เล่ม 9 พระไม่ทิ้งโยม วัดสุทธิวราราม

พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวราราม กับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ












พระไม่ทิ้งโยม :
สายชล ปัญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต
วัดสุทธิวรารามกับบทบาท


ิ ั ิ
ื สาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ
ั เล่มที่ ิ ี
9
ุ ุ
ชดหนงสอ: ปฏบตการสาธารณสงเคราะห์วถพทธ โดย
สายชล ปัญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต
ศูนย์การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคม ได้รับการสนับสนุนจากภาคีเครือข่ายสนับสนุน

ส�านักสนับสนุนสุขภาวะองค์กร ส�านักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
ศูนย์การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคม วัดสุทธิวราราม
และสถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

วัดสุทธิวราราม ถนนเจริญกรุง แขวงยานนาวา เขตสาทร กรุงเทพมหานคร ื ิ ั ิ
ั เล่มที่ ิ ี
ุ 9 ุ
ชดหนงสอ: ปฏบตการสาธารณสงเคราะห์วถพทธ



พระไม่ทิ้งโยม :

วัดสุทธิวรารามกับบทบาท


สาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ


โดย
สายชล ปัญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต

ได้รับการสนับสนุนจากภาคีเครือข่ายสนับสนุน
ส�านักสนับสนุนสุขภาวะองค์กร ส�านักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
ศูนย์การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคม วัดสุทธิวราราม
และสถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย


เล่มที่
9
ชุดหนังสือ: ปฏิบัติการสาธารณสงเคราะห์วิถีพุทธ

พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวราราม

กับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

โดย สายชล ปัญญชิต และ พระสุธีรัตนบัณฑิต


ส�านักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
ศูนย์การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคม วัดสุทธิวราราม
สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย


ชุดหนังสือ : ปฏิบัติการสาธารณสงเคราะห์วิถีพุทธ เล่มที่ 9
ISBN : 978-616-407-700-3




์
ิ
พมพครั้งที่ 1 : เมษายน 2565 จ�ำนวน : 300 เล่ม
ิ
์
จัดพมพโดย : ภาคีเครือข่ายสนับสนุน ส�านักสนับสนุนสุขภาวะองค์กร
ส�านักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ
ศูนย์การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคม วัดสุทธิวราราม
สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
จัดรูปเล่ม : เฉลิมชัย มาลีรอด
์
ิ
พมพที่ : หจก. นิติธรรมการพิมพ์
76/251-3 หมู่ที่ 15 ต�าบลบางม่วง อ�าเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี
โทรศัพท์ : 02 433 4567, 081 3095215
Email : [email protected]

ค�าน�า





การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อไวรัสโคโรนา 2019 หรือโควิด-19
ื
ในประเทศไทยช่วงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2564 มียอดจานวนผู้ติดเช้อสูง
ื
�
ถึงเกือบ 10,000 คนในแต่ละวัน และมีข่าวปรากฎให้เห็นบนส่อสังคมออนไลน์
ื
ื
ี
ิ
หรือส่อส่งพิมพ์ถึงความกังวลของประชาชนต่อระบบสาธารณสุข ท่ไม่สามารถ
ั
ี
รองรับหรือแยกกลุ่มเส่ยงออกจากกลุ่มผู้ติดเช้อ อีกท้งยังพบปัญหาความ
ื
ื
ี
ไม่เพียงพอของเตียงในโรงพยาบาลท่จะรองรับผู้ป่วยติดเช้อโควิด-19
วัดสุทธิวราราม เขตสาทร กรุงเทพมหานคร โดยการนาของพระสุธีรัตนบัณฑิต,
�
รศ.ดร. เจ้าอาวาส และพระมหาพร้อมพงศ์ ปภสฺสรจิตฺโต ผู้ช่วยเจ้าอาวาส
ี
ื
ได้เล็งเห็นปัญหาดังกล่าวจากการออกบิณฑบาตในพ้นท่ชุมชนรอบวัด
ี
ตลอดจนรับฟังความทุกข์จากญาติโยมถึงผลกระทบท่ได้รับจากโรคโควิด-19
วัดสุทธิวรารามจึงมีแนวคิดที่จะปรับพื้นที่ส่วนหนึ่งของวัด และปรับบทบาท
ของคณะสงฆ์ภายในวด ในการสงเคราะห์ช่วยเหลอประชาชนทได้รบ
่
ี
ั
ั
ื
ความยากล�าบากจากวิกฤตดังกล่าว
โครงการ “พระไม่ท้งโยม” จึงกาเนิดข้นในช่วงปลายเดือนกรกฎาคม
ึ
�
ิ
�
พ.ศ. 2564 โดยคณะสงฆ์และกลุ่มจิตอาสาวัดสุทธิวราราม เร่มทาการคัดกรอง
ิ
เชิงรุกในชุมชน โดยชุดตรวจแอนติเจนแบบเร็ว (Antigen Test Kit : ATK)
ี
ื
การลงพ้นที่วันแรกผู้ติดเช้อจานวน 29 คนจากกลุ่มเส่ยง 50 คน ทางคณะสงฆ์
ื
�
ื
�
วัดสุทธิวรารามจึงเห็นความจาเป็นของการลงตรวจเชิงรุก เน่องจากสามารถ
ี
ี
ี
ช่วยแยกผู้ท่เป็นกลุ่มเส่ยงและลดโอกาสท่จะมีผู้ติดเช้อภายในครอบครัวและ
ื
ี
ชุมชน และยังเปิดให้มีการตรวจคัดกรองสาหรับกลุ่มเส่ยงในช่วงเช้าของ
�
แต่ละวัน นอกจากน้คณะสงฆ์วัดสุทธิวรารามยังปรับพ้นท่อาคารศูนย์การ
ี
ี
ื
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 3
ั

�
ั
เรียนรู้ จานวน 4 ช้นของวัดสุทธิวราราม เป็นศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19
เพ่อส่งต่อสาหรับเขตสาทร จานวน 122 เตียง โดยรองรับท้งผู้ป่วยชาย ผู้ป่วย
ื
�
�
ั
หญิง และรองรับพระภิกษุสามเณรที่ได้รับการประสานงานจากโรงพยาบาล
สงฆ์ การดาเนินกิจกรรมของวัดสุทธิวรารามในช่วงการแพร่ระบาดของ
�
�
โรคโควิด-19 ได้รับความร่วมมือจากภาคีเครือข่ายจนนาไปสู่การทางาน
�
แบบบูรณาการร่วมกับหน่วยงานต่าง ๆ ท้งหน่วยงานราชการ หน่วยงาน
ั
ด้านสาธารณสุขในเขตสาทร ภาคประชาสังคมและภาคเอกชนท่ม่ส่วน
ี
ี
ในการสนับสนุนงบประมาณ และสนับสนุนอาหาร เครื่องมือทางการแพทย์
ในการดูแลผู้ป่วยในศูนย์พักคอยและกลุ่มเสี่ยงที่อาศัยในชุมชน
�
การถอดบทเรียนการทางาน “พระไม่ท้งโยม” โดยคณะสงฆ์
ิ
วดสุทธิวราราม เขตสาทร กรุงเทพฯ จึงมีเป้าหมายเพ่อแสดงแนวคดและ
ื
ิ
ั
รูปแบบการดาเนินกิจกรรมของพระสงฆ์ในช่วงวิกฤตการแพร่ระบาดของ
�
โรคโควิด-19 ตลอดจนเป็นแนวทางการดาเนินงานให้วัดและชุมชนใน
�
ี
การพัฒนารูปแบบกิจกรรมท่สามารถสนับสนุนกลไกการดาเนินงานของ
�
หน่วยงานภาครัฐ และบรรเทาทุกข์ให้กับประชาชน



























4 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

สารบัญ







ค�าน�า.......................................................................................................... 3

ปฐมบท : ความเป็นเมือง ความเป็นสังฆะ ความเป็นคน............................ 7

อารัมภบท : การจัดการพื้นที่ภายในวัดสุทธิวราราม................................ 16

จิตอาสาวิถีพุทธ: อาหารของชุมชน วัดของชุมชน พระพุทธศาสนา

ของชุมชน................................................................................................. 20

- ศูนย์พักคอยวัดสุทธิวราราม............................................................ 22
- โครงการพระไม่ทิ้งโยม.................................................................... 33

ปัจฉิมบท : เครือข่ายบูรณาการจิตอาสาวิถีพุทธ...................................... 39

บทเรียนจากงานสาธารณสงเคราะห์ในสถานการณ์วิกฤต........................ 48

บรรณานุกรม........................................................................................... 56

























สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 5
ั



ปฐมบท : ความเป็นเมือง


ความเป็นสังฆะ ความเป็นคน






“…บอกแล้วว่าปัญหาของสังคมเรื่องบ้านเมือง
อะไรต่าง ๆ เหล่านี้เป็นสภาพแวดล้อมใหญ่

ที่ส่งผลกระทบต่อทุก ๆ คน เพราะฉะนั้น
มันจึงเป็นแหล่งส�าคัญของปัญหาสุขภาวะ

แม้แต่จิตใจของเราก็อยู่ในสภาพแวดล้อมอันน้ ี
และถูกกระทบกระทั่งอยู่ตลอดเวลา บางทีก็
แทบทุกวันเข้ามาทางตาทางหูหรือทางไหน

ในที่สุดก็มาถึงและมารวมที่ใจ เพราะฉะนั้น
มันมีผลแน่นอน ต้องตั้งท่าให้ถูก เตรียมหลัก

ให้ดี ท�าความเข้าใจให้แยบคาย คือต้องมองให้
ถูกต้องนั่นเอง”
(พระพรหมคุณาภรณ์, 2551: 16)



บริบทความทันสมัยของสังคมสมัยใหม่ เมืองในฐานะพ้นท่ทาง
ี
ื
สังคมได้ถูกตรึงไว้ให้อยู่ภายใต้การพัฒนาเพ่อสร้างความเจริญเติบโตทาง
ื
เศรษฐกิจเห็นได้จากแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติของประเทศไทย
ื
ี
�
ท่พยายามนิยามความหมายให้เมืองเป็นพ้นท่ยุทธศาสตร์สาคัญของการ
ี
พัฒนา ในระยะแรกการพัฒนาเมืองได้มุ่งเน้นไปยังเมืองหลวงของประเทศ
�
ให้กลายเป็นศูนย์กลางของเศรษฐกิจและศูนย์รวมของอานาจ ต่อมาได้เกิด



สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 7
ั

ื
การขยายเมืองไปสู่เมืองรอบนอกเพ่อพัฒนาให้กลายเป็นเมืองอุตสาหกรรม
ี
ี
ื
และเป็นพ้นท่รองรับการเคล่อนย้ายสู่โอกาสทางสังคมของผู้คนท่อาศัยอยู่
ื
ื
ี
ในพ้นท่นอกเขตเมือง ในอีกมิติหน่งหลังการผ่านพ้นไปของสงครามเย็น
ึ
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศได้ทวีความสาคัญข้นในฐานะพ้นท ่ ี
ื
�
ึ
เปราะบางทางสังคม วัฒนธรรม การเมือง และเศรษฐกิจของรัฐ รัฐจึงได้
�
พยายามสร้างอานาจในการกากับการพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือให้เป็น
�
ี
ื
พ้นท่ยุทธศาสตร์ในการสร้างความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจให้กับประเทศ
ี
รวมไปถึงความพยายามในการร้อถอนภาพของการเป็นพนท่ล่อแหลมและ
้
ื
ื
เป็นภัยคอมมิวนิสต์ในช่วงสงครามเยนผ่านการพัฒนากระแสหลก (พัฒนา
็
ั
กตอาษา, 2557; และ กนกวรรณ มะโนรมย, 2563) การเปลยนแปลงดงกลาว
ี
่
่
ั
ิ
ิ
์
ก่อให้เกิดการพัฒนาสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน การพัฒนาโครงข่ายคมนาคม
�
ี
�
การเปล่ยนแปลงการดารงชีพ และท่สาคัญคือได้เป็นปัจจัยสาคัญให้เกิด
ี
�
การขยายตัวของความเป็นเมืองมากยิ่งขึ้นในสังคมไทย
การพัฒนาเมืองเพ่อตอบสนองต่อความต้องการทางเศรษฐกิจได้
ื
เป็นปัจจัยขับเคล่อนสาคัญให้เกิดการเปล่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม
�
ื
ี
อย่างรวดเร็ว อีกทั้งความสัมพันธ์ของผู้คนได้ถูกก่อร่างสร้างความหมายใหม่
และถูกก�ากับไว้ด้วยวิถีชีวิตแบบเมืองในบริบทของความทันสมัย ขณะที่การ
พิจารณาการเปล่ยนแปลงของเมืองจากความหลากหลายของวัฒนธรรมย่อย
ี
(Subculture Group) เมืองได้ส่งผลต่อการใช้ชีวิตของผู้คนในหลากหลาย
อาชีพและทาให้วิถีชีวิตเมืองมีความเป็นพลวัตไปตามการเติบโตและการ
�
เปลี่ยนแปลงของเมือง อีกทั้งเมืองได้กลายเป็นพื้นที่ส�าคัญของปรากฏการณ์
ทางวัฒนธรรมร่วมสมัย การเปล่ยนแปลงและการปรับตัวในการดาเนิน
�
ี
วิถีชีวิตให้เข้ากับนิเวศวิทยาวัฒนธรรมของเมือง และการต่อรองและตอบโต้
อัตลักษณ์ของกลุ่มทางสังคมท่หลากหลาย ขณะท่การพิจารณาอัตราเร่งใน
ี
ี
ึ
การพัฒนาชนบทให้กลายเป็นเมืองได้ก่อให้เกิดผลกระทบทางสังคมข้นมา
ี
อย่างหลากหลาย การเปล่ยนแปลงและความทันสมัยจากการกลายเป็นเมือง
8 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ี
ี
ท่ได้แฝงผลกระทบท่ตามมาของเมือง โดยการเติบโตและขยายตัวของเมือง
ั
ก่อให้เกิดคนจนเมืองและคนท่สูญเสียประโยชน์และความม่นคงของชีวิตจาก
ี
ื
�
ท่ดินทากิน การขยายตัวและพัฒนาการเปล่ยนวิถีการผลิตเพ่อตอบสนองการ
ี
ี
บริโภคของผู้คนในเมือง (ปรีชา คุวินทร์พันธุ์, 2549; กนกวรรณ มะโนรมย์,
2563; นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ, 2562; และพิเชฐ สายพันธ์, 2564) ดังนั้น อาจ
ี
ี
์
ื
้
้
ื
ิ
้
ี
กล่าวไดว่าเมืองคอพนท่ชวตทมองคประกอบหลากหลายโดยองคประกอบนน
่
ี
ั
์
ี
มีความสัมพันธ์อยู่กับผู้คนท่มีลักษณะเฉพาะไปตามชนช้นทางสังคมและ
ั
เศรษฐกิจ อัตลักษณ์ กลุ่มอาชีพ และกลุ่มทางสังคม เมืองจึงกลายเป็นพื้นที่
ของการรวบรวมความหลากหลายและเป็นพื้นที่มีพลวัตอยู่ตลอดเวลา
ี
ี
ในขณะท่งานทางอนาคตศึกษาได้สะท้อนให้เห็นถึงการเปล่ยนแปลง
ั
ั
ิ
ึ
ของเมืองและก่อให้เกดความสมพนธ์ทางสงคมใหม่ ๆ ข้นมาในบริบทของ
ั
ความเป็นเมือง อภิวัฒน์ รัตนวราหะ และคณะ (2563) ได้ศึกษาความสัมพันธ์
ระหว่างเมืองกับคนในประเด็นของการเปล่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ สังคม
ี
ื
สูงวัย กระบวนการกลายเป็นเมือง การเช่อมต่อระดับโลกของคนแลข้อมูล
การพัฒนาเทคโนโลยีกับปัญญาประดิษฐ์ และการเพ่มอานาจทางเศรษฐกิจ
�
ิ
ื
ิ
ึ
็
ิ
ี
ี
ึ
ื
่
การเมอง ซงเป็นปัจจยสาคญในการสะท้อนให้เหนถงวถชวตแบบเมองใน
ั
�
ั
อนาคต อีกท้งเมืองได้ลดทอนความสัมพันธ์ผ่านการมีปฏิสัมพันธ์ของผู้คน
ั
ให้มีการรวมกลุ่มทางสังคมกันน้อยลงและมีความสัมพันธ์กันแบบผิวเผิน เช่น
ั
เดยวกนกับการเปลยนแปลงไปของการเลอมใสศาสนาหรือการทากจกรรม
ิ
ี
�
่
ี
ื
่
ทางศาสนาของวัดภายในเมือง ด้วยเหตุผลท่ว่าการอยู่อาศัยในเมืองเป็นไป
ี
ี
ี
ในลักษณะของการย้ายเข้าและย้ายออก มีการเปล่ยนแปลงท่อยู่อาศัยไปตาม
�
สถานท่ทางานท่สะดวกสบายทาให้ผู้คนไม่มีส่วนร่วมและความรู้สึกเป็นอัน
ี
ี
�
ื
ึ
ั
หน่งอันเดียวกันกับศาสนาภายในเมือง อีกท้งคนเมืองยังมีทัศนคติต่อพ้นท ี ่
�
ื
วัดว่าไม่ได้สร้างมูลค่าทางด้านการใช้สอยในการทางานได้มากเมอเทียบกับ
่
พื้นที่ทางกายภาพที่เป็นแหล่งปฏิสัมพันธ์ทางสังคมอื่น ๆ เช่น แหล่งท�างาน
แบบท�างานร่วมกัน (Co-working Space) เป็นต้น ประกอบกับการเปลี่ยน
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 9
ั

