานทางโบราณคดีระหว่างท้องถิ่นต่าง ๆ โดยเฉพาะบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ าน่านและล าน้ าสาขา แสดงว่า ชุมชนเหล่านี้น่าจะมีการติดต่อสัมพันธ์กันระหว่างมนุษย์ในท้องถิ่น จนเกิดเป็นชุมชนขึ้นมา และมีความสัมพันธ์ไป ถึงที่ราบลุ่มแม่น้ าโขง ซึ่งได้แก่ ดินแดนทางภาคอีสานเหนือของไทย แขวงไชยบุรีของลาว และอาจจะเลยไปถึง แหล่งวัฒนธรรมดองซอนในเวียดนามด้วย๑๓ ข้อมูลที่ส าคัญด้านศาสนา ศิลปะ และวัฒนธรรม ประชากรของจังหวัดอุตรดิตถ์ส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ ประมาณร้อยละ 99.66 รองลงมาคือศาสนา คริสต์และอิสลาม ประมาณร้อยละ 0.34 มีส านักสงฆ์ 127 แห่ง วิสุงคามสีมา 225 แห่ง รวม 352 แห่ง มีจ านวน พระภิกษุ 1,856 รูป สามเณร 75 รูป รวม 1,931 รูป ศาสนสถาน (วัด/มัสยิด/โบสถ์คริสต์ ) วัด จ านวน 349 แห่ง มัสยิด จ านวน 1 แห่ง โบสถ์คริสต์ จ านวน 19 แห่ง รวมทั้งสิ้น 169 แห่ง ๑๓ ส านักศิลปากรที่ 6 (สุโขทัย) กรมศิลปากร

๓๒ พระพุทธรูปที่ส าคัญในจังหวัดอุตรดิตถ์ พระเจ้าทันใจ (วัดพระแท่นศิลาอาสน์) พระพุทธรูปศิลปะแบบล้านนา หลวงพ่อประธานเฒ่า (วัดพระบรมธาตุทุ่งยั้ง) พระพุทธรูปศิลปะเชียงแสน-ล้านนา หลวงพ่อสุโขทัยสัมฤทธิ์ (วัดคุ้งตะเภา) หลวงพ่อเชียงแสน (วัดธรรมาธิปไตย) หลวงพ่อสุวรรณเภตรา (วัดคุ้งตะเภา) หลวงพ่อสัมฤทธิ์ (วัดหมอนไม้) หลวงพ่อโต (วัดหน้าพระธาตุ อ าเภอพิชัย) หลวงพ่อเพ็ชร (วัดท่าถนน) พระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของจังหวัดอุตรดิตถ์ พระฝางทรงเครื่อง (จ าลอง) (วัดพระฝางสวางคุบุรีมุนีนาถ) หลวงพ่อพุทธรังสี (วัดพระยืนพุทธบาทยุคล) หลวงพ่อธรรมจักร (วัดพระแท่นศิลาอาสน์) จ านวนมรดกทางวัฒนธรรม โบราณวัตถุ 192 ชิ้น โบราณสถาน แหล่งโบราณคดีที่ขึ้นทะเบียน 16 แห่ง รายการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่ขึ้นบัญชี ระดับจังหวัด 1) วิชามวยพระยาพิชัยดาบหัก 2) งานอัฐมีบูชา ระดับชาติ 1) ซิ่นตีนจกไท-ยวน ชุมชนท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม/แหล่งเรียนรู้เชิงวัฒนธรรม ชุมชนท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม ดังนี้ 1) ชุมชนศรีพนมมาศ ต.ศรีพนมมาศ อ.ลับแล จ.อุตรดิตถ์ 2) ชุมชน.หาดสองแคว ต.หาดสองแคว อ.ตรอน จ.อุตรดิตถ์ แหล่งเรียนรู้วัฒนธรรม ดังนี้ 1) พิพิธภัณฑ์ชุมชน วัดพระฝางสวางคบุรีมุนีนาถ ต. ผาจุก อ. เมือง จ. อุตรดิตถ์ 2) พิพิธภัณฑ์พระยาพิชัยดาบหัก ต. ท่าอิฐ. อ. เมือง. จ. อุตรดิตถ์ 3) พิพิธภัณฑ์ดาบเหล็กน้ าพี้ใหญ่ที่สุดในโลก ต. ท่าอิฐ. อ. เมือง. จ. อุตรดิตถ์ 4) พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น วัดพระแท่นศิลาอาสน์ ต.ทุ่งยั้ง อ.ลับแล จ.อุตรดิตถ์ 5) พิพิธภัณฑ์บ่อเหล็กน้ าพี้ต.น้ าพี้ อ.ทองแสนขัน จ.อุตรดิตถ์ 6) พิพิธภัณฑ์พระยาพิชัยดาบหัก ต.ในเมือง อ.พิชัย จ.อุตรดิตถ์ 7) พิพิธภัณฑ์เมืองลับแล ต.ศรีพนมมาศ อ.ลับแล จ.อุตรดิตถ์ 8) พิพิธภัณฑ์ผ้าซิ่นตีนจกไท-ยวน อ.ลับแล จ.อุตรดิตถ์ 9) พิพิธภัณฑ์พญาปาด อ.น้ าปาด จ.อุตรดิตถ์

๓๓ การศึกษา ปีการศึกษา 2564 จ านวน 442 แห่ง มี ครู/บุคลากรทางการศึกษา จ านวน 5,716 คน นักเรียน/ นักศึกษา รวม 79,658 คน โดยมีผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษา ดังนี้ 1) ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ปีการศึกษา 2562 – 2564 จ าแนกตามรายวิชา 4 วิชาหลัก ผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ของนักเรียนทุกสังกัด ระดับชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 3 ปการศึกษา 2564 ค่าคะแนนเฉลี่ยรวม 4 วิชา ในระดับจังหวัด (35.53) มีค่าคะแนนลดลงกว่า ปี 2563 (37.66) อยู่จ านวน 2.13 และคะแนนเฉลี่ยในภาพรวมจังหวัด (35.53) นั้น สูงกว่ามาตรฐาน ระดับประเทศ (35.56) อยู่จ านวน 0.97 สังกัด คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ อังกฤษ ภาษาไทย ค่าเฉลี่ยรวม ปี 62 ปี 63 ปี 64 ปี 62 ปี 63 ปี 64 ปี 62 ปี 63 ปี 64 ปี 62 ปี 63 ปี 64 ปี 62 ปี 63 ปี 64 ระดับ ประเทศ 26.73 25.46 24.47 43.14 29.89 31.45 33.25 34.38 31.11 55.14 54.29 51.19 39.57 36.01 34.56 ระดับ จังหวัด 26.50 27.15 25.06 42.64 30.87 31.65 32.46 35.48 31.34 55.57 57.15 54.05 39.29 37.66 35.53 สพฐ. 27.38 29.37 26.00 41.44 31.99 32.21 33.20 37.85 32.21 56.39 60.86 55.51 39.60 40.02 36.48 สพม. 29.11 31.32 27.92 42.21 32.90 33.40 34.76 39.98 34.72 57.67 52.85 58.77 40.94 39.26 38.70 2) ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ปีการศึกษา 2562 – 2564 จ าแนกตามรายวิชา 5 วิชาหลัก ผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ของนักเรียนทุกสังกัด ระดับชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 6 ปการศึกษา 2564 ค่าคะแนนเฉลี่ยรวม 5 วิชา ในระดับจังหวัด (28.80) มีค่าคะแนนลดลงกว่าปี 2563 (33.92) อยู่จ านวน 5.12 และคะแนนเฉลี่ยในภาพรวมจังหวัด (28.80) นั้น ต่ ากว่ามาตรฐาน ระดับประเทศ (31.75) อยู่จ านวน 2.95 3) คะแนนค่าเฉลี่ยผลการทดสอบการศึกษาระดับชาติทางด้านอาชีวศึกษา(V-NET = Vocational National Education Test) ปีการศึกษา 2562-2564 ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) ผลการทดสอบ ทางการศึกษาระดับชาติด้านอาชีวศึกษา (V-NET) ระดับ ปวช. ปีการศึกษา 2564 (42.93) ในระดับจังหวัด พบว่าค่าคะแนนเฉลี่ยสูงขึ้นจากปีการศึกษา 2563 (38.05) จ านวน 4.88 และคะแนนเฉลี่ยในภาพรวม จังหวัด (42.93) สูงกว่ามาตรฐานระดับประเทศ (41.90) จ านวน 1.03 สังกัด คะแนนเฉลี่ย V-NET ระดับปวช. วิชา ความรู้ด้านสมรรถนะหลักและสมรรถนะทั่วไป ระดับ ปวช. ปี 2562 ปี 2563 ปี 2564 ระดับประเทศ 43.63 38.73 41.90 ระดับจังหวัด 42.87 38.05 42.93 ลับแลพิทยาคม - 34.72 - วิทยาลัยการอาชีพพิชัย 40.78 - 37.25 วิทยาลัยการอาชีพรัตนประสิทธิ์วิทย์ 40.09 - - วิทยาลัยเทคนิคอุตรดิตถ์ 42.47 38.19 45.34 วิทยาลัยเทคโนโลยีอุตรดิตถ์ 43.33 37.29 42.06 วิทยาลัยสารพัดช่างอุตรดิตถ์ 38.22 33.46 39.65 วิทยาลัยอาชีวศึกษาอุตรดิตถ์ 46.41 40.66 45.05 ศูนย์บริการการศึกษานอกอ าเภอเมือง 50.94 37.71 48.13 ศูนย์ฝึกและพัฒนาอาชีพราษฎรไทยฯ 40.78 - -

๓๔ ข้อมูลด้านสาธารณสุข ข้อมูลสถานบริการสาธารณสุขของรัฐ๑๔ เครือข่ายบริการสุขภาพ จ านวน รพ. (แห่ง) จ านวนเตียง (เตียง) ระดับการพัฒนา (service plan) จ านวน รพ. สต. (แห่ง) จ านวน สสช. (แห่ง) จ านวน ศูนย์ สุขภาพชุมชน: PCU (แห่ง) 1. เมืองอุตรดิตถ์ 1 655 A 21 2 2. ตรอน 1 35 F2 6 3. ท่าปลา 1 37 F2 12 4. น้ าปาด 1 39 F1 12 1 5. ฟากท่า 1 30 F2 4 6. บ้านโคก 1 30 F2 5 4 7. พิชัย 1 60 F2 13 8. ลับแล 1 30 F2 11 9. ทองแสนขัน 1 36 F2 5 10.รพ.สังกัด กระทรวงกลาโหม 1 60 0 รวม 10 1,012 89 5 2 ที่ ชื่อหน่วยงาน ประ เภท Servic e plan ปี 2564 ปี 2565 CMI 2564 IP 2564 วันนอน ผู้ป่วยใน 2564 Total AdjRW OP Visit 2564 CMI 2565 IP 2565 วันนอน ผู้ป่วยใน 2565 Total AdjRW OP Visit 2565 1 รพ.ฟากท่า F2 0.57 1,531 5,102 879.14 9,923 0.60 841 3,694 501.63 39,874.00 2 รพ.บ้านโคก F2 0.61 1,723 5,155 1,054.01 9,400 0.62 1,824 10,421 955.23 30,470.00 3 รพ.ทองแสน ขัน F2 0.70 1,789 8,457 1,257.72 19,896 0.73 1,164 6,497 743.47 55,547.00 4 รพ.ตรอน F2 0.68 2,757 15,556 1,878.56 25,202 0.60 3,362 23,957 2,025.83 79,019.00 5 รพ.น้ าปาด F1 0.62 2,676 9,573 1,648.83 24,084 0.61 1,685 5,777 978.85 81,565.00 6 รพ.ท่าปลา F2 0.62 2,328 8,278 1,430.48 25,724 0.60 1,818 8,641 1,081.41 67,197.00 7 รพ.ลับแล F2 0.77 3,113 15,556 2,386.89 44,286 0.68 1,996 9,756 1,340.23 127,075.00 8 รพ.พิชัย F2 0.70 3,904 16,169 2,736.22 45,337 0.72 2,934 16,301 2,024.02 143,133.00 9 รพ.อุตรดิตถ์ A 1.91 36,992 214,206 70,694.10 136,38 9 1.90 18,065 106,095 34,237.12 529,602.00 ๑๔ กลุ่มงานประกันสุขภาพ ส านักงานสาธารณสุขจังหวัดอุตรดิตถ์ ณ 6 มิถุนายน 2565

๓๕ สถานะสุขภาพของประชากรจังหวัดอุตรดิตถ์ อายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิด(ความยืนยาวของชีวิตตั้งแต่แรกเกิดตาย) ของประชากรจังหวัดอุตรดิตถ์ ปี 2565 ในภาพรวมทั้งเพศชายและเพศหญิง มีอายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิดเท่ากับ 77.28 ปี โดยจังหวัด อุตรดิตถ์ตั้งเป้าหมายในปี 2565 ประชากรจังหวัดอุตรดิตถ์มีอายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิด (LE) ไม่น้อยกว่า 79 ปี มีอายุคาดเฉลี่ยของประชากรสุขภาพดี ของจังหวัดอุตรดิตถ์เท่ากับ 69.82 ปี โดยจังหวัดอุตรดิตถ์ตั้งเป้าหมาย ในปี 2566 ประชากรจังหวัดอุตรดิตถ์มีอายุคาดเฉลี่ยของประชาชนสุขภาพดี (HALE) ไม่น้อยกว่า 70 ปี

