โทรศัพท์

หน่วยท่ี 6 โครงขา่ ยบรกิ ารร่วมระบบดจิ ติ อล
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาหท์ ่ี 9 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

หวั ขอ้ ท่ี 6.2.3 ความเรว็ ในการรบั -ส่ง

ความเร็วในการรับส่ง 64 kbps ต่อวงจร ทำให้สามารถรับส่งสัญญาณเสียง ข้อมูล ภาพ
ตวั อักษร ในปริมาณมาก และรวดเรว็ ขน้ึ กว่าเดมิ

หัวขอ้ ท่ี 6.2.4 รปู แบบของการบริการหลักและโครงสรา้ งช่องสญั ญาณ

รูปแบบของการบริการหลักและโครงสร้างช่องสัญญาณ บริการ ISDN มีบริการหลัก 2
รูปแบบ คือ BAI และ PRI

หวั ขอ้ ท่ี 6.2.5 ครู่สาย ค่สู าย ISDN

สามารถต่ออุปกรณ์ชนิดปลายทางต่างๆ ได้แก่ เครื่องโทรสาร เครื่องโทรศัพท์ คอมพิวเตอร์
และอน่ื ๆ เข้ากบั ค่สู ายชนิดน้เี พยี งคู่สายเดียวได้

หัวขอ้ ท่ี 6.2.6 อปุ กรณ์ปลายทาง

ผใู้ ชบ้ ริการ ISDN สามารถใช้ทัง้ อุปกรณ์ปลายทางท่ีมีอยู่เดิมโดยต่อผ่าน Terminal Adapter
และอุปกรณป์ ลายทาง ในระบบ ISDN สามารถตอ่ เขา้ กับโครงขา่ ย ISDN ได้ทนั ที ได้แก่

- เครือ่ งโทรศัพท์ ISDN (Digital Telephone)
- เครือ่ งโทรศัพท์ทวั่ ไป
- เครือ่ งโทรสารแบบดิจติ อล (G.4)
- เคร่ืองโทรสารทวั่ ไป
- เคร่ืองรบั สง่ ข้อมลู ปลายทาง (Data Terminal with TA or ISDN card)
- ตสู้ าขาโทรศัพท์อัตโนมัตริ ะบบ ISDN
- อุปกรณ์ปลายทางอนื่ ทใ่ี ชก้ ับโครงขา่ ย ISDN ได้ เชน่ โทรศพั ท์ภาพ ISDN อุปกรณ์
ประชุมทางไกลผ่านจอภาพ เปน็ ต้น

หัวข้อที่ 6.2.7 บรกิ ารเสริมในระบบ ISDN

ได้จดั บรกิ ารเสริม สำหรบั ผู้ใช้บรกิ าร ISDN ด้วยกัน ดงั นีค้ อื
- บรกิ ารแสดงเลขหมายที่เรียกเขา้
- บริการระงับแสดงเลขหมายที่เรียกเข้า เป็นบริการเสริมที่ไม่แสดงเลขหมายของ

ผเู้ รียกมาบนเครื่องของผู้รบั ให้ผรู้ บั สายทราบ (เปน็ บรกิ ารเสรมิ ท่ใี หแ้ กผ่ ้เู รียก)

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 111

หน่วยท่ี 6 โครงข่ายบรกิ ารร่วมระบบดิจิตอล
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ที่ 9 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

- บริการเรียกเข้าตู้สาขาอัตโนมัติระบบ ISDN โดยตรง (Direct Dialing In : DDI)
เป็นบริการเสริมซึ่งผู้ใช้บริการ ISDN สามารถกำหนดเลขหมายให้อุปกรณ์ปลายทาง แต่ละ
เคร่อื งใหม้ ีเลขหมายต่างกนั ได้

- บริการขอขยายเลขหมายเพิ่ม ในกรณีที่ผู้ใช้บริการติดตั้งโทรศัพท์มากกว่า 1
เครื่องสามารถขอใช้บริการเลขหมายเพ่ิมโดยกำหนดเลขหมายใหโ้ ทรศัพท์แตล่ ะเครื่อง มีเลข
หมายท่ตี ่างกนั

- บริการส่งข้อความระหว่างผู้ใช้ เป็นบริการเสริมที่ผู้ใช้บริการ ISDN สามารถส่ง
ขอ้ ความไปบันทึกบนเครอ่ื งปลายทาง ถา้ ไม่มผี รู้ บั ท่ีเครอ่ื งปลายทางทีถ่ กู เรยี ก

บทเรียนที่ 6.3 รูปแบบการใหบ้ รกิ าร ISDN

หวั ข้อที่ 6.3.1 แบบเบสกิ (Basic Access Interface 2B+D หรอื BAI)

เป็นรูปแบบการให้บริการผู้เช่าด้วยคู่สายโทรศัพท์แบบธรรมดา จากชุมสายโทรศัพท์ ISDN
ถึงอุปกรณ์ปลายทางต่อคู่สายเพียง 1 คู่สายนี้ จะแตกต่างจากบริการโทรศัพท์แบบธรรมดา คือ
โครงสร้างช่องสัญญาณของบริการชนิดนี้ ประกอบด้วย ช่องสัญญาณ B จำนวน 2 ช่องสัญญาณ มี
อัตราเรว็ การรบั ส่งช่องละ 64 kbps และช่องสัญญาณ D จำนวน 1 ชอ่ งสญั ญาณ มีอัตราเรว็ การรับส่ง
16 kbps (โดยชอ่ งสญั ญาณ B มีหน้าที่รบั ส่งข้อมูล ขา่ วสาร และชอ่ งสัญญาณ D นน้ั โดยปกติ จะทำ
หน้าที่ส่งสัญญาณการควบคุมการต่อและการยกเลิก และช่องว่างที่ไม่มีสัญญาณเหล่านี้ทำงานอยู่ ผู้
เช่าสามารถใช้ส่งข้อมูลถึงกันได้ในรูปของ Packet) รวมความเร็วในการรับส่งสัญญาณแบบ BAI
เท่ากับ 144 kbps ในการรับส่งสัญญาณสามารถทำได้พร้อมกันทั้ง 3 ช่อง ที่เป็นอิสระต่อกัน ทำให้
เกิดความสะดวกยิ่งขึ้น คู่สายชนิด BAI ขนาด 1 คู่สาย สามารถนำอุปกรณ์ปลายทางแบบต่างๆ มา
ติดตั้งใช้งานได้สูงสุดถึง 8 เครื่อง และสามารถใช้งานได้พร้อมกัน 2 เครื่องในช่วงเวลาเดียวกัน โดยมี
การเชอ่ื ต่ออุปกรณด์ งั รูปท่ี 6.4

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 112

หน่วยท่ี 6 โครงข่ายบรกิ ารร่วมระบบดิจติ อล
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ท่ี 9 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

รูปที่ 6.4 การเช่ือมต่ออปุ กรณเ์ ขา้ กับโครงข่าย ISDN
(ทมี่ า: วรี ะศักดิ์ สุวรรณเพชร. ระบบโทรศพั ท์. กรงุ เทพฯ : ศูนย์สง่ เสริมวชิ าการ, 2556)

หัวขอ้ ที่ 6.3.2 แบบไพรมารี่ (Primary Rate Access Interface 30 B + D หรอื PRI)

เป็นรูปแบบการให้บริการด้วยการเชื่อมต่อโครงข่าย ISDN ด้วยสายเคเบิลใยแก้วนำแสง
โครงสร้างของช่องสัญญาณของบริการแบบนี้ ประกอบด้วยช่องสัญญาณ B จำนวน 30 ช่อง มี
อัตราเร็วในการับ-ส่งช่องละ 64 kbps และช่องสัญญาณ D จำนวน 1 ช่องมีความเร็วในการับ-ส่ง
2.048 Mbps โดยสามารถเชื่อมต่อกับตู้สาขาอัตโนมัติ (ISDN PABX) จะสามารถท่ีจะรับ-ส่ง
สัญญาณเสยี ง ขอ้ มลู ภาพ ตวั อักษร ได้อยา่ งครบถ้วน

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 113

หน่วยท่ี 6 โครงขา่ ยบริการร่วมระบบดจิ ิตอล
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ท่ี 9 ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง

บทเรียนที่ 6.4 อปุ กรณ์ในระบบ ISDN
หัวข้อที่ 6.4.1 อปุ กรณ์ระบบ ISDN

อุปกรณร์ ะบบ ISDN ข้ึนอยู่กับลักษณะการใชง้ าน ซึง่ จะประกอบดว้ ยอปุ กรณ์ดังต่อไปนี้
1. โทรศัพทด์ ิจติ อลระบบ ISDN
2. โทรสารดิจติ อลระบบ ISDN หรือเรียกว่า โทรสาร Group 4 (G4)
3. การ์ด ISDN (ISDN Card)
4. เทอรม์ ินอล อแดปเตอร์ (Terminal Adapter : TA)
5. Smart NT หรอื Network Terminal : NT
6. ISDN Router
7. ISDN LAN MODEM (ISDN HUB)
8. ตู้สาขาโทรศัพทร์ ะบบ ISDN
9. โทรศัพทร์ ะบบภาพ (Video Phone)
10. Desktop Video Conference
11. อปุ กรณ์ประชุมทางไกลผา่ นจอภาพ (Video Conference)

รปู ท่ี 6.5 ตวั อยา่ งการใชง้ านโครงข่าย ISDN กับตู้สาขาโทรศัพท์
(ท่ีมา: วรี ะศักด์ิ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศพั ท์. กรงุ เทพฯ : ศนู ย์สง่ เสรมิ วิชาการ, 2556)

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 114

หนว่ ยที่ 6 โครงข่ายบรกิ ารร่วมระบบดจิ ติ อล
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 9 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

แบบฝกึ หดั ท้ายสปั ดาห์

6.1.1 จงอธบิ ายโครงข่ายสื่อสารแบบเดมิ (1.0 คะแนน)
6.1.2 จงอธิบายโครงข่ายบริการส่ือสารด้วยระบบดจิ ิตอล (1.0 คะแนน)
6.2.1 จงบอกคุณสมบัติพเิ ศษของ ISDN (0.5 คะแนน)
6.2.2 จงอธิบายคณุ สมบัตพิ ิเศษของ ISDN (1.0 คะแนน)
6.3.1 จงอธิบายรูปแบบการใหบ้ ริการ ISDN แบบเบสกิ (0.5 คะแนน)
6.3.2 จงอธิบายรูปแบบการใหบ้ ริการ ISDN แบบไพรมารี่ (0.5 คะแนน)
6.4.1 จงบอกอปุ กรณร์ ะบบ ISDN (0.5 คะแนน)

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 115

หนว่ ยที่ 6 โครงขา่ ยบรกิ ารร่วมระบบดิจติ อล
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ท่ี 9 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

วธิ สี อนและ บรรยายโดยใช้ Power Point หนว่ ยเรยี นท่ี 6 บทเรยี นที่ 6.1 โครงขา่ ยการส่ือสารร่วมระบบ
กจิ กรรม ดจิ ิตอล, บทเรียนที่ 6.2 คณุ สมบัตพิ ิเศษของ ISDN, บทเรียนที่ 6.3 รปู แบบการใหบ้ ริการ

ISDN และบทเรียนที่ 6.4 อปุ กรณใ์ นระบบ ISDN

ส่อื การสอน หนังสอื อ้างองิ วรี ะศักดิ์ สุวรรณเพชร. ระบบโทรศพั ท์. กรงุ เทพฯ : ศูนย์ส่งเสรมิ วิชา
การ, 2556

เอกสารประกอบ 1. Power Point หนว่ ยเรียนที่ 1 บทเรียนท่ี 6.1, บทเรียนท่ี 6.2,
บทเรยี นท่ี 6.3 และบทเรียนที่ 6.4

วสั ดุโสตทศั น์ -

งานที่ 1. แบบฝกึ หดั ท้ายสปั ดาห์ท่ี 9
มอบหมาย

การวัดผล 1. ตรวจและเฉลยแบบฝกึ หดั ตามท่มี อบหมาย
2. สังเกตจากการเรยี นการสอน (การถามและการโต้ตอบระหวา่ งผู้สอนกับนักศึกษา)

หมายเหตุ…………………………………………………………………………………………………………………………………………

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 116

ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 10

11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์

หนว่ ยที่ 7 หลักการระบบโทรศัพทเ์ คลื่อนท่ี
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ที่ 10 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

ช่อื บทเรียน 7.1 ประวตั คิ วามเปน็ มาของโทรศพั ท์เคลอื่ นที่
7.2 การจดั ระบบโทรศัพท์เซลลลู าร์
7.3 หลักการทำงานของระบบโทรศพั ทเ์ ซลลลู าร์
7.4 การพฒั นาระบบโทรศัพท์เคลื่อนท่ี

จุดประสงคก์ ารสอน 7.1.1 อธบิ ายประวตั คิ วามเปน็ มาของโทรศัพทเ์ คลือ่ นท่ี
7.2.1 อธบิ ายการจัดระบบโทรศพั ทเ์ ซลลูลาร์
7.3.1 อธิบายการทำงานของระบบโทรศัพทเ์ ซลลลู าร์
7.3.2 อธบิ ายโครงสร้างของระบบโทรศพั ทเ์ ซลลูลาร์
7.4.1 อธิบายการพฒั นาโทรศัพทเ์ คลื่อนทีจ่ ากยคุ ที่ 1G ถงึ ยุค 3G

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 118

หนว่ ยที่ 7 หลักการระบบโทรศพั ท์เคลื่อนที่
ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ่ี 10 ทฤษฎี 3 ชั่วโมง

บทเรียนที่ 7.1 ระบบโทรศัพทเ์ คล่อื นที่

หัวข้อท่ี 7.1.1 ประวัตคิ วามเป็นมาของโทรศพั ทเ์ คล่ือนท่ี

รูปที่ 7.1 หลกั การระบบโทรศัพท์เคล่อื นท่ี
(ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/โทรศัพทเ์ คลื่อนท่ี)