ผ่านของสังคมวัฒนธรรมเมืองเข้าสู่ความเป็นฆราวาส (Secularization)
ึ
ี
ซ่งแสดงให้เห็นบทบาทของสถาบันท่เป็นฆราวาสมากกว่าสถาบันทางศาสนา
ี
�
�
และทาให้การเข้าวัดมีความถ่น้อยลง ทาให้เกิดความห่างเหินระหว่างศาสนา
กับคนเมือง ความผูกพันของวัดกับผู้คนจึงเปลี่ยนแปลงไปไม่เหมือนในอดีต
ื
ิ
ั
ื
ั
่
ี
่
ี
�
“เมองกนวด” อาจถอได้ว่าเป็นปรากฏการณ์ทสาคญทจะช่วย
อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างความเป็นเมืองกับศาสนาได้เป็นอย่างดี ภายใน
ื
ี
ื
ี
เมืองพ้นท่ทางศาสนาได้ถูกกลืนกลายด้วยพ้นท่ปฏิบัติการสมัยใหม่ท่รายล้อม
ี
ไปด้วยตึกสูง รถไฟฟ้า ห้างสรรพสินค้า รวมไปถึงปฏิบัติการระดับชีวิต
ื
ี
�
ประจาวันท่ผู้คนได้เบนเข็มความสนใจออกจากพ้นท่ทางศาสนาในสภาวะ
ี
ของความทันสมัยและวิถีชีวิตแบบเมืองท่เต็มไปด้วยความเร่งรีบ งานศึกษา
ี
ของ อรศรี งามวิทยาพงศ์ และคณะ (2560) ในการศึกษาเรื่องเมืองกลืนวัด
ได้ตอกย�้าปรากฏการณ์ทางสังคมดังกล่าวผ่านการศึกษาการด�ารงอยู่ของวัด
ในฐานะสถาบันทางสังคมท่มีความผูกพันกับชีวิตของผู้คนมาอย่างยาวนาน
ี
สภาพพ้นท่ของวัดในบริบทเมือง หรือบริบทก่งเมืองก่งชนบทมีลักษณะ
ึ
ึ
ื
ี
คล้ายกันคือเม่อการพัฒนาสังคมภายใต้แผนพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจแห่ง
ื
ื
ชาติได้ก่อให้เกิดการขยายเน้อเมืองออกไป รวมไปถึงการเกิดย่านการค้าและ
ี
ื
ศูนย์กลางธุรกิจในพ้นท่รอบวัด การคมนาคมขนส่งท่มีความสะดวกรวดเร็ว
ี
ี
ึ
ื
และเช่อมต่อกับทุกพ้นท่ได้อย่างง่าย และการเกิดข้นของท่อยู่อาศัยของ
ื
ี
คนสมัยใหม่ โดยงานศึกษาน้ได้ศึกษา 5 วัดประกอบด้วย 1) วัดนายโรง
ี
ั
ี
ี
ุ
้
ิ
ถนนบรมราชชนน เขตบางกอกนอย กรงเทพมหานคร 2) วดนางช ถนนเทดไท
เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร 3) วัดภูเขาทอง ตาบลภูเขาทอง
�
อาเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา 4) วัดป่าสุขสมบูรณ์
�
ั
�
�
�
ตาบลสองช้น อาเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย์ และ 5) วัดลานสัก ตาบล
ลานสัก อ�าเภอลานสัก จังหวัดอุทัยธานี
ี
พ้นท่วัดได้ถูกกลืนไปกับเมืองในบริบทของการพัฒนา ความพยายาม
ื
ในการฟื้นวัด คืนธรรม น�าเมือง จึงเกิดขึ้นภายใต้บริบทดังกล่าว โดยข้อเสนอ
10 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ของ อรศรี งามวิทยาพงศ์ และคณะ (2560) ที่น่าสนใจอาจสามารถแบ่งได้
เป็น 2 ประการส�าคัญดังนี้
ี
ี
ื
1) การฟื้นฟูสัปปายะด้านกายภาพ วัดท่อยู่ในพ้นท่เมือง หรือ
ื
ื
ี
ื
ึ
ี
ี
พ้นท่ก่งเมืองก่งชนบทส่วนใหญ่มีพ้นท่ทางกายภาพท่มีความเส่อมโทรม
ึ
และมีศาสนสถานท่ชารดอยู่ในหลายแห่ง สภาพทางกายภาพจึงเป็นความ
�
ุ
ี
ี
ื
�
ี
สาคัญลาดับแรกในการท่จะฟื้นฟูพระพุทธศาสนาสู่พ้นท่ ความพยายาม
�
ดังกล่าวได้ปรากฏผ่านการปรับปรุงส่งก่อสร้างของวัดท่เป็นพ้นท่ศึกษา
ิ
ี
ี
ื
ี
ั
้
ื
ุ
ั
ในทกแห่ง อย่างไรก็ตามในแต่ละพนท่กบมีโจทย์การฟื้นฟูสปปายะด้าน
ี
กายภาพท่แตกต่างกันออกไปตามบริบทความสัมพันธ์ทางสังคมของคนใน
ี
พ้นท่ เช่น วัดนางชี การฟื้นฟูทางด้านกายภาพต้องเผชิญกับปัญหา “บ้านในวัด”
ื
ี
ื
ซ่งเป็นการซ้อนทับระหว่างพ้นท่ของพระสงฆ์กับพ้นท่ใช้สอยของฆราวาส
ื
ึ
ี
�
�
ั
ื
การแก้ไขปัญหาดังกล่าวจาเป็นต้องอาศัยกลไกสาคญคอความร่วมมือและการ
ั
แก้ปัญหาด้วยสันติวิธีเพ่อให้ได้ประโยชน์ท้งชุมชนและวัด เป็นต้น นอกจากน ี ้
ื
กระบวนการฟื้นฟูสัปปายะด้านกายภาพจะต้องอาศัยการระดมทุนจาก
�
�
ผู้มีจิตศรัทธาเป็นจานวนมากแต่ก็สามารถสาเร็จลุล่วงไปได้ด้วยบทบาท
ี
ื
ิ
เชิงเก้อกูลระหว่างชุมชน ผู้มีจิตศรัทธา และวัด ขณะท่การปรับปรุงส่งแวดล้อม
�
ภายในวัดนับเป็นส่วนสาคัญในการดึงดูดญาติโยมให้เข้ามาเรียนรู้ธรรมและ
ั
จัดทากิจกรรมทางศาสนาได้อย่างร่มร่นเช่นกัน ดังน้น การฟื้นฟูสัปปายะ
�
ื
�
ด้านกายภาพ จึงเป็นเสมือนด่านแรกในการฟื้นวัด คืนธรรม และนาเมือง
ี
ื
ื
�
โดยท่วัดดาเนินบทบาทของตัวเองเช่อมโยงกับชุมชนรอบข้างเพ่อความ
เอื้อเฟื้อและพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน
ี
2) การฟื้นฟูสัปปายะด้านศาสนบุคคล การเปล่ยนแปลงความ
เช่อของผู้คนในสังคมสมัยใหม่ได้นามาสู่ความท้าทายของพระพุทธศาสนา
�
ื
ี
�
ี
ในการเผยแพร่หลักธรรมคาสอน การหลีกเล่ยงพุทธพาณิชย์ท่เป็นผลให้
ี
เกิดการเบ่ยงเบนศาสนาออกจากบทบาททางธรรม พระสงฆ์จึงจาเป็นต้อง
�
ี
ปรับเปล่ยนความรู้ความสามารถให้สอดคล้องกับธรรมท่ทันยุคสมัย รวมไป
ี
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 11
ั

ิ
ิ
ิ
ั
ุ
ื
่
ึ
ิ
ถงการปฏบตตนตามพระธรรมวนยให้เกดความเลอมใสต่อพทธศาสนกชน
ั
ิ
เช่น การเผยแผ่ธรรมผ่านสถานีวิทยุกระจายเสียงเพ่อพระพุทธศาสนาและ
ื
สังคมวัดนายโรง (ความถ่ FM 94.75 MHz.) เช่อมโยงกับกิจกรรมอ่น ๆ
ื
ื
ี
ู
ั
ิ
ั
ของวดและแพร่กระจายแนวคดการเผยแผ่ธรรมในรปแบบดงกล่าวในฐานะ
ี
ื
ต้นแบบท่มีแนวปฏิบัติท่ดีให้กับวัดเครือข่ายอ่น ๆ เป็นต้น นอกจากน ี ้
ี
การฟื้นฟูสัปปายะด้านศาสนบุคคลยังสะท้อนให้เห็นผ่านการฟื้นฟูประเพณ ี
ิ
ี
ื
ท้องถ่นท่เช่อมโยงกับบริบทสังคมสมัยใหม่ อาทิ การร้อฟื้นประเพณีตักบาตร
ื
น�้าผึ้ง ประเพณีไหว้วัดของวัดของวัดภูเขาทาง เป็นต้น ในอีกมิติหนึ่งที่ส�าคัญ
�
คือ งานสาธารณสงเคราะห์ การท่พระสงฆ์ปรับบทบาทเข้าสู่การทางาน
ี
เพ่อชุมชนและสังคมมากข้น การส่งเสริมช่วยเหลือชุมชนด้วยภูมิปัญญา
ึ
ื
ท้องถิ่น และการน�าพระธรรมเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาตนเองและ
หลีกเลี่ยงอบายมุข การด�าเนินงานสาธารณสงเคราะห์เหล่านี้ได้ฟื้นวัดคืนมา
ได้เป็นอย่างดีและท�าให้พระสงฆ์มีส่วนร่วมกับสังคมมากยิ่งขึ้น
่
่
ี
ื
้
ั
ี
ุ
ั
ิ
่
ื
เมอพจารณางานศกษาเกยวกบการพฒนาพนทสขภาวะด้วย
ึ
หลักธรรมสัปปายะตามแนวพระพุทธศาสนาผ่านงานของพระมหาสุทิตย์
ุ
็
อาภากโร และคณะ (2558) แสดงให้เหนการพฒนาพนทสขภาวะด้วย
ั
ื
้
่
ี
ื
ี
หลักธรรมสัปปายะ 5 สบาย ประกอบด้วย 1) การพัฒนาพ้นท่กายภาพ
วัดให้สะอาดตาและร่มรื่น หรือ อาวาสสบาย 2) การดูแลโภชนาการให้ถูก
ี
สุขลักษณะ หรืออาหารสบาย 3) การพัฒนาบุคคลให้สร้างสรรค์ส่งท่ดีงาม
ิ
ร่วมกัน หรือบุคคลสบาย 4) การพูดคุยและทากิจกรรมเพ่อพัฒนาสุขภาพ
�
ื
จต หรอภสสสบาย และ 5) การปฏบตกจกรรมทางศาสนา การสวดมนต์
ิ
ั
ิ
ิ
ั
ื
ิ
ปฏิบัติธรรม และรักษาศีล หรือธรรมะสบาย กระบวนการพัฒนาพ้นท่สุข
ี
ื
ื
ั
ี
ภาวะเหล่าน้จะช่วยเช่อมโยงการพัฒนาคุณภาพชีวิตท้งพระสงฆ์และฆราวาส
็
และแสดงให้เหนถึงการท่วัดสามารถกลับมาเป็นศูนย์กลางของชุมชนได้
ี
ท่ามกลางสังคมเมืองสมัยใหม่ เช่นเดียวกันกับการบูรณาการหลักพุทธธรรม
ี
�
ิ
ภายใต้หลักนิเวศวิทยาเชิงพุทธเพ่อการพัฒนาท่คานึงถึงคน ส่งแวดล้อม และ
ื
12 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ี
่
ั
่
ั
ั
่
ิ
่
ี
็
ื
ึ
ื
ื
้
สงแวดล้อมทยงยนของคณะสงฆ์ในพนทเมองร้อยเอด โดยยดหลกการวดส ี
ึ
เขียว ชุมชนสีเขียว ซ่งเป็นการบูรณาการท่จะช่วยก่อให้เกิดการบูรณาการ
ี
เช่อมโยงการพัฒนาจิตและปัญญาระหว่างผู้คนในชุมชนและวัดอันจะก่อให้
ื
เกิดการฟื้นฟูบทบาทวัดให้สามารถดารงอยู่ภายใต้สังคมเมืองได้อย่างย่งยืน
ั
�
ี
ี
ี
ื
ี
และเป็นพ้นท่ส่งเสริมสุขภาวะเมืองท่สาคญ ขณะทอีกปัจจัยท่สาคญทจะ
�
ั
ี
่
�
่
ั
ช่วยให้วัดสามารถฟื้นคืนได้ในบริบทเมืองคือการอาศัยเครือข่ายทางสังคม
เพ่อต่อยอดการเรียนรู้และการเสริมสร้างสุขภาวะองค์รวมท้งด้านกาย
ั
ื
จิตใจ สังคม และปัญญาเพื่อให้เกิดชุมชนและสังคมการเรียนรู้สมัยใหม่
จากที่กล่าวมาข้างต้นจะเห็นได้ว่า “ความเป็นเมือง ความเป็นสังฆะ
ความเป็นคน” สะท้อนให้เห็นความสัมพันธ์และความเช่อมโยงระหว่างชุมชน
ื
ี
และวัดท่มมาอย่างยาวนานถึงแม้จะมปรากฏการณ์ทางสงคมท่เป็นผลมาจาก
ี
ี
ี
ั
การกลายเป็นเมืองและสังคมสมัยใหม่ แต่การทวัดจะดารงอยู่ได้ในสภาวะ
ี
�
่
สมัยใหม่เช่นน้คือการปรับตัวให้เข้ากับบริบทของสังคม รวมไปถึงการใช้ทุน
ี
ี
ทางสังคมและทุนทางวัฒนธรรมท่ได้ส่งสมมาประยุกต์ใช้กับการปรับตัวของ
ั
�
ึ
พระพุทธศาสนาให้เข้ากับสภาพสังคมปัจจุบันได้มากข้น เช่น การทากิจกรรม
ี
สาธารณสงเคราะห์เชิงรุกกับชุมชน กิจกรรมทางศาสนาท่ตอบสนองกับ
่
ิ
ั
วฒนธรรมการบรโภคนยม และการใช้สอสมัยใหม่เพอการเผยแผ่พระธรรม
่
ื
ื
ิ
ึ
�
เป็นต้น จะช่วยให้วัดสามารถดารงอยู่ได้อย่างม่นคงและสามารถเป็นที่พ่ง
ั
ท้งทางใจและทางกายให้กับชุมชนเมืองท่อาศัยอยู่บริเวณรอบวัดได้อย่าง
ี
ั
เข้มแข็งและมีความยั่งยืน
�
สาหรับการกลับมาพิจารณาจากบทบาทของวัดกับเมืองใน
ื
สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด-19)
�
�
จะเห็นความสาคัญของการเก้อกูลท่องค์กรพระพุทธศาสนาได้ทาหน้าท ี ่
ี
ื
ช่วยเหลือและสนับสนุนการดูแลผู้ติดเชื้อจ�านวนมาก โดยเฉพาะในงานชิ้นนี้
ี
จะได้ช่วยสร้างข้อถกเถียงบทบาทขององค์กรพระพุทธศาสนาในพ้นท่เมือง
ื
คือวัดสุทธิวราราม แขวงยานนาวา เขตสาทร กรุงเทพมหานคร ในฐานะของ
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 13
ั