๓๖ จ านวนและอัตราตายต่อประชากรแสนคน จ าแนกตามกลุ่มสาเหตุการตาย ของประชากรจังหวัด อุตรดิตถ์ ปี พ.ศ. 2562 – 2565 ๑๕ ประชากรทะเบียนราษฎร์ 454,325 453,103 448,745 446,148 รายการ 2562 2563 2564 2565 ล าดับ ชื่อโรค จ านวน อัตรา จ านวน อัตรา จ านวน อัตรา จ านวน อัตรา 1 อาการ อาการแสดงและสิ่งผิดปกติที่พบจากการ ตรวจทางคลินิกและตรวจทางห้องปฏิบัติการที่ มิได้มีรหัสระบุไว้ 1,244 273.81 1,257 277.42 1,196 266.52 633 141.88 2 กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน 12 2.64 14 3.09 23 5.13 166 37.21 3 ปอดบวม 219 48.2 228 50.32 206 45.91 159 35.64 4 โรคของระบบประสาทอื่น ๆ 136 29.93 94 20.75 137 30.53 133 29.81 5 โลหิตเป็นพิษ 156 34.34 148 32.66 183 40.78 112 25.1 6 เลือดออกในสมอง 168 36.98 157 34.65 197 43.9 111 24.88 7 ชราภาพ 170 37.42 169 37.3 144 32.09 109 24.43 8 ไตวาย 130 28.61 150 33.11 178 39.67 78 17.48 9 โรคหัวใจขาดเลือดอื่น ๆ 170 37.42 149 32.88 136 30.31 76 17.03 10 เนื้องอกร้ายที่ตับและท่อน้ าดีในตับ 87 19.15 107 23.61 103 22.95 70 15.69 11 เนื้องอกร้ายที่หลอดคอ หลอดลม และปอด 122 26.85 117 25.82 113 25.18 66 14.79 12 โรคอื่น ๆ ของตับ 69 15.19 66 14.57 74 16.49 51 11.43 13 โรคอื่น ๆ ของระบบย่อยอาหาร 44 9.68 56 12.36 45 10.03 41 9.19 14 ความดันโลหิตสูงที่ไม่มีสาเหตุน า 31 6.82 40 8.83 51 11.37 40 8.97 15 เนื้อสมองตาย 57 12.55 74 16.33 62 13.82 40 8.97 16 เนื้องอกร้ายที่อวัยวะย่อยอาหารอื่น ๆ 61 13.43 66 14.57 71 15.82 34 7.62 17 เนื้องอกร้ายที่เต้านม 29 6.38 35 7.72 44 9.81 30 6.72 18 เบาหวาน 42 9.24 40 8.83 54 12.03 27 6.05 19 โรคอื่น ๆ ของระบบทางเดินปัสสาวะ 17 3.74 40 8.83 22 4.9 27 6.05 20 Other cerebrovascular diseases 40 8.8 31 6.84 39 8.69 19 4.26 ๑๕ ข้อมูลการตายจากมรณบัตร กรมการปกครอง ปี 2562 – 2565 (ข้อมูลปี 2565 ณ เดือน เม.ย. 65)

๓๗ สาเหตุการป่วยจ านวนครั้งและอัตราป่วยต่อประชากร 1,000 คน ของผู้ป่วยนอกจ าแนกตามกลุ่ม สาเหตุการป่วยจังหวัดอุตรดิตถ์ พ.ศ. 2563-2565 ๑๖ 453,103 448,745 446,148 รำยกำร 2563 2564 2565 ล ำดับ ชื่อโรค จ ำนวน อัตรำ จ ำนวน อัตรำ จ ำนวน อัตรำ 1 ความดันโลหิตสูงที่ไม่มีสาเหตุน า 251,759 555.63 253,641 565.22 140,104 314.03 2 เบาหวาน 125,606 277.21 129,390 288.34 74,663 167.35 3 เนื้อเยื่อผิดปกติ 97,723 215.68 84,768 188.9 42,475 95.2 4 ความผิดปกติอื่น ๆ ของฟันและโครงสร้าง 69,810 154.07 56,121 125.06 24,644 55.24 5 การติดเชื้อของทางเดินหายใจส่วนบนแบบเฉียบพลันอื่น ๆ 52,353 115.54 32,410 72.22 24,032 53.87 6 การบาดเจ็บระบุเฉพาะอื่น ๆ ไม่ระบุเฉพาะและหลายบริเวณในร่างกาย 35,471 78.28 32,778 73.04 15,740 35.28 7 ความผิดปกติของต่อมไร้ท่อ โภชนาการและเมตะบอลิกอื่น ๆ 26,693 58.91 26,681 59.46 14,651 32.84 8 โรคอื่น ๆ ของหลอดอาหาร กระเพาะและดูโอเดนัม 27,981 61.75 24,812 55.29 12,912 28.94 9 พยาธิสภาพของหลังส่วนอื่น ๆ 43,245 95.44 29,831 66.48 11,796 26.44 10 ฟันผุ 28,193 62.22 18,354 40.9 8,359 18.74 11 โรคอื่น ๆ ของผิวหนังและเนื้อเยื่อใต้ผิวหนัง 17,914 39.54 15,292 34.08 6,537 14.65 12 ความผิดปกติทางอารมณ์ 11,357 25.06 11,246 25.06 6,029 13.51 13 ความผิดปกติทางจิตและพฤติกรรมอื่น ๆ 14,495 31.99 12,401 27.63 5,834 13.08 14 ข้ออักเสบรูห์มาตอยและข้ออักเสบหลายข้อ 12,798 28.25 12,322 27.46 5,799 13 15 โลหิตจางอื่น ๆ 10,026 22.13 10,985 24.48 5,685 12.74 16 จิตเภท พฤติกรรมแบบจิตเภทและความหลงผิด 10,279 22.69 11,031 24.58 5,631 12.62 17 ภูมิคุ้มกันบกพร่องเนื่องจากไวรัส (HIV) 9,743 21.5 9,239 20.59 4,989 11.18 18 ไตวาย 9,438 20.83 9,095 20.27 4,962 11.12 19 โรคข้อเสื่อม 16,210 35.78 11,272 25.12 4,774 10.7 20 ความผิดปกติของการน ากระแสไฟฟ้าหัวใจและหัวใจเต้นผิดจังหวะ 7,734 17.07 8,183 18.24 4,340 9.73 จากการประมวลผลข้อมูลผู้ป่วยนอก จังหวัดอุตรดิตถ์ช่วงระยะเวลา 3 ปี พบว่า 5 ล าดับแรก ของกลุ่ม โรคที่เป็นสาเหตุการเจ็บป่วยของประชาชนในจังหวัดอุตรดิตถ์ คือ ความดันโลหิตสูงที่ไม่มีสาเหตุน า, เบาหวาน, เนื้อเยื่อผิดปกติ, ความผิดปกติอื่นๆ ของฟันและโครงสร้าง, การติดเชื้อของทางเดินหายใจส่วนบน แบบ เฉียบพลันอื่นๆ ซึ่งแนวโน้ม 5 อันดับโรคแรกมีแนวโน้มคงที่ ๑๖ ข้อมูลจาก Data Center ส านักงานสาธารณสุขจังหวัดอุตรดิตถ์ ณ วันที่ 12 มิถุนายน 2565