วิทยุโทรศัพท์เคล่อื นท่ี (Mobile Radiotelephone) เป็นวิทยุโทรศพั ทแ์ บบหนึง่ ทใี่ ช้คลน่ื วิทยุ
ชว่ ยนาํ ขา่ วสารข้อมูลจากตน้ ทางไปยงั ไกลๆ ปลายทางพร้อมกับสามารถพกพาเคร่ืองวิทยุโทรศัพท์ติด
ตัวไปด้วย ในขอบเขตพื้นที่ทําการที่คลื่นวิทยุเดินทางไปได้ถึง การทดลองวิทยุโทรศัพท์เคลื่อนที่ท่ี
เริ่มต้นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2483 มรการทดลองเรื่อยมาจนถึงปี พ.ศ. 2489 บริษัท AT&T ได้เปิด
ให้บริการวิทยุโทรศัพท์เคลื่อนที่ เป็นรายแรก ในเวลานั้นวิทยุโทรศัพท์เคลื่อนที่ ยังใช้งานได้เฉพาะ
กลุ่มเท่านั้น ในขณะนั้นจะมีช่องสัญญาณ ให้ใช้งานเพียง 6 ช่องสัญญาณเท่านั้น การรับส่งข่าวสาร
ขอ้ มูลในการผสมคล่ืนแบบ AM เครอื ข่ายของการ สื่อสารถูกจํากัดอย่างมากเพราะช่องสัญญาณแต่ละ
ช่องอนุญาติให้ผู้ใช้บริการใช้ได้เพียงคนเดียว และการติดต่อเลขหมายปลายทางต้องเรียกผ่านศูนย์
ควบคุมให้พนักงานเป็นผู้เชื่อมต่อสัญญาณให้วิทยุ โทรศัพท์เคลื่อนที่ระบบนี้มีข้อเสียหลายประการ
ประการสําคัญคือ มีข้อจํากัดในเรื่องของความจุของ ช่องสัญญาณต่ำ ทําให้ระบบวิทยุ
โทรศัพท์เคลื่อนที่นี้ต้องหยุดทําการไป เนื่องจากมีความต้องการใช้วิทยุโทรศัพท์เคลื่อนที่มากขึ้น จึง
จําเป็นต้องพัฒนาระบบเพื่อให้ระบบมีความจุของสัญญาณสูงขึ้น โดยการพัฒนาเทคโนโลยีการผสม
คลื่นแบบ FM ใหม่ให้มีแถบกว้างของช่องสัญญาณสื่อสารลดลงจากเดิม 120 kHz เหลือเพียง25 kHz
ช่วยให้จํานวนช่องสัญญาณใช้ในการติดต่อสื่อสารเพิ่มมากขึ้น นอกจากนั้นในพื้นที่ บริการยังได้แบ่ง
ชอ่ งว่างความถีใ่ ช้งานหลายช่องความถ่ี และไดม้ ีการนําเอาความถี่ทใี่ ช้งานแล้วในพ้ืนท่ี หนึ่งกลับมาใช้
งานใหม่ในอีกพื้นที่หนึ่ง สามารถใช้ช่องสัญญาณเพื่อติดต่อสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ มากข้ึน
ลักษณะวทิ ยุโทรศัพท์เคลอื่ นที่สมัยแรกๆ แสดงดังรูปท่ี 7.2

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 119

หน่วยที่ 7 หลกั การระบบโทรศพั ทเ์ คลอ่ื นท่ี
ใบเตรียมการสอน สัปดาหท์ ่ี 10 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

รปู ท่ี 7.2 เครื่องวทิ ยุโทรศัพท์เครอื่ งแรกๆ
(ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/โทรศัพท์เคลื่อนที่)
ในปี พ.ศ. 2490 ห้องทดลองเบลล์ได้จดสิทธิบัตรของระบบนี้ และได้พัฒนาระบบวิทยุ
โทรศัพท์เคลื่อนที่ กลายมาเป็นโทรศัพท์แบบรวงผึ้ง (Cellular Mobile Telephone System) หรือ
เรียกสั้นๆ ว่าโทรศัพท์เซลลูลาร์ (Cellular Telephone) โครงสร้างของระบบประกอบด้วยอุปกรณ์
ทวนสัญญาณจาํ นวน มากประกอบกนั เครอื ข่าย แตร่ ะบบยังไม่สามารถนาํ มาใช้งานในทางธรุ กจิ ได้ จน
การะทั้งถึงปี พ.ศ. 2526 ระบบโทรศัพท์เซลลูลาร์ได้ถูกติดตั้งและเปิดให้บริการ โดยพื้นที่ให้บริการ
ท้ังหมดจะถูกแบ่งออกเป็นส่วนเล็กๆ เรียกว่า เซลล์ (Cell) แต่ละเซลล์จะมีรัศมีและจัดสรรความถี่ใช้
งานเฉพาะเซลล์ แตล่ ะเซลลจ์ ะมี ขนาดเล็กพ่วงต่อกันเปน็ แบบรวงผึ้ง เนอื่ งจากพนื้ ท่ใี ห้บริการมีขนาด
เล็กจึงไมจ่ าํ เป็นต้องใชเ้ คร่ืองสง่ ท่กี ําลังส่งสงู ๆ สามารถนําความถ่ีซ้ำๆ ไปใช้งานได้เพิม่ มากข้ึน ลักษณะ
โทรศัพท์เซลลลู ารแ์ สดงดงั รปู ท่ี 7.3

รปู ที่ 7.3 เครื่องโทรศัพท์เซลลูลาร์แบบต่างๆ
(ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/โทรศัพทเ์ คลอื่ นท่ี)

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 120

หนว่ ยที่ 7 หลักการระบบโทรศัพท์เคลือ่ นท่ี
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ที่ 10 ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง

บทเรยี นท่ี 7.2 ระบบโทรศพั ทเ์ ซลลูลาร์

โทรศัพท์เซลลูลาร์เป็นระบบโทรศัพท์เคลื่อนที่ระบบใหม่ ที่ถูกพัฒนาขึ้นมาให้เหมาะสมกับ
การใช้ งานในระบบสื่อสารระบบวิทยุโทรศัพท์เคลือ่ นที่ในปัจจุบัน สามารถครอบคลุมพื้นที่ให้บริการ
ได้กว้างมาก ขึ้น ขยายขอบเขตการให้การบริการได้ต่อเนื่องไม่มีขีดจํากัด กล่าวคือในเขตพื้ นที่มี
ประชากรหนาแน่น เช่น กรุงเทพฯ มีความต้องการใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่จํานวนมาก ก็ออกแบบให้มี
จํานวนเซลล์มากขึ้น เพื่อรับรองอัตราใช้บริการแบบทราฟฟิก (Traffic) ที่เพิ่มขึ้น ส่วนในเขตพื้นที่ท่มี ี
ประชากรเบาบาง เช่นในต่างจังหวัดมี ความต้องการใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่มีจํานวนน้อยก็ออกแบบให้
เซลล์มขี นาดใหญ่ขนึ้ แตล่ ะเซลล์ท่ตี ิดกันจะใช้ย่านความถ่ีทแี่ ตกตา่ งกนั เพื่อการนาํ ความถ่ีกลับมาใช้อีก
(Frequency Reuse) โดยไม่มีการสอดแทรก และสูญหายของสัญญาณ เมื่อต้องการใช้
โทรศัพท์เคลื่อนที่เพิ่มขึ้นก็แบ่งจํานวนเซลล์ออกแบบเป็นเซลล์ย่อย (Cell Spliting) ให้มากขึ้นตาม
ตอ้ งการ ทาํ ใหเ้ กิดการทาํ งานของระบบโทรศัพท์เซลลูลารส์ ามารถนําความถ่ีกลบั มาใชง้ านอย่างคุ้มค่า
ระบบโทรศพั ท์เซลลลู าร์ใชห้ ลักการติดตง้ั เคร่ืองรบั ส่งวทิ ยุ (Transceiver) ท่ี กําลังส่งต่ำๆ จาํ นวนมาก
กระจายเป็นจุด ๆ ไปทั่วพื้นที่ให้บริการ จุดที่ติดตั้งเครื่องรับส่งวิทยุเหล่านี้เรียกว่า สถานีฐาน (Base
Station) หรืออาจเรยี กวา่ ท่ตี ง้ั เซลล์ (Cell Site) ซ่งึ ทําหนา้ ท่ีเปน็ ทําการศูนยก์ ลางเซลลล์ กั ษณะ

รูปท่ี 7.4 แสดงโครงสร้างของเครอื ข่ายระบบโทรศัพท์เซลลูลาร์แตล่ ะเซลล์
(ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/โทรศัพทเ์ คล่ือนที่)

จากรปู ที่ 7.4 แสดงโครงสร้างของเครือข่ายระบบโทรศัพท์เซลลลู ารแ์ ตล่ ะเซลล์จะเช่ือมต่อถึง
กนั และเซลลม์ ีรศั มีทําการกวา้ งหรือแคบข้ึนอยู่กบั ความหนาแนน่ ของการใช้โทรศัพท์เซลลลู าร์ ถ้าการ
ใช้โทรศัพท์เซลลูลาร์มีความหนาแน่นมากจํานวนเซลล์จะเพิ่มขึ้นรัศมีของแต่ละเซลล์จะใหญ่ข้ึน
มาตรฐานไปที่นิยมใช้ขนาดของเซลล์มีรัศมีตั้งแต่ 250 เมตร ถึง 30 กิโลเมตร แต่ละเซลล์ที่ถูกแบ่ง

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 121

หนว่ ยท่ี 7 หลักการระบบโทรศัพท์เคลือ่ นท่ี
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ที่ 10 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

ออกจะตอ้ งเพิ่มสถานีสานเข้าไปทุกเซลล์ เครอ่ื งรับเครอ่ื งส่งแต่ละเซลล์สามารถทํางานได้ท่ีกําลังส่งซึ่ง
ครอบครมุ อยเู่ ฉพา พื้นทเี่ ลก็ ๆ ของเซลลต์ วั เองเท่านั้น ทาํ ใหเ้ ครอ่ื งรับส่งทีใ่ ช้งานมขี นาดเลก็ ลง

หวั ข้อที่ 7.2.1 การจดั ระบบโทรศัพทเ์ ซลลูลาร์

ระบบโทรศัพท์เซลลูลาร์นั้นต้องนําความถี่ที่ใช้แล้วกลับมาใช้อีกในเซลล์ต่างๆ ที่อยู่ห่างไกล
ออกไป จํานวนช่องสัญญาณมากน้อยขึ้นอยู่กับแถบคลื่นความถี่ที่จัดสรรให้โดยองค์กรที่รับผิดชอบ
และ ช่วงห่างของช่องสัญญาณที่เป็นมาตรฐานใช้กันอยู่เป็นเครือข่ายช่องสัญญาณ ในกลุ่ มเซลล์ที่
ติดกันจะต้องใช้ ความถีที่แตกต่างกัน ระบบทํางานของโทรศัพท์เซลลูลาร์ต้องระมัดระวังการ
สอดแทรกของสัญญาณที่ใช้ ความถี่เดียวกันในบริเวณท่ีใกล้เคียง (Co-Channel Interference) ต้อง
ให้อยู่ในขีดจํากัดที่ยอมรับได้ตาม มาตรฐานการสื่อสารในระบบโทรศัพท์เซลลูลาร์ ในการนําความถี่
เดิมมาใช้ใหม่ต้องเลือกจํานวนช่องเซลล์ที่ แตกต่างกัน (K) ควรให้มีมากที่สุดที่จะจัดได้เท่าที่จําเป็น
จะต้องไม่ให้เกิดการทับกันหรือเกิดช่องว่างระหว่าง เซลล์จํานวนช่องเซลล์ที่แตกต่าง (K) ที่ยอมรับได้
และนิยมใช้งานคือ K = 4, 7, 12, และ 19 เซลล์เป็นต้น ลักษณะการวางเซลล์สัญญาณที่แตกต่างกนั
แสดงดงั รูปที่ 7.5

รปู ที่ 7.5 การจัดเซลลม์ ีความถแี ตกต่างกันในแต่ล่ะช่องสัญญาณ
(ทม่ี า: https://th.wikipedia.org/wiki/โทรศัพทเ์ คลื่อนที่)

การใช้งานของโทรศัพท์เซลล์ที่นิยมใช้ค่า K น้อยค่า เพราะค่า K น้อยค่านั้นทําให้จํานวน
ช่องสัญญาณสื่อสารของแต่ละเซลล์มีจํานวนมากขึ้น สามารถให้บริการผู้ใช้โทรศัพท์เซลลูลาร์ภายใน

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 122

หนว่ ยที่ 7 หลกั การระบบโทรศัพท์เคลอ่ื นท่ี
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 10 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

เซลล์ หลายเลข แตถ่ ้าค่า K เพิ่มขึน้ ทาํ ให้จาํ นวนชอ่ งสัญญาณส่ือสารของแตล่ ะเซลล์มีจํานวนน้อยลง
ให้บริการผู้ใช้โทรศัพท์เซลลลู ารภ์ ายในเซลลน์ ้อยหมายเลขลง ตัวอยา่ งเช่นถา้ ระบบโทรศัพท์เซลลูลาร์
มี จํานวนช่องสัญญาณรวม 280 ช่อง ใช้จํานวนเซลล์สัญญาณที่แตกต่างกัน K-4 ในแต่ละเซลล์มี
ชอ่ งสญั ญาณ สอ่ื สาร 70 ช่อง หรอื ถ้าใชจ้ าํ นวนช่องเซลล์สญั ญาณที่แตกต่างกัน K = 7 ในแต่ละเซลล์
มีช่องสญั ญาณ สื่อสาร 40 ชอ่ ง เป็นต้น

บทเรียนที่ 7.3 หลกั การทำงานของระบบโทรศัพท์เซลลลู าร์

หัวข้อที่ 7.3.1 การทำงานของระบบโทรศพั ทเ์ ซลลูลาร์

การทาํ งานของระบบโทรศัพทเ์ ซลลูลาร์จะต้องมีการทํางานพร้อมตวั เครื่องโทรศัพท์เซลลูลาร์
สถานฐี าน และชุมสายโทรศัพท์เซลลูลาร์ ซงึ่ ทั้งหมดถกู ตอ่ กันเป็นเครือข่ายโทรศัพท์เซลลลู าร์ ข้ันตอน
การทาํ งาน ดงั น้ี

1. เมื่อเครื่องโทรศัพท์เซลลูลาร์เริ่มเปิดเครื่อง เครื่องโทรศัพท์เซลลูลาร์จะตรวจสอบหา
สัญญาณจากช่องสัญญาณที่มีอยู่ในบริเวณนั้นเองอย่างอัตโนมัติ ปรับความถี่เข้าหาช่องสัญญาณที่มี
คามแรงมากท่ีสดุ ของในท่ีอยู่ใกลท้ สี่ ดุ และคงไวช้ ่ัวขณะหรือจนกวา่ ตวั เครือ่ งโทรศพั ทจ์ ะเคลอื่ นที่ไปยัง
เครื่องอื่นทม่ี คี วามแรงสัญญาณแรงกว่าเซลล์เดิม