ี
ื
ี
�
พ้นท่ต้นแบบของการสร้างบทเรียนรู้ท่สาคัญในการบูรณาการงานสาธารณ
สงเคราะห์ของคณะสงฆ์ในสถานการณ์ร่วมสมัย ซ่งมีความสาคัญมาก
ึ
�
ี
�
ท่ามกลางความท้าทายแห่งยุคสมัยท่คณะสงฆ์ไทยกาลังเผชิญกับสายลมแห่ง
การเปลี่ยนแปลงทั้งจากภายในและภายนอกองค์กร การขับเคลื่อนกิจกรรม
ั
ี
ี
สาธารณสงเคราะห์ท่มุ่งเป้าหมายอยู่ท่สังคมโดยก้าวข้ามชนช้น ก้าวข้ามความ
แตกต่างทางศาสนา ก้าวข้ามพื้นที่แบบเส้นเขตการปกครอง ได้มีส่วนให้เกิด
การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางสังคมให้กับคณะสงฆ์ได้เป็นอย่างดี
ี
ั
ื
ั
ท้งน้ต้งแต่การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19ในประเทศไทย
ระลอกเดือนเมษายน พ.ศ. 2564 ที่มีแนวโน้มของการแพร่ระบาดที่รุนแรง
ึ
ิ
กว่ารอบที่ผ่านมา มีปริมาณผู้ติดเชื้อเพ่มสูงข้นหลายเท่าตัว โดยเฉพาะใน
ื
ี
ุ
�
เขตพ้นท่กรงเทพมหานครและปริมณฑล ส่งผลให้จานวนเตยงรองรับผู้ป่วย
ี
ื
�
โรคติดเช้อโควิด-19 มีจานวนไม่เพียงพอกับผู้ป่วย กรุงเทพมหานครจึงมีแนวคิด
ั
�
และการดาเนินการจัดต้งศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 เพ่อรอการส่งต่อผู้ป่วย
ื
ั
โควิดเข้ารักษาในโรงพยาบาล (Community Isolation: CI) ใน 6 กลุ่มเขตท่ว
ื
ี
พ้นท่กรุงเทพมหานคร โดยขอความร่วมมือการใช้พ้นท่ศูนย์กีฬา ศูนย์อาหาร
ี
ื
ศูนย์ปฏิบัติธรรม และวัด ในการเป็นพื้นส�าหรับการจัดตั้งศูนย์พักคอยผู้ป่วย
โรคติดเชื้อโควิด-19 เพื่อรองรับผู้ป่วยโรคติดเชื้อโควิด-19 ที่ถูกจัดกลุ่มเป็น
ั
ี
ผู้ป่วยสีเขียว โดยศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ต้นแบบท่ต้งอยู่ในวัดคือ
ึ
ศูนย์พักคอย วัดสะพาน เขตคลองเตย ซ่งเป็นศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19
ต้นแบบที่รองรับผู้ป่วยได้ 250 เตียง
วัดสุทธิวราราม ต้งอยู่บนถนนเจริญกรุง เขตสาทร กรุงเทพมหานคร
ั
ุ
ี
็
ุ
็
ุ
ั
ี
ปัจจบนมพระสธรตนบณฑต (สทตย์ อบอ่น) เป็นเจ้าอาวาส ได้เลงเหนถง ึ
ุ
ิ
ิ
ั
ั
ความยากลาบากของประชาชนในพ้นท่เขตกรุงเทพมหานคร โดยเฉพาะ
ี
�
ื
ิ
ื
ิ
ี
ประชาชนท่อาศัยในชุมชนรอบวัดเร่มมีผู้ป่วยโรคติดเช้อโควิด-19 เพ่มมาก
ข้น อีกท้งยังพบว่ามีผู้เสียชีวิตขณะยงอยู่ในท่พักเน่องจากไม่สามารถเข้าสู่
ึ
ั
ี
ื
ั
ระบบการรักษาของโรงพยาบาล จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรค
14 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ี
ื
ิ
ึ
ติดเช้อโควิด-19 ท่มีแนวโน้มเพ่มสูงข้น ทางคณะสงฆ์วัดสุทธิวรารามจึงม ี
�
แนวคิดการปรับพ้นท่และอาคารบางส่วนของวัด สาหรับการเป็นศูนย์พัก
ื
ี
�
ั
คอยสาหรับรองรับผู้ป่วยโรคติดเช้อโควิด-19 โดยการศึกษาต้นแบบการจัดต้ง
ื
ศูนย์พักคอยผู้ป่วยโรคติดเช้อโควิด-19 ภายในวัดจากวัดสะพาน เขตคลองเตย
ื
ท่เป็นศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ต้นแบบแห่งแรกของกรงเทพมหานคร
ี
ุ
ี
ื
เพ่อแยกผู้ติดเช้อกลุ่มสีเขียวท่ไม่มีอาการรุนแรง และไม่สามารถแยกกักตัว
ื
ท่บ้านจากคนในครอบครัวหรือคนในชุมชนให้มาพักรักษาก่อนถูกส่งเข้า
ี
�
ระบบการรักษาของโรงพยาบาล โดยวัดสุทธิวรารามได้ร่วมกับสานักงานเขต
สาทร กรุงเทพมหานคร จัดต้งศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 เพ่อส่งต่อ
ั
ื
ึ
เขตสาทรข้นโดยใช้อาคารศูนย์การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับการพัฒนา
ื
ื
สังคมของวัดสุทธิวรารามเป็นพ้นท่รองรับผู้ป่วยโรคติดเช้อโควิด-19
ี
จ�านวน 122 เตียง



























สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 15
ั

อารัมภบท : การจัดการ


ื
พ้นที่ภายในวัดสุทธิวราราม





ื
�
ื
ี
สาหรับการปรับพ้นท่ภายในวัดสุทธิวรารามเพ่อรองรับการจัด
ต้งศูนย์พักคอยผ้ป่วยโควด-19 เพ่อส่งต่อ (Community Isolation)
ิ
ั
ู
ื
วัดสุทธิวรารามใช้อาคารศูนย์การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคม
ึ
ึ
ั
ั
ซ่งต้งอยู่บริเวณประตูทางออกของวัด เป็นอาคารสูง 4 ช้น มีทางข้น-ลง
ึ
อาคารแยกเป็นด้านหน้า-หลัง และยังมีลิฟต์สาหรับข้นอาคารบริเวณ
�
ี
ึ
ด้านหลังซ่งทางวัดจัดเป็นพ้นท่สาหรับผู้ป่วยโดยเฉพาะและได้จัดแบ่ง
�
ื
การใช้พื้นที่แต่ละชั้นดังนี้
ชั้น 1 เดิมเป็นพื้นที่ของศาลาสวดอภิธรรมศาลา 1 และ 2 ปัจจุบัน
�
ิ
ื
ี
ได้ปรับปรุงให้เป็นพ้นท่สาหรับการเตรียมส่งของเคร่องใช้ท้งเคร่องอุปโภค
ั
ื
ื
บริโภคสาหรับผู้ป่วย และยังเป็นพ้นท่สาหรับรับของบริจาคจากประชาชน
ี
ื
�
�
ทั่วไปบริเวณด้านหน้า
ื
ช้น 2 จากเดิมเป็นพ้นท่ของศูนย์การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับ
ี
ั
การพัฒนาสังคม โดยมีลักษณะเป็นห้องประชุมขนาดใหญ่ของศูนย์ฯ ได้
�
ื
�
ปรับปรุงให้เป็นพ้นท่อานวยการสาหรับบุคลากรทางการแพทย์และจัดเป็น
ี
เตียงรองรับส�าหรับผู้ป่วยฉุกเฉินที่ต้องการออกซิเจน หรือมีระดับออกซิเจน
ลดลง จ�านวน 14 เตียง
ชั้น 3 ส�าหรับผู้ป่วยหญิง จ�านวน 52 เตียง
ื
ั
�
�
ช้น 4 สาหรับผู้ป่วยชาย จานวน 34 เตียง และเป็นเตียงเพ่อ
ั
รองรบพระภกษสามเณรท่ป่วยเป็นโรคโควด-19 จากการประสานงานของ
ิ
ี
ิ
ุ
โรงพยาบาลสงฆ์ จ�านวน 22 เตียง
16 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

อาคารศูนย์การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคม

นอกจากน้ทางคณะสงฆ์วัดสุทธิวรารามเล็งเห็นว่ายังมีผู้ติดเช้อ
ี
ื
บางส่วนท่ไม่สามารถเข้าระบบการรักษาของทางกรุงเทพมหานคร
ี
�
ึ
ั
ี
โดยเฉพาะกลุ่มแรงงานต่างชาติท่ทางานบริเวณสะพานปลา ซ่งต้งอยู่ตรงข้าม
ึ
�
วัดสุทธิวราราม โดยทางวัดพบว่ามีจานวนของผู้ติดเช้อเพ่มข้นจานวนมาก
�
ื
ิ
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 17
ั

ั
ึ
จึงได้ปรับอาคารตึกเก็บอัฐิซ่งต้งอยู่บริเวณด้านหลังเมรุเผาศพเป็นอาคารสูง
ี
ั
ื
ิ
ั
�
3 ช้น ให้เป็นพ้นท่สาหรับรองรับผู้ป่วยแรงงานข้ามชาติเพ่มเติมช้นละ
10 เตียง รวมเป็นจ�านวน 30 เตียง
ตึกเก็บอัฐิ หอฉัน
























ศูนย์การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคม

แผนผังวัดสุทธิวรารามกับการจัดการพื้นที่ศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19

เพื่อส่งต่อเขตส�านักอนามัยกรุงเทพมหานคร

การปรับพ้นท่ของวัดสุทธิวรารามสาหรับการบริหารจัดการศูนย์พัก
ื
ี
�
คอยผู้ป่วยโควิด-19 เพื่อส่งต่อที่ส�าคัญอีก 2 ส่วน คือ การจัดเตรียมอาหาร
สาหรับดูแลผู้ป่วยและการบริหารจัดการขยะติดเช้อจากศูนย์พักคอยผู้ป่วย
ื
�
โควิด-19 โดยวัดสุทธิวรารามด�าเนินการปรับพื้นที่ทั้ง 2 ส่วน ดังนี้
1) การจัดการด้านอาหาร วัดสุทธิวรารามได้ปรับพื้นที่อาคารหอฉัน
ของวัดเป็นพ้นท่สาหรับการประกอบอาหารให้กับผู้ป่วย และประกอบอาหาร
ื
�
ี
18 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ั
ื
ู
ั
�
�
ั
สาหรับนาไปมอบให้กบประชาชนท่พักอาศยในชุมชนรอบวดหรอผ้ท่แยก
ี
ี
กักตัวท่บ้าน (Home Isolation) อีกท้งยังเป็นพ้นท่สาหรับประชาชนหรือ
�
ื
ั
ี
ี
องค์กรต่าง ๆ ที่มีความประสงค์จะเป็นเจ้าภาพอาหารส�าหรับผู้ป่วยในแต่ละ
วัน โดยสาเหตุที่สามารถปรับพื้นที่อาคารหอฉันให้เป็นพื้นที่ประกอบอาหาร
ื
สาหรับผู้ป่วยได้ เน่องจากทางวัดสุทธิวรารามได้มีแนวปฏิบัติเร่องการแยกกัน
�
ื
ั
ื
ิ
ิ
้
ฉนภตตาหารให้กบพระสงฆ์ในช่วงสถานการณ์โรคตดเชอโควด-19
ั
ั
เพ่อเป็นการเว้นระยะห่างทางสังคมตามมาตรการด้านสาธารณสุข ซ่ง
ื
ึ
ั
ได้ดาเนินการมาต้งแต่เร่มมีการแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 ทาง
ื
ิ
�
วัดสุทธิวรามรามจึงสามารถปรับปรุงพื้นที่ของอาคารดังกล่าว เพื่อใช้ส�าหรับ
ประกอบอาหารส�าหรับผู้ป่วยในศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ได้
2) การจัดการระบบกาจัดขยะ วัดสุทธิวรารามได้จัดพ้นท่ท่อยู่
ี
ี
�
ื
ระหว่างศูนย์การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคมกับตึกเก็บอัฐิท ี ่
เป็นอาคารรองรับผู้ป่วยโรคติดเชื้อโควิด-19 ให้เป็นพื้นที่ส�าหรับการบริหาร
ื
�
จัดการขยะติดเช้อ โดยดาเนินการประสานงานกับทางกรุงเทพมหานคร
ในการเข้ามาจัดการขยะเป็นประจ�าทุกวัน





พื้นที่ส�าหรับบริหารจัดการขยะติดเชื้อเพื่อให้ทางกรุงเทพมหานคร

ด�าเนินการเก็บเป็นประจ�าทุกวัน


สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 19
ั

จิตอาสาวิถีพทธ : อาหารของชุมชน
ุ

ุ

วัดของชุมชน พระพทธศาสนาของชุมชน




�
�
สาหรับการดาเนินกิจกรรมด้านสาธารณสงเคราะห์ของ
วัดสุทธิวรารามที่เกิดขึ้นภายหลังสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อ
โควิด-19 ได้แสดงให้เห็นวิถีแห่งจิตอาสาผ่านการมุ่งเน้นการด�าเนินกิจกรรม
ตามสถานภาพและบทบาทของการเป็นพระสงฆ์ในสังคมไทย ซ่งแสดงให้
ึ
เห็นว่าการดาเนินกิจกรรมของวัดสุทธิวรารามไม่ได้มุ่งหวังผลตอบแทน
�
ี
หรือประโยชน์ส่วนตนแต่เป็นการรวมกลุ่มของพระสงฆ์และผู้ท่ต้องการ
�
สนับสนุนการทากิจกรรม นอกจากนี้การท่สังคมไทยเผชิญกับสถานการณ์
ี
ื
ึ
การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 ในระลอกท่ 4 ซ่งมีความรุนแรง
ี
และสร้างผลกระทบให้เกิดวิกฤตด้านสาธารณสุข สังคม และเศรษฐกิจมาก
ั
�
ี
ท่สุดนับต้งแต่มีการระบาดของโรคน้ การท่เครือข่ายการดาเนินงานของ
ี
ี
�
ื
วัดสุทธิวรารามสามารถดาเนินกิจกรรมด้านจิตอาสาวิถีพุทธได้อย่างต่อเน่อง
ถือเป็นจุดเด่นอีกประการหน่งท่สะท้อนให้เห็นการสามารถบรณาการภาค ี
ึ
ี
ู
�
ื
ี
เครอขายให้เข้ามาร่วมทากิจกรรมสาธารณสงเคราะห์ร่วมกันได้ อันท่จริง
่
ิ
ึ
การเกิดข้นของกิจกรรมจิตอาสาวิถีพุทธของคณะสงฆ์มักเร่มต้นจากความ
สมัครใจระดับปัจเจกบุคคล ซ่งในกรณีของวัดสุทธิวรารามเร่มต้นจากการท ่ ี
ึ
ิ
พระสุธีรัตนบัณฑิต เจ้าอาวาสวัดสุทธิวรารามเห็นว่าคณะสงฆ์วัดสุทธิวราราม
ุ
ี
ได้พ่งพาชมชนท่อยู่อาศัยใกล้เคียงวัดหรือแม้แต่ผู้คนในสังคมในการดูแล
ึ
วัดมาอย่างยาวนาน เม่อผู้คนในสังคมกาลังประสบความเดือดร้อน การ
�
ื
ท่สมาชิกของวัดสามารถดาเนินกิจกรรมต้งแต่การการทาโรงครัวตามดาร ิ
�
ั
�
�
ี
สมเด็จอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราชฯ สกลมหาปริณายก ในช่วงแรก
20 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ื
�
ุ
ของการแพร่ระบาดและยังดาเนินการอยู่มาถึงปัจจบันถอเป็นการแสดง
ี
ึ
ออกถึงความสัมพันธ์ทางสังคมและวัฒนธรรมของวัดและชุมชนท่มีการพ่งพา
อาศัยระหว่างกันมาโดยตลอด
ึ
ื
โดยเฉพาะเม่อสถานการณ์การแพร่ระบาดทวีความรุนแรงข้น
�
คณะสงฆ์วัดสุทธิวรารามได้เล็งเห็นว่าควรดาเนินการตรวจหาเช้อโควิด
ื
แบบ Antigen Test Kit หรือ ATK ให้กับผู้คนในชุมชนโดยรอบวัด และเกิด
ปรากฏการณ์ท่พระสงฆ์วัดสุทธิวรารามสวมใส่ชุดอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล
ี
(Personal Protective Equipment: PPE) ตรวจหาเชื้อให้กับคนในชุมชน
“พระไม่ท้งโยม” ถือได้ว่าเป็นอีกโครงการท่สาคัญท่เกิดข้นภายใต้สถานการณ์
ึ
ี
�
ี
ิ
ึ
�
การแพร่ระบาดและเป็นผู้กระทาการหน่งในกระบวนการช่วยเหลือสังคม
และผู้คนให้พ้นจากความทุกข์ทน โครงการดังกล่าวริเร่มจากคณะสงฆ์
ิ
วัดสุทธิวราราม และได้แพร่ขยายเครือข่ายพระไม่ท้งโยมไปในแต่ละจังหวัด
ิ
เพ่อช่วยเหลือประชาชนในสภาวะอยากลาบาก การทางานสู่ชุมชนเชิง
�
ื
�
รุกเหล่าน้จาเป็นต้องขยายเครือข่ายการทางานให้เกิดความย่งยืนผ่าน
�
ี
ั
�
ี
ื
คณะกรรมการชุมชนท่คอยเรียนรู้และตรวจหาเช้อให้กับคนในชุมชน รวม
ื
ไปถึงการประสานงานเพ่อติดต่อกับศูนย์พักคอยโดยตรง ในส่วนของผู้ม ี
�
ี
้
ิ
้
ั
็
�
�
ั
ั
ื
จตศรทธากถอเป็นกาลงสาคญในการดาเนนงานในครังน โดยสามารถแบ่ง
ิ
ออกเป็น 2 กลุ่มส�าคัญ ได้แก่ กลุ่มผู้มีจิตศรัทธาที่มีความสัมพันธ์ที่ดีกับวัด
และอาสาสมัคร จะเป็นไปในลักษณะของการบริจาคสิ่งของที่จ�าเป็นส�าหรับ
การดูแลผู้ป่วยติดเชื้อ และกลุ่มอาสาสมัครที่เคยเข้ารับการรักษากับศูนย์พัก
ี
ื
ี
ื
คอยเพ่อการส่งต่อจนหายดี กลุ่มน้จะกลับมาช่วยดูแลผู้ป่วยท่ติดเช้อรายใหม่
ตามความถนัดของแต่ละคน เช่น การช่วยจัดการเปล่ยนผ้าปูท่นอน และการ
ี
ี
ประกอบอาหาร เป็นต้น ดังนั้น จะเห็นได้ว่าการท�างานสาธารณสงเคราะห์
สาเร็จลุล่วงไปได้ด้วยการทางานท่อาศัยทุนทางสังคมในลักษณะของ
�
�
ี
ี
ั
ั
ู
ิ
ื
เครอข่ายความสมพนธ์ควบค่การจตอาสาสาธารณะทเข้ามามส่วนช่วยใน
่
ี
การเป็นก�าลังหลักในการด�าเนินงาน
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 21
ั

ี
อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางสถานการณ์ท่การแพร่ระบาดของโรคติด
�
ึ
ื
�
ี
เช้อโควิด-19 มีความรุนแรงมากข้น วัดจานวนมากท่เคยมีส่วนต่อการดาเนิน
ื
กิจกรรมสาธารณสงเคราะห์เพ่อช่วยเหลือผู้คน ได้ลดกิจกรรมหรือยกเลิกการ
�
�
ดาเนินกิจกรรมไปเน่องจากความจาเป็นด้านเศรษฐกิจและกาลังคนท่ไม่เอ้อ
�
ื
ี
ื
อานวยให้ดาเนินการในระยะยาว ดังน้นการท่วัดสุทธิวรารามสามารถดาเนิน
�
ี
�
�
ั
ื
กิจกรรมด้านสาธารณสงเคราะห์เพ่อช่วยเหลือความทุกข์ร้อนของผู้คนใน
�
สังคมไทยได้ในระยะยาวและรักษาความต่อเน่องสมาเสมอ จึงถือเป็นแนวทาง
ื
่
และบทเรียนท่ควรวิเคราะห์และแสดงให้เห็นความสัมพันธ์ท่มีต่อสังคมเป็น
ี
ี
ี
�
ั
�
ี
ื
ิ
อย่างย่ง ท้งน้เม่อพิจารณาการดาเนินงานของวัดสุทธิวรารามท่ดาเนินการ
เก่ยวกับงานสาธารณสงเคราะห์ท่เก่ยวกับสถานการณ์การแพร่ระบาดของ
ี
ี
ี
ั
โรคตดเชอโควด-19 สามารถแบ่งหน่วยการขบเคลอนกจกรรมออกเป็น
ื
ิ
้
ิ
่
ิ
ื
2 ส่วนส�าคัญคือ (1) ศูนย์พักคอยวัดสุทธิวราราม (2) โครงการพระไม่ทิ้งโยม
โดยรายละเอียดของกิจกรรมจะเป็นดังนี้
ั
ศูนย์พกคอยวัดสุทธิวราราม
ั
วัดสุทธิวรารามได้จัดต้งศูนย์การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับการ
�
ั
พฒนาสงคมมาตงแต่ปี พ.ศ. 2559 โดยมเป้าหมายสาคญประการหนงคอ
ั
ี
่
ื
ั
ึ
ั
้
เพ่อการส่งเสริมให้เกิดกิจกรรมการเรียนรู้ด้านพระพุทธศาสนาในกลุ่มเยาวชน
ื
ื
้
ุ
้
ั
ของโรงเรียนวดสทธิวราราม อกทงยงสามารถใช้พนทในการเผยแพร่องค์
ี
ั
ั
่
ี
ความรู้พระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคมท่ร่วมสมัย ส่งผลให้ตลอดระยะ
ี
ั
เวลา 5 ปีท่ผ่านมา พ้นท่ในส่วนของอาคารซ่งเป็นท่ต้งของศูนย์การเรียนรู้
ี
ื
ี
ี
ึ
ั
ั
ุ
ั
ึ
้
พระพทธศาสนากบการพฒนาสงคม จงถกพฒนาใหมความพรอมรองรบการ
้
ั
ี
ู
ั
จัดกิจกรรมโดยมีส่วนประกอบทั้งห้องประชุม ห้องพักที่เปิดให้ผู้มีภารกิจใน
กรุงเทพมหานครหรือมีรายได้น้อยพักฟรี และการส่งเสริมการเรียนรู้พระพุทธ
้
ั
่
ี
ิ
ุ
ศาสนาทก่อให้เกดสขภาวะดานต่าง ๆ ท้งนเม่อมสถานการณการแพร่ระบาด
ี
์
้
ี
ื
22 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ของโรคติดเชื้อโควิด-19 การด�าเนินกิจกรรมของวัดสุทธิวรารามระยะต้นจน
มาถึงก่อนสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อโควิด-19 ในระยะที่ 4
สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 กิจกรรมส�าคัญ

ั
ื
่
ื
ื
(1) การเปิดโรงครวเพอช่วยเหลือผู้เดอดร้อน กล่าวคือเม่อ
สถานการณการแพรระบาดของโรคตดเชอโควด-19 มความรนแรงขนชวงตน
ิ
ี
ึ
ุ
ิ
่
ื
์
้
้
่
้
ปี พ.ศ. 2563 สมเด็จอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราชฯ สกลมหาปริณายก
�
�
ได้มีบัญชาให้สานักงานเลขานุการสมเด็จพระสังฆราชเผยแพร่พระดาร ิ
ี
เม่อวันท่ 23 มีนาคม 2563 โดยเห็นว่าวัดเป็นศูนย์กลางของชุมชนคู่กับ
ื
�
ี
สังคมไทยมานับแต่โบราณตราบจนปัจจุบัน วัดไม่เพียงแต่เป็นท่พานัก
ของพระภิกษุสามเณร แต่ยังเป็นสถานสาธารณสงเคราะห์ของชุมชนด้วย
จึงสมควรท่จะให้วัดท่มีศักยภาพเพียงพอท่จะอนุเคราะห์ประชาชนผู้ประสบ
ี
ี
ี
�
�
ี
ี
ความยากลาบาก ดาเนินภารกิจตามบทบาทหน้าท่ท่ดารงอยู่นับแต่อดีตกาล
�
ี
จึงได้ประทานแนวทางให้ทุกวัดท่มีความพร้อมและกาลังความสามารถใน
�
ื
�
ั
การจัดต้งโรงทานจัดทาอาหารและมอบข้าวสารอาหารแห้งเพ่อช่วยเหลือ
ประชาชนที่ได้รับความเดือดร้อน จะเห็นได้ว่านับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาในส่วน
�
�
ของการดาเนินกิจกรรมโรงครัวของวัดสุทธิวรารามได้ดาเนินการมาอย่าง
ื
ื
ต่อเน่อง แม้ว่าสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 จะเบาบาง
ลงเป็นระยะ แต่คณะสงฆ์วดสทธวรารามได้ร่วมกบนกเรยนจตอาสาของ
ิ
ั
ุ
ั
ั
ิ
ี
โรงเรียนวัดสุทธิวรารามเปิดโรงครัวจิตอาสา เพ่อแจกอาหารให้กับผู้ท่ได้รับ
ี
ื
ความเดือดร้อนบริเวณหน้าวัดสุทธิวรารามทุกวันหยุดเสาร์และอาทิตย์เป็น
ประจ�าทุกสัปดาห์มาอย่างต่อเนื่อง
ื
ื
ท้งน้เม่อมีสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 ใน
ี
ั
ระลอกที่ 4 ตั้งแต่เดือนเมษายน พ.ศ. 2564 เป็นต้นมา กิจกรรมในส่วนของ
ื
โรงครัววัดสุทธิวรารามได้กลายเป็นพ้นท่ของการก่อตัวของเครือข่ายจิตอาสา
ี
ึ
ี
�
ท่มีสมาชิกสาคัญร่วมกัน 3 ฝ่าย ได้แก่ ส่วนท่หน่งคณะสงฆ์ของวัดสุทธิวราราม
ี
แม่ครัว และผู้ปฏิบัติงานของวัดสุทธิวราราม ส่วนที่สองคือครู ศิษย์เก่า และ
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 23
ั

ี
นักเรียนจิตอาสาของโรงเรียนวัดสุทธิวราราม และส่วนท่สาม สมาชิกในชุมชน
ี
ี
ท่อยู่บริเวณวัดสุทธิวรารามท่เข้ามาร่วมกันเป็นจิตอาสาท้งการสนับสนุน
ั
�
�
ื
�
งบประมาณและพละกาลังในการมาทาโรงครัวเพ่อทาอาหารช่วยเหลือ
�
ี
ิ
ผู้เดือดร้อน การท่วัดสุทธิวรารามได้ตัดสินใจเร่มดาเนินการพัฒนาอาคารศูนย์
�
การเรียนรู้พระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคมให้เป็นศูนย์พักคอยสาหรับ
ผู้ป่วยติดเชื้อโรคโควิด-19 ตั้งแต่วันที่ 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 เป็นต้นมา
ได้ส่งผลให้โรงครัวของวัดสุทธิวรารามต้องรับผิดชอบการดูแลอาหารให้กับ
ี
บุคลากรทางสาธารณสุขและผู้ท่มาอาศัยอยู่ในศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19
�
ั
ั
ื
ท้ง 3 ม้ออาหารต่อวัด ดังน้นหากพิจารณาการดาเนินกิจกรรมการเปิดโรงครัว
เพื่อช่วยเหลือผู้เดือดร้อนได้สะท้อนให้เห็นลักษณะจิตอาสาวิถีพุทธที่เกิดขึ้น
ี
ื
ี
จากกลุ่มพระสงฆ์ของวัดท่เห็นว่าอาหารเป็นปัจจัยพ้นฐานท่วัดจะมีส่วนช่วย
ู
ั
ู่
ึ
ุ
ลดค่าใช้จ่ายของผ้คนท่เดอดร้อนอยในสงคมได้ จงได้รวมตวจากกล่มพระสงฆ ์
ั
ี
ื
�
�
ี
และผู้มีจิตศรัทธาท่จานวนไม่มากมาร่วมทากิจกรรมโรงครัวช่วยเหลือผู้คนใน
สงคมจนกลายเป็นอกหนงกิจกรรมท่สะท้อนการแบ่งปันของพระสงฆ์และ
ึ
ี
ี
ั
่
�
ี
�
ั
ชุมชนในสถานการณ์ท่สังคมไทยกาลังเผชิญความยากลาบากท้งเศรษฐกิจ
และสาธารณสุข



ั
พระสงฆ์วัดสุทธิวรารามจัดต้งโรงครัวจิตอาสามาเป็นระยะเวลากว่า 5 เดือน

24 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

(2) การบริจาคถุงยังชีพ กล่าวคือการดาเนินกิจกรรมของ
�
ื
วัดสุทธิวรารามในช่วงการแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 ในปี พ.ศ. 2563
ได้ดาเนินกิจกรรมบรรจุถุงยังชีพท่เกิดข้นจากการสนับสนุนปัจจัยในการ
ึ
�
ี
ด�าเนินงานจากพระสงฆ์ของวัดสุทธิวราราม ซึ่งจะเน้นการแจกจ่ายถุงยังชีพ
ท่มีอาหารและอุปกรณ์ท่ผู้ประสบความเดือดร้อนต้องใช้ในระยะของวิถีชีวิต
ี
ี
ี
ี
ื
ปกติใหม่ โดยพ้นท่ของการบริจาคถุงยังชีพยังเน้นอยู่ท่ชุมชนใกล้เคียงกับ
�
วัดสุทธิวรารามเป็นหลัก สาหรับการดาเนินกิจกรรมบริจาคถุงยังชีพของ
�
วัดสุทธิวรารามในระยะแรกของสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติด
ี
ื
�
เช้อโควิด-19 จะเน้นดาเนินการทุกสัปดาห์เพ่อบรรเทาทุกข์ให้กับผู้ท่ได้รับ
ื
ื
ความเดือดร้อน แต่เม่อระยะเวลาผ่านไปจนสถานการณ์ของการแพร่ระบาด
ระลอกแรกและระลอกท่สองลดความรุนแรงของการแพร่ระบาดลง กิจกรรม
ี
การบริจาคถุงยังชีพก็ไม่ได้มีการด�าเนินกิจกรรมต่อเนื่องอีก
�
(3) การจัดตู้พระธรรมปันสุข กล่าวคือการดาเนินกิจกรรมของ
ี
ึ
ี
วัดสุทธิวรารามท่ถือเป็นส่วนหน่งจากกิจกรรมท่อยู่ในกระแสสังคมช่วง
ื
ื
การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโรคติดเช้อโควิด-19 ในปี พ.ศ. 2563 คือการจัด
ตู้พระธรรมปันสุขโดยการจัดต้งตู้ลักษณะคล้ายตู้อาหารท่จะมีส่งของเคร่อง
ั
ี
ื
ิ
ี
ั
ใช้โดยเฉพาะอาหารท่มีท้งอาหารสดท่มาจากการบิณฑบาตของพระสงฆ์ใน
ี
วัดสุทธิวรารามและการเข้ามาบริจาคของผู้มีจิตศรัทธาต่อวัดสุทธิวราราม
ั
ั
้
ู
ี
ั
ุ
ี
่
ี
่
้
ี
ิ
ทต้องการสนบสนนกจกรรมเช่นน รวมทงยงมการใส่อาหารแห้งทผ้ประสบ
ความเดือดร้อนจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อโควิด-19 จะ
�
สามารถเก็บไว้ใช้ประโยชน์ครัวเรือนได้ อย่างไรก็ตามการดาเนินกิจกรรม
ี
ตู้พระธรรมปันสุขของวัดสุทธิวรารามก็ยุติลงจากการท่สถานการณ์ของการ
แพร่ระบาดระลอกแรกและระลอกท่สองลดความรุนแรงของการแพร่ระบาด
ี
ี
ี
ั
�
ลง ท้งน้ข้อสังเกตท่สาคัญประการหน่งคือการดาเนินกิจกรรมจิตอาสาวิถีพุทธ
�
ึ
�
ี
ั
ท่พระสงฆ์เร่มดาเนินการโดยเห็นประโยชน์ของส่วนร่วมเป็นท่ต้ง ยังจาเป็น
ี
ิ
�
ท่จะต้องอาศัยเครือข่ายการดาเนินกิจกรรมเพ่อสามารถสนับสนุนให้การ
�
ื
ี
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 25
ั