๓๘ กลุ่มผู้ป่วยใน มีสาเหตุการเจ็บป่วยที่ส าคัญ 5 ล าดับแรกในปี 2564 ได้แก่ การติดเชื้อของทางเดิน หายใจส่วนบนแบบเฉียบพลันอื่น ๆ, ปอดบวม, โลหิตจางอื่น ๆ, คออักเสบเฉียบพลันและต่อมทอนซิลอักเสบ เฉียบพลัน, ต้อกระจกและความผิดปกติของเลนส์อื่น ๆ ซึ่งแนวโน้มของ 5 อันดับโรคมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น สถานการณ์โรคที่ต้องเฝ้าระวังทางระบาดวิทยา๑๗ จ านวนป่วย อัตราป่วยต่อประชากรแสนคน จ านวนตาย อัตราตายต่อประชากรแสนคน อัตราป่วยตาย ด้วยโรคที่ต้องเฝ้าระวังทางระบาดวิทยา จังหวัดอุตรดิตถ์โดยในปี 2565 มีโรคที่ต้องเฝ้าระวังทางระบาดวิทยา 3 ล าดับแรกได้แก่ Diarrhea, Pyrexia และ Food Poisoning ตามล าดับ และเมื่อเปรียบเทียบโรคที่ต้องเฝ้า ระวังทางระบาดวิทยา 3 ล าดับแรกตลอด 3 ปีที่ผ่านมา (2562-2564) พบว่า มีแนวโน้มลดลง ล ำดับ โรค ปี 2562 ปี 2563 ปี 2564 ปี 2565 จ ำนวน อัตรำป่วย จ ำนวน อัตรำป่วย จ ำนวน อัตรำป่วย จ ำนวน อัตรำป่วย 1 Diarrhoea 5,760 1,257.45 4,733 1033.25 3,254 710.37 1,419 316.22 2 Pyrexia 2,569 560.83 1,572 343.18 954 208.27 338 75.32 3 Food Poisoning 641 139.94 347 75.75 260 56.76 127 28.30 4 H.conjunctivitis 393 85.79 333 72.70 308 67.24 68 15.15 5 chickenpox 304 66.37 190 41.48 81 17.68 21 4.68 6 Influenza 3,668 800.75 1009 220.27 139 30.34 21 4.68 7 Syphilis 40 8.73 54 11.79 46 10.04 19 4.23 8 Gonorrhoea 57 12.44 47 10.26 42 9.17 13 2.90 9 Scrub Typhus 28 6.11 35 7.64 25 5.46 7 1.56 10 D.H.F,Total 584 127.49 33 7.20 179 39.08 5 1.11 การเกิดสาธารณภัยในจังหวัด สถานการณ์สาธารณภัยของจังหวัดอุตรดิตถ์ที่เกิดขึ้นและสร้างความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สินของ ประชาชนในรอบ 3 ปีที่ผ่านมา (พ.ศ.2562-2564) มีดังนี้๑๘ อัคคีภัย (Fire) อัคคีภัยในจังหวัดอุตรดิตถ์ นับเป็นสาธารณภัยประเภทหนึ่งที่เกิดขึ้นเป็นประจ า ส่วนมากมีสาเหตุมาจากความประมาท ขาดความระมัดระวังหรือพลั้งเผลอ เช่น การเกิดไฟฟ้าลัดวงจร การลุก ไหม้จากการระเบิดจากการปรุงอาหาร หรือจากการลอบวางเพลิง ประเภทสิ่งปลูกสร้างหรือสถานที่เกิดเพลิงไหม้ สูงสุดเกิดที่เป็นที่อยู่อาศัย ก่อให้เกิดความสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สินเป็นจ านวนมาก เนื่องจากพื้นที่ชุมชนส่วน ใหญ่อยู่ในพื้นที่เศรษฐกิจ อาคารบ้านเรือนที่ปลูกสร้างมีความหนาแน่น ปี พ.ศ. จ านวน (ครั้ง) จ านวน (อ าเภอ) ความเสียหาย จ านวน(หมู่บ้าน) จ านวน (ต าบล) มูลค่า (บาท) 2562 5 44 55 55 1,000,000 2563 2 22 22 22 1,862,955 2564 17 6 17 15 - ๑๗ งานระบาดวิทยา กลุ่มงานควบคุมโรคติดต่อ ข้อมูล ณ วันที่ 5 มิถุนายน 2565 ๑๘ ส านักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดอุตรดิตถ์

๓๙ วาตภัย (Storm) ในช่วงกลางเดือนมีนาคม-พฤษภาคมของทุกปี จังหวัดอุตรดิตถ์จะมีลมพายุ อันเนื่องมาจากความแปรปรวนของอากาศพัดผ่าน ส่งผลท าให้บ้านเรือนประชาชน สิ่งปลูกสร้าง สาธารณประโยชน์ พืชผลทางการเกษตร โดยเฉพาะอย่างยิ่งสวนผลไม้ ไร่ข้าวโพด จะถูกลมพายุพัดโค่นล้ม เสียหาย ปี พ.ศ. จ านวน (ครั้ง) จ านวน (อ าเภอ) ความเสียหาย จ านวน(หมู่บ้าน) จ านวน (ต าบล) มูลค่า (บาท) 2562 32 9 180 41 285,000 2563 44 9 209 52 205,000 2564 33 8 145 43 - อุทกภัย (Flood) จังหวัดอุตรดิตถ์มีหมู่บ้านเสี่ยงอุทกภัยใน 7 อ าเภอ 25 ต าบล 115 หมู่บ้าน อ าเภอ ที่มีหมู่บ้านเสี่ยงอุทกภัยอันดับ 1 มากที่สุดได้แก่ อ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ รองลงมาคือ อ าเภอลับแล อ าเภอท่าปลา อ าเภอบ้านโคก อ าเภอฟากท่า อ าเภอทองแสนขัน และอ าเภอน้ าปาด ปี พ.ศ. จ านวน (ครั้ง) จ านวน (อ าเภอ) ความเสียหาย จ านวน(หมู่บ้าน) จ านวน (ต าบล) มูลค่า (บาท) 2562 8 4 101 14 - 2563 26 9 269 47 585,767.75 2564 8 5 35 12 3,161,303.00 ภัยแล้ง (Drought) ในเดือนมีนาคม–พฤษภาคมของทุกปี จังหวัดอุตรดิตถ์เป็นช่วงที่ขาดฝนอากาศ แห้งแล้ง ลมแรง ช่วงเวลาดังกล่าวแม่น้ าสายส าคัญต่าง ๆ ก็จะแห้ง ปริมาณน้ าลดลง ราษฎรในพื้นที่อ าเภอต่างๆ ต้องประสบปัญหาการขาดแคลนน้ าอุปโภคบริโภค และน้ าใช้ในการเกษตร เนื่องจากบางพื้นที่เป็นหินดินดาน เป็นภูเขาสูง หรือในน้ ามีสารฟลูออไรท์ในปริมาณที่สูง ไม่สามารถใช้อุปโภคบริโภคได้ พื้นที่การขาดแคลนน้ าเพื่อ การอุปโภคบริโภคจึงกระจายไปตามอ าเภอต่างๆ ปี พ.ศ. จ านวน (ครั้ง) จ านวน (อ าเภอ) ความเสียหาย จ านวน(หมู่บ้าน) จ านวน (ต าบล) มูลค่า (บาท) 2562 6 5 156 20 - 2563 4 3 58 8 - 2564 - - - - - โรคระบาด (Infectious disease) โรคระบาดที่เกิดในพื้นที่จังหวัดอุตรดิตถ์ส่วนมากเกิดมาจาก โรคระบาดในพืช เช่น โรคระบาด เพลี้ยกระโดดสีน้ าตาล ซึ่งมักเกิดในนาข้าวและไร่ข้าวโพดของเกษตรกร ซึ่งประชาชนส่วนใหญ่ของจังหวัดอุตรดิตถ์ประกอบอาชีพการเกษตร ปลูกข้าว ท าไร่ โรคระบาดในพืชจึงสร้าง ความเสียหายให้แก่เกษตรกรในช่วงฤดูใกล้การเก็บเกี่ยวผลผลิตการเกษตร สถิติการเกิดโรคระบาดในพืช (เพลี้ย กระโดดสีน้ าตาล) ในจังหวัดอุตรดิตถ์