2. เมื่อผู้ใช้เครื่องโทรศัพท์เซลลูลาร์ต้องการติดต่อเลขหมายปลายทางหลังจากนั้นกดเลข
หมายปลายทางเรยี บร้อยและกดส่ง การหาช่องสญั ญาณและความถี่ตวั สถานีฐานท่ีเลือกช่องสัญญาณ
โดยอตั โนมัติ ขอ้ มูลของสัญญาณควบคุมและสญั ญาณเรยี กถูกสง่ ในคลนื่ วิทยุระดับกำลงั ส่งต่ำออกจาก
เครื่องโทรศัพทเ์ ซลลูลาร์ขึ้นไปในอากาศไปยังสถานีฐานทีม่ ีสายอากาศติดตัง้ อยู่ในต่ำแหน่งที่ใกล้ทีส่ ุด
สถานีฐานจะเชื่อมต่ออยูกับชุมสายโทรศัพท์เซลลูลาร์ ที่เป็นตัวควบคุมและสลับสายซึ่งสัญญาณ
สนทนา ซึ่ง สายโทรศัพท์เซลลูลาร์สัญญาณเรียกเข้าจะถูกส่งต่อเข้าไปยังชุมสายโทรศัพท์ของ
องค์การโทรศัพท์ หากผู้รับปลายทางเป็นโทรศัพท์บ้าน หรือต่อไปยังชุมสายเซลลูลาร์ระบบอื่นหรือ
ระบบเดียวกันเมื่อผุ้รับปลายทางป็นโทรศัพท์เซลลูลาร์ สัญญาณเรียกนี้ต้องส่งผ่านช่องปรับแต่ง
(Setup Channel)

3. กรณีโทรศัพท์เรียกเข้าหาเครื่องโทรศัพท์เซลลลู าร์ ชุมสายโทรศัพท์ธรรมดา สามารถแยก
ได้ จะเรียกไปยังปลายทางชนดิ ใดจากกลุ่มรหัสเลขหมายนําหน้า ซึ่งถ้าเป็นเครือ่ งโทรศัพท์ต้องขึน้ ตน้
ด้วยเลข 01 หรือ 09 ตามด้วยเลขหมายโทรศพั ท์ ชุมสายโทรศัพท์เซลลูลารต์ ้องส่งข้อมูลส้ันๆ เข้าหา
เครื่องโทรศัพท์เซลลูลาร์ตามข้อมูลของหมายเลขนั้นในการค้นหาเครื่องลูกข่าย แต่ละสถานีฐานทํา
การส่งข้อความเรียกผ่านทาช่องปรับแต่ง เมื่อเครื่องโทรศัพท์เซลลูลาร์รับทราบว่ามีผู้เรียกเข้าหา
ตัวเองจะทําการติดต่อกลับทางช่องปรับแต่ง สถานีฐานจัดการหาช่องสัญญาณที่ว่างให้สามารถ
เชื่อมต่อการสนทนาได้ เครื่องโทรศัพท์เซลลูลาร์ทําการจูนหาความถีของช่องสัญญาณตามคําสั่งของ
สถานฐี าน

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 123

หนว่ ยท่ี 7 หลักการระบบโทรศัพทเ์ คล่อื นท่ี
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ที่ 10 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

4. การเคลอ่ื นทีเ่ ปลยี่ นเซลล์ของเครื่องเซลลลู าร์ ระบบโทรศัพท์เซลลลู ารส์ ามารถทราบได้ว่า
สัญญาณการติดต่อของเครื่องโทรศัพท์เซลลูลาร์ที่กําลังใช้งานอยู่ไปยังเซลล์ถัดไปโดยอัตโนมัติใน
ทิศทางที่ เครื่องโทรศัพท์เซลลูลาร์เดินทางไป เรียกวิธีการนี้ว่า แฮนด์ออฟ (Handoff) หรือแฮนด์โอ
เวอร์ (Handover) วธิ กี ารแฮนด์ออฟหรือแฮนด์โอเวอรแ์ สดงดงั รปู ท่ี 7.6

รูปท่ี 7.6 แฮนด์ออฟหรือแฮนด์โอเวอร์
(ทมี่ า: https://th.wikipedia.org/wiki/โทรศัพท์เคลอ่ื นท่ี)
5. การสิ้นสุดการสนทนา เมื่อใช้โทรศัพท์เซลลูลาร์กดปุ่มสิ้นสุดการสนทนา จะมีสัญญาณ
สิ้นสุดการสนทนาส่งไปยังสถานีฐาน สัญญาณจะถูกส่งต่อไปยังชุมสายโทรศัพท์เซลลูลาร์
ชุมสายโทรศัพท์เซลลูลาร์จะทำการยกเลิกใช่ช่องสัญญาณดังกล่าว และสถานีฐานก็จะทะการยกเลิก
ช่องสญั ญาณ เช่น เคร่อื งโทรศพั ท์เซลลลู ารจ์ ะกลับไปวดั สัญญาณชอ่ งปรับแตง่ ตามเดิม

หัวข้อที่ 7.3.2 โครงสร้างของระบบโทรศัพทเ์ ซลลลู าร์

โครงสร้างเบื้องต้นของระบบโทรศัพท์เซลลูลาร์ ประกอบด้วยส่วนประกอบหลัก ๆ คล้ายกัน
ไม่ว่าระบบโทรศัพท์เซลลูลาร์จะเป็นระบบใดก็ตามส่วนประกอบที่สําคัญ ได้แก่ เครื่องโทรศัพท์
เซลลูลาร์ สถานีฐานชุมสาย โทรศัพท์เซลลูลาร์ สายอากาศ และสายส่งสัญญาณ ลักษณะโครงสร้าง
เบื้องต้นและการต่อระบบโทรศัพท์เซลลูลาร์จะเป็นฐาน ชุมสายโทรศัพท์ เซลล์ ระบบ แสดงดังรูปที่
7.7

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 124

หนว่ ยที่ 7 หลักการระบบโทรศพั ท์เคลอื่ นที่
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 10 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

รูปท่ี 7.7 แสดงโครงสรา้ งของระบบโทรศัพทเ์ ซลลูลาร์
(ท่ีมา: https://th.wikipedia.org/wiki/โทรศัพท์เคล่อื นที่)
1. เครื่องโทรศัพท์เซลลูลาร์ ประกอบด้วย หน่วยควบคุม ตัวรับส่งคลื่นวิทยุ ระบบ
สายอากาศ และ แบตเตอรี่ ตวั เครือ่ งโทรศพั ท์เซลลลู าร์ สามารถตรวจสอบระบบสญั ญาณในบริเวณที่
เครื่องอย่ไู ด้ มี โปรแกรมติดตอ่ กบั สถานีฐานและชุมสายโทรศัพทเ์ ซลลูลาร์
2. สถานีฐาน เป็นสถานีประจําเซลล์ระบบโทรศัพท์เซลลูลาร์ ทําหน้าที่เชื่อมต่อสัญญาณ
ระหว่างตัว องโทรศัพท์เซลลูลาร์กับชุมสายโทรศัพท์เซลลูลาร์ ภายในสถานีฐานประกอบด้วย หน่วย
ควบคุมตวั มวลผลสัญญาณคลน่ื วทิ ยุ ตวั รบั เคร่อื งวทิ ยุ ระบบสายอากาศและแหลง่ จา่ ยไฟ
3. ชุมสายโทรศัพท์เซลลูลาร์ เป็นศูนย์กลางการควบคุมการทำงานของระบบ ควบคุมทั้ง
สถานีฐานและตัวเครื่องเซลลูลาร์ มีการต่อเชื่อมระบบกับชุมสายโทรศัพท์ต่างๆ ทำหน้าที่ช่วยในการ
ควบคุมขั้นตอนการโทรศัพท์ การเก็บข้อมูลการโทร การเปลี่ยนแปลงการเชื่อมต่อเซลล์ แล้ตัดระบบ
โทรศัพทเ์ ซลลลู ารก์ บระบบอ่ืนๆ

บทเรียนท่ี 7.4 การพฒั นาระบบโทรศพั ท์เคลอื่ นท่ี

การพัฒนาระบบโทรศัพท์เซลลูลาร์ การพัฒนาโทรศัพท์เคลื่อนที่จากยุคที่ 1 (1G) ถึงยุค 3
(3G)

หัวขอ้ ที่ 7.4.1 ยุค 1G

เปน็ ยุคแรกของการพฒั นาระบบโทรศัพท์แบบเซลลูลาร์ การรับสง่ สัญญาณใชว้ ธิ ีการมอดูเลต
สญั ญาณอะนาลอ็ กเข้าช่องสือ่ สาร โดยใช้การแบง่ ความถอี่ อกมาเปน็ ช่องเล็กๆ ด้วยวธิ กี ารนม้ี ีข้อจํากัด
ในเรื่องจํานวนช่องสญั ญาณ และการใช้ไม่เต็มประสิทธิภาพ จึงติดขัดเรื่องการขยายจํานวนเลขหมาย

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 125

หนว่ ยที่ 7 หลกั การระบบโทรศพั ทเ์ คล่ือนท่ี
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ่ี 10 ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง

และการ ขยายแถบความถี่ ประจวบกับระบบเครื่องรับส่งสัญญาณวิทยุกําหนดขนาดของเซล และ
ความแรงของสัญญาณเพื่อให้เข้าถึงสถานีเบสได้ ตัวเครื่องโทรศัพท์เซลลูลาร์ยังมีขนาดใหญ่ใช้กําลัง
งานไฟฟ้ามาก ใน ภายหลังจึงเปลี่ยนมาเป็นระบบดิจิตอล และการเข้าช่องสัญญาณแบบแบ่งเวลา
โทรศัพทเ์ คลอ่ื นทีแ่ บบ 1G จึง ใช้เฉพาะในยุคแรกเทา่ นนั้

หัวขอ้ ที่ 7.4.2 ยคุ 2G

เป็นยุคที่พัฒนาต่อมาโดยการเข้ารหัสสัญญาณเสียง โดยบีบอัดสัญญาณเสียงในรูปแบบ
ดิจิตอล ให้มีขนาดจํานวนขอ้ มูลนอ้ ยลงเหลือเพียงประมาณ 9 กิโลบิตต่อวินาที ต่อช่องสัญญาณ การ
ติดต่อจากสถานีลูก หรือตัวโทรศัพท์เคลื่อนที่กับสถานีเบส ใช้วิธีการสองแบบคือ TDMA คือการแบ่ง
ช่องเวลาออกเป็นช่องเล็กๆ และแบ่งกันใช้ทําให้ใชช้ อ่ งสัญญาณความถี่วิทยุได้เพิ่มขึน้ จากเดิมอีกมาก
กับอีกแบบหนึ่งเป็นการแบ่งการเข้าถึงตามการเข้ารหัส และการถอดรหัสโดยใส่แอดเดรสหมือน IP
เราเรยี กวธิ กี ารนี้ว่า CDAM – Codc Division Multiple Access ในยุค 2G จึงเปน็ การรับสง่ สญั ญาณ
โทรศพั ท์แบบดิจติ อลหมดแล้ว

หัวข้อท่ี 7.4.3 ยคุ 3G

เป็นยุคแห่งอนาคตอันใกล้ โดยสร้างระบบใหม่ให้รองรับระบบเก่าได้และเรียกว่า Universal
Mobile Telecommunication Systems (UMTS) โดยมุ่งหวังว่า การเข้าถึงเครือข่ายแบบไร้สาย
สามารถกระทําได้ด้วยอุปกรณ์หลากหลาย เช่น จากคอมพิวเตอร์ จากเครื่องใช้ไฟฟ้าอื่น ระบบยังคง
ใช้การเข้าช่องสัญญาณเป็น แบบ CDMA ซึ่งสามารถบรรจุช่องสัญญาณเสียงได้มากกว่า แต่ใช้แบบ
แถบกว้าง (wideband) ในระบบนีจ้ ึง เรยี กอกี อยา่ งหนึ่งวา่ WCDMA

นอกจากนี้ยังมีกลุ่มบริษัท บางบริษัทแยกการพัฒนาในรุ่น 3Gเป็นแบบ CDMA เช่นกัน แต่
เรียกว่า CDMA2000 กลุ่มบริษัทนี้พัฒนารากฐานมาจาก IS95 ซึ่งใช้ในสหรัฐอเมริกา และยังขยาย
รูปแบบ เป็นการรับส่งในช่องสัญญาณที่ได้อัตราการรับส่งสูง (HDR-High Data Rate) การพัฒนาใน
ยุคที่สามนี้ยัง ต้องการความเกี่ยวโยงกับการใช้งานร่วมในเทคโนโลยีเก่าอีกด้วย โดยเฉพาะใน
สหรฐั อเมรกิ าที่ยังคงใหใ้ ช้ งานไดท้ ั้งแบบ 1G และ 2G โดยเรียกรปู แบบใหมเ่ พื่อการส่งเป็นแพ็กเก็ตว่า
GPRS-General Packet Radio Service ซ่ึงส่งด้วยอตั ราความเรว็ ตั้งแต่ 9.06, 13.4, 15.6 และ 21.4
กิโลบิตต่อวินาที โดยในการ พัฒนาต่อจาก pps ให้เป็นระบบ 3G เรียกระบบใหม่ว่า EDGE-
Enhanced Data Rate for GSM Evolution
จากข้อมูลพอสรปุ ไดด้ งั น้ี

- ยุค1G ยังมีปัญหาเรื่องช่องสัญญาณและอุปกรณ์ที่ใช้จงึ มีขนาดใหญ่ (ดู้ได้จากตัวโทรศัพท)์
และยงั เปน็ การส่งข้อมูลไดเ้ ฉพาะ เสียง ตัวอกั ษร

- ยุค2 มสี ิง่ ใหม่ๆ ท่แี ตกตา่ งจาก IG โดยสนิ้ เชิงทีน่ อกเหนอื ไปจากการส่งขอ้ มูลตัวอักษร และ
เสียง สิง่ ที่ เปลี่ยนไปกค็ ือ GPRS และการรองรับมัลติมเี ดีย บนชอ่ งทางในระบบสื่อสารแบบไร้สาย

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 126

หนว่ ยที่ 7 หลกั การระบบโทรศพั ทเ์ คลื่อนที่
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาหท์ ี่ 10 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง
- ยุค 3G ส่งิ ท่ีแตกต่างจาก 2G เหน็ ไดห้ ลักๆ คอื ความเรว็ ในการส่งขอ้ มูล ทาํ ให้ส่ิงทต่ี ามมาก็
คือทําให้ สามารถใช้ VDO Call ได้ อันเนือ่ งมาจากความเร็วในการสง่ สญั ญาณ

รูปที่ 7.8 แนวทางการปรบั เปลีย่ นจาก 2G ไปสู่ 3G
(ที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/โทรศัพทเ์ คลอ่ื นท่ี)

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 127

หนว่ ยที่ 7 หลกั การระบบโทรศพั ท์เคลอื่ นท่ี
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 10 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

แบบฝึกหัดทา้ ยสัปดาห์

7.1.1 จงอธิบายประวตั คิ วามเปน็ มาของโทรศัพท์เคล่อื นที่ (1.0 คะแนน)
7.2.1 จงอธบิ ายการจัดระบบโทรศัพทเ์ ซลลลู าร์ (1.0 คะแนน)
7.3.1 จงอธบิ ายหลกั การทำงานของระบบโทรศพั ท์เซลลูลาร์ (1.0 คะแนน)
7.3.2 จงอธิบายโครงสรา้ งของระบบโทรศพั ท์เซลลลู าร์ (1.0 คะแนน)
7.4.1 จงอธบิ ายการพัฒนาโทรศัพทเ์ คลื่อนท่จี ากยคุ ท่ี 1G ถึงยคุ 3G (2.0 คะแนน)

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 128

หน่วยที่ 7 หลักการระบบโทรศพั ท์เคลือ่ นที่
ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ่ี 10 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

วิธีสอนและ บรรยายโดยใช้ Power Point หน่วยเรยี นที่ 7 บทเรียนท่ี 7.1 ประวตั ิความเปน็ มาของโทรศัพท์
กจิ กรรม เคลือ่ นท,่ี บทเรียนท่ี 7.2 การจัดระบบโทรศัพท์เซลลลู าร์, บทเรยี นท่ี 7.3 หลักการทำงาน
ของระบบโทรศัพท์เซลลลู าร์ และบทเรียนที่ 7.4 การพัฒนาระบบโทรศพั ทเ์ คล่อื นท่ี

หนังสอื อา้ งองิ https://th.wikipedia.org/wiki/โทรศัพท์เคลื่อนที่, สืบค้นเมื่อ 1
กมุ ภาพนั ธ์ 2562

ส่อื การสอน เอกสารประกอบ 1. Power Point หนว่ ยเรียนท่ี 7 บทเรียนที่ 7.1, บทเรยี นท่ี 7.2

บทเรียนท่ี 7.3 และบทเรยี นที่ 7.4

วัสดุโสตทัศน์ -

งานที่ 1. แบบฝกึ หัดทา้ ยสปั ดาห์ที่ 10
มอบหมาย

การวัดผล 1. ตรวจและเฉลยแบบฝกึ หัดตามทม่ี อบหมาย
2. สังเกตจากการเรียนการสอน (การถามและการโต้ตอบระหว่างผสู้ อนกับนกั ศึกษา)

หมายเหตุ…………………………………………………………………………………………………………………………………………

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 129

ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 11

11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์

หนว่ ยที่ 8 ระบบเครือข่าย
ใบเตรยี มการสอน สัปดาห์ท่ี 11 ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง

ช่อื บทเรยี น 8.1 ระบบเครือขา่ ยโทรศัพท์
8.2 เทคโนโลยี POTS
8.3 เทคโนโลยี PSTN
8.4 เทคโนโลยี VolP

จุดประสงคก์ ารสอน 8.1.1 อธิบายระบบเครือขา่ ยโทรศัพท์
8.2.1 อธบิ ายเทคโนโลยี POTS
8.3.1 อธบิ ายเทคโนโลยี PSTN
8.4.1 อธบิ ายเทคโนโลยี VolP

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 131

หนว่ ยท่ี 8 ระบบเครือข่าย
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ที่ 11 ทฤษฎี 3 ชั่วโมง

บทเรียนที่ 8.1 ระบบเครือขา่ ยโทรศัพท์

เครือข่ายโทรศัพท์จัดเป็นเครือข่ายเก่าแก่ที่ได้มีการพัฒนามายาวนาน ผู้ประดิษฐ์คิดค้นคือ
อเล็กซานเดอร์แกรแฮมเบล เมื่อปี ค.ศ. 1876 เริ่มแรกเครือข่ายโทรศัพท์ถูกนํามาใช้งานด้วยวิธีการ
ง่ายๆ จากการแปลงเสียงพูดมาเป็นสัญญาณอนาล็อกส่งผ่านไปยังสาย จากนั้นก็จะแปลงสัญญาณ
อนาลอ็ กนี้กลบั มาเป็นรูปแบบของเสียงเมื่อถึงปลายทาง ปจั จบุ นั เทคโนโลยีเครือข่ายโทรศัพท์ได้มีการ
พฒั นาจนกระท่งั ระบบมีความซบั ซ้อนย่งิ ขึ้น รวมถึงประสทิ ธภิ าพกส็ งู ขึ้นดว้ ย

มีเทคโนโลยโี ทรศัพท์อยู่หลายเทคโนโลยีด้วยกันที่ยังคงใช้งานอยู่ในปัจจุบัน เทคโนโลยเี ก่าแก่ที่
เรียกว่า POTS (Plain Old Telephone System) ที่ใช้เซอร์กิตอนาล็อกเพียงชิ้นเดียว ซ่ึง
ประกอบด้วยสายคู่บิดเกลียวที่เชื่อมโยงจากที่พักอาศัยหรือหน่วยงานธุรกิจต่างๆ ละเชื่อมโยงไปยัง
โครงข่ายระบบโทรศัพท์ สาธารณะที่เรียกว่า PSTN (Public Switched Telephonr Network) แต่
ในปัจจุบันเทคโนโลยีเครือข่ายโทรศัพท์ได้มีการพัฒนาด้วยการนําระบบดิจิตอลมาใช้งานมากขึ้น อีก
ทง้ั ยงั สามารถเช่ือมโยงเขา้ กับเครอื ขา่ ยแบบไร้สายผ่านสัญญาณคลื่นวทิ ยุ รวมถึงการบรกิ ารโทรศัพท์ที่
เชื่อมต่อบนเครือข่ายอินเตอร์เน็ตที่ เรียกว่าระบบ VolP (Voice Over Internet Protocol) ซึ่ง
เทคโนโลยี VoIP เป็นระบบท่ีใช้สัญญาณขอ้ มลู เสียง มาบรรจลุ งในรูปแบบของแพ็กเกต็ (Packet) และ
ส่งไปยังอุปกรณ์ที่เรียกว่าเร้าเตอร์ (Router) การสื่อสาร ด้วย VoIP นี้ ส่งผลให้สามารถลดต้นทุนใน
ด้านของการสื่อสารระหว่างประเทศได้จํานวนมาก จึงพบว่ามีหลายหน่วยงานในปัจจุบันได้นํา
เทคโนโลยีนี้มาใช้งานเพม่ิ ขน้ึ เป็นลาํ ดับ

รปู ท่ี 8.1 เทคโนโลยเี ครอื ขา่ ยโทรศพั ทแ์ บบทัว่ ไป
(ที่มา : http://3.bp.blogspot.com/_FwaujFrvPvQ/THIUB3fnaFI/gzvTA2kvE88/s1600/1.jpg)

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 132

หนว่ ยที่ 8 ระบบเครือข่าย
ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ่ี 11 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

ปกติแล้วการใช้โทรศัพท์เพื่อการสื่อสารระหว่างกันอย่างระบบ PSTN นั้น จัดเป็นระบบ
เครอื ข่ายที่ ชา้ งขึ้นมาเพื่อการส่ือสารโทรศัพทโ์ ดยเฉพาะ ดงั น้นั จงึ มคี ่าใช้จ่ายด้านการบริการค่อนข้าง
สูง โดยเฉพาะการสื่อสารระยะไกล เช่น การโทรศัพท์เชื่อมโยงข้ามจังหวัด หรือข้ามประเทศ เป็นต้น
ซง่ึ แตเ่ ดิม

เครือข่าย PSTN นั้นจะเป็นระบบอนาล็อก แต่ในส่วนของเครือข่ายหลักๆ มักพัฒนาเป็น
ระบบดิจิตอล แต่ ในที่สุดระบบเครือข่ายระหว่างผู้ให้บริการโทรศัพท์กับผู้ใช้งานตามบ้านสว่ นใหญ่ก็
ยงั คงเป็นแบบอนาลอ็ กเช่นเดมิ

ครั้นเทคโนโลยี VoIP ได้พัฒนาขึ้นมาเพื่อเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง ผู้ใช้จึงสามารถสื่อสารด้วย
ระบบ VolP ด้วย การรับส่งข้อมูลชนิดเสียงผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต เทคโนโลยีดังกล่าว ทําให้
ผู้ใช้งานสามารถใช้โทรศัพท์ ผ่านเครือขา่ ยอนิ เทอรเ์ นต็ ได้ โดยไมจ่ าํ เป็นต้องผา่ นเครือข่ายโทรศัพท์ที่มี
ค่าบรกิ ารที่สูงกวา่ ดงั นั้นหาก นาํ VoIP มาใชง้ านในองค์กร ก็ยอ่ มส่งผลให้คา่ ใช้จ่ายในการส่ือสารข้าม
ประเทศลดลงได้เปน็ อยา่ งมาก

อย่างไรก็ตาม ข้อเสียของ VolP ก็มีเช่นกัน คือความสามารถในการส่งข้อมูลแบบเรียลไทม์
เนื่อง จากแพ็กเก็ตข้อมูลที่ส่งจากต้นทางไปยังปลายทางนั้น จะต้องผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตที่มี
จํานวณเครือข่าย อยมู่ ากมายมหาศาล จงึ ทําให้การส่อื สารระหวา่ งกนั อาจลา่ ช้าหรือดีเลย์ได้ กล่าวคือ
ตามปกติทีใ่ ชง้ าน โทรศพั ทพ์ ูดคยุ กัน ฝงั ผพู้ ดู ได้พูดอะไรออกมาฝง่ั ผรู้ ับกจ็ ะไดร้ บั ฟงั ทันทีทันใด แตห่ าก
เป็นระบบ VoIP อาจ ไมเ่ ป็นเชน่ นั้นในทกุ โอกาส อันเน่อื งมาจากปญั หาทีไ่ ดก้ ล่าวมาแล้วน้ันเอง

รูปท่ี 8.2 รูปแบบเทคโนโลยีระบบโทรศัพทบ์ นเครอื ข่ายไอพี (VolP)
(ทมี่ า : http://news.siamphone.com/upload/news/nw02392/03.gif)

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 133

หนว่ ยท่ี 8 ระบบเครือขา่ ย
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 11 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

บทเรยี นท่ี 8.2 เทคโนโลยี POTS

เทคโนโลยเี กา่ แก่ที่ เรียกว่า POTS (Plain Old Telephone System) ทใี่ ชเ้ ซอร์กิตอนาล็อก
เพยี งชิ้นเดยี ว ซึ่งประกอบดว้ ยสายคู่บิดเกลียวท่ีเช่ือมโยงจากที่พักอาศัยหรือหนว่ ยงานธรุ กิจต่างๆ ละ
เชื่อมโยงไปยังโครงข่ายระบบโทรศัพท์สาธารณะที่เรียกว่า PSTN (Public Switched Telephonr
Network) แต่ในปัจจุบันเทคโนโลยีเครือข่ายโทรศัพท์ได้มีการพัฒนาด้วยการนําระบบดิจิตอลมาใช้
งานมากขึ้น อีกทั้งยังสามารถเชื่อมโยงเข้ากับเครือข่ายแบบไร้สายผ่านสัญญาณคลื่นวิทยุ รวมถึงการ
บริการโทรศัพท์ที่เชื่อมต่อบนเครือข่ายอินเตอร์เน็ตที่ เรียกว่าระบบ VolP (Voice Over Internet
Protocol) ซึ่งเทคโนโลยี VoIP เป็นระบบที่ใช้สัญญาณข้อมูลเสียงมาบรรจุลงในรูปแบบของแพ็กเก็ต
(Packet) และส่งไปยังอุปกรณ์ที่เรียกว่าเรา้ เตอร์ (Router) การสื่อสารด้วย VoIP นี้ ส่งผลให้สามารถ
ลดต้นทุนในด้านของการสื่อสารระหว่างประเทศได้จํานวนมาก จึงพบว่ามีหลายหน่วยงานในปัจจุบนั
ได้นําเทคโนโลยีน้มี าใช้งานเพิ่มขึ้นเป็นลาํ ดบั

รปู ที่ 8.3 เทคโนโลยเี ครือข่ายโทรศพั ทแ์ บบท่วั ไป
(ทีม่ า : http://3.bp.blogspot.com/_FwaujFrvPvQ/THIUB3fnaFI/gzvTA2kvE88/s1600/1.jpg)

บทเรียนที่ 8.3 เทคโนโลยี PSTN

ระบบโทรศพั ทแ์ บบเดมิ หรอื PSTN ย่อมาจาก Public Switch Telephone Network หรือ
เครือข่ายโทรศัพท์พื้นฐานหรือเรียกง่ายๆ ว่าเครือข่ายโทรศัพท์บ้าน (เช่น เครือข่ายของ TOT, TA,
หรือ TT&T) เป็นเครือข่ายที่เชื่อมต่อกับเครือข่ายต่างๆ ทั้งในพื้นที่เดียวกัน ทางไกลต่างจังหวัด
ทางไกลต่างประเทศและเครือข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ ผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่จาเป็นที่จะต้อง
เชื่อมต่อกับ PSTN เพื่อจะได้ติดต่อกับ โครงข่ายโทรศัพท์พื้นฐาน และเครือข่ายโทรศัพท์อื่นๆ ได้

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 134

หนว่ ยที่ 8 ระบบเครือขา่ ย
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ท่ี 11 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

ระบบเครือข่ายโทรศัพทส์ าธารณะ (PSTN) น้ีจะใช้สายไฟทองแดงเป็นส่ือในการลำเลียงสัญญาณเสียง
ข้อมูลที่เป็นสัญญาณแบบ Analog ของเสียงมนุษย์ แต่ละสถานีฐานจะถูกเชื่อมต่อไป ยังศูนย์กลาง
การให้บริการการสวิตชิ่งเคลื่อนที่ (MSC : Mobile Services Switching Centre) ซึ่งโดยทั่วไปจะใช้
เส้นใยแก้วนาแสงหรืออาจใช้ระบบไมโครเวฟเชื่อมต่อสัญญาณ ส่วนระบบชุมสายโทรศัพท์ดิจิตอลจะ
ใช้ซอฟตแ์ วร์เป็นตัวจัดการในการให้บริการทงั้ หมดแก่ผู้ใชบ้ ริการ ซ่งึ เป็นระบบที่มีมาแต่ด้ังเดิมและใช้
กันมาเป็นเวลานานแล้ว ยังมีการสื่อสารแบบอื่นอีก เช่น การสื่อสารด้วยระบบโทรศัพท์ การสื่อสาร
ดว้ ยแฟกซ์ และอืน่ ๆ ทำใหอ้ งคก์ รเกิดค่าใช้จ่ายเป็นจำนวนมาก

รูปที่ 8.4 แสดงระบบเครอื ขา่ ยโทรศพั ท์พ้นื ฐาน PSTN
(ท่ีมา : http://news.siamphone.com/upload/news/nw02392/03.gif)

บทเรยี นที่ 8.4 เทคโนโลยี VoIP

ระบบ VoIP เป็นระบบที่นำสัญญาณเสียงที่ผ่านการดิจิไตซ์โดยหนึ่งช่องเสียงเมื่อแปลงเป็น
ข้อมูลจะมีขนาด 64 กโิ ลบิตตอ่ วนิ าทกี ารนาข้อมูลเสียงขนาด 64 Kbps นี้ ตอ้ งนามาบบี อัด โดยทั่วไป
จะเหลือประมาณ 10 Kbps ต่อช่องสัญญาณเสียงแล้วจึงบรรจุลงในไอพีแพ็กเก็ต เพื่อส่งผ่านทาง
เครอื ขา่ ยไอพี