ั
�
ี
ื
ั
�
ดาเนินงานมีความต่อเน่อง ท้งน้เครือข่ายการดาเนินเป็นได้ท้งลักษณะองค์กร
ุ
ุ
ี
ิ
้
่
ั
่
ั
ชมชน หนวยงานภาครฐ หรือเจ้าคณะปกครองทสามารถสนบสนนใหภารกจ
สาธารณสงเคราะห์เกิดความยั่งยืนขึ้น
ื
ี
การท่สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 มีความ
รุนแรงมากข้นหลังจากเดือนเมษายน พ.ศ. 2564 เป็นต้นมา คณะสงฆ์
ึ
วัดสุทธิวรารามเร่มตระหนักถึงสถานการณ์ของผู้คนในชุมชนท่มีจานวน
ิ
ี
�
้
ื
การติดเชอและเร่มมีภาวะเปาะบางทางสังคมมากขน สถานการณ์ดังกล่าว
ิ
ึ
้
ั
สะท้อนท้งจากภาพใหญ่ของสังคมคือระบบโครงสร้างใหญ่ของสังคมท ่ ี
เก่ยวข้องกับการปฏิบัติงานในระบบการแพทย์และสาธารณสุขในสภาวะ
ี
วิกฤติ โดยที่เริ่มมีข่าวสารเกี่ยวกับโรงพยาบาลทั้งโรงพยาบาลรัฐหรือเอกชน
ี
ื
ื
ไม่สามารถรองรับผู้ป่วยท่ติดเช้อด้วยโรคติดเช้อโควิด-19 ได้ เน่องจากม ี
ื
ั
จานวนเตียงรองรับผู้ป่วยไม่เพียงพอ อีกท้งภาครัฐเร่มแก้ไขสถานการณ์
ิ
�
ื
เฉพาะหน้าด้วยการวางระบบโรงพยาบาลสนามเพ่มเพ่อแก้ไขสถานการณ์
ิ
ิ
�
ท่โรงพยาบาลไม่สามารถรองรับผู้ป่วยได้ จนเร่มมีการประกาศให้สามารถทา
ี
การแยกกักในชุมชน (Community Isolation) โดยให้องค์กรอื่นที่ไม่อยู่ใน
ระบบสาธารณสุข เช่น สถาบันการศึกษา สถาบันทางศาสนา องค์กรปกครอง
่
ั
ุ
ี
ิ
็
้
่
สวนทองถน เปนตน เขามามสวนรวมในการจดการระบบสาธารณสขทสามารถ
่
้
้
่
ี
่
ยืนเป็นหลักในการรับสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19
ื
คร้งน้ได้ เพราะฉะน้นในส่วนของคณะสงฆ์จึงเร่มดาเนินกิจกรรมแบบจิต
ั
ี
ิ
�
ั
ี
อาสาคือ วัดท่มีความพร้อมเชิงสถานท่หลายแห่งได้ประกาศร่วมมือกับหน่วย
ี
งานภาครัฐเพื่อจัดตั้งเป็นศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 เพื่อแก้ไขสถานการณ์
ี
�
ิ
เฉพาะหน้าให้ได้รวดเร็วท่สุด โดยวัดสุทธิวรารามเร่มดาเนินการเป็นศูนย์
พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 อย่างเป็นทางการวันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2564

26 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

วันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2564 เพจ Facebook วัดสุทธิวราราม
เผยแพร่ข้อความขอบพระคุณและอนุโมทนา

ผู้สนับสนุนกิจกรรมในโอกาสที่ด�าเนินกิจกรรมาได้ครบ 100 วัน



�
ิ
ิ
่
ุ
(4) ศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 จดเรมต้นของการดาเนนการ
ี
กิจกรรมศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ดาเนินมาต้งแต่วันท่ 10 กรกฎาคม
�
ั
พ.ศ. 2564 โดยคณะสงฆ์วัดสุทธิวรารามเห็นว่าสถานการณ์การแพร่ระบาด
ื
ึ
ของโรคติดเช้อโควิด-19 มีความรุนแรงมากข้นจนอาจส่งผลกระทบต่อสภาพ
ชุมชนรอบวัดให้สามารถรองรับการแยกตัวของผู้ป่วยได้ จึงได้ประสานงาน
ี
�
ั
กบสานกอนามัย กรุงเทพมหานคร โดยมโรงพยาบาลเจริญกรุงประชารักษ์
ั
�
และโรงพยาบาลเลิศสินเข้ามาเป็นเครือข่ายในการร่วมวางแผนดาเนินศูนย์
พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ร่วมกัน ส�าหรับบทบาทของวัดสุทธิวรารามในระยะ
เตรียมการเพ่อจัดทาศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ได้มุ่งเน้นไปท่การจัดเตรียม
ื
�
ี
ี
ั
ี
สถานท่ ท้งการทาความสะอาด การเปลี่ยนแปลงสถานท่ให้เหมาะสมต่อการ
�
เข้าพักของผู้ป่วย และการปรับปรุงระบบการจัดการด้านสุขอนามัยให้เตรียม
ความพร้อมรองรับการเข้ามาบริหารจัดการของบุคลากรด้านสาธารณสุขท ่ ี
ส�านักอนามัย กรุงเทพมหานครจะได้รับผิดชอบพื้นที่ต่อไป
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 27
ั

�
นอกจากการเตรียมการในมิติกายภาพแล้ว การทาความเข้าใจ
�
�
�
ผู้นาชุมชนถือว่ามีความสาคัญต่อการสร้างการยอมรับและดาเนินกิจกรรม
ศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 เป็นไปด้วยความเรียบร้อยได้ คณะสงฆ์
ั
�
วัดสุทธิวรารามได้เชิญผู้นาชุมชนท้ง 24 ชุมชนในเขตสาทร โดยร่วมมือกับ
สานกงานเขตสาทรมาประชุมหารอแนวทางเพ่อกาหนดรูปแบบทเหมาะสม
ี
่
�
ั
ื
�
ื
ของการสร้างความร่วมมือในการดาเนินกิจกรรมศูนย์พักคอยผู้ป่วย
�
ี
�
�
โควิด-19 จากการดาเนินกิจกรรมท่เป็นระบบและมีเครือข่ายการดาเนินงาน
ที่สามารถบูรณาการหน้าที่ของการสนับสนุนกิจกรรมได้ดี ส่งผลให้ภายหลัง
จากการประชุมร่วมกับผู้นาชุมชน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความม่นคง
�
ั
ึ
ี
ของมนุษย์ได้ประสานความร่วมมือไปยังกลุ่มแพทย์ชนบทท่เดินทางข้นมา
ช่วยคัดกรองผู้ป่วยในกรุงเทพมหานคร ให้เข้าตรวจเชิงรุกชุมชนในเขตสาทร
ื
�
24 แห่ง จนสามารถคัดกรองผู้ติดเช้อได้จานวนประมาณ 360 คนจาก
การตรวจเชื้อ 3,000 กว่าคน ภายหลังจากมีตัวเลขที่ชัดเจนเกี่ยวกับผู้ติดเชื้อ
โควิด-19 ในชุมชนเขตสาทรทั้ง 24 ชุมชนเรียบร้อยแล้ว การด�าเนินกิจกรรม
�
ั
ึ
ิ
ั
ี
ู
ู
ู
ั
ิ
ศนย์พกคอยผ้ป่วยโควด-19 จงมความชดเจนว่าจะเปิดให้บรการสาหรบผ้ท ี ่
ี
ติดเช้อแต่ไม่มีอาการและต้องอาศัยอยู่ในพ้นท่เขตสาทรเป็นหลัก จากนโยบาย
ื
ื
ี
ื
ดังกล่าวได้ส่งผลให้เกิดปัญหาการท่ประชากรแฝงท่เข้ามาอาศัยเพ่อประกอบ
ี
อาชีพหรืออพยพจากต่างจังหวัดเข้ามาอยู่ในกรุงเทพมหานครไม่สามารถ
เข้ารับการรักษาได้ จึงได้มีการหารือระหว่างวัดสุทธิวรารามและผู้บริหาร
ื
ี
�
ของสานักอนามัย กรุงเทพมหานคร เก่ยวกับการรับผู้ป่วยท่ต้องการพ้นท่ ี
ี
ในการแยกออกจากชุมชนหรือครัวเรือนให้ได้รับเข้าพักท่ศูนย์พักคอยผู้ป่วย
ี
ื
�
ี
ื
โควิด-19 เพ่อไม่สร้างให้เกิดความเส่ยงในการขยายจานวนผู้ติดเช้อให้มาก
ย่งข้น ปัจจุบันศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ครอบคลุมพ้นท่ในวัดสุทธิวราราม
ี
ึ
ิ
ื
ุ
่
ี
ื
ี
ี
ื
ื
ู
2 พ้นท่กล่าวคอ พ้นท่ท 1 อาคารศนย์การเรยนร้พระพทธศาสนากบ
ั
ู
ี
การพัฒนาสังคมในพื้นที่ 4 ชั้น และพื้นที่ที่ 2 อาคารด้านหลังวัดเปิดให้กับ
กลุ่มแรงงานข้ามชาติที่เป็นผู้ป่วยโรคติดเชื้อโควิด-19
28 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ี
�
การดาเนินกิจกรรมศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 แห่งน้ ส่งผลให้
�
ิ
วัดสุทธิวรารามมีส่วนสาคัญต่อการรับผิดชอบด้านอาหารและส่งของ
ื
ื
ี
เคร่องใช้ท่จาเป็น เน่องจากบุคลากรและอุปกรณ์ทางการแพทย์จะมีหน่วยงาน
�
�
ั
ด้านสาธารณสุขท้งสานักอนามัย กรุงเทพมหานคร กรมควบคุมโรค และ
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุขให้การสนับสนุน ทั้งนี้การแสดงให้เห็นถึง
การมีจิตอาสาท่จะช่วยเหลือสังคมของคณะสงฆ์และสมาชิกวัดสุทธิวราราม
ี
�
ี
เป็นกระบวนการดาเนินกิจกรรมท่แสดงให้ว่าวิถีทางของการช่วยเหลือ
�
สังคมไม่ได้จากัดอยู่ที่สถานะหรือบทบาททางสังคม แม้ว่าต้องรับผิดชอบ
ู
้
ุ
ื
อาหารทกมอตลอดระยะเวลาของการดาเนนกจกรรมศนย์พกคอยผ้ป่วย
�
ั
ิ
ิ
ู
ี
�
โควิด-19 แต่การดาเนินกิจกรรมน้กลับได้รับการสนับสนุนอย่างเต็มความ
ร่วมมือจากพระสงฆ์และสามเณรภายในวัดสุทธิวราราม
นอกจากน้การได้รับโอกาสเข้ามาทาข้อมูลในส่อมวลชนแขนงต่าง ๆ
�
ี
ื
ถึงบทบาทของการดาเนินงานสาธารณสงเคราะห์ยังช่วยให้มีผู้คนในสังคมอีก
�
�
จานวนมากเข้ามาร่วมสนับสนุนการดาเนนงานช่วยเหลอผ้ได้รบผลกระทบ
ั
ิ
ื
ู
�
ื
จากการระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 จนกล่าวได้ว่าในแต่ละวันจะมีผู้มา
�
ิ
บริจาคอาหาร ส่งของอุปโภค บริโภค รวมท้งยารักษาโรคเป็นจานวนมาก ซ่งม ี
ั
ึ
ั
ั
ิ
ุ
้
�
ส่วนต่อการแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายทวดสทธวรารามได้ดาเนนการมาตงแต่
ิ
่
ี
ิ
ั
ู
ระยะแรกของการเปิดศนย์พกคอยผ้ป่วยโควด-19 อย่างไรกตามพลงจต
ั
็
ิ
ู
ื
ั
�
อาสาของสมาชิกวัดสุทธิวราราม แรงกายและความเช่อม่นต่อการดาเนิน
ี
�
ื
กิจกรรมเพ่อสังคมยังมีความสาคัญในการขับเคล่อนกิจกรรมเช่นเดยวกับ
ื
ี
�
ปัจจัยทางเศรษฐกิจท่สนับสนุนให้การดาเนินกิจกรรมศูนย์พักคอยผู้ป่วย
โควิด-19 ดาเนินการไปได้อย่างต่อเน่อง จึงจะเห็นได้ว่าในระยะของการดาเนินงาน
�
ื
�
ศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 แห่งน้ พระสงฆ์วัดสุทธิวรารามมีภารกิจท่ต้อง
ี
ี
ร่วมรับผิดชอบกิจกรรมสาธารณสงเคราะห์ในการช่วยเหลือและแบ่งเบาความ
ทุกข์ร้อนของผู้คนในสังคมจากการเผชิญกับสถานการณ์การแพร่ระบาดของ
โรคติดเชื้อโควิด-19 ควบคู่ไปกับการปฏิบัติศาสนกิจของสงฆ์ไปด้วยเช่นกัน
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 29
ั

พระสุธีรัตนบัณฑิต เจ้าอาวาสวัดสุทธิวราราม
แจกอาหารช่วยเหลือผู้คนบริเวณวัดสุทธิวราราม



ื
(5) พ้นท่กลางสาหรับบริจาคส่งของไปยังชุมชนท่เดือดร้อน กล่าว
ี
ี
ิ
�
�
่
ี
ี
ั
ั
คือการท่วดสุทธิวรารามได้เป็นพ้นทสาธารณะท่สาคญของการเป็นต้นแบบ
ื
ี
ในการด�าเนินกิจกรรมสาธารณสงเคราะห์ที่สามารถบูรณาการเครือข่ายทาง
สังคมท่เก่ยวข้องกับการขับเคล่อนการแบ่งเบาสถานการณ์การแพร่ระบาด
ื
ี
ี
ของโรคติดเชื้อโควิด-19 ในระลอกที่ 4 ร่วมกับหน่วยงานต่าง ๆ เป็นอย่างดี
ั
�
ส่งผลให้หน่วยงานภาครัฐ หน่วยงานภาคเอกชน ร่วมท้งผู้มีจิตศรัทธาจานวน
�
ี
มากได้เข้ามาบริจาคส่งของในการสนับสนุนกิจกรรมท่วัดสุทธิวรารามดาเนิน
ิ
การ ผลที่ตามมาประการหนึ่งคือจ�านวนของสิ่งของบริจาคมีจ�านวนมากเกิน
�
ี
กว่าความจาเป็นท่วัดสุทธิวรารามจะสามารถใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดได้
�
ั
ดังน้นในส่วนของการส่งต่อสิ่งของบริจาค ได้เร่มต้นการดาเนินกิจกรรมโดย
ิ
มุ่งเน้นพ้นท่ดูแลชุมชนใกล้เคียงวัดสุทธิวรารามและชุมชนในกรุงเทพมหานคร
ื
ี
ิ
�
ี
จะเห็นได้ว่าจากจุดเร่มต้นของการดาเนินกิจกรรมท่ต้องการดูแลชุมชนท ่ ี
30 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ี
ี
ื
อยู่ในพ้นท่ใกล้เคียงกับวัดสุทธิวราราม ส่งผลให้ในสถานการณ์ท่มีการแพร่
�
ื
ื
�
ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 มีความผู้ติดเช้อจานวนมาก จาเป็นต้องอาศัย
ื
ั
อาหาร เคร่องอุปโภคบริโภค รวมท้งยารักษาโรคเพื่อบรรเทาสถานการณ์
ความเจ็บปวด วัดสุทธิวรารามได้ท�าหน้าที่ในการเป็นพื้นที่รับบริจาคสิ่งของ
่
ุ
่
ั
ื
่
ั
เพอกระจายไปยงชมชนทจาเป็นต้องรบสงของไปดาเนนชวต สาหรบชมชน
ุ
�
�
ี
ิ
ั
ิ
ี
ิ
�
ใกล้เคียงวัดสุทธิวรารามและชุมชนในกรุงเทพมหานครที่ประสบปัญหาท้ง
ั
�
ื
�
�
จากจานวนผู้ติดเช้อท่มีจานวนมากข้น จนจาเป็นต้องหาอาหารและยารักษา
ึ
ี
โรคไปมอบให้กับครัวเรือนท่กาลังประสบปัญหา จะเห็นได้ว่าวัดสุทธิวราราม
�
ี
ื
ได้ดาเนินกิจกรรมสนับสนุนอาหาร เคร่องอุปโภคบริโภค และยารักษาโรค
�
โดยการสนับสนุนเกิดข้นจากท้งจากโรงครัวของวัดสุทธิวรารามและ
ึ
ั
ี
ผู้มีจิตศรัทธาเข้ามาสนับสนุน นอกจากท่กล่าวไปในข้างต้นจะเห็นได้ว่า
วัดสุทธิวรารามยังได้ดาเนินกิจกรรมส่งต่ออุปกรณ์ทางการแพทย์ไปยังชุมชน
�
�
ในกรุงเทพมหานครท่ผู้นาชุมชนมีความพร้อมจะดาเนินกิจกรรมศูนย์แยกกัก
ี
�
ในชุมชน (Community Isolation) เช่น เครื่องตรวจวัดไข้ หน้ากากอนามัย
เครื่องวัดออกซิเจนที่ปลายนิ้ว แอลกอฮอล์ฆ่าเชื้อ เป็นต้น
ขณะท่ในระยะหลังการแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 มีจานวน
ี
ื
�
ิ
ี
ื
เพ่มมากข้นและขยายตัวไปยังพ้นท่ต่างจังหวัด วัดสุทธิวรารามได้ให้การ
ึ
ั
สนับสนุนการจัดต้งศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ของมหาวิทยาลัยมหาจุฬา
ื
ี
ลงกรณราชวิทยาลัยในหลายพ้นท่ อาทิ วิทยาลัยสงฆ์กาญจนบุรี วิทยาลัย
สงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี เป็นต้น อีกท้งยังร่วมมือกับคณะสงฆ์จังหวัด
ั
ี
ั
ขอนแก่น คณะสงฆ์จงหวัดเชยงราย และคณะสงฆ์จงหวัดล�าปาง ในการส่งต่อ
ั
ี
ี
�
ื
อุปกรณ์การดาเนินกิจกรรมช่วยเหลือชุมชนในพ้นท่ต่างจังหวัดท่ต้องการ
ี
อุปกรณ์ไปช่วยเหลือผู้ท่ประสบปัญหาความเดือดร้อนจากสถานการณ์การ
แพร่ระบาดของโรคติดเชื้อโควิด-19 อีกด้วย ทั้งนี้การท�าหน้าที่และบทบาท
ื
ี
ิ
ี
ในฐานะพ้นท่กลางของการบริจาคส่งของไปยังชุมชนท่เดือดร้อนได้แสดง
เห็นมิติของการสามารถบูรณาการเครือข่ายการดาเนินกิจกรรมท่มีคณะสงฆ์
�
ี
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 31
ั

ให้การสนับสนุนหลัก โดยมีองค์กรภาคเอกชน องค์กรภาครัฐเข้ามาร่วมมือ
�
�
ี
ึ
สร้างเครือข่ายการดาเนินงานให้มีความเข้มแข็งมากข้น ประเด็นท่สาคัญ
และแสดงให้เห็นการเรียนรู้ที่น่าสนใจอีกประการหนึ่งคือ วัดสุทธิวรารามได้
ั
ั
็
ั
ี
่
ขยายต่อแรงบนดาลใจให้กบคณะสงฆ์ในพนทต่าง ๆ เหนศกยภาพและจต
ิ
ื
้
ี
อาสาวิถีพุทธท่สามารถมีส่วนต่อการช่วยแบ่งเบาความทุกข์ร้อนของผู้คนใน
�
ี
ื
ี
สังคมได้ ถือเป็นคุณค่าท่สาคัญในบทบาทท่เป็นพ้นท่กลางของการบูรณาการ
ี
ื
เครือข่ายการส่งต่อส่งของบริจาคคร้งน้ เน่องจากเป็นการแสดงให้เห็นว่าการ
ี
ิ
ั
ี
ิ
�
ดาเนินกิจกรรมน้ของวัดสุทธิวรารามไม่ได้ส่งต่อเฉพาะส่งของบริจาค อาหาร
และยารักษาโรคเท่าน้น แต่ยังมีส่วนสาคัญในการส่งต่ออุดมการณ์จิตอาสาวิถ ี
ั
�
พุทธที่มุ่งเน้นการช่วยเหลือสังคมบนพื้นที่ของความเสียสละและความสมัคร
ใจในการด�าเนินกิจกรรมอีกด้วย













พระอุดมบัณฑิต รองเจ้าคณะภาค 6 วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
มอบสิ่งของบริจาคจากวัดสุทธิวราราม

แก่ชุมชนชาวต�าบลศรีโพธิ์เงิน อ�าเภอป่าแดด จังหวัดเชียงราย



32 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

โครงการพระไม่ทิ้งโยม



โครงการ “พระไม่ท้งโยม” เป็นการดาเนินกิจกรรมของคณะสงฆ์
�
ิ
ี
ื
วัดสุทธิวรารามเพ่อช่วยเหลือประชาชนในช่วงท่การแพร่ระบาดของโรค
ื
ติดเช้อโควิด-19 ของประเทศไทยในช่วงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2564
ื
ึ
มีแนวโน้มเพ่มสูงมากข้น โดยในช่วงกลางเดือนกรกฎาคมมีผู้ติดเช้อต่อวัน
ิ
ใกล้เคียง 10,000 คน อีกทั้งระบบสาธารณสุขอย่างโรงพยาบาลในเขตสาทร
ิ
ื
ี
เร่มประสบปัญหาความไม่เพียงพอของเตียงท่จะรองรับผู้ป่วยโรคติดเช้อ
โควิด-19 พระสุธีรัตนบัณฑิต (สุทิตย์ อบอุ่น) เจ้าอาวาสวัดสุทธิวรามราม
และพระมหาพร้อมพงศ์ ปภสฺสรจิตฺโต ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสุทธิวราราม จึงมี
ื
ี
ี
แนวคิดท่จะปรับพ้นท่ของวัดและปรับบทบาทของคณะสงฆ์วัดสุทธิวราราม
�
�
ให้มีการทางานช่วยเหลือเชิงรุกสาหรับประชาชนและชุมชนท่ได้รับ
ี
ผลกระทบจากโรคติดเชื้อโควิด-19 ในบริเวณใกล้เคียงกับวัด
นอกจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 และ
ื
ิ
ื
ึ
ื
จานวนผู้ติดเช้อในระดับประเทศท่เพ่มสูงข้นอย่างต่อเน่อง ประชาชนท ่ ี
ี
�
�
อาศัยในชุมชนรอบวัดสุทธิวราราม และเป็นอีกหน่งในปัจจัยท่ทาให้คณะ
ึ
ี
�
ุ
สงฆ์วัดสทธวรารามเล็งเห็นถงความสาคญในการทางานเชิงรกเพอช่วยลด
ึ
�
ั
ุ
่
ื
ิ
ื
่
ึ
ี
ึ
ื
ความรุนแรงท่จะเกิดข้นอกช่องทางหน่ง เนองจากในช่วงเดอนกรกฎาคม
ี
ี
มีประชาชนท่อาศัยในชุมชนรอบวัดสุทธิวราราม และเป็นโยมท่ตักบาตร
ี
พระสงฆ์วัดสุทธิวราราม เสียชีวิตจากโรคติดเชื้อโควิด-19 จ�านวน 2 คน อีก
ื
ท้งเวลาท่พระสงฆ์บิณฑบาตยังได้รับข้อมูลว่ามีประชาชนท่เป็นผู้ติดเช้อใน
ี
ี
ั
ี
ชุมชน โดยเป็นท้งผู้ที่อาศัยในห้องพักร่วมกับครอบครัวท่ไม่สามารถแยก
ั
ื
ื
ี
ี
กักตัวได้ เป็นผู้สูงอายุท่เป็นกลุ่มเส่ยงเน่องจากใกล้ชิดกับผู้ติดเช้อและยังได้รับ
ั
ั
ี
การตรวจหาเช้อ อีกท้งยังมีบางครอบครัวท่มีการติดเช้อร่วมกันท้งครอบครัว
ื
ื
ิ
ี
คณะสงฆ์จึงริเร่มการปรับพ้นท่วัดให้เป็นศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ตาม
ื
ท่ได้กล่าวไปในข้างต้น เม่อการดาเนินงานของศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19
ี
�
ื
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 33
ั

ุ
ั
ุ
ุ
ได้รบการสนับสนนจากบคลากรด้านสาธารณสขของโรงพยาบาลเจริญกรุง
ื
ี
ประชารักษ์ ในการดูแลผู้ติดเช้อท่มีอาการไม่รุนแรง คณะสงฆ์วัดสุทธิวราราม
�
นาโดยพระมหาพร้อมพงศ์ ปภสฺสรจิตฺโต ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสุทธิวราราม
ี
ี
ิ
และกลุ่มอาสาสมัครท่มาช่วยงานท่วัดสุทธิวราราม จึงริเร่มการช่วยเหลือ
ุ
่
ประชาชนทอาศัยในชมชนบรเวณรอบวัดโดยมวตถประสงค์เพอการตรวจ
ี
ื
ุ
ิ
ี
ั
่
ื
ื
�
ี
หาเช้อและนาเคร่องอุปโภคบริโภคไปมอบให้กับประชาชนจนกลายเป็นท่มา
ของโครงการพระไม่ทิ้งโยม
(1) กิจกรรมลงพื้นที่เชิงรุกเพื่อคัดกรองและช่วยเหลือประชาชน
โครงการพระไม่ทิ้งโยมเริ่มต้นเมื่อวันพุธที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 เป็นวัน
ื
แรก โดยปฏิบัติการลงพ้นท่ของคณะสงฆ์และกลุ่มจิตอาสาวัดสุทธิวราราม
ี
เพื่อท�าการคัดกรองเชิงรุกในชุมชนโดยใช้ชุดตรวจแอนติเจนแบบเร็ว (Anti-
gen Test Kit : ATK) โดยวันแรกได้ลงพื้นที่ตรวจคัดกรองโรงงานแห่งหนึ่งที่
ี
อยู่ใกล้บริเวณวัด โดยการตรวจคัดกรองกลุ่มเส่ยงประมาณ 50 คน พบว่าเป็น
ผู้ติดเชื้อจ�านวน 29 คน ซึ่งเป็นกลุ่มแรงงานข้ามชาติทั้งหมด เจ้าของโรงงาน
จึงดาเนินการปิดโรงงานและให้พนักงานกักตัวในพ้นท่โรงงานท้งหมด และ
ั
�
ี
ื
ขอความร่วมมือให้ทางวดสุทธิวรารามทาอาหารและจัดหายารักษาตาม
�
ั
�
อาการเช่น ยาลดไข้ ยาแก้ท้องเสีย ฟ้าทะลายโจร เป็นต้น จากจานวนยอดผ้ติด
ู
เชื้อที่พบในวันแรกของการลงพื้นที่ กลุ่มจิตอาสาของโครงการพระไม่ทิ้งโยม
ื
ี
ื
ได้จัดแบ่งเวลาของการลงพ้นท่เพ่อตรวจคัดกรองให้กับประชาชนในชุมชน
และในกลุ่มโรงงาน โดยแบ่งช่วงของการลงพื้นที่เป็น 2 ช่วงเวลา คือ ช่วงเช้า
เริ่มเวลาประมาณ 10.30 น. และช่วงบ่ายในเวลาประมาณ 15.30 น.
ิ
ื
สาหรับรูปแบบการลงพ้นท่ของกลุ่มจิตอาสาโครงการพระไม่ท้ง
ี
�
โยม จะน�ารถตู้ที่บรรจุเครื่องอุปโภคบริโภคอย่างอาหาร ถุงยังชีพ ยารักษา
ื
โรค เคร่องตรวจวัดระดับออกซิเจนปลายน้ว ถังออกซิเจน และชุดตรวจ
ิ
�
ATK สาหรับการตรวจคัดกรองผู้ติดเช้อในชุมชน โดยพระมหาพร้อมพงศ์
ื
ปภสฺสรจิตฺโต จะเป็นผู้สวมอุปกรณ์ป้องกันร่างกายส่วนบุคคลหรือท่รู้จักกัน
ี
34 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ในชื่อชุด PPE (Personal Protective Equipment) เพื่อท�าการตรวจหา
ื
สารพันธุกรรมของเช้อโรคโควิด-19 ในระบบทางเดินหายใจโดยใช้ไม้สวอบ
�
่
ื
่
่
ี
ั
ั
(Swab) และมอบสงของเครองใช้ทจาเป็นให้กบประชาชน ในการตรวจคด
ิ
ี
กรองหากพบว่าเป็นผู้ติดเช้อท่มีอาการไม่รุนแรงหรือเป็นผู้ป่วยกลุ่มสีเขียว
ื
ั
ู
ื
ั
ั
่
แต่อาศยร่วมกบผ้อนหรอคนในครอบครวทไม่สะดวกต่อการแยกกกตวใน
ั
ื
่
ี
ั
ี
ท่พัก ทางโครงการพระไม่ท้งโยมจะประสานกลับมายังศูนย์พักคอยผู้ป่วย
ิ
ื
ื
โควิด-19 วัดสุทธิวรารามเพ่อแยกผู้ติดเช้อออกจากคนในครอบครัวหรือคนใน
�
ี
ชุมชน เป็นการลดโอกาสในการแพร่เช้อต่อ หากท่พักมีพ้นท่สาหรับแยกกักตัว
ื
ี
ื
ิ
ิ
ั
็
ี
ั
ได้กจะมอบถุงยงชพและเคร่องตรวจวดระดับออกซเจนปลายน้ว และให้
ื
ี
�
ความรู้เบ้องต้นในการดูแลสุขภาพตนเอง สาหรับผู้ติดเช้อท่เป็นกลุ่มผู้สูงอาย ุ
ื
ื
�
ผู้ป่วยกลุ่มสีเหลืองหรือสีแดง จะดาเนินการประสานต่อไปยังโรงพยาบาล
เพ่อตรวจหาเช้อด้วยวิธี RT-PCR เพ่อส่งต่อผู้ป่วยเข้าระบบการรักษาต่อไป
ื
ื
ื
โดยระหว่างท่คอยการตรวจหาเช้อหรือคอยการส่งต่อทางกลุ่มจิตอาสาจะ
ี
ื
มอบถังออกซิเจนเพื่อดูแลรักษาระดับออกซิเจนในเบื้องต้น

พระมหาพร้อมพงษ์ ปภสฺสรจิตฺโต ประธานโครงการพระไม่ทิ้งโยม
และผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสุทธิวราราม ตรวจคัดกรองโรคติดเชื้อโควิด-19
ให้กับประชาชน
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 35
ั

ี
ี
ื
�
ในช่วงแรกของการลงพ้นท่พบปัญหาท่สาคัญ คือ กฎระเบียบของ
ทางราชการในขณะนั้น การน�าผู้ป่วยเข้าศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ยังต้อง
ื
ึ
ี
ี
เป็นผู้ท่ติดเช้อท่มีผลตรวจยืนยันด้วยวิธี RT-PCR ซ่งสถานพยาบาลท่รับตรวจ
ี
�
มีจานวนจากัดและมีค่าใช้จ่ายสูงหากต้องการตรวจหาเช้อกับโรงพยาบาล
ื
�
ี
ื
�
ื
ี
เอกชน หรือการท่ผู้ติดเช้อต้องมีภูมิลาเนาอยู่ในพ้นท่เขตสาทรจึงจะเข้า
ี
�
ี
ื
ศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ท่วัดสุทธิวรารามจัดทาข้นได้ นอกจากน้ผู้ติดเช้อ
ึ
บางส่วนเป็นแรงงานข้ามชาติยังไม่มีระเบียบรองรับในการให้เข้าพักท ี ่
ศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19
(2) ตรวจคัดกรองเชิงรุก ณ วัดสุทธิวราราม โดยเป็นการจัดต้ง ั
ี
ั
ั
�
พนทภายในวดสาหรับประชาชนท่ต้องการเข้ารบการตรวจคดกรองการ
่
ี
ั
้
ื
ื
�
ื
ติดเช้อโรคโควิด-19 จะเห็นได้ว่านอกจากการลงชุมชนเพ่อดาเนินการ
ื
ตรวจคัดกรองผู้ติดเช้อโรคโควิด-19 วัดสุทธิวรารามโดยโครงการพระไม่
ี
ิ
ั
ิ
ุ
ู
่
ื
้
้
ทงโยม ได้เปิดพนทของวดสทธวรารามบรเวณใต้อาคารศนย์การเรยนร้ ู
ิ
ี
ื
พระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคม ศาลา 1 - 2 เพ่อตรวจคัดกรองโร
คติดเช้อโควิด-19 โดยใช้ชุดตรวจแอนติเจนแบบเร็ว (ATK) ให้กับผู้ท่ไม่ได้
ี
ื
นัดหมายล่วงหน้า (Walk-in) เป็นประจ�าทุกวัน จ�ากัดจ�านวนวันละ 100 คน
เริ่มด�าเนินการตรวจคัดกรองในช่วงเวลา 9.00 น. - 11.00 น. ของแต่ละวัน
ี
ื
�
โดยผู้ท่ต้องการตรวจหาเช้อนาเพียงบัตรประชาชนและกรอกเอกสารยินยอม
ื
การตรวจหาเช้อโควิด-19 ด้วยชุดตรวจ ATK โดยวัดสุทธิวรารามเร่มการ
ิ
้
ตรวจคัดกรองให้กับผ้ทไม่ได้นัดหมายล่วงหน้า ตงแต่วันท่ 11 สงหาคม
ี
ั
ิ
่
ี
ู
พ.ศ. 2564
้
ี
ิ
ื
ท้งนเม่อพิจารณาการเก็บสถิติจากการนับยอดตรวจคัดกรอกเชงรุก
ั
โดยใช้ชุดตรวจแอนติเจนแบบเร็ว (ATK) ทั้งการลงพื้นที่ชุมชนและการตรวจ
ี
คัดกรอง ณ วัดสุทธิวราราม นับต้งแต่วันท่ 21 กรกฎาคม - 31 สิงหาคม พ.ศ. 2564
ั
ั
�
ิ
ิ
โครงการพระไม่ท้งโยมดาเนินการตรวจไปท้งส้น 3,804 คน และพบยอด
ผู้ติดเชื้อรวม 766 คน
36 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

(3) การเป็นพี่เลี้ยงจัดตั้งศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ในวัด จาก
สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อโควิด-19 ได้ส่งผลให้มีวัดจ�านวน
ี
ึ
ี
�
หน่งท่มีจิตาสาและต้องดาเนินกิจกรรมท่จะสามารถช่วยเหลือผู้คนในสังคม
ให้มากขึ้น ดังนั้นจึงเกิดความต้องการที่จะให้บุคลากรของวัดสุทธิวรารามไป
�
ิ
ช่วยพัฒนาแนวทางการดาเนินกิจกรรม จนจะเห็นได้ว่าโครงการพระไม่ท้ง
�
ี
�
ี
โยม วัดสุทธิวราราม ได้ให้คาปรึกษาในลักษณะของการเป็นพ่เล้ยงสาหรับการ
ั
ี
ื
จัดต้งศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ในพ้นท่วัด มีวัดท่เป็นเครือข่ายการทางาน
ี
�
ร่วมกันอีก 2 แห่ง ประกอบด้วย (1) วัดบุญรอดธรรมาราม เขตพระโขนง
ี
กรุงเทพมหานคร ท่เปิดศาลาการเปรียญของวัดจัดต้งเป็นศูนย์พักคอยผู้ป่วย
ั
โควิด-19 เพื่อส่งต่อเขตพระโขนง สามารถรองรับผู้ป่วยได้ 50 เตียง ส�าหรับ
ผู้ป่วยชาย 25 เตียง และผู้ป่วยหญิง 25 เตียง โดยโครงการพระไม่ทิ้งโยมได้
�
�
ี
ให้คาแนะนาสาหรับการปรับพ้นท่วัดเป็นศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 และ
�
ื
ให้การสนับสนุนอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่จ�าเป็นในช่วงแรก (2) วัดคลองใหม่
ื
�
เขตยานนาวา ดาเนินการเปิดศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 เพ่อชุมชน
วัดคลองใหม่ เพ่อรองรับผู้ป่วยติดเช้อจานวน 100 เตียง โดยโครงการ
ื
�
ื
�
พระไม่ท้งโยมให้คาแนะนาถึงข้นตอนการต้งศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19
ั
�
ั
ิ
ื
�
อีกท้งยังร่วมลงพ้นท่วัดคลองใหม่เพ่อดาเนินการตรวจคัดกรองเชิงรุกโดย
ั
ื
ี
ใช้ชุดตรวจแอนติเจนแบบเร็ว (ATK)
่
(4) การถอดบทเรียนและพัฒนาเครือข่าย การทสถานการณ์
ี
ของโรคติดเชื้อโควิด-19 ยังมีระยะของการเฝ้าระวังทางสาธารณสุขสลับกับ
ื
สถานการณ์การผ่อนคลายจากหน่วยงานภาครัฐ ได้สร้างการต่นตัวให้กับ
หน่วยงานด้านการสาธารณสุขของรัฐท่ทางานใกล้ชิดกับองค์กรพระพุทธ
ี
�
ศาสนา เช่น กรมอนามัย กรมควบคุมโรค สานักอนามัยแห่งกรุงเทพมหานคร
�
เป็นต้น หันมาให้ความส�าคัญกับการถอดบทเรียนของการด�าเนินงานภายใต้
บทบาทขององค์กรพระพุทธศาสนา ซ่งวัดสุทธิวรารามได้เข้าไปมีส่วนอยู่ใน
ึ
กลุ่มทางศาสนาท่ขับเคล่อนกิจกรรมสาธารณสงเคราะห์ในการช่วยเหลือผู้ได้
ื
ี
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 37
ั

รับผลกระทบจากวิกฤตการณ์ทางสาธารณสุขดังกล่าวด้วย จะเห็นได้ว่าการ
ื
�
�
ให้ความสาคัญต่อการถอดบทเรียนมีเป้าหมายเพ่อเรียนรู้ปัจจัยความสาเร็จ
ปัญหาอุปสรรคของการดาเนินงาน แนวทางการแก้ไข ตลอดจนการเตรียม
�
ความพร้อมที่จะรองรับสถานการณ์ที่เป็นวิกฤตทางสาธารณในอนาคต ทั้งนี้
ื
การถอดบทเรียนยังมีเป้าหมายสาคัญเพ่อยกระดับความสัมพันธ์ในเครือข่าย
�
ี
องค์กรพระพุทธศาสนาท่ร่วมมือดาเนินกิจกรรมกับหน่วยงานสาธารณสุข
�
ึ
ให้สามารถบูรณาการพันธกิจในการสร้างสุขภาวะองค์รวมให้เกิดข้นต่อไป
เน่องจากการท่องค์กรพระพุทธศาสนาหลายพ้นท่โดยเฉพาะวัดสุทธิราราม
ื
ี
ื
ี
มีทุนทางสังคมและทุนทางวัฒนธรรมท่เกิดจากการเรียนรู้ดาเนินกิจกรรม
�
ี
ั
ั
ท้งท่อยู่บนพ้นฐานของความมีจิตอาสาของบุคลากรของวัด รวมท้งจากการ
ี
ื
ส่งเสริมขององค์กรภาครัฐและภาคประชาสังคมหลายแห่ง ส่งผลให้การสร้าง
กระบวนการและเป้าหมายท่จะพัฒนาเครือข่ายด้านสาธารณสุขท่มีกลไก
ี
ี
สาธารณสงเคราะห์ขององค์กรพระพุทธศาสนาร่วมด้วย จะเป็นเครือข่ายท ี ่
สร้างให้การบรรลุเป้าหมายการยกระดับสุขภาวะของผู้คนในสังคมสามารถ
มีความร่วมมือที่เป็นรูปธรรมได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น


























38 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ปัจฉิมบท :


ุ
เครือข่ายบูรณาการจิตอาสาวิถีพทธ





สาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการต้นแบบ
�
การทางานของวัดสุทธิวรามภายใต้ศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19
เพ่อส่งต่อต้องอาศัยเครือข่ายการทางานในลักษณะของความร่วมมือระหว่าง
ื
�
ื
ชุมชน วด โรงพยาบาล และราชการ โดยความร่วมมอดังกล่าวได้อาศยวัดเป็น
ั
ั
ฐานในการด�าเนินงาน ซึ่งวัดจะปันสถานที่โล่ง สะดวกสบาย มีอากาศถ่ายเท
ิ
ั
และมีระบบการจัดการขยะและส่งแวดล้อมท่ดีในการจัดต้งศูนย์พักคอยผู้ป่วย
ี
โควิด-19 เพ่อการส่งต่อ โดยวัดท่เป็นต้นแบบในการจัดต้งจะคอยเป็นเสมือน
ี
ั
ื
พี่เลี้ยงในการช่วยแนะน�าระบบการจัดการต่าง ๆ ภายในศูนย์พักคอยผู้ป่วย
ื
ื
โควิด-19 เพ่อส่งต่อ เพ่อให้เกิดความรวดเร็วและเกิดประสิทธิภาพในการ
ื
รองรับผ้ป่วยติดเช้อได้อย่างรวดเร็ว ควบคู่ไปกับการประสานขอความร่วม
ู
ี
�
ี
มือส่วนงานราชการ หรือหน่วยงานภาครัฐท่เก่ยวข้องอานวยความสะดวก
�
ี
เก่ยวกับจัดการ เช่น การประสานขอรถพระราชทานสาหรับการตรวจหา
�
ื
�
เช้อโควิดเชิงรุก เป็นต้น สาหรับโรงพยาบาลจะช่วยดาเนินการในการรับ
�
�
ส่งต่อผู้ป่วยและมีทีมแพทย์และพยาบาลอาสามาช่วยเหลือให้คาแนะนาใน
�
็
�
ู
ั
่
ึ
ิ
่
้
�
การรักษาผ้ปวยอย่างใกลชด อีกหนงกลไกสาคญในการนาไปส่ความสาเรจใน
ู
การจัดการโควิดคือ ชุมชนและผู้มีจิตศรัทธา
ื
ื
เม่อสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 ทวีความ
ึ
ื
รุนแรงข้น คณะสงฆ์ไทยได้เล็งเห็นว่าควรดาเนินการตรวจหาเช้อโควิด
�
แบบ Antigen Test Kit หรือ ATK ให้กับผู้คนในชุมชนโดยรอบวัด และเกิด
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 39
ั

ี
ปรากฏการณ์ท่พระสงฆ์วัดสุทธิวรารามสวมใส่ชุดอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล
(Personal Protective Equipment: PPE) ตรวจหาเชื้อให้กับคนในชุมชน
ี
ิ
ี
�
ึ
“พระไม่ท้งโยม” ถือได้ว่าเป็นอีกโครงการท่สาคัญท่เกิดข้นภายใต้สถานการณ์
�
ื
การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 และเป็นผู้กระทาการหน่งใน
ึ
กระบวนการช่วยเหลือสังคมและผู้คนให้พ้นจากความทุกข์ทน โครงการ
ดังกล่าวริเร่มจากคณะสงฆ์วัดสุทธิวราราม และได้แพร่ขยายเครือข่ายพระ
ิ
ไม่ท้งโยมไปในแต่ละจังหวัดเพ่อช่วยเหลือประชาชนในสภาวะอยากลาบาก
ื
ิ
�
�
ี
�
�
การทางานสู่ชุมชนเชิงรุกเหล่าน้จาเป็นต้องขยายเครือข่ายการทางานให้
เกิดความย่งยืนผ่านคณะกรรมการชุมชนท่คอยเรียนรู้และตรวจหาเช้อ
ี
ื
ั
ื
ให้กับคนในชุมชน รวมไปถึงการประสานงานเพ่อติดต่อกับศูนย์พักคอย
�
ผู้ป่วยโควิด-19 โดยตรง ในส่วนของผู้มีจิตศรัทธาก็ถือเป็นกาลังสาคัญในการ
�
ด�าเนินงานในครั้งนี้ โดยสามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มส�าคัญ ได้แก่ กลุ่มผู้มี
ี
ี
จิตศรัทธาท่มีความสัมพันธ์ท่ดีกับวัดและอาสาสมัคร จะเป็นไปในลักษณะของ
ี
�
�
การบริจาคสิ่งของท่จาเป็นสาหรับการดูแลผู้ป่วยติดเช้อ และกลุ่มอาสาสมัคร
ื
ื
ี
ท่เคยเข้ารับการรักษากับศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 เพ่อการส่งต่อจนหาย
ดี กลุ่มนี้จะกลับมาช่วยดูแลผู้ป่วยที่ติดเชื้อรายใหม่ตามความถนัดของแต่ละ
คน เช่น การช่วยจัดการเปลี่ยนผ้าปูที่นอน และการประกอบอาหาร เป็นต้น
ั
�
�
ดังน้นจะเห็นได้ว่าการทางานสาธารณสงเคราะห์สาเร็จลุล่วงไปได้ด้วยการ
ี
ทางานท่อาศัยทุนทางสังคมในลักษณะของเครือข่ายความสัมพันธ์ควบคู่การ
�
�
จิตอาสาสาธารณะท่เข้ามามีส่วนช่วยในการเป็นกาลังหลักในการดาเนินงาน
ี
�
เม่อพิจารณาบทบาทการดาเนินกิจกรรมช่วยเหลือสังคมของ
ื
�
ื
ึ
�
วัดสุทธิวราราม จะพบได้ว่างานจิตอาสาก่อกาเนิดข้นบนพ้นฐานของความ
ี
สมัครใจท่จะช่วยเหลือผู้อ่นในระดับปัจเจกบุคคลของพระสงฆ์แต่ละรูป
ื
ี
ั
ี
ท้งน้ย่งมีความพร้อมเพรียงเป็นหมู่คณะอย่างเช่นท่คณะสงฆ์วัดสุทธิวราราม
ิ
�
สามารถระดมความร่วมมือในการดาเนินกิจกรรมได้ จะเป็นการแสดงออกให้
ึ
เห็นความเป็นอันหน่งอันเดียวกันท่จะใช้บทบาทของวัดและพระสงฆ์ในการ
ี
40 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ึ
ี
บรรเทาทุกข์ในลักษณะสาธารณสงเคราะห์ให้ผู้คนได้มีคุณภาพชีวิตท่ดีข้น
ี
�
จะเห็นได้ว่าปัจจัยสาคัญท่ส่งเสริมให้การดาเนินงานของวัดสุทธิวรารามได้รับ
�
ี
ั
การยอมรบและความสนใจจากสาธารณะจนสามารถมเครือข่ายเข้ามา
ี
�
ึ
สนับสนุนกิจกรรมเป็นจานวนมากคือ ประการท่หน่ง วัดสุทธิวรารามมีการ
�
�
กาหนดขอบเขตของการดาเนินกิจกรรมสาธารณสงเคราะห์ในสถานการณ์
ื
ี
การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 ท่ชัดเจน กล่าวคือระยะแรกเป็นการ
�
�
ื
ดาเนินกิจกรรมโรงครัวเพ่อจัดทาอาหารแจกจ่ายให้กับผู้ท่เดือดร้อนทุกวัน
ี
เสาร์และอาทิตย์ โดยมุ่งเน้นการใช้ทรัพยากรของวัดเป็นต้นทุนในการดาเนิน
�
กิจกรรม จึงไม่ส่งผลให้บุคลากรหรือผู้มีจิตศรัทธาเผชิญกับภาวะรู้สึกเหน่อยล้า
ื
ั
ในการดาเนินกิจกรรม ท้งท่มาจากการลงแรงและลงปัจจัยทางเศรษฐกิจ
ี
�
้
ี
่
ิ
่
ี
ื
ิ
ั
เข้าสนบสนุน ขณะทในระยะต่อมาเรมมการแพร่ระบาดของโรคตดเชอ
�
ี
ิ
�
โควิด-19 ระลอกท่ 4 วัดสุทธิวรารามเร่มต้นกาหนดขอบเขตการดาเนิน
ื
กิจกรรมของการเป็นศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 ภายใต้เง่อนไขของการ
จัดสรรและดูพ้นท่ ส่งอานวยความสะดวกและอาหารเป็นหลัก จึงไม่เกิด
�
ิ
ื
ี
ี
การขยายขอบเขตกิจกรรมท่มากเกินกว่าจะรับผิดชอบได้ รวมท้งไม่ได้ทา
ั
�
ั
กิจกรรมในลกษณะท่วหน้าแต่สะท้อนความชัดเจนของลักษณะขอบเขต
ั
ึ
ื
่
ั
กจกรรมทชดเจน จงสามารถม่งสมาธในการบริหารจดการและสร้างเครอขาย
ั
ุ
ิ
ี
่
ิ
ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ี
ี
ั
ประการท่สอง วัดสุทธิวรารามมีบุคลากรท่ครอบคลุมท้งพระสงฆ์
ี
และฆราวาสท่เป็นทุนทางวัฒนธรรมอย่างชัดเจน กล่าวคือมีพระสงฆ์ท่มีความ
ี
ื
ั
ี
รู้และความเข้าใจพ้นฐานเก่ยวกับการบริหารจัดการด้านสุขอนามัย อีกท้งยัง
ี
เป็นกลุ่มพระสงฆ์ท่พร้อมเปิดรับฟังความเห็นจากผู้เช่ยวชาญด้านสาธารณสุข
ี
ี
จึงส่งผลให้ไม่เกิดความขัดแย้งในการบริหารจัดการพ้นท่ นอกจากน้ยังม ี
ี
ื
ี
เครือข่ายฆราวาสท่พร้อมให้การสนับสนุนด้านองค์ความรู้ของการจัดการสุข
ี
อนามัยท่เก่ยวข้องกับพ้นท่ศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 จะเห็นได้ว่าฆราวาส
ี
ื
ี
ี
หรือศิษย์เก่าโรงเรียนวัดสุทธิวรารามท่เป็นผู้มีศรัทธาต่อวัดสุทธิวราราม
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 41
ั

ี
ั
ท้งท่เป็นนักวิชาการ บุคลากรทางการแพทย์ และนักธุรกิจ ได้เข้ามาสนับสนุน
การจัดการข้อมูล การพัฒนาระดมเครือข่ายองค์กรภาครัฐที่จะมาช่วยเหลือ
�
ด้านสาธารณสุข ตลอดจนการสนับสนุนงบประมาณในการดาเนินกิจกรรม
ได้อย่างต่อเนื่อง
ี
ประการท่สาม วัดสุทธิวรารามมีช่องทางการส่อสารสาธารณะ
ื
ิ
ิ
ื
ี
่
ิ
ี
กจกรรมทมประสทธภาพ การทสอสารมวลชนให้ความสนใจและนาเสนอ
ี
่
�
่
ี
�
ข้อมูลข่าวสารเก่ยวกับการดาเนินกิจกรรมช่วยเหลือสังคมในสถานการณ์
ื
การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19 ถือเป็นจุดเร่มต้นท่ส�าคัญของการ
ิ
ี
สร้างความสนใจต่อสาธารณะเก่ยวกับกิจกรรมของวัดสุทธิวราราม แต่การ
ี
ื
�
สามารถนาเสนอข้อมูลข่าวสารกิจกรรมอย่างต่อเน่องโดยอาศัยการจัดท�า
ั
ั
่
ื
ื
ั
Infographic และประชาสมพนธ์ลงสอสงคมออนไลน์คอ Facebook ของ
ี
่
�
วดสทธวราราม ถอเป็นช่องทางสาคญทสามารถนาเสนอข้อมลข่าวสาร
�
ู
ั
ุ
ั
ิ
ื
ื
ท้งการขอรับบริจาคปัจจัยในการส่ออุปกรณ์สนับสนุนกิจกรรมการช่วยเหลือ
ั
สังคม การรับบริจาคอาหาร ยารักษาโรค และอุปกรณ์ทางการสาธารณสุข
รวมท้งการเสนอบทบาทการดาเนินกิจกรรมของวัดสุทธิวรารามและโครงการ
�
ั
�
ิ
พระไม่ท้งโยมในแต่ละวัน ได้มีส่วนสาคัญต่อการขยายภาพความสนใจ
ึ
ิ
ี
ี
ของสังคมท่มีต่อกิจกรรมของวัดสุทธิวรารามให้มีชัดเจนย่งข้น การท่วัด
ื
สุทธิวรารามได้วางแนวทางการส่อสารสังคมให้เข้าถึงคนรุ่นใหม่ โดยคานึงถึง
�
ื
เน้อหาข้อมูลข่าวสารท่จะสามารถไม่สร้างความรู้สึกว่ายัดเยียดเน้อหาเชิดช ู
ี
ื
ี
การทางานของวดมากเกนไป แต่เน้นไปท่บทบาทของพระพุทธศาสนาทม ี
ี
�
ิ
่
ั
ต่อสังคมท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม ส่งผลให้ความ
ี
�
เกิดความสนใจจนมีผู้ท่เข้ามาสนับสนุนการดาเนินกิจกรรมต่าง ๆ ของวัด
มากขึ้นอย่างชัดเจน
ี
ี
ประการท่ส่ วัดสุทธิวรารามมีทุนทางสังคมท่มีคุณภาพ กล่าวคือ
ี
การที่วัดสุทธิวรารามเป็นวัดที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับชุมชนรอบข้างวัดทั้ง
จากกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาท่เปิดพ้นท่ให้สมาชิกในชุมชนได้เข้ามาใช้
ี
ื
ี
42 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

ื
�
่
ประโยชน์ในวัดเพ่อสร้างสุขภาวะทางจิตและทางปัญญาอย่างสมาเสมอ รวม
ั
ี
ท้งการมีเครือข่ายองค์กรภายรัฐภายนอกท่เข้ามาร่วมศึกษา สร้างกิจกรรมการ
เรียนรู้ รวมทั้งเป็นพ้นท่ต้นแบบของการดาเนินพันธกิจให้กับคณะสงฆ์ในช่วง
ื
�
ี
ี
�
การดาเนินการแผนยุทธศาสตร์การปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนาท่ผ่านมา
ื
�
อย่างต่อเน่อง ส่งผลให้เม่อวัดสุทธิวรารามได้ประชาสัมพันธ์การดาเนินการ
ื
จัดต้งศูนย์พักคอยผู้ป่วยโควิด-19 และโครงการพระไม่ท้งโยม ได้ส่งให้เกิด
ิ
ั
พลังสนับสนุนจากเครือข่ายที่เกิดขึ้นจากทุนทางสังคมที่วัดแห่งนี้ได้สั่งสมมา
�
ี
อย่างยาวนาน ซ่งถือเป็นประเด็นการเรียนรู้ท่สาคัญที่องค์กรพระพุทธศาสนา
ึ
แห่งอื่นจะได้เรียนรู้เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนากิจกรรมของวัดได้ต่อไป










Facebook Page วัดสุทธิวรารามเปิดระดมทุนเพื่อจัดซื้อรถพยาบาล
มูลค่า 850,000 บาท และประกาศยุติการระดมทุนภายใน 24 ชั่วโมง

เนื่องจากได้รับการสนับสนุนตามจ�านวนแล้ว



�
�
สาหรับการสร้างเครือข่ายการดาเนินงานสาธารณสงเคราะห์ของ
ื
วัดสุทธิวรารามในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้อโควิด-19
�
�
ี
ได้สะท้อนมิติการดาเนินกิจกรรมท่บูรณาการเครือข่ายการดาเนินงานได้เป็น
อย่างดีกล่าวคือกิจกรรมท่วัดสุทธิวรารามได้ดาเนินการน้น สามารถเปิดพ้นท ี ่
ั
ี
ื
�
ของการเข้ามามีส่วนร่วมของหน่วยงานท่เก่ยวข้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ี
ี
ดังจะสามารถอธิบายได้คือ
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 43
ั

�
(1) คณะสงฆ์ ในระดับนโยบายคือสานักงานเลขานุการสมเด็จ
�
พระสังฆราชฯ สานักงานฝ่ายสาธารณสงเคราะห์ของมหาเถรสมาคม
�
�
สานักงานเจ้าคณะใหญ่หนกลาง และสานักงานเจ้าคณะภาค 1 ได้เข้ามา
มีบทบาทสนับสนุนปัจจัยและส่งของในการดาเนินกิจกรรมอย่างต่อเน่อง
�
ื
ิ
ในระดับความสัมพันธ์เชิงเครือข่ายจะเห็นได้ว่าพระมหาเถระและพระสงฆ์
ระดับเจ้าคณะปกครองหลายรูปได้สนับสนุนปัจจัยการดาเนินกิจกรรม
�
ส่งต่อมายังวัดสุทธิวรารามหลายรูป ซ่งมีส่วนต่อการผลักดันให้วัดสุทธิวราราม
ึ
�
่
สามารถขับเคล่อนกิจกรรมได้อย่างสมาเสมอ ขณะเดียวกันวัดสุทธิวราราม
ื
�
�
ี
ยังทาหน้าท่ส่งต่อความรู้และปัจจัยท่สนับสนุนการดาเนินกิจกรรมช่วยเหลือ
ี
สังคมให้กับคณะสงฆ์ในพื้นที่อื่นด้วย จึงสะท้อนมิติของการขยายการเรียนรู้
เพ่อการดาเนินกิจกรรมสาธารณสงเคราะห์แบบจิตอาสาให้ขยายไปได้อย่าง
�
ื
ชัดเจน
�
(2) หน่วยงานราชการ ในระดับนโยบายคือสานักงานเขตสาทร
สานักอนามัยและโรงพยาบาลภายใต้การกากับของกรุงเทพมหานคร
�
�
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ส�านักงานกองทุนสนับสนุนการสร้าง
เสริมสุขภาพ ตลอดจนสานักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ได้เข้ามาร่วม
�
ี
�
เป็นเครือข่ายให้การสนับสนุนการดาเนินกิจกรรม โดยบางหน้าท่ตามความ
ั
้
ั
ุ
ี
่
เชยวชาญและขอบเขตของกฎหมายในการสนบสนนการจดตงศนย์พกคอย
ั
ู
ั
ี
ผู้ป่วยติดเช้อโควิด-19 ดังน้นวัดสุทธิวรารามจึงมีท่ปรึกษาและผู้ท่เข้ามา
ั
ื
ี
สนับสนุนปฏิบัติการด้านการส่งเสริมกิจกรรมสาธารณสงเคราะห์คร้งน ้ ี
ั
อย่างรอบด้าน ส�าหรับในระดับปฏิบัติการ การที่หน่วยงานราชการได้เข้ามา
�
เป็นเครือข่ายสนับสนุนการดาเนินกิจกรรมอย่างเป็นทางการ จะเห็นได้ว่า
วัดสุทธิวรารามได้รับการสนับสนุนบุคลาการเข้ามาดูแลการดาเนินกิจกรรม
�
อย่างสมาเสมอ เช่น ด้านความสะอาดและมาตรฐานการจัดการขยะจาก
�
่
สานักอนามัย กรุงเทพมหานคร ด้านการพัฒนาองค์ความรู้และข้อมูล
�
ข่าวสารจากส�านักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ เป็นต้น
44 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

็
(3) ภาคประชาสังคมและภาคเอกชน จะเหนได้ว่าภาคประชา
สังคมและภาคเอกชนได้เข้ามามีบทบาทร่วมสนับสนุนการสร้างเครือข่ายตาม
�
ี
ื
ความถนัดขององค์กร เม่อพิจารณาจากการดาเนินงานท่วัดสุทธิวราราม
ได้ดาเนินการ จะเห็นว่าเครือข่ายภาคประชาสังคม เช่น ภาคีเครือข่าย
�
�
ของสานักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพและหอจดหมายเหต ุ
พุทธทาส อินฺทปญฺโญ จะให้ความสนใจกับการถอดบทเรียนและเผยแผ่
ี
่
ิ
้
่
ิ
้
่
ิ
�
ั
ุ
้
็
ขอมูลขาวสารทวดสทธวรารามและโครงการพระไมทงโยมดาเนนการ เปนตน
�
ี
ในส่วนขององค์กรภาคเอกชนท่มีกาลังความสามารถในการสนับสนุนงบ
ประมาณ เช่น บริษัท ซีพี ออลล์ จ�ากัด (มหาชน) ตลาดหลักทรัพย์แห่ง
ประเทศไทย เป็นต้น ได้เข้ามามีบทบาทในการสนับสนุนงบประมาณ
เพ่อให้การดาเนินงานของวัดสุทธิวรารามมีความเข้มแข็งและสามารถ
�
ื
ช่วยเหลือบรรเทาทุกข์ให้กับผู้คนในสังคมได้สม�่าเสมอ
ี
จงจะเหนได้ว่าการเปิดพนทให้เกดการมส่วนร่วมในการระดม
่
ี
้
ิ
ื
็
ึ
ึ
ี
ความช่วยเหลือผู้คนในสังคม โดยมีองค์กรพระพุทธศาสนาซ่งในกรณีน้คือ
วัดสุทธิวราราม ถือเป็นรูปแบบการด�าเนินงานที่ส�าคัญในการผลักดันให้การ
ี
�
ั
ั
สาธารณสงเคราะห์วิถีพุทธท่คณะสงฆ์ไทยจะดาเนินการ ต้งม่นอยู่บนวิถีแห่ง
ื
ั
ี
ิ
จิตอาสาวิถีพุทธกล่าวคือเร่มต้นในระดับปฏิบัติการพ้นท่และต่อเน่อง ท้งน ้ ี
ื
�
ื
เพ่อลดการใช้งบประมาณจานวนมากไปกับการระดมดาเนินกิจกรรมเป็น
�
เฉพาะครั้งคราว จะส่งผลให้เกิดความเหนื่อยล้าให้กับผู้ปฏิบัติงาน อีกทั้งยัง
�
ิ
่
ิ
�
ิ
ั
เป็นภาระดานปจจัยการดาเนนกจกรรมให้กบเครือขายการดาเนนกจกรรมท ่ ี
้
ิ
ั
�
ี
เก่ยวข้องได้ แต่หากสามารถใช้แนวทางการดาเนินกิจกรรมจิตอาสาวิถีพุทธจะ
ื
�
ช่วยส่งเสริมให้เกิดอิสรภาพในการปฏิบัติงานและคาถึงถึงประโยชน์ของพ้นท ี ่
เป็นส�าคัญ ซึ่งจะช่วยให้สามารถค่อย ๆ สร้างการเรียนรู้ ขอบเขตและพื้นที่
การปฏิบัติงานให้มีความย่งยืนได้มากยิ่งข้น จะเห็นได้จากเครือข่ายฐานรากท ่ ี
ั
ึ
สาคัญท่สุดของการดาเนินกิจกรรมของวัดสุทธิวรารามคือเครือข่ายประชาชน
�
ี
�
ี
ี
ท่เป็นหน่วยทางสังคมมีระดับปัจเจกบุคคลหรือครัวเรือนท่สละทรัพย์สิน
สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 45
ั

�
�
และกาลังแรงจานวนไม่มากแต่มีคุณค่าเข้ามาร่วมสนับสนุนการดาเนิน
�
ุ
ั
ิ
่
ื
ั
ื
ิ
กจกรรมให้กบวดสทธวรารามสามารถขบเคลอนการสร้างเครอข่ายงาน
ั
ื
สาธารณสงเคราะห์ทช่วยเหลอผ้คนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของ
ู
ี
่
�
โรคติดเช้อโควิด-19 ให้ความย่งยืนมาได้ตลอดระยะเวลาการดาเนินกิจกรรม
ั
ื
ที่ผ่านมา







































46 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ

คณะผู้มีจิตศรัทธาที่มาสนับสนุนกิจกรรม









สายชล ปญญชิต และพระสุธีรัตนบัณฑิต ¤ 47
ั

บทเรียนจากงานสาธารณสงเคราะห์

ในสถานการณ์วิกฤต






สาธารณสุขกับการสร้างความยั่งยืน

�
การดาเนินงานสาธารณสงเคราะห์ของคณะสงฆ์ไทยในปัจจุบัน ม ี
�
�
ี
โครงสร้างการดาเนินงานท่อยู่ภายใต้การกากับของคณะกรรมการฝ่ายสาธารณ
ึ
สงเคราะห์ของมหาเถรสมาคม ซ่งมีเจ้าประคุณสมเด็จพระมหาธีราจารย์
กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็น
ประธานคณะกรรมการฝ่ายสาธารณสงเคราะห์ของมหาเถรสมาคม นอกจากน ้ ี

ในด้านการประสานงานยังมีสานักงานฝ่ายสาธารณสงเคราะห์ของมหาเถรสมาคม
�
ซึ่งมีพระมงคลวชิรากร ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็น

เลขานุการฝ่ายสาธารณสงเคราะห์ของมหาเถรสมาคม จึงจะเห็นได้ว่าใน
ระยะของการดาเนินโครงการและกิจกรรมภายใต้แผนยุทธศาสตร์การปฏิรูป
�
กิจการพระพุทธศาสนา พ.ศ. 2560 – 2564 มีความพยายามด�าเนินงานด้าน

สาธารณสงเคราะห์ภายใต้โครงสร้างขององค์กรท่มหาเถรสมาคมจัดตั้งข้นให้
ึ
ี
เป็นที่รู้จักและสามารถเชื่อมโยงพันธกิจของคณะสงฆ์ส่วนกลางกับคณะสงฆ์
ิ
ึ
�
ในส่วนภูมิภาคให้มากข้น จะเห็นได้จากการสนับสนุนปัจจัย ส่งของและกาลัง
ึ
ี
ใจให้กับพระสงฆ์ด้านสาธารณสงเคราะห์ท่มากข้น รวมท้งยังได้ระดมความ
ั
ร่วมมือจากหน่วยงานภายนอก อาทิ สานักงานกองทุนสนับสนุนการสร้าง
�
�
เสริมสุขภาพ ส�านักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สานักงานพระพุทธ
ั
ศาสนาแห่งชาติ รวมท้งหน่วยงานภาคเอกชนหลายแห่ง ให้ได้กระจาย
�
ทรัพยากรให้คณะสงฆ์ในส่วนภูมิภาคสามารถยกระดับการดาเนินกิจกรรม
สาธารณสงเคราะห์ได้ดียิ่งขึ้น
48 ¤ พระไม่ทิ้งโยม : วัดสุทธิวรารามกับบทบาทสาธารณสงเคราะห์แบบบูรณาการ