๔๐ ปี พ.ศ. จ านวน (ครั้ง) จ านวน (อ าเภอ) ความเสียหาย จ านวน(หมู่บ้าน) จ านวน (ต าบล) มูลค่า (บาท) 2562 1 1 5 5 - 2563 - - - - - 2564 3 2 66 7 - ภัยจากไฟป่าและหมอกควัน (Forest Fire and Smoke) ในห้วงระหว่างเดือนตุลาคมถึงเดือน เมษายนของทุกปี จะเกิดภาวะความแห้งแล้งในพื้นที่ที่มีปริมาณฝนสะสมน้อย และในห้วงเวลาดังกล่าวมักมีการ เผาก าจัดวัชพืชเป็นจ านวนมาก ท าให้เกิดไฟป่าและหมอกควันปกคลุม ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน และการท่องเที่ยวของจังหวัดอุตรดิตถ์ สาเหตุการเกิดหมอกควันในพื้นที่มีสาเหตุหลายประการ บางสาเหตุเป็น สิ่งที่สุดวิสัยที่จะป้องกันได้โดยเป็นปัจจัยภายนอกและเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติ เช่น สภาพอากาศที่ท าให้ หมอกควันไม่สามารถลอยตัวขึ้นสูงได้ แต่สาเหตุส าคัญ ส่วนใหญ่เกิดจากพฤติกรรมหรือการกระท าของมนุษย์ ได้แก่ การเผาป่า การเผาในที่โล่ง และพฤติกรรมในเมืองที่สร้างมลภาวะ เช่น การเผาขยะ การปล่อยควันด า ปี พ.ศ. จุดความร้อน (จุด) จ านวน (อ าเภอ) ความเสียหาย จ านวน(หมู่บ้าน) จ านวน (ต าบล) มูลค่า (บาท) 2562 5,444 9 - - - 2563 5,119 9 - - - 2564 2,206 9 - - - ภัยจากสารเคมี (Chemical incidents) จังหวัดอุตรดิตถ์ ไม่มีโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ จึงไม่มี โรงเก็บหรือโกดังเพื่อส ารองสารเคมีที่จ าเป็นต้องใช้ในโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ สารเคมีที่ใช้ในพื้นที่ส่วน ใหญ่เป็นสารเคมีที่ใช้ในโรงงานผลิต น้ าดื่มหรือโรงงานน้ าแข็ง เช่น แอมโมเนีย ภัยจากการคมนาคม (Transportation) จังหวัดอุตรดิตถ์ มีความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจอย่าง รวดเร็วและต่อเนื่อง ท าให้จ านวนรถที่ใช้มีปริมาณเพิ่มมากขึ้นก่อให้เกิดภัยจากการคมนาคมและขนส่ง ซึ่งได้ กลายเป็นปัญหาส าคัญที่ก่อให้เกิดความสูญเสียทั้งชีวิตทรัพย์สินและสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก ปี พ.ศ. จ านวนของการเกิด อุบัติเหตุ (ครั้ง) ความเสียหาย มูลค่า(บาท) บาดเจ็บ(คน) เสียชีวิต(คน) 2562 1,669 22,928,888 7,452 121 2563 1,958 3,261,000 2,516 139 2564 6,797 - 3,082 155 จากการวิเคราะห์ข้อมูลสาธารณภัยในปัจจุบันที่เกิดขึ้นในจังหวัดอุตรดิตถ์แต่ละปีมีความรุนแรงและ เกิดขึ้นบ่อยครั้ง และมีความถี่ของการเกิดภัยพิบัติต่าง ๆ เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ก่อให้เกิดความเสียหายในชีวิตและ ทรัพย์สินของประชาชนสามารถแบ่งตามลักษณะการเกิดได้เป็น 2 ประเภท คือ ภัยธรรมชาติและภัยที่เกิดจาก มนุษย์โดยสามารถวิเคราะห์และประเมินความเสี่ยงจากสาธารณภัยในจังหวัดอุตรดิตถ์ ได้ดังนี้

๔๑ ประเภทของภัย ระดับความเสี่ยงภัย ปัจจัย/สาเหตุ ที่ท าให้เกิดความเสี่ยงจาก เสี่ยงสูง เสี่ยงปานกลาง เสี่ยงต่ า สาธารณภัย อุทกภัย อ.ลับแล อ.ท่าปลา อ.น้ าปาด อ.ฟากท่า อ.บ้านโคก อ.ทองแสนขัน อ.ตรอน อ.พิชัย อ.เมืองฯ ความเปราะบาง -เป็นที่ราบเชิงเขาคล้ายแอ่งกระทะ มีภูเขา ล้อมรอบ -มีประชากรอาศัยอยู่ในพื้นที่หนาแน่น -สภาพล าคลองที่น้ าผ่านได้ตื้นเขิน การไหลผ่าน ของน้ าไม่สะดวก ความล่อแหลม -มีการบุกรุกพื้นที่ที่เป็นแม่น้ าล าคลอง -มีสิ่งก่อสร้างกีดขวางทางน้ า -บ้านเรือนของประชาชนรุกล้ าล าน้ า -พื้นที่จังหวัดอยู่ในเขตพื้นที่มรสุม -มีการบุกรุกป่า ท าให้ไม่มีป่าไว้คอยดูด ซับน้ า ศักยภาพ -ได้ด าเนินการขุดลอกคลองในบางพื้นที่ -ได้ฝึกอบรม CBDRM ให้กับประชาชน -หน่วยงานเครือข่ายมีศักยภาพในการช่วยเหลือ -มีการบูรณาการในการช่วยเหลือเป็นอย่างดี ภัยแล้ง อ.ลับแล อ.ท่าปลา อ.น้ าปาด อ.ฟากท่า อ.บ้านโคก อ.ทองแสนขัน อ.ตรอน อ.พิชัย อ.เมืองฯ ความล่อแหลม -การตัดไม้ท าลายป่า -เกิดจากน้ าฝน น้ าใต้ดิน หรือน้ าในแหล่งน้ า ธรรมชาติ หรืออ่างเก็บน้ ามีน้อยกว่าปกติใน ช่วงเวลาหนึ่ง โดยมีปริมาณน้อยกว่าที่พืชคน หรือสัตว์ต้องการ ซึ่งถือว่าเป็นสภาวะการขาด แคลนน้ าอุปโภคและบริโภค และน้ าเพื่อ การเกษตรเป็นเวลานานจนก่อให้เกิดความ เสียหาย ความเปราะบาง -การท าการเกษตรที่ใช้น้ ามาก -การปลูกพืชที่ใช้น้ าหมุนเวียนตลอดปี ศักยภาพ จัดท าแผนพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง และข้อมูลแหล่งน้ า -เตรียมความพร้อมด้านก าลังเจ้าหน้าที่ อาสาสมัคร เครื่องมือ -ส่งเสริมการปลูกพืชฤดูแล้ง -การแจกจ่ายน้ า -เสริมสร้างความรู้ ความตระหนักให้แก่ ประชาชนด้วยการใช้น้ าอย่างประหยัด วาตภัย อ.ลับแล อ.ท่าปลา อ.น้ าปาด ความล่อแหลม -ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ คือพายุฝนฟ้า คะนอง พายุลมแรง ที่ไม่สามารถควบคุมได้

๔๒ ประเภทของภัย ระดับความเสี่ยงภัย ปัจจัย/สาเหตุ ที่ท าให้เกิดความเสี่ยงจาก เสี่ยงสูง เสี่ยงปานกลาง เสี่ยงต่ า สาธารณภัย อ.ฟากท่า อ.บ้านโคก อ.ทองแสนขัน อ.ตรอน อ.พิชัย อ.เมืองฯ ศักยภาพ -ให้ความรู้แก่ประชาชนในพื้นที่เสี่ยงวาตภัย เพื่อ ป้องกันและเตรียมพร้อมในการลดผลกระทบ อัคคีภัย อ.ลับแล อ.ท่าปลา อ.น้ าปาด อ.ฟากท่า อ.บ้านโคก อ.ทองแสนขัน อ.ตรอน อ.พิชัย อ.เมืองฯ ความล่อแหลม -ความประมาทและขาดความระมัดระวัง ความเปราะบาง -การเผาพื้นที่การเกษตร ศักยภาพ - มีการฝึกซ้อมแผนระงับอัคคีภัย - มีการสาธิตให้ความรู้แก่นักเรียนในสถานศึกษา - มีการประชาสัมพันธ์การป้องกันอัคคีภัยใน อาคารส านักงาน ไฟป่าและ หมอกควัน อ.บ้านโคก อ.ฟากท่า อ.น้ าปาด อ.ท่าปลา อ.เมือง อ.ลับแล อ.พิชัย อ.ทองแสนขัน อ.ตรอน ความล่อแหลม -การเก็บของป่าและล่าสัตว์ -การเผาในที่โล่ง -การเผาไร่เพื่อก าจัดวัชพืช หรือเศษซากพืชที่ เหลืออยู่ภายหลังการเก็บเกี่ยว ทั้งนี้ เพื่อเตรียม พื้นที่เพาะปลูกในรอบต่อไป โดยปราศจากการท าแนวกันไฟ และการควบคุม ความเปราะบาง -สภาพความแห้งแล้งจากภูมิอากาศ ศักยภาพ -ให้ความรู้ประชาชนและอาสาสมัครในพื้นที่ใน การป้องกันและระงับไฟป่า -จัดตั้งศูนย์บัญชาการเหตุการณ์ป้องกันและ แก้ไขปัญหาหมอกควันและไฟป่าระดับจังหวัด โดยบูรณาการทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง -ฝึกซ้อมแผนการป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่า และหมอกควัน -ก าหนดเขตควบคุมการเผาในที่โล่ง -ประกาศเขตห้ามเผาโดยเด็ดขาด ภัยหนาว อ.บ้านโคก อ.ฟากท่า อ.น้ าปาด อ.ท่าปลา อ.เมือง อ.ลับแล อ.ทองแสนขัน อ.พิชัย อ.ตรอน ความล่อแหลม -ป ร ากฏก า รณ์ท าง ธ ร รม ช าติ อุณหภูมิที่ เปลี่ยนแปลงไป ศักยภาพ -ให้ความรู้แก่ประชาชนในการรักษาสุขภาพช่วง อากาศเปลี่ยนแปลง

๔๓ ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรณี๑๙ โครงสร้างธรณีวิทยาในพื้นที่จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นผลจากการบีบอัด การขยาย การแยก และเลื่อนออก จ า กกัน ของเป ลือกโล ก เนื่ องด้ ว ยเห ตุ ก า รณ์แป ร สัณ ฐ านห ล าย ช่ วงเ ว ล า มีทิศท างอยู่ในแน ว ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ-ทิศตะวันตกเฉียงใต้ เกือบทั้งหมด ซึ่งก ากับรูปร่างและทิศทางการวางตัวของจังหวัดและ อีกหนึ่งแนววางตัวทิศเหนือ-ทิศใต้ ตามแนวของแม่น้ าน่าน พบตั้งแต่ช่วงอ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ ผ่านอ าเภอตรอน จนถึงอ าเภอพิชัย โครงสร้างธรณีวิทยาที่ส าคัญ ประกอบด้วยการวางตัวชั้นหิน ชั้นหินโค้งงอ รอยแยกและ รอยเลื่อน แนวแตกเรียบ และร้อยชั้นไม่ต่อเนื่อง โครงสร้างธรณีดังกล่าว มีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน และมัก เกิดอยู่ด้วยกันมากกว่า 2 ชนิด จากการศึกษาและรวบรวม พบว่า ในพื้นที่จังหวัดอุตรดิตถ์มีแหล่งธรรมชาติทาง ธรณีวิทยาที่เกิดสัมพันธ์กับลักษณะภูมิประเทศ และลักษณะทางธรณีวิทยา จ านวน 12 แห่ง โดยจัดอยู่ใน 3 ประเภทใหญ่ ๆ คือ แหล่งธรณีสัณฐาน แหล่งแร่แบบฉบับ และแหล่งซากดึกด าบรรพ์ซึ่งแต่ละแหล่งล้วนมี คุณค่าทางวิชาการ และหลายๆแหล่งมีศักยภาพเป็นแหล่งท่องเที่ยวของจังหวัดด้วย จังหวัดอุตรดิตถ์มีรอยเลื่อนที่มีพลัง วางตัวในทิศตะวันออกเฉียงเหนือ-ตะวันตกเฉียงใต้ และมีมุมเอียง เทไปทิศตะวันตกเฉียงเหนือ มีความยาวประมาณ 140 กิโลเมตร รอยเลื่อนนี้เริ่มปรากฏตั้งแต่อ าเภอฟากท่า ยาวลงมาในพื้นที่อ าเภอน้ าปาด อ าเภอทองแสนขัน และต่อเนื่องถึงอ าเภอพิชัย ของจังหวัดอุตรดิตถ์มีลักษณะ ของกลุ่มรอยเลื่อนเป็นแนวยาวและแคบๆ โดยมีความกว้างของเขตรอยเลื่อนไม่เกิน 4 กิโลเมตร ซึ่งพาดผ่านเข้า ไปในแอ่งตะกอนที่ถูกปิดทับด้วยชั้นหนาของตะกอนน้ าพายุคปัจจุบัน รอยเลื่อนอุตรดิตถ์มีอิทธิพลต่อสภาพ ภูมิประเทศของพื้นที่นี้ให้มีความเปลี่ยนแปลงเป็นอย่างมาก ได้แก่ พื้นที่อ าเภอฟากท่า มีลักษณะเป็นผา ลอยเลื่อนที่เป็นแนวตรงหันหน้าไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ พร้อมทั้งมีผาสามเหลี่ยม บริเวณบ้านฟากนา ปรากฏฐานของผารอยเลื่อนที่ชันมาก และบริเวณปากห้วยไพร เนินตะกอนน้ าพารูปพัดถูกรอยเลื่อนตัดเลื่อน เหลื่อมกันแบบเหลื่อมซ้าย ส่วนพื้นที่บ้านปางหมิ่น อ าเภอทองแสนขัน พบว่า ส่วนรอยเลื่อนที่ยาวต่อเนื่อง ไม่น้อยกว่า 1.5 กิโลเมตร ปรากฏบริเวณรอยต่อของเชิงเขาที่แบ่งชั้นตะพักกับที่ราบลุ่มออกจากกันชัดเจน และมี ความแตกต่างระดับของพื้นที่ 2 เมตร นอกจากนี้ยังพบว่า มีธรณีสัณฐานของธารเหลื่อมซ้ายของล าห้วยสาขาของ ห้วยน้ าลอกเป็นระยะทาง 2 เมตร รอยเลื่อนนี้มีลักษณะการเลื่อนตัวหลักแบบเลื่อนระดับเหลื่อมซ้ายผสมผสานด้วย เลื่อนลงในแนวดิ่งแบบปกติ และส าหรับพื้นที่รอยเลื่อนมีพลังพาดผ่านของจังหวัดอุตรดิตถ์มี 4 อ าเภอ 11 ต าบล 62 หมู่บ้าน ซึ่งพื้นที่ 4 อ าเภอ ได้แก่ อ าเภอฟากท่า อ าเภอน้ าปาด อ าเภอทองแสนขัน และอ าเภอพิชัย พื้นที่เสี่ยงภัยดินโคลนถล่ม จากข้อมูลส านักธรณีวิทยาสิ่งแวดล้อมและธรณีพิบัติภัย กรมทรัพยากรธรณี จังหวัดอุตรดิตถ์มีหมู่บ้านเสี่ยงภัยดินถล่มเป็นอันดับที่ 14 ของประเทศจากจ านวนจังหวัดที่มีหมู่บ้านเสี่ยงภัยดิน ถล่มทั้งหมด 51 จังหวัด โดยมีหมู่บ้านเสี่ยงภัยดินถล่มใน 6 อ าเภอ 20 ต าบล 121 หมู่บ้าน อ าเภอที่มีหมู่บ้าน เสี่ยงภัยดินถล่มอันดับ 1 มากที่สุดได้แก่ อ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ รองลงมาคือ อ าเภอลับแล อ าเภอท่าปลา อ าเภอบ้าน โคก อ าเภอน้ าปาดและอ าเภอฟากท่า หมู่บ้านเสี่ยงภัยดินถล่มอันดับ 1 มีจ านวน 88 หมู่บ้าน ๑๙ กรมทรัพยากรธรณี