การสื่อสารผ่านทางเครือข่ายไอพีต้องมีเราเตอร์ที่ทำหน้าที่พิเศษเพื่อประกันคุณภาพ
ช่องสัญญาณไอพีนี้เพื่อให้ข้อมูลไปถึงปลายทางหรือกลับมาได้อย่างถูกต้อง และอาจมีการให้สิทธิ

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 135

หนว่ ยท่ี 8 ระบบเครือขา่ ย
ใบเตรยี มการสอน สัปดาห์ที่ 11 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

พิเศษก่อนแพ็กเก็ตไอพีอื่น เพื่อการให้บริการที่ทำให้เสียงมีคุณภาพ เทคโนโลยี VOIP น้ีได้รับการ
พัฒนามาจาก Computer Telephony Integration เทคโนโลยี Voice Over Internet Protocol
เป็นเรื่องของการส่งเสียงพูด หรือส่งข้อมูลประเภทของเสียงผ่านทางเครือข่าย Internet หรือ
Intranet ของทางบริษัท โดยที่จะมี Gateway อยู่ระหว่างตู้โทรศัพท์หรือ PBX (Private Branch
Exchange) กับระบบ LANโดยทาหน้าที่ในการบีบขนาดไฟล์ข้อมูล ของการคุย แปลงข้อมูลให้อยู่ใน
รูปของแพก็ เกต IP แลว้ สง่ เขา้ ไปในเครือข่ายจากน้ัน Gateway ฝง่ั ตรงข้ามจะทำการขยายขนาด และ
แปลงข้อมูลกลับมาอยู่ในรูปของเสียงทำให้ผู้ใช้คุยกันได้ด้วยโทรศัพท์ธรรมดา VoIP สามารถ
ประยุกต์ใช้ได้กับข้อกำหนดของการสื่อสารด้วยเสียงเกือบทั้งหมดตั้งแต่การสื่อสารแบบง่ายระหว่าง
อนิ เตอร์คอมของสานักงานไปจนถึง multi-point teleconference ทีย่ ุง่ ยากการประยุกต์ใช้งานของ
VoIP นั้นส่วนใหญ่จะเป็นแบบ real-time อุปกรณ์ที่ใช้จะต้องมีความยืดหยุ่นสูง สามารถสร้างความ
พอใจให้กับทุกฝ่ายและใช้งานได้กับสภาพแวดล้อมที่หลากหลายและสามารถทางานร่วมกับระบบ
โทรศัพท์ดั้งเดิมได้จุดประสงค์หลักในการพัฒนา VoIP คือ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถของการใช้
โทรศพั ท์ (ท้ังการส่งสัญญาณเสียง และการเข้าสญั ญาณ) เป็นระบบเครอื ข่ายIP และเชือ่ มต่อกับระบบ
โทรศัพท์สาธารณะ และส่วนตวั ในลักษณะที่ยังคงรักษาคณุ ภาพเสยี งและคณุ สมบัตเิ ดมิ ของโทรศพั ท์

รปู ที่ 8.5 รูปแบบโทรศัพท์ VoIP
(ทม่ี า : file:///C:/Users/%E0%B8%AB/Downloads/chapter3(349).pdfX)

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 136

หนว่ ยที่ 8 ระบบเครือข่าย
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ท่ี 11 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

แบบฝึกหัดทา้ ยสัปดาห์

8.1.1 จงอธิบายระบบเครอื ขา่ ยโทรศพั ท์ (2.0 คะแนน)
8.1.2 จงอธิบายเทคโนโลยี POTS (1.0 คะแนน)
8.1.3 จงอธบิ ายเทคโนโลยี PSTN (1.0 คะแนน)
8.1.4 จงอธิบายเทคโนโลยี VolP (1.0 คะแนน)

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 137

หนว่ ยท่ี 8 ระบบเครือข่าย
ใบเตรียมการสอน สัปดาหท์ ี่ 11 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

วธิ ีสอนและ บรรยายโดยใช้ Power Point หน่วยเรียนท่ี 8 บทเรยี นท่ี 8.1 ระบบเครือข่ายโทรศพั ท,์
กิจกรรม บทเรยี นที่ 8.2 เทคโนโลยี POTS, บทเรียนท่ี 8.3 เทคโนโลยี PSTN และบทเรยี นที่ 8.4
เทคโนโลยี VolP

https://sites.google.com/site/30801chotklom/home/kherux-
khay-thorsaphth/khwam-ru-phun-than-keiyw-kab-kherux-khay,
สบื คน้ เมือ่ 5 กุมภาพนั ธ์ 2562

http://3.bp.blogspot.com/_FwaujFrvPvQ/THIUB3fnaFI/

หนงั สืออา้ งองิ gzvTA2kvE88/s1600/1.jpg, สบื คน้ เมื่อ 5 กุมภาพันธุ์ 2562

ส่ือการสอน http://news.siamphone.com/upload/news/nw02392/03.gif,
สบื ค้นเม่ือ 5 กมุ ภาพนั ธ์ 2562

file:///C:/Users/%E0%B8%AB/Downloads/chapter3(349).pdfX,

สืบค้นเมือ่ 5 กมุ ภาพันธ์ 2562

เอกสารประกอบ 1. Power Point หนว่ ยเรียนท่ี 8 บทเรยี นท่ี 8.1, บทเรียนที่ 8.2
บทเรียนที่ 8.3 และบทเรยี นท่ี 8.4

วสั ดุโสตทศั น์ -

งานที่ 1. แบบฝกึ หัดทา้ ยสัปดาห์ท่ี 11
มอบหมาย

การวัดผล 1. ตรวจและเฉลยแบบฝึกหดั ตามท่มี อบหมาย
2. สงั เกตจากการเรยี นการสอน (การถามและการโตต้ อบระหว่างผูส้ อนกับนกั ศึกษา)

หมายเหตุ…………………………………………………………………………………………………………………………………………

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 138

ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 12

11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์

หน่วยที่ 9 การบริหารความถ่ีและการจดั สรรช่องสญั ญาณ
ใบเตรียมการสอน สัปดาหท์ ่ี 12 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

ช่อื บทเรยี น 9.1 โครงสรา้ งและกระบวนการบรหิ ารคลืน่ ความถ่ี
9.2 ขอบเขตงานของการบริหารคลื่นความถ่ี
9.3 กระบวนการทำงานของหนว่ ยงานบรหิ ารคล่นื ความถี่

จุดประสงคก์ ารสอน 9.1.1 อธบิ ายหน่วยงานบริหารความถี่ขนาดกลางตามขอ้ เสนอแนะ
ของ ITU

9.2.1 บอกขอบเขตงานของการบริหารคลน่ื ความถ่ี
9.2.2 อธบิ ายขอบเขตงานของการบริหารคล่ืนความถี่
9.3.1 บอกกระบวนการทำงานของหนว่ ยงานบริหารคลน่ื ความถ่ี
9.3.2 อธิบายกระบวนการทำงานของหน่วยงานบรหิ ารคลน่ื ความถี่
9.4.1 บอกการประมูลคลน่ื ความถที่ ีผ่ ่านมา

9.4.2 บอกการประเมนิ ผลการจดั ประมูลคลืน่ ความถ่ี

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 140

หนว่ ยที่ 9 การบริหารความถี่และการจัดสรรช่องสัญญาณ
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาหท์ ่ี 12 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

บทเรยี นท่ี 9.1 โครงสร้างและกระบวนการบรหิ ารคลืน่ ความถี่

จากวิวัฒนาการทางด้านเทคโนโลยีสื่อสารโทรคมนาคมที่มีผลต่อการพัฒนาประเทศและ
ความม่ันคง ของชาตมิ ีการเปลี่ยนแปลงอยา่ งรวดเร็วและสลบั ซับซ้อน จงึ มผี ลกระทบทาํ ให้ทกุ ประเทศ
ต้องมีองค์กรบริหาร คลื่นความถี่ เพื่อที่จะบริหารทรัพยากรด้านการสื่อสารโทรคมนาคมให้มี
ประสิทธิภาพสูงสุด อย่างไรก็ตามองค์กรที่ทําหน้าที่บริหารคลื่นความถี่เป็นองค์กรที่มีพลวัตรสูง
เนื่องจากการพัฒนาด้านเทคโนโลยี รวมทั้งการ เปลี่ยนแปลงด้านกฎระเบียบในระดับสากลและ
ระดับชาติมีอยู่ตลอดเวลา จึงมีความจําเป็นที่จะต้องมีออกแบบ องค์กรให้เหมาะสมตามสถานการณ์
เพื่อที่จะตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงได้อย่างมีประสิทธิภาพ บทความนี้ จึงขอเสนอการจัด
โครงสร้างและกระบวนการบริหารคลนื่ ความถ่ขี อง องค์กรบริหารคลืน่ ความถ่ีในระดับสากล

หัวขอ้ ท่ี 9.1.1 หน่วยงานบรหิ ารความถี่ขนาดกลางตามข้อเสนอแนะของ ITU

หน่วยงานบริหารความถี่ขนาดกลางตามข้อเสนอแนะของ ITU นั้นควรมีโครงสร้างและ
กระบวนการบริหารคลน่ื ความถี่ ดังนี้

1. โครงสรา้ งควรประกอบดว้ ยหน่วยงานหลัก คอื นโยบายและแผนคลน่ื ความถ่ี (Spectrum
Policy and Planning) กาํ หนดและจดั สรรคลื่นความถี่ (Spectrum Allocation and Assignment)
ตรวจสอบการใช้คล่ืนความถ่ี (Spectrum Monitoring) วศิ วกรรมและเทคโนโลยี (Engineering and
Technology) เลขานุการ (Secretariat)

2. กระบวนการและการประสานสอดคล้องของการบรหิ ารคลน่ื ความถี่ (แสดงตามแผนภาพ)
ดงั น้ี

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 141

หน่วยที่ 9 การบรหิ ารความถ่ีและการจัดสรรชอ่ งสัญญาณ
ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ี่ 12 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

งานหลักดา้ นการ งานสนบั สนุนด้านการ งานสนบั สนนุ ด้าน Output และระบบ
บริหารคล่นื ความถ่ี บรหิ ารคลน่ื ความถี่ สารสนเทศและบนั ทึก แสดงผล

- การวางแผนและกฎเกณฑ์ - การบริหารจัดการ - บันทึกข้อมูลการกำหนด - ระบบแสดงผลข้อมูลท่ี
- การวางแผนกำหนดความถ่ี ทั่วไป สำคัญทั้งหมด
วิทยุ - ด้านกฎหมาย คลืน่ ความถี่ - การแจ้งเตอื น
- การจัดทำแผนความถี่วิทยุ - ด้านวิศวกรรมบริหาร - บันทึกข้อมูลการจัดสรร - ขอ้ พิพากและขอ้ แนะนำ
หรือช่องความถ่ีวทิ ยุ คลนื่ ความถ่ี คลื่นความถี่วิทยุ - แผนความถี่
- การจัดสรรและการ - ระบบอตั โนมัติ - บันทึกข้อมูลใบอนุญาตให้ - ข้อผกู พันธร์ ะดบั
อนุญาตใหใ้ ช้ความถ่ี - การฝึกอบรม ใช้คล่ืนความถว่ี ิทยุ นานาชาติ
- กำหนดคุณสมบัติทาง - บันทึกข้อมูลมาตรฐาน
เทคนคิ และมาตรฐาน อปุ กรณ์
- การตรวจสอบและเฝา้ ฟัง - บนั ทกึ ข้อมลู ดา้ นการบัญชี
- การบังคับใช้กฎเกณฑ์และ - บันทึกข้อมูลการ
กฎหมาย ตรวจสอบและการเฝ้าฟงั
- บันทึกข้อมูลข้อร้องเรียน
การรบกวน

รปู ท่ี 9.1 แสดงกระบวนการและการประสานสอดคล้องของการบรหิ ารคลื่นความถี่
จากรปู จะเห็นได้ว่าทุกส่วนจะต้องมีการประสานสอดคล้องกนั โดยเร่ิมตงั้ แต่การวางแผนการ
กําหนดความถี่วิทยุ (Allocation) การจัดทําแผนความถี่วิทยุหรือช่องความถี่วิทยุ (Allotment) การ
จัดสรรคลื่นความถี่ (Assignment) กําหนดคุณสมบัติทางเทคนิคและมาตรฐาน (Specification and
standard) การอนุญาตให้ใช้คล่นื ความถ่ี (Licensing) การตรวจสอบและเฝ้าฟัง (Investigation and
monitoring) และการบังคับใช้กฎหมาย (Enforcement) ซึ่งงานต่างๆ ถือว่าเป็นงานหลักของการ
บริหารคลื่นความถี่ อย่างไรก็ตามงานหลักๆ เหล่านี้ต้องอาศัยส่วนงานสนับสนนุ หลายด้าน เช่น ด้าน
กฎหมายดา้ นเทคนิคและวศิ วกรรมบรหิ ารคล่นื ความถี่

บทเรยี นที่ 9.2 ขอบเขตงานของการบรหิ ารคลื่นความถ่ี

หวั ขอ้ ท่ี 9.2.1 งานในระดับยทุ ธศาสตร์

จัดทํานโยบายและแผนเพือ่ ทีท่ ําใหเ้ กดิ การใช้คล่ืนความถี่ที่มีประสทิ ธิภาพ และมีความสอดคล้อง
ในระดับ สากล ดว้ ยการพฒั นาแผนความถ่ีระยะยาว ประสานงานด้านกฎระเบียบคลื่นวิทยุ ข้อบังคับ

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 142

หน่วยท่ี 9 การบรหิ ารความถ่ีและการจัดสรรชอ่ งสัญญาณ
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ท่ี 12 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

วทิ ยสุ ากล (Radio Regulations : RR) เพ่ือใหป้ ฏิบัติตามพนั ธสญั ญาด้านการบริหารคลื่นความถี่สากล
และพันธสัญญา อื่นๆ ที่เกี่ยวข้องในระดับนานาชาติ (International agreements) ติดตามความ
เคลื่อนไหวอุตสาหกรรมสื่อสารโทรคมนาคม รวมทั้งแนวโน้มของอุตสาหกรรมสื่อสารโทรคมนาคมท่ี
จะมีผลกระทบต่อการบริหาร และจัดการความถ่ี ตดิ ตามการเปลี่ยนแปลงดา้ นกฎหมายที่เก่ียวข้องกับ
กิจการสารสนเทศและสื่อสาร โทรคมนาคมด้วยการทําวิจัยและวิเคราะห์ และทําข้อเสนอแนะด้าน
นโยบายและแผนบรหิ ารความถ่ที ่ี เพอ่ื สนับสนุนให้เกดิ นวตั กรรม การแข่งขัน การเติบโตทางเศรษฐกิจ
ให้เกิดประโยชนแ์ ก่ธุรกจิ และผู้บริโภค จัดตั้งกลุ่มงานเพื่อศึกษาวิจัยในระดับยุทธศาสตรแ์ ละนโยบาย
บนั ทกึ และเก็บข้อมลู สําคญั ในระบบสารสนเทศ

หวั ขอ้ ที่ 9.2.2 งานในระดบั ปฏบิ ัตกิ าร

กําหนดและจัดสรรคลื่นความถี่ (Spectrum allocation and assignment) ในทุกย่านของ
คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Electromagnetic spectrum) สําหรับเทคโนโลยีการกระจายเสียง วิทยุ
โทรทัศน์และสื่อสารโทรคมนาคม หรือกิจการอื่นใดที่ใช้คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าซึ่งจะมีการพัฒนาขึ้นใน
อนาคตติดตามการเปลี่ยนแปลงการกําหนดและจัดสรรคลื่นความถี่ของ ITU และหน่วยงาน
มาตรฐานสากลต่างๆ เพื่อนํามาปรับใช้ให้เหมาะสม กับประเทศไทย ประสานงานการกําหนดและ
จัดสรรคลื่นความถ่ีประสานงานการกําหนดวงโคจร (Orbital assignments) เพื่อลดการรบกวนของ
คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าให้น้อยที่สุด จัดตั้งกลุ่มงานเพือ่ ศึกษาและจัดทําร่างกฎระเบียบในการกําหนดและ
จัดสรรคลื่นความถี่เพื่อเสนอให้คณะกรรมการ กสทช. อนุมัติบังคับใช้ต่อไปตรวจสอบการใช้คล่ืน
ความถี่ในทุกย่านของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Electromagnetic Spectrum) สําหรับ เทคโนโลยีการ
กระจายเสียง วทิ ยุ โทรทศั นแ์ ละส่ือสารโทรคมนาคม บนั ทกึ และเก็บข้อมูลผลการตรวจสอบใน ระบบ
สารสนเทศตามช่วงเวลาทีก่ ําหนดอย่างต่อเน่อื ง ตรวจสอบการรบกวนตามทม่ี ีการร้องเรียนและร้องขอ
ติดตามการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีตรวจสอบการใช้ความถี่วิทยุ รวมถึงการจัดสร้างโครงข่ายระบบ
การตรวจสอบที่มีประสิทธภิ าพและทันเหตกุ ารณ์ ประสานงานกบั หน่วยงานทีเ่ กี่ยวข้องเพื่อดาํ เนินการ
ตามกฎหมาย ต่อผู้ซึ่ง ปฏิบัติผิดจากกฎหมายและประกาศ อีกทั้งทําหน้าที่รับผิดชอบในการ
ดําเนินงานห้องปฏิบัติการต่างๆ ท่ีทําการออกใบรับรองมาตรฐานอุปกรณ์สื่อสารโทรคมนาคมในย่าน
ความถี่ 9 kiiz to 300 GHz และรับผิดชอบ ดูแลรักษาระบบฐานข้อมูลการออกใบรับรองมาตรฐาน
อุปกรณ์ ซง่ึ ประชาชนทั่วไปสามารถเข้าถงึ ไดง้ ่าย

หัวขอ้ ที่ 9.2.3 งานสนบั สนนุ

จัดทําและกาํ หนดมาตรฐานทางวิศวกรรมและเทคโนโลยีตา่ งๆ ท่ีเกี่ยวข้องทุกประเด็น เพ่ือใช้
เป็นมาตรฐานกลาง ติดตามการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีการกระจายเสียง และสื่อสารโทรคมนาคม
เพื่อพัฒนามาตรฐานทางวิศวกรรมและเทคโนโลยีให้ทันสมัยทุกขณะ จัดตั้งกลุ่มงานเฉพาะกิจเพ่ือ

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 143

หน่วยท่ี 9 การบริหารความถ่ีและการจดั สรรชอ่ งสัญญาณ
ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ี่ 12 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

ศึกษาวิวัฒนาการของวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยีด้านกระจายเสียง สื่อสารโทรคมนาคม และ
เทคโนโลยีอื่นใดที่จะเกิดขึ้นต่อไป ในอนาคตดําเนินการเกี่ยวกับการตรวจสอบและรับรองมาตรฐาน
อปุ กรณแ์ ละระบบ รบั ผิดชอบในการดาํ เนินงานห้องปฏบิ ัติการ รวมทั้งพัฒนาระบบห้องปฏิบัติการให้
มีความทันสมัยตลอดเวลาทําการทดลองการให้บริการวิทยุโทรคมนาคม และในอุปกรณ์
ภาคอุตสาหกรรมภาควิทยาศาสตร์และการแพทย์ จัดตั้งคณะที่ปรึกษาทางเทคนิค (Technical
Advisory Council) จากองคก์ รต่างๆ ท่ีเกย่ี วข้องกบั โทรคมนาคมและส่ือ ทำหน้าทจ่ี ดั การด้านธุรการ
และงานสนบั สนนุ ทุกประเภทเพอ่ื การบรหิ ารงาน

งานบริหารคลื่นความถี่ทั้ง 3 ส่วนจะต้องมีการประสานสอดคล้องกัน ซึ่งไม่สามารถสำเร็จได้
ด้วย หน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่ต้องมีการร่วมมือประสานกันตลอดเวลา ตั้งแต่การกําหนด
วิสยั ทศั น์ นโยบาย และทิศทางการบริหารจดั การคลื่นความถใ่ี ห้สอดคล้องในระดับสากล แลว้ จึงนําไป
กําหนดเป็นกรอบการ ปฏบิ ัตกิ ารบรหิ ารจัดการคลืน่ ความถี่ของชาติท้ัง นีเ้ พอ่ื ให้เกิดประสิทธิภาพและ
ประโยชน์สูงสุด กระบวนการทํางานของหน่วยงานบริหารคลื่นความถี่ กระบวนการบริหารคล่ืน
ความถ่ถี ือวา่ เป็นวงจรทไ่ี มจ่ บส้ิน โดยลําดับกระบวนการได้ดังน้ี

1. ITU ดําเนินการกําหนดนโยบายคลื่นความถี่สากลเรียกว่า ข้อบังคับวิทยุสากล (Radio
Regulations : RR) ซึง่ มสี ว่ นสําคัญคือตารางกาํ หนดคลื่นความถีว่ ิทยสุ ากล โดย Regulator จะนําเอา
ไปเปน็ แนวทางในการ กําหนดตารางคลนื่ ความถข่ี องแตล่ ะประเทศ

2. Regulator แตล่ ะประเทศดาํ เนินการกําหนดตารางคลืน่ ความถ่ีแห่งชาติ
3. ผูใ้ ชร้ ้องขอความตอ้ งการใบอนุญาตให้ใช้คล่ืนความถ่ี
4. Regulator กําหนดกติกาการคัดเลือกผู้ได้รับใบอนุญาตให้ใช้คลื่นความถี่ (Spectrum
licensing) โดย ผา่ นกระบวนการรับฟงั ความคิดเห็นสาธารณะ (Public hearing)
5. Regulator ประเมินผลผู้ใช้แต่ละรายตามกฎกติกาการคัดเลือกผู้ได้รับใบอนุญาตให้ใช้
คลืน่ ความถี่
6. Regulator ให้สิทธแิ ละอํานาจในการใชค้ ลนื่ ความถต่ี ามเงื่อนไขท่ีกําหนด
7. Regulator กํากับดูแล ตรวจสอบการใช้ความถี่วิทยุ รวมทั้งตรวจสอบคุณภาพการ
ให้บรกิ ารท่ใี ช้ ความถ่วี ิทยุ

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 144

หน่วยท่ี 9 การบริหารความถ่ีและการจดั สรรชอ่ งสัญญาณ
ใบเตรยี มการสอน สัปดาห์ที่ 12 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

รปู ท่ี 9.2 แสดงกระบวนการบริหารคลืน่ ความถ่ี
(ทีม่ า: http://lib.nbtc.go.th:8080/aion-streaming/access.do)

บทเรยี นที่ 9.3 กระบวนการทำงานของหนว่ ยงานบรหิ ารคล่ืนความถ่ี
หวั ข้อที่ 9.3.1 สาํ นกั นโยบายและแผนคล่นื ความถี่

สํานักนโยบายและแผนคลน่ื ความถ่ี (Spectrum Policy and Planning Bureau) มีหน้าท่ี
รบั ผดิ ชอบดงั นี้

1.1 จัดทาํ นโยบายและแผนคล่ืนความถ่เี พื่อทที่ ําให้เกิดการใช้คลื่นความถที่ ่ี มปี ระสทิ ธภิ าพ มี
ประสิทธิผล และมีความสอดคลอ้ งในระดับสากล ด้วยการพัฒนาแผนความถีระยะยาว (Long range
spectrum plans)

1.2 ประสานงานด้านกฎระเบียบคลื่นวิทยุ ข้อบังคับวิทยุสากล (Radio Regulations : RR)
เพื่อให้ปฏิบัติตามพันธสัญญาด้านการบริหารคลื่นความถีสากลและพันธสัญญา อื่นๆ ที่เกี่ยวข้องใน
ระดับนานาชาติ (International agreements) และประสานงานการกําหนดวงโคจร (Orbital
assignments) เพอื่ ลดการรบกวนของ

1.3 ติดตามความเคลื่อนไหวอตุ สาหกรรมโทรคมนาคมและการเปลี่ยนแปลงด้านกฎหมาย ที่
เกี่ยวข้องกับคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าให้น้อยที่สุด กิจการสารสนเทศและสื่อสารโทรคมนาคม รวมทั้ง
แนวโนม้ ของอุตสาหกรรมโทรคมนาคมทจ่ี ะมีผลกระทบต่อ การบรหิ ารและจัดการ ความถดี ้วยการทํา
วิจัยและวิเคราะห์และทําข้อเสนอแนะด้านนโยบาย และแผนบริหารความถี่เพื่อสนับสนุนให้เกิด
นวัตกรรม การแขง่ ขัน การเติบโตทางเศรษฐกิจ ใหเ้ กิดประโยชน์แกธ่ ุรกจิ และผบู้ รโิ ภค

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 145

หนว่ ยท่ี 9 การบรหิ ารความถ่ีและการจัดสรรช่องสญั ญาณ
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ที่ 12 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

1.4 ให้คําปรึกษาในด้านเศรษฐกิจ ธุรกิจ และในด้านการวิเคราะห์ตลาดโทรคมนาคม ที่จะมี
ผลกตอ่ นโยบายและแผนการบริหารความถ่ี

หัวข้อที่ 9.3.2 สํานักกําหนดและจัดสรรคลนื่ ความถี่

สํานักกําหนดและจัดสรรคลื่นความถี่ (Spectrum Allocation and Assignment Bureau)
มหี น้าที่ รบั ผิดชอบดังนี้

2.1 กําหนดและจัดสรรคลื่นความถี่ในทุกย่านของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Electromagnetic
Spectrum) สําหรับเทคโนโลยีการกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์และสื่อสารโทรคมนาคม หรือกิจการ
อืน่ ใดทใี่ ช้คลนื่ แม่เหลก็ ไฟฟา้ ซึ่งจะมีการพัฒนาขึ้นในอนาคต

2.2 ติดตามการเปลี่ยนแปลงการกําหนดและจัดสรรคลื่นความถี่ของ ITU และหน่วยงาน
มาตรฐานสากล ตา่ งๆ เพื่อนํามาปรบั ใชใ้ ห้เหมาะสมกบั ประเทศไทย

2.3 ประสานงานการกําหนดและจัดสรรคลื่นความถี่กับประเทศเพื่อบ้านที่อาจมีผลกระทบ
ดา้ นการ รบกวนซง่ึ กันและกนั

2.4 จัดตั้งกลุ่มงานเพื่อศึกษาและจดั ทําร่างกฎระเบียบในการกําหนดและจัดสรรคลื่นความถ่ี
ความถเ่ี พือ่ เสนอใหค้ ณะกรรมการ กสทช. อนมุ ตั ิบงั คบั ใชต้ ่อไป

หวั ขอ้ ท่ี 9.3.3 สํานักตรวจสอบการใชค้ ลน่ื ความถ่ี

สํานักตรวจสอบการใช้คลื่นความถี่ (Spectrum Monitoring Bureau) มีหน้าที่รับผิดชอบ
ดังนี้

3.1 ตรวจสอบการใช้คลื่นความถี่ในทุกย่านของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Electromagnetic
Spectrum) สาํ หรบั เทคโนโลยีการกระจายเสยี ง วทิ ยุ โทรทศั น์ และสือ่ สารโทรคมนาคม

3.2 บันทกึ และเก็บข้อมลู ผลการตรวจสอบในระบบสารสนเทศ และรายงานผล ตามชว่ งเวลา
ทีก่ ําหนดอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง

3.3 ตรวจสอบการรบกวนตามทมี่ กี ารร้องเรียนและร้องขอ
3.4 ติดตามการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีตรวจสอบการใช้ความถี่วิทยุ และให้ข้อเสนอแนะ
รวมถงึ การจัดสร้างโครงข่ายระบบการตรวจสอบท่ีมปี ระสิทธภิ าพและทันเหตกุ ารณ์
3.5 ประสานงานกับหนว่ ยงานที่เก่ียวขอ้ งเพือ่ ดําเนนิ การตามกฎหมายต่อผู้ซึ่ง ปฏิบัติผดิ จาก
กฎหมาย และประกาศ

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 146

หนว่ ยท่ี 9 การบริหารความถ่ีและการจัดสรรช่องสญั ญาณ
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ่ี 12 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

3.6 รับผิดชอบในการดําเนินงานห้องปฏิบัติการต่างๆ ที่ทําการออกใบรับรองมาตรฐาน
อุปกรณ์สื่อสาร โทรคมนาคมในย่านความถี่ 9 kHz to 300 GHz และรับผิดชอบดูแลรักษาระบบ
ฐานข้อมลู การออกใบรับรอง มาตรฐานอุปกรณ์ ซ่งึ ประชาชนทั่วไปสามารถเข้าถึงได้งา่ ย

หัวขอ้ ท่ี 9.3.4 สํานกั วิศวกรรมและเทคโนโลยี

สํานักวิศวกรรมและเทคโนโลยี (Engineering and Technology Bureau) มีหน้าที่
รบั ผดิ ชอบดังน้ี

4.1 จัดทําและกําหนดมาตรฐานทางวิศวกรรมและเทคโนโลยีต่างๆที่เกี่ยวข้องทุก ประเด็น
เพ่อื ใชเ้ ป็นมาตรฐานกลาง

4.2 ติดตามการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีการกระจายเสียง และสื่อสารโทรคมนาคม เพื่อ
พฒั นามาตรฐานทางวศิ วกรรมและเทคโนโลยีใหท้ นั สมยั ทกุ ขณะ และสรุปเป็นรูปแบบรายงาน

4.3 จัดตั้งกลุ่มงานเฉพาะกิจเพื่อศึกษาวิวัฒนาการของวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยีด้าน
กระจายเสยี ง สอ่ื สารโทรคมนาคม และเทคโนโลยีอื่นใดทีจ่ ะเกดิ ขนึ้ ต่อไปในอนาคต

4.4 ดําเนินการเกี่ยวกับการตรวจสอบและรับรองมาตรฐานอุปกรณ์และระบบ รับผิดชอบใน
การดาํ เนินงานห้องปฏิบัติการ รวมท้ังพัฒนาระบบห้องปฏิบตั ิการให้มีความทันสมัยตลอดเวลาทําการ
ทดลองการให้บริการวิทยุโทรคมนาคม และในอุปกรณ์ภาคอุตสาหกรรม ภาควิทยาศาสตร์ และ
การแพทย์ จัดตั้งคณะที่ปรึกษาทางเทคนิค (Technical Advisory Counci) จากองค์กรต่างๆ ท่ี
เก่ยี วข้องกบั โทรคมนาคม และส่อื

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 147

หนว่ ยที่ 9 การบริหารความถี่และการจดั สรรชอ่ งสัญญาณ
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 12 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

หวั ข้อที่ 9.3.5 สำนกั เลขานุการ

สำนักเลขานุการ (Secretariat (office) ทําหน้าที่จัดการด้านธุรการและงานสนับสนุนทุก
ประเภทเพอื่ การบริหารงาน

รูปท่ี 9.3 แสดงกระบวนการทาํ งานของหนว่ ยงานบริหารคลื่นความถ่ี

สรุป

หน่วยงานกํากับดูแลกิจการสื่อสารโทรคมนาคมเป็นหน่วยงานที่มีควา มสําคัญยิ่งของชาติ
เนื่องจากมีหน้าที่ในการกํากับดแู ลทรัพยากรของชาติให้มีการจดั สรร และใช้งานอย่างมีประสิทธภิ าพ
สูงสุดเพื่อการพัฒนา และความมั่นคงของชาติในทุกมิติ ดังนั้นการบริหารคลื่นความถี่ถือว่าเป็น
ความสามารถหลัก (Core Competency) ขององค์กรกํากับดูแลกิจการสื่อสารโทรคมนาคม ดังนั้น
การจัดโครงสร้าง และกระบวนการในองค์กรดังกล่าวจึงควรมีการจัดในรูปแบบที่สามารถขับเคลื่อน
ยุทธศาสตร์ด้านการบริหารจัดการทรัพยากรคลื่นความถี่ของชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพ และต้อง
สามารถขับเคลื่อนกลยุทธ์และภารกิจขององค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพ และประสานสอดคล้องกับ
ทุกหน่วยงานที่เก่ยี วขอ้ ง และสามารถดาํ เนินการบรหิ ารจดั การไดใ้ นระดับสากล

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 148

หนว่ ยที่ 9 การบรหิ ารความถี่และการจัดสรรชอ่ งสญั ญาณ
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 12 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

แบบฝกึ หดั ทา้ ยสัปดาห์

9.1.1 จงอธบิ ายหน่วยงานบริหารความถข่ี นาดกลางตามข้อเสนอแนะของ ITU (1.0 คะแนน)
9.2.1 จงบอกขอบเขตงานของการบริหารคลน่ื ความถี่ (0.5 คะแนน)
9.2.2 จงอธบิ ายขอบเขตงานของการบรหิ ารคลื่นความถ่ี (1.0 คะแนน)
9.3.1 จงบอกกระบวนการทำงานของหน่วยงานบริหารคลน่ื ความถี่ (0.5 คะแนน)
9.3.2 จงอธิบายอธบิ ายกระบวนการทำงานของหน่วยงานบริหารคล่นื ความถ่ี (2.0 คะแนน)

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 149

หน่วยที่ 9 การบรหิ ารความถ่ีและการจัดสรรช่องสัญญาณ
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ท่ี 12 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

วธิ สี อนและ บรรยายโดยใช้ Power Point หน่วยเรยี นที่ 9 บทเรียนท่ี 9.1 โครงสรา้ งและกระบวนการ
กจิ กรรม บรหิ ารคลื่นความถ่ี, บทเรยี นท่ี 9.2 ขอบเขตงานของการบรหิ ารคลื่นความถ่ี, และ
บทเรียนที่ 9.3 กระบวนการทำงานของหน่วยงานบรหิ ารคลน่ื ความถ่ี

หนังสอื อ้างองิ http://lib.nbtc.go.th:8080/aion-streaming/access.do, สืบค้น
เมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2562

ส่อื การสอน เอกสารประกอบ 1. Power Point หนว่ ยเรยี นที่ 9 บทเรยี นที่ 9.1, บทเรยี นท่ี 9.2,
และบทเรียนที่ 9.3

วัสดุโสตทศั น์ -

งานที่ 1. แบบฝึกหดั ท้ายสปั ดาห์ที่ 12
มอบหมาย

การวดั ผล 1. ตรวจและเฉลยแบบฝกึ หดั ตามทมี่ อบหมาย
2. สงั เกตจากการเรยี นการสอน (การถามและการโตต้ อบระหว่างผสู้ อนกบั นกั ศึกษา)

หมายเหตุ…………………………………………………………………………………………………………………………………………

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 150

ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 13

11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์

หนว่ ยที่ 9 การบรหิ ารความถ่ีและการจัดสรรชอ่ งสญั ญาณ
ใบเตรยี มการสอน สัปดาห์ท่ี 13 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

ชอ่ื บทเรยี น 9.4 พัฒนาการของบรกิ ารโทรศพั ทเ์ คลื่อนทก่ี บั การจดั สรรคลืน่
ความถ่ี

จดุ ประสงค์การสอน 9.4.1 บอกการประมลู คลนื่ ความถท่ี ีผ่ า่ นมา
9.4.2 บอกการประเมนิ ผลการจดั ประมลู คลืน่ ความถี่

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 152

หนว่ ยท่ี 9 การบรหิ ารความถ่ีและการจัดสรรชอ่ งสัญญาณ
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ที่ 13 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

บทเรียนที่ 9.4 พัฒนาการของบริการโทรศัพท์เคลื่อนทก่ี ับการจัดสรรคล่ืนความถี่

รูปที่ 9.4 แสดงอัตราการเขา้ ถงึ บรกิ ารโทรศัพทเ์ คลือ่ นที่
(ท่ีมา: http://lib.nbtc.go.th:8080/aion-streaming/access.do)

ก่อนจะกล่าวถึงการประมูลคลื่นความถี่ คงต้องย้อนกลับมาดูพัฒนาการของตลาด
โทรศัพท์เคลื่อนที่ ดัง ในภาพแสดงอัตราการเข้าถึงและอัตราการเติบโตของบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่
ของประเทศไทย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546-2558 จะเห็นว่า หลังตั้งคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคม
แห่งชาติ (กทช.) ในปี 2547 มีการปรบั เลขหมายโทรศพั ท์เคลอื่ นท่ี เปน็ 10 หลกั ในปี 2549 เป็นผลให้
มีการเติบโตของบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่แบบเติมเงิน ซึ่งจําเป็นต้องกําหนดเลขหมายจํานวนมากไป
พร้อมกบั ซิมเพ่ือการจําหน่าย ตอ่ มา ในปี 2552 กทช. เริ่มใหม้ ีบริการคงสิทธเิ ลขหมาย ซึ่งในขณะนั้น
อตั ราการเขา้ ถึงบริการโทรศัพทเ์ คล่ือนที่สงู ถงึ 100% แลว้ การใหบ้ รกิ ารองสิทธิเลขหมายจึงไม่มีผลใน
การส่งเสริมการแข่งขันเพราะตลาดเริ่มอิ่มตัวแล้วแต่กลายเป็นเพียงบริการเพื่อคุ้มครอง ผู้บริโภค
เท่านนั้

ภารกิจแรกของ กสทช. หลังการจัดตั้งในปี 2554 คือการจัดประมูลคลื่น 2100 MHz หรือที่
เรียกว่าคลื่น 3G ซึ่งอยู่ในช่วงเวลาที่การติดต่อสื่อสารข้อมูลผ่านโทรศัพท์แบบ smart phone เริ่ม
แพรห่ ลาย พรอ้ มๆ กบั การเติบโตของบริการบรอดแบนด์ อตั ราการเข้าถึงบริการโทรศัพท์เคล่ือนที่ยัง
เติบโตอย่างต่อเนื่องจนสูงสุดที่ ประมาณ 140% และมาลดลงอย่างมากในปี 2558 เนื่องจากการ
สิ้นสุดลงทะเบียนผู้ใช้บริการในระบบเติมเงิน ทำให้มีการยกเลิกเลขหมายผู้ใช้บริการเป็นจํานวนมาก
และในปี 2558 ที่เพิ่งผ่านมานี้ ก็เป็นปีที่ กสทช. จัดประมูล คลื่น 1800 และ 900 MHz จะเห็นว่า
การจัดสรรทรัพยากรโทรคมนาคมอันได้แก่ เลขหมายและคลื่นความถี่ เป็นมาตรการของหน่วยงาน
กํากับดูแลทั้ง กทช. และ กสทช. ในการ “ปลดล็อค” ให้อุตสาหกรรมโทรศัพท์เคลื่อนที่ มีการเติบโต

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 153

หน่วยท่ี 9 การบริหารความถ่ีและการจัดสรรช่องสัญญาณ
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ที่ 13 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

อย่าง ต่อเนื่องในช่วงเวลาที่ผ่านมา ในด้านพัฒนาการทางเทคโนโลยีของโทรศัพท์เคลื่อนที่น้ัน
เทคโนโลยี 4G ซึ่งให้บริการรับส่งข้อมูลได้มากกว่า 100 Mbps นั้นต้องการใช้คลื่นความถี่ในระดับ
อย่างน้อย 10 MHz โดยย่านความถี่หลักที่ใช้คือ 1800 MHz ส่วน เทคโนโลยี 5G ซึ่งความเร็วสูง
มากกว่า 1Gbps ต้องการปริมาณคลื่นความถี่ในระดับ 100 MHz ขึ้นไปโดยต้องใช้ ย่านความถี่สูง
หลายยา่ นความถรี่ วมกัน เชน่ 24-47, 37-52, 66-76, 81-86 GHz เปน็ ต้น

หัวข้อท่ี 9.4.1 การประมลู คลน่ื ความถ่ที ผ่ี ่านมา

ในการจัดสรรคลืน่ ความถ่ดี ้วยวิธกี ารประมลู ทผี่ ่านมารวม 3 คร้ัง ได้ผลการประมลู ดังแสดงใน
ตาราง

โดยราคาท่ปี ระมลู ได้เม่ือคํานวณตอ่ MHz แลว้ แสดงได้ดังกราฟขา้ งล่าง

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 154

หนว่ ยที่ 9 การบริหารความถี่และการจัดสรรชอ่ งสัญญาณ
ใบเตรียมการสอน สัปดาหท์ ี่ 13 ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง

จะเห็นไดว้ า่ ในการประมูลคลื่น 2100 MHz เมอ่ื ปี 2555 น้ัน ราคาทีป่ ระมูลไดต้ า่ํ สดุ เท่ากับ
ราคาต้ังต้น คือ 450 ล้านบาท/MHz ทั้งน้ี เนอ่ื งจากมผี ้เู ขา้ แข่งขันประมลู เพียง 3 ราย ในขณะทมี่ คี ล่นื
รวม 245 MHz และ ประมูลเป็นบล็อกละ 5 MHz ผลที่ได้คือ AIS, DTAC และ TRUE ได้ไปคนละ
2x15 MHz จึงถือได้วา่ ไมม่ ีการแขง่ ขนั ในการประมูลจรงิ

ในการประมูลคลื่น 1800 MHz ในปี 2558 ได้ราคาประมูลต่ําสุด 1,326 ล้านบาท/MHz สูง
กวา่ ราคาตัง้ ตน้ ท่ีกําหนดไว้ท่ี 530 ลบ./MHz ถงึ เกอื บ 3 เทา่ ตวั โดยการประมูลครั้งนี้ มีผู้เข้าประมูล
4 ราย ในขณะที่มีคลื่น เพียง 2 บล็อกๆละ 215 MHz จึงมีการแข่งขันเพิ่มขึ้นกว่าครั้งประมูลคลื่น
2100 MHz

ส่วนการประมูลครั้งล่าสุดย่าน 900 MHz ปลายปี 2558 ได้ราคาต่ําสุด 3,815 ล้านบาท/
MHz สูงกว่าราคาตั้งต้นที่กําหนดไว้ 645 ลบ./MHz ถึงเกือบ 6 เท่า มีผู้เข้าประมูล 4 รายเท่ากับคร้ัง
ก่อนหน้า ถือว่ามีการแข่งขันมากที่สุด เนื่องจากมีผู้เล่นรายใหม่คอื JAS ที่สู้ราคาจนสามารถชนะราย
ใหญอ่ ยา่ ง AIS กบั DTAC ไปได้

ภายหลงั การประมลู ผใู้ หบ้ รกิ ารโทรศัพทเ์ คลื่อนท่ีรายใหญ่ท่ีครอบครองคล่ืนความถ่ีมากที่สุด
ในขณะนี้คือ TRUE ซึ่งมีถึง 55 MHz รองลงมาคือ DTAC 50 MHz (แต่จะหมดอายุ 35 MHz ในปี
2561) และ AIS มี 30 MHz เมื่อพิจารณาจากความต้องการใช้คลื่นความถี่สําหรับเทคโนโลยี 5G ผู้
ให้บริการทั้งหลายต่างกม็ ุ่งหวงั ท่จี ะสะสมคล่ืนความถใ่ี ห้เพยี งพอต่อการให้บรกิ ารในอนาคต

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 155

หนว่ ยที่ 9 การบรหิ ารความถี่และการจัดสรรช่องสญั ญาณ
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ท่ี 13 ทฤษฎี 3 ชั่วโมง

ผลตอ่ การแข่งขนั และผู้บริโภค ส่งิ ท่สี าํ คญั ที่ กสทช. ตอ้ งพิจารณาคือ การจัดสรรคลื่นความถ่ี
ไดส้ ่งผลกระทบตอ่ การแขง่ ขนั และผู้บริโภคใน ตลาดโทรศพั ทเ์ คลอ่ื นทภ่ี ายหลงั การประมลู อย่างไร

ผลที่ทราบกันดีอยู่แล้วคือ ไม่มีผู้ให้บริการรายใหม่เกิดขึ้นจากการประมูลทั้ง 3 รอบ โดยใน
การประมูลคลื่น 900 MHz ผู้ที่มีศักยภาพมากที่สุดที่จะเข้ามาเป็นผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ราย
ใหม่ คือ JAS ซึ่งเป็นผู้ให้บริการบรอดแบนด์ทางสายอยู่แล้ว และได้เป็นผู้ชนะการประมูล ส่วนผู้
ให้บริการเดิมที่พลาดโอกาสครอบครองคลื่น 900 MHz ต่างก็มีการออกโปรโมชั่นเพือ่ เตรียมรับคู่แข่ง
รายใหม่ในทันที เป็นที่น่าเสียดายที่ JAS ไม่สามารถเข้าสู่ ตลาดได้ในที่สุด การแข่งขันในตลาด
โทรศพั ท์เคลอื่ นทจี่ ึงคงจาํ กัดอยู่กบั 3 รายใหญ่เชน่ เดมิ
สาํ หรบั ผลต่อผู้บรโิ ภคในเร่ืองราคาน้ัน

เดมิ กทช. ออกประกาศ กทช. เร่อื ง อัตราขน้ั สงู ของค่าบริการและการเรยี กเกบ็ เงนิ คา่ บริการ
ล่วงหนา้ ใน กิจการโทรคมนาคม พ.ศ. 2549 ระบุ

- ผรู้ บั ใบอนญุ าต หมายถงึ ผรู้ บั ใบอนุญาต ตาม กม. ประกอบกิจการโทรคมนาคม 3 เมษายน
2555 (ก่อนการประมูลคลื่น 3G) กสทช. ออกประกาศ กสทช. เรื่อง อัตราขั้นสูงของค่าบริการ
โทรคมนาคมสําหรับบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ประเภทเสียงภายในประเทศ พ.ศ. 2555 จํากัดนิยาม
ของผู้รบั ใบอนญุ าตลง โดยระบุ

• ผู้รับใบอนุญาต หมายถึง ผู้รับใบอนุญาต แบบที่ 3 รวมผู้รับสัมปทาน ที่ให้บริการ
โทรศัพทเ์ คล่อื นทีป่ ระเภทเสียงภายในประเทศ ยา่ นความถ่ี 300, 900 และ 1.800 MHz และ
เป็นผู้ มีอํานาจเหนือตลาดอยา่ งมนี ยั สําคัญ ตามประกาศ กทช. โดยกาํ หนดให้เรียกเก็บได้ไม่
เกินอตั รา99 สตางค์ตอ่ นาที

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 156

หนว่ ยท่ี 9 การบริหารความถี่และการจดั สรรช่องสญั ญาณ
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ที่ 13 ทฤษฎี 3 ชั่วโมง

ผลคือ การให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนท่ี ย่านความถี่ 2100 MHz จึงไม่อยู่ภายใต้การกํากับ
ดแู ลราคาของกสทช.

นอกจากน้ี ในเรื่องการกําหนดผ้มู ีอาํ นาจเหนือตลาดอย่างมีนยั สําคัญนนั้

• เดิม กทช. ออกคําสั่ง กทช. ที่ 32/2553 กําหนดให้ผู้มีอํานาจเหนือตลาดอยา่ งมนี ยั สําคัญใน
บรกิ ารโทรศพั ท์เคลื่อนท่ี คือ AIS และ DTAC

• 22 กันยายน 2558 (ก่อนการประมูลคลื่น 1800 MHz) กสทช. ได้ออกคําสั่ง กสทช. ที่
6/2558 ปรากฏว่า ไม่มีผู้มีอํานาจเหนือตลาดอย่างมีนัยสําคัญแม้แต่รายเดียว ในตลาด
บริการโทรศัพทเ์ คลอื่ นท่ี

ด้วยเหตุนี้ จึงไม่มีผู้รับใบอนุญาตบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่รายใดอยู่ภายใต้การกํากับดูแล
ราคาตามประกาศอัตรา ขั้นสงู พ.ศ. 2555 แมแ้ ต่รายเดยี ว

ภายหลังจากการประมูลคลื่น 3G 2100 MHz กสทช. ได้กําหนดเงื่อนไขใบอนุญาตให้ผู้ให้
บริการลดอัตราค่าบริการเฉลี่ยลง 15% จึงได้กําหนดหลักเกณฑ์และวิธีการคํานวณอัตราค่าบริการ
เฉล่ยี โทรศพั ทเ์ คล่ือนที่ โดย การนาํ คา่ บริการในทุกรายการส่งเสริมการขายมาหาคา่ เฉล่ยี การคํานวณ
ในลักษณะนี้ ไม่มีผลในการกํากับดูแล ราคาอย่างแท้จริง เปรียบเสมือนหาราคาอาหารเฉลี่ยของ
ร้านอาหาร โดยนําราคาจากทุกรายการในรายการอาหาร ของร้านนั้นมาคํานวณเป็นราคาเฉลี่ย โดย
ไม่คํานึงถึงว่าเป็นรายการที่นิยมบริโภคมากหรือน้อยเพียงใด ย่อมไม่ เป็นตัวแทนที่เหมาะสมในการ
กํากบั ดูแลราคาแตอ่ ย่างใด

ในดา้ นการให้บริการอย่างทั่วถึงน้ัน แผนแมบ่ ทเทคโนโลยีสารสนเทศและการส่ือสาร IT2020
กาํ หนดเปา้ หมาย ให้ Broadband Internet ครอบคลมุ รอ้ ยละ 95 ของประชากร และประชาชนร้อย
ละ 75 เข้าถึงอินเทอร์เน็ตภายใน ปี 2020 สอดคล้องกับแผนดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมท่ี
ต้ังเปา้ หมายใหป้ ระชาชนร้อยละ 75 มีทักษะการใช้ เทคโนโลยีดิจทิ ัลอยา่ งสร้างสรรคภ์ ายใน 5 ปี

กทช. เคยสํารวจความครอบคลุมของโครงข่ายที่ให้บริการในระบบ 29 พบว่า ครอบคลุมถึง
ร้อยละ 93 ของ ประชากร อย่างไรก็ตาม กสทช. กําหนดเงื่อนไขใบอนุญาตประกอบกิจการ
โทรศพั ทเ์ คลื่อนที่ ดงั น้ี

• 2100 MHz ใหส้ ร้างโครงขา่ ยครอบคลุมประชากร 50% ภายใน 2 ปี และ 80% ภายใน 4 ปี
• 1800 MHz ใหส้ รา้ งโครงข่ายครอบคลุมประชากร 40% ภายใน 4 ปี และ 50% ภายใน 8 ปี
• 900 MHz ใหส้ ร้างโครงขา่ ยครอบคลมุ ประชากร 50% ภายใน 4 ปี และ 80% ภายใน 8 ปี

จะเหน็ ไดว้ า่ กสทช. กําหนดเปา้ หมายความครอบคลมุ โครงข่ายนอ้ ยกว่าสิง่ ที่ผู้ให้บริการรายเดมิ
ทําได้อยแู่ ล้วใน ระบบ 2G และต่ำกว่าเป้าหมายตามนโยบายของรัฐบาล

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 157

หน่วยที่ 9 การบริหารความถี่และการจดั สรรชอ่ งสญั ญาณ
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ี่ 13 ทฤษฎี 3 ชั่วโมง

หัวขอ้ ที่ 9.4.2 ประเมนิ ผลการจดั ประมูลคลื่นความถ่ี

กสทช. กําหนดวัตถปุ ระสงคข์ องการประมลู เรียงตามลําดับความสาํ คญั ดังต่อไปน้ี
1. เพื่อการจัดสรรคลื่นความถี่อย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน
สว่ นรวม
2. เพื่อส่งเสริมการแข่งขันในตลาด การปรับปรุงคุณภาพบริการ และการลดต้นทุนในการ
ให้บริการ เพอื่ ประโยชนต์ ่อผบู้ ริโภคโดยรวม
3. เพอื่ ใหเ้ กดิ ความโปร่งใสในการประมูล ท้ังน้ี เพอ่ื ใหท้ ุกฝา่ ยยอมรับผลของการประมลู
4. เพื่อการพัฒนาตลาดโทรคมนาคมในประเทศ ซึ่งรวมถึงการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและ
การใหบ้ รกิ าร
5. การแสวงหารายได้เข้ารัฐ รายได้อันเกิดจากการประมูลซึ่งมีมูลค่าสมเหตุสมผลอัน
ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อในการประเมินผลการประมูลคลื่นความถี่ในแต่ละครั้ง จึงดูจากระดับในการ
บรรลุวัตถุประสงค์แยกเป็นระดับการบรรลุวัตถุประสงค์ส่วนใหญ่ บางส่วน และยังไม่บรรลุ
วัตถปุ ระสงค์ ดังแสดงในตารางประกอบ

ในการประมูลคร้ังแรก กสทช. มงุ่ น้ำหนกั ไปท่ีการจัดการประมลู ให้สาํ เร็จ สรา้ งความโปร่งใส
และการยอมรับ ในผลของการประมูล แต่ไม่ได้ให้ความสําคัญกับการหารายได้เข้ารัฐ แม้จะมีเสียง

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 158

หน่วยที่ 9 การบริหารความถี่และการจัดสรรช่องสญั ญาณ
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ที่ 13 ทฤษฎี 3 ชั่วโมง

วิพากษ์จากนักวิชาการว่า กสทช. กําหนดราคาตั้งต้นประมูลต่ำเกินไปเพราะต่ำกวา่ มูลค่าคล่ืนและไม่
เกดิ การแขง่ ขนั ในการประมูล

ในการประมูลครั้งล่าสุด ไมส่ ามารถจัดสรรคลื่นได้ 1 ย่านความถจ่ี ึงถือวา่ ยังไมส่ าํ เร็จ ในขณะ
ที่ กสทช. กลับเน้น ว่าจะหารายได้เข้ารัฐจํานวนมากจากราคาประมูลที่สูงอันเป็นผลจากการแข่งขัน
ในการประมูล

สรุปการประมูลทผ่ี า่ นมา

• ไม่มีเป้าหมายชัดเจน ในการประมูลแต่ละครั้งมีเป้าหมายไม่แน่นอน ตามแต่กระแสสังคมใน
ขณะน้นั

• ไม่ได้เพิ่มระดับการแข่งขันในตลาด หากแต่ยังรักษาสมดุลของการแข่งขันโดยผู้ประกอบการ
รายเดิมไม่ได้เพิ่มผู้ให้บริการรายใหม่ ทั้งๆที่หาก กสทช.ตั้งใจจะให้เกิดผู้ให้บริการรายใหม่
อย่างแท้จริงแล้ว ควร จะมีการ set aside หรือกําหนดย่านความถี่เฉพาะให้สําหรับผู้
ใหบ้ รกิ ารรายใหม่เข้าประมูลเท่านัน้ นอกจากน้ี ในเง่อื นไขใบอนุญาตท่ีกําหนดให้สํารองคล่ืน
สาํ หรบั ผใู้ หบ้ รกิ ารบนโครงข่ายเสมือน(MVNO) น้ัน กไ็ มเ่ กิดผูใ้ หบ้ ริการจริงในทางปฏิบัติ

• ไม่ได้กาํ กบั ดแู ลการลดราคาใหผ้ ู้บรโิ ภคอย่างแทจ้ ริง เนื่องจากอตั ราคา่ บริการเฉลยี่ ไม่มีผลใน
การลดราคาจริงจงั และยิง่ ไปกวา่ นัน้ กสทช. ยงั ไม่มีการกํากบั ราคาบริการสื่อสารข้อมลู

• บริการยังไม่ทั่วถึง เนื่องจาก กสทช. กําหนดเงื่อนไขใบอนุญาตน้อยกว่าความเป็นจริง ใน
ขณะเดยี วกัน กสทช. ก็ยังไม่ไดใ้ ชป้ ระโยชนจ์ ากกองทุน USO ให้เกิดผลอย่างจรงิ จัง

สรปุ การจดั สรรคลืน่ ความถีข่ อง กสทช.

o ไม่ทนั การ
• ไม่ทันต่อการเปลย่ี นแปลงเทคโนโลยี 3G, 4G
• ไม่ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของตลาด เนื่องจากไม่มีการประมูลคลื่นความถี่ก่อน
สมั ปทานสน้ิ สดุ

o ไม่สมดลุ ต่อผู้มีสว่ นไดเ้ สีย
• เน้นประโยชน์ของผู้ให้บริการเพิ่มเป็นหลัก ไม่มีการ set aside เพื่อให้โอกาสผู้ให้
บรกิ ารรายใหม่
• ผูบ้ ริโภคยงั ไมไ่ ด้ประโยชนจ์ ากการแขง่ ขนั แต่กลบั ไดร้ บั ผลกระทบในช่วงเปล่ียนผ่าน
หลัง

สมั ปทานสิน้ สดุ

o ไม่มีการเตรียมความพร้อมสาํ หรับอนาคต

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 159

หน่วยท่ี 9 การบริหารความถ่ีและการจดั สรรช่องสญั ญาณ
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาหท์ ่ี 13 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

• ยงั ตดิ กับการแก้ปัญหาจากอดีตซ่ึงยังไมส่ าํ เร็จ เชน่ กรณสี ิ้นสุดสัญญาสัมปทาน
• ไม่มกี ารจดั ทํา spectrum availability roadmap ซ่งึ จะระบวุ า่ มีคลืน่ ความถีใ่ นย่าน

ใดพร้อมนําออกมาประมลู เพ่อื ให้บริการไดใ้ นปีใดบ้าง
• ยงั ไม่มีการเตรยี มพรอ้ มสาํ หรบั การรองรับอนาคต 5G, IoT (Internet of Things)
o ไม่สรา้ งระบบทีเ่ ข้มแข็ง
• พงึ่ มาตรการชว่ั คราวทขี่ ัดกับหลักการความเป็นองค์กรอสิ ระและแนวทางท่ีดําเนินการมา
ท้ังหมด
ความท้าทายในอนาคต สิ่งที่ กสทช. ยังไม่ได้ดําเนินการตลอดระยะเวลา 5 ปีที่ผ่านมาคือ
การกําหนดระยะเวลาที่แน่นอนในการถือครอง คลื่นความถี่ ที่อยู่ในความครอบครองของหน่วยงาน
ต่างๆ รวมท้งั หนว่ ยงานของรฐั และดาํ เนนิ การเรยี กคืนคลื่น ความถ่ที ่ีไม่ได้ใช้ประโยชน์กลับมาจัดสรร
ใหม่ อนั เปน็ ภารกจิ สาํ คัญ ของ กสทช. ทีก่ ําหนดไวใ้ นพรบ.องค์กร จัดสรรคล่ืนความถ่ฯี
สําหรบั ความท้าทายในอนาคตเกยี่ วกบั การจัดสรรคลื่นความถี่ คอื
1. ความต้องการคลื่นความถี่ในอนาคต เพื่อรองรับบริการ 5G และ Internet of Things ซ่ึง
ต้องมีการจัดสรรคลื่นในย่าน Coverage Bands: 700 MHz band, L-band, sub-700 MHz และใน
ย่าน Capacity Bands: C-Band (3.3-3.4 GHz) และยา่ นความถี่สงู อ่นื ๆ
2. ความไม่แน่นอนขององค์กร กสทช. และการจัดสรรคลื่นความถี่ด้วยวิธีการประมูล อัน
เน่ืองมาจากการแกไ้ ขยกรา่ ง พรบ.องค์กรจดั สรรคลน่ื ความถฉ่ี บบั ใหมข่ องรฐั บาล

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 160