โทรศัพท์

ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ่ี 5

11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์

หน่วยท่ี 3 ระบบชมุ สายโทรศพั ท์
ใบเตรยี มการสอน สัปดาห์ท่ี 5 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

ชอ่ื บทเรียน 3.3 ประเภทชุมสายโทรศพั ท์
3.4 ชุมสายโทรศพั ท์ตสู้ าขา

จุดประสงคก์ ารสอน 3.3.1 อธิบายประเภทชมุ สายท้องถ่นิ
3.3.2 อธิบายประเภทชมุ สายต่อผา่ น
3.4.1 บอกเหตุผลและความจำเป็นทต่ี ้องมีตู้สาขาโทรศพั ท์
3.4.2 อธิบายการเรียกท่เี กิดขึ้นกบั ชุมสายโทรศพั ทต์ สู้ าขา
3.4.3 บอกประเภทของตสู้ าขา
3.4.4 อธิบายมาตรฐานของเทคโนโลยี VoIP
3.4.5 อธบิ ายโครงสร้างของตสู้ าขาโทรศพั ท์

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 62

หน่วยที่ 3 ระบบชมุ สายโทรศพั ท์
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาหท์ ่ี 5 ทฤษฎี 3 ชั่วโมง

บทนำ

ชมุ สายโทรศัพท์ (Exchange) หรอื เรียกส้ันๆ ว่า ชมุ สาย เป็นอปุ กรณ์ที่ทำหน้าท่ีเช่ือมต่อเลข
หมายโทรศัพท์เข้าด้วยกัน ซึ่งมีทั้งการเชื่อมต่อแบบอัตโนมัติ หรือการเชื่อมต่อแบบพนักงานต่อสาย
ชุมสายโทรศัพท์มีอยูด่ ้วยกันหลายแบบ ตามลักษณะการทำงาน และตามลักษณะของข่ายสายผู้เรียก
และผู้ถูกเรียก กล่าวคือ บางชุมสายมีเครื่องโทรศัพท์ต่ออยู่ เช่น ชุมสายท้องถิ่น แต่บางชุมสายก็ไม่มี
เครื่องโทรศัพท์ของผู้เรียกและผู้ถูกเรียกต่ออยู่ เช่น ชุมสายต่อผ่านท้องถิ่น และชุมสายต่อทางไกล
เป็นต้น

บทเรยี นท่ี 3.3 ประเภทของชมุ สายโทรศพั ท์

หวั ข้อท่ี 3.3.1 ชมุ สายท้องถน่ิ

ชุมสายท้องถิ่น (Local Exchange : LE) เป็นชุมสายที่เชื่อมต่อกับผู้เช่าหมายเลขโดยตรง
ตดิ ตั้งอยตู่ ามชุมชนต่างๆ เชน่ หมู่บ้าน ตำบล อำเภอ หรือจงั หวดั เป็นต้น ชมุ สายท้องถนิ่ สามารถแบ่ง
ตามลกั ษณะการตดิ ตั้งได้ ดังน้ี

3.3.1.1 ชุมสายถาวร (Building Type) เป็นชุมสายโทรศัพท์ที่มีผู้เช่าเลขหมายจำนวน
มากๆ เช่น ในตวั จังหวดั เป็นตน้ เนอื่ งจากการติดตงั้ ชุมสายชนิดนี้จะติดตงั้ ในอาคารสำนักงานที่สร้าง
แบบถาวร ไมส่ ามารถเคลื่อนย้ายได้ ดงั นนั้ ชุมสายโทรศพั ทช์ นดิ นีจ้ ะต้องมีผูเ้ ช่าเลขหมายจำนวนมาก
พอ เพื่อให้คุ้มค่าต่อการลงทุนสร้างอาคารหรือตึก ซึ่งใช้เป็นสำนักงานบริการโทรศัพท์และอุปกรณ์
ตา่ งๆ ภายในชมุ สาย

รูปที่ 3.13 ชุมสายถาวร
(ท่มี า: วรี ะศักด์ิ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศพั ท์. กรุงเทพฯ : ศนู ยส์ ง่ เสรมิ วิชาการ, 2556)

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 63

หน่วยที่ 3 ระบบชมุ สายโทรศัพท์
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ท่ี 5 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

3.3.1.2 ชุมสายเคลื่อนที่ (Mobile Type) ชุมสายชนิดนี้มีวัตถุประสงค์การใช้งานเพื่อให้
บริการตามจุดต่างๆ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ยังไม่มีชุมสายโทรศัพท์ถาวรติดตั้งอยู่ โดยจะนำชุมสายโทรศัพท์
ชนิดนี้ไปตดิ ตั้งให้บริการก่อน เมื่อมีจำนวนผู้เชา่ เลขหมายเพิ่มขึน้ เรื่อยๆ จนมีปริมาณเพียงพอต่อการ
ลงทุน จึงจะสร้างชุมสายถาวรในบริเวณพื้นที่นั้น โดยจะนำชุมสายโทรศัพท์เคลื่อนที่ไปให้บริการจุด
อน่ื ๆ ตอ่ ไปการตดิ ต้ังจะตดิ ต้งั ภายในตคู้ อนเทนเนอรส์ ามารถทจ่ี ะเคล่ือนย้ายท่ีไดส้ ะดวก