๔๔ ทรัพยากรแร่ จังหวัดอุตรดิตถ์ มีแหล่งแร่ธาตุที่ส าคัญ ได้แก่ ดินขาว พบมากที่อ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ (ต าบลวังดินและ ต าบลขุนฝาง) พลวง พบมากที่อ าเภอฟากท่า และอ าเภอน้ าปาด เหล็กและแมงกานีส พบมากที่อ าเภอเมือง อุตรดิตถ์ และอ าเภอลับแล ทองแดงพบมากที่อ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ อ าเภอลับแล และอ าเภอ ฟากท่า ยิปซัม พบ มากที่อ าเภอเมืองอุตรดิตถ์และอ าเภอน้ าปาด ทัลก์และใยหิน พบมากที่อ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ อ าเภอลับแล และ อ าเภอท่าปลา หินอ่อนและหินปูน พบมากที่อ าเภอทองแสนขัน และอ าเภอเมืองอุตรดิตถ์ จากข้อมูลกรม อุตสาหกรรมพื้นฐาน และการเหมืองแร่ ได้มีการอนุญาตประทานบัตรในพื้นที่จังหวัดอุตรดิตถ์ ซึ่งใบอนุญาต ประทานบัตรที่มีสถานะมีอายุ มีจ านวน 7 ใบ๒๐ ทรัพยากรป่าไม้ ทรัพยากรป่าไม้จังหวัดอุตรดิตถ์ประกอบด้วยป่าไม้หลายชนิด มีชนิดป่าไม้ประกอบด้วย ป่าเบญจพรรณ ซึ่งเป็นป่าผลัดใบพบที่ระดับความสูง 500-600 เมตร และป่าเต็งรัง ซึ่งเป็นป่าโปร่ง ท าให้ฝนตกตามฤดูกาล ปริมาณน้ าฝนอยู่ในระดับที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช ป่าดงดิบแล้ง ซึ่งมีไม้มีค่าทางเศรษฐกิจที่พบมาก คือ ไม้สัก พื้นที่ป่าจังหวัดอุตรดิตถ์มีปกคลุมอยู่ในทุกอ าเภอ แต่พื้นที่ป่าไม้ที่พบมาก คือ ในพื้นที่อ าเภอน้ าปาด อ าเภอฟากท่า อ าเภอบ้านโคก อ าเภอท่าปลา อ าเภอลับแล อ าเภอเมือง และอ าเภอทองแสนขัน ส่วนในเขต อ าเภอตรอน และอ าเภอพิชัย มีพื้นที่ป่าไม้อยู่ส่วนหนึ่งกระจายเป็นหย่อมๆ ๒๐ กรมอุตสาหกรรมพื้นฐาน และการเหมืองแร่, พ.ศ. 2565 พื นที่ป่ำ (ไร่) กำรเปลี่ยนแปลง (+/-) ปี พ.ศ. 2562 ปี พ.ศ. 2563 ปี พ.ศ.2564 2562-2563 ร้อยละ 2563 - 2564 ร้อยละ 2,759,385.06 2,756,818.85 2,755,605.02 -2,566.21 -0.09 -1,213.83 -0.04

๔๕ จังหวัดอุตรดิตถ์มีเนื้อที่ป่าไม้ในปี 2564 จ านวน 2,55,605.02 ตารางกิโลเมตร ลดลงจากปี 2563 ที่มีเนื้อที่ป่า จ านวน 2,756,818.85 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นร้อยละ 0.04 ของเนื้อที่ป่าที่ลดลง และเมื่อจัดล าดับร้อยละของเนื้อที่ป่าไม้ของจังหวัดอุตรดิตถ์เปรียบเทียบกับพื้นที่จังหวัดในภาคเหนือและใน ภาพรวมทั้งประเทศ พบว่า จังหวัดอุตรดิตถ์จัดอยู่ในล าดับที่ 7 ของจังหวัดภาคเหนือ และจัดอยู่ในล าดับที่ 8 ของประเทศ๒๑ พื้นที่ป่าอนุรักษ์ในจังหวัดอุตรดิตถ์ ล ำดับที่ หน่วยงำน จังหวัด เนื อที่ (ไร่) ประกำศในรำช กิจจำนุเบกษำ หมำยเหตุ 1. อุทยานแห่งชาติล าน้ าน่าน อุตรดิตถ์ (449,470.49) แพร่ (174,997.51) 624,468 30 ก.ย. 2541 2. อุทยานแห่งชาติสักใหญ่ อุตรดิตถ์ 324,240.80 4 ธ.ค. 2546 3. อุทยานแห่งชาติภูสอยดาว พิษณุโลก(72,374.30) อุตรดิตถ์ (140,258.70) 212633 28 พ.ค. 2551 4. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่จริม อุตรดิตถ์ 412,500 24 ก.ย. 2541 5. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าน้ าปาด อุตรดิตถ์ 320,197 5 ก.ย. 2544 6. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าล าน้ าน่าน ฝั่ง ขวา แพร่ (87,500) อุตรดิตถ์(59,375) 146,875 11 ต.ค. 2543 7. เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาใหญ่ - เขาหน้าผาตั้ง และเขาตาพรม อุตรดิตถ์ 15,000 8 มี.ค. 2527 8. เขตห้ามล่าสัตว์ป่าภูสันเขียว อุตรดิตถ์ 105,844 10 ก.พ. 2560 9. เขตห้ามล่าสัตว์ป่าห้วยผึ้ง-วังยาว อุตรดิตถ์ 106,843 22 พ.ย. 2562 พื นที่ป่ำสงวนในจังหวัดอุตรดิตถ์ รหัสป่า ชื่อป่า ปีที่ประกาศ พื้นที่ (ไร่ ) 1 ป่านาอิน ป่านายาง 2502 118,750 2 ป่าบึงซ่าน 2507 50 3 ป่าดงช้างดี 2509 18,200 4 ป่าคลองตรอนฝั่งขวา 2510 323,556 5 ป่าคลองตรอนฝั่งซ้าย 2510 469,175 6 ป่าปากห้วยฉลอง และป่าห้วยสีเสียด 2512 94,375 7 ป่าห้วยช้าง และป่าปู่เจ้า 2514 19,975 8 ป่าน้ าปาด 2515 1,362,806 9 ป่าจริม 2521 313,125 10 ป่าล าน้ าน่านฝั่งขวา 2510 361,875 11 ป่านานกกก 2527 24,850 12 ป่าห้วยเกียงพา และป่าน้ าไคร้ 2528 114,375 ๒๑ ข้อมูลสถิติกรมป่าไม้ 2564 : ส านักจัดการที่ดินป่าไม้ กรมป่าไม้ 2564

๔๖ รหัสป่า ชื่อป่า ปีที่ประกาศ พื้นที่ (ไร่ ) 13 ป่าเขากระทิง 2529 11,844 14 ป่าพระฝาง 2529 10,678.75 15 ป่าเขาใหญ่ 2530 56,410 รวม 3,300,044.75 ทรัพยากรสัตว์ป่า จังหวัดอุตรดิตถ์มีพื้นที่ที่ได้ประกาศเป็นพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า จ านวน 3 แห่ง เขตห้ามล่าสัตว์ป่า 3 แห่ง ซึ่งเป็นพื้นที่ป่าไม้ที่มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะที่จะเป็นที่อยู่อาศัยและแหล่งอาหารของสัตว์ป่า ส าหรับ สัตว์ป่าในพื้นที่จังหวัดอุตรดิตถ์มีสัตว์ป่าสงวนที่ส าคัญ คือ เลียงผา ประเภทสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น กระทิง เสือ โคร่ง เสือดาว เสือไฟ เก้ง กวาง หมูป่า วัวแดง ลิง หมี เป็นต้น ส่วนประเภทนก เช่น นกขุนทอง กาน้ าใหญ่ ไก่ฟ้า ไก่ป่า เหยี่ยว เป็นต้น ประเภทสัตว์เลื้อยคลาน ได้แก่ เต่าปูรู เต่าเหลือง เต่าเคือย ตะพาบน้ า งูเหลือม งูจงอาง เป็นต้น เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่จริม ประกอบด้วยภูเขาสูงสลับซับซ้อน มีแนวสันเขาเป็นอาณาเขตติดต่อ ระหว่าง จังหวัดอุตรดิตถ์และจังหวัดน่าน มีความสูงจากระดับน้ าทะเล ตั้งแต่ 350 เมตรจนถึง 1,100 เมตร เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่จริม มีอุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปี ประมาณ 28 องศาเซลเซียส ปริมาณน้ าฝนเฉลี่ยตลอดฤดู ฝน ประมาณ 70 มิลิเมตร ต่อปี เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่จริม มีแหล่งโบราณคดีที่เป็นที่เคารพนับถือ ได้แก่ ถ้ าพระ และถ้ าแสนหาร สัตว์ป่าที่พบร่องรอยบริเวณเขตรักษาพันธุ์ สัตว์ป่าแม่จริม ได้แก่ ช้าง หมีควาย วัวแดง เก้ง และหมาใน ส่วนที่เป็นสัตว์ปีกได้แก่ ไก่ป่า และเหยี่ยว เป็นต้น เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าน้ าปาด สภาพพื้นที่โดยทั่วไปเป็นภูเขาสูงสลับซับซ้อนต่อเนื่องกันไป วางตัวใน แนวทิศตะวันออกเฉียงเหนือ สู่ทิศตะวันตกเฉียงใต้ มียอดเขาสูงที่ส าคัญ ได้แก่ เขาแด่น ภูหนองโดน ภูหุด และ ภูหลวง เป็นต้น สูงจากระดับน้ าทะเลปานกลาง 1,041 เมตร 1,027 เมตร 1,043 เมตร และ 1,044 เมตร ตามล าดับ มีล าน้ าที่ส าคัญ ได้แก่ ล าน้ าปาด ซึ่งถือว่าเป็นสาขาที่ส าคัญสาขาหนึ่งของแม่น้ าน่าน มีต้นก าเนิดอยู่ ทางทิศตะวันตกของพื้นที่ มีสาขาส าคัญ คือ ล าห้วยเทิบ ล าน้ าสุม ห้วยทางลาว และล าน้ าพังงา เป็นต้น เนื่องจากพื้นที่มีแหล่งน้ า แหล่งอาหาร ที่หลบภัย และโป่งดิน จึงท าให้พื้นที่เต็มไปด้วยสัตว์ป่านานาชนิดอาศัยอยู่ เช่น เลียงผา ช้างป่า หมีขอ หมี เก้ง หมาใน หมูป่า กระจง เม่น เสือปลา อีเห็น และลิงฯลฯ จากสถานการณ์ ทรัพยากรสัตว์ป่าของจังหวัดอุตรดิตถ์ เนื่องจากสัตว์ป่าที่หายากดังกล่าวอยู่ในเขตป่าอนุรักษ์ ซึ่งถือว่าเป็นเขต พื้นที่ที่ได้รับการดูแลเป็นพิเศษจึงไม่มีปัญหา ประกอบกับทางกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืชได้สร้าง จิตส านึกให้ประชาชนโดยรอบพื้นที่ร่วมดูแลด้วยแล้ว เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าล าน้ าน่านฝั่งขวา พื้นที่เป็นป่าที่สมบูรณ์ติดต่อกันเป็นผืนใหญ่ ตรงรอยต่อของ จังหวัดแพร่และจังหวัดอุตรดิตถ์ มีลักษณะเป็นภูเขาสูง บางส่วนสูงชัน ตลอดทั่วพื้นที่ติดต่อกันเป็นเทือกยาว มียอดเขาสูงสุดคือ เขาพญาฝ่อ หรือชาวบ้านเรียกพญาพ่อ มีระดับความสูง 1,447 เมตร เนื่องจากพื้นที่เป็นเนิน เขาและภูเขาที่สูงชันต่อกันเป็นลูกคลื่น จะมีที่ราบแคบๆ ตามริมห้วยและยอดเขา ท าให้พื้นที่เกือบทั้งหมดเป็น พื้นที่ลุ่มน้ าชั้น 1A และชั้น 2 มียอดเขาที่ส าคัญคือ ดอยผาอือ เขาพญาพ่อ ดอยห้วยน้ าออก ดอยห้วยเกิน ดอย ผาลักไก่ เป็นต้น จึงท าให้เป็นแหล่งต้นน้ าล าธารของห้วยโปร่ง ห้วยน้ าริด ห้วยน้ าลี ไหลผ่านอ าเภอท่าปลาลงสู่ อ่างเก็บน้ าสิริกิติ์ และเป็นแหล่งอาหารสัตว์ป่าไม่ต่ ากว่า 100 ชนิด บางชนิดมีปริมาณน้อยหรือใกล้หมดไปแล้วที่ ส ารวจพบได้แก่ ช้างป่า กระทิง วัวแดง เป็นต้น