3.3.1.3 ชุมสายรีโมต (Remote Switch Unit : RSU) ชุมสายรีโมต (Remote Switch
Unit หรือ Remote Subscriber Unit : RSU) เป็นส่วนหนึ่งของชุมสายท้องถิ่น ที่แยกไปติดตั้งใน
พื้นทท่ี ห่ี ่างไกล เช่น หมู่บา้ นหรือชุมชนที่ห่างไกลจากชมุ สายถาวรมากๆ การทำงานของชมุ สายรีโมตน้ี
จะขึ้นอยู่กับชุมสายท้องถิ่นอีกครั้งหนึ่ง ชุมสายรีโมตจะมีเครื่องโทรศัพท์ต่ออยู่เป็นรูปดาว (Star
Topology)

รูปท่ี 3.14 ชุมสายรีโมต
(ทมี่ า: วีระศักดิ์ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศพั ท์. กรุงเทพฯ : ศูนยส์ ่งเสริมวชิ าการ, 2556)

3.3.1.4 ชุมสายโทรศัพท์ตู้สาขา (Private Branch Exchange : PBX) ชุมสายโทรศัพท์
ตู้สาขา หรือเรียกสั้นๆ ว่าตู้สาขา เป็นชุมสายโทรศัพท์ขนาดเล็กที่ติดตั้งในอาคารสำนักงาน โรงแรม
คอนโดมิเนียม รีสอร์ท และหน่วยงานต่างๆ ที่มีความจำเป็นจะต้องติดต่อสื่อสารภายในเป็นประจำ
โดยไม่ต้องการติดต่อสายโทรศัพท์จากชุมสายท้องถิ่นตามจำนวนคู่สายที่ใช้งานทำให้ประหยัด
ค่าใช้จ่ายในการใช้โทรศัพท์ภายในหน่วยงานเดียวกันได้ ในขณะเดียวกันชุมสายโทรศัพท์ตู้สาขายัง
สามารถเชื่อมต่อเข้ากับโครงข่ายสาธารณะ (Public Switched Telephone Network : PSTN) ได้
โดยมีลกั ษณะของการเช่อื มตอ่ โครงข่าย PSTN กับชมุ สายโทรศพั ท์ตสู้ าขา ดังรูปท่ี 3.15

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 64

หน่วยที่ 3 ระบบชมุ สายโทรศัพท์
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ี่ 5 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

3.3.1.5 ชุมสายวิทยุโทรศัพท์ (Radio Telephone Exchange) เป็นชุมสายโทรศัพท์
เคลื่อนที่โดยใหบ้ ริการวิทยุโทรศัพท์ ทำหน้าที่เชื่อมต่อสายผูเ้ ช่าวิทยุโทรศัพทเ์ ขา้ ด้วยกันและเช่ือมต่อ
โทรศพั ทพ์ ืน้ ฐานอกี ด้วย ซง่ึ จะไมก่ ล่าวรายละเอยี ดในท่ีนี้

รูปท่ี 3.15 ชมุ สายโทรศัพท์ตู้สาขา
(ที่มา: วรี ะศักดิ์ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศัพท์. กรุงเทพฯ : ศนู ย์สง่ เสรมิ วชิ าการ, 2556)

หวั ขอ้ ท่ี 3.3.2 ชมุ สายต่อผา่ น

ชุมสายต่อผ่าน (Transit Exchange) ลักษณะการทำงานจะทำหน้าที่ในการเชื่อมต่อ
ระหว่างชมุ สายเข้าด้วยกนั โดยคสู่ ายของผเู้ รียกและคู่สายของผู้ถกู เรียกต่ออยู่โดยต่าง ซง่ึ สามารถแบ่ง
ชนดิ ของชมุ สายตอ่ ผ่านได้ 2 ชนิด

3.3.2.1 ชมุ สายต่อผา่ นท้องถ่ิน (Tandem Exchange)
ชมุ สายต่อผ่านท้องถิ่น ทำหนา้ ทเ่ี ชอ่ื มต่อชมุ สายท้องถ่ินท่ีอยู่ในพืน้ ที่เดยี วกนั เขา้ ดว้ ยกัน ซึง่
จะตอ้ งเปน็ ชุมสายท่ีมีรหสั ทางไกลเดยี วกนั

รูปที่ 3.16 โครงสร้างการเชอื่ มต่อโครงข่ายของชุมสายต่อผ่านท้องถ่ิน
(ท่ีมา: วรี ะศักดิ์ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศพั ท.์ กรงุ เทพฯ : ศนู ย์สง่ เสริมวชิ าการ, 2556)

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 65

หนว่ ยที่ 3 ระบบชมุ สายโทรศพั ท์
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ี่ 5 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

3.3.2.2 ชมุ สายต่อผา่ นทางไกล (Transit Exchange)
ชุมสายต่อผ่านทางไกล ทำหน้าที่เชื่อมต่อชุมสายต่อผ่านท้องถิ่นเข้าด้วยกัน โดยไม่
จำเป็นต้องมีรหัสทางไกลเดียวกัน ดังนั้นเมื่อต้องการติดต่อข้ามชุมสายต่อผ่านท้องถิ่น ผู้เรียกจะต้อง
หมุนรหัสทางไกล เพื่อให้ชุมสายต่อผ่านทางไกลด้านชุมสายและเลขหมายผู้รับปลายทางได้อย่าง
ถูกต้อง
เพื่อให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น ขอยกตัวอย่างโครงข่ายโทรศัพท์พื้นฐานในประเทศไทย ซึ่งวาง
โครงข่ายโดย บจม.ทีโอที ในปัจจุบันมีลักษณะเป็นโครงข่ายลำดับขั้น (Hierachical Network) พอ
สรุปยอ่ ๆ ได้ดังรปู ท่ี 3.17

รปู ที่ 3.17 โครงสรา้ งการเช่อื มต่อชมุ สายต่อผ่านทางไกล
(ท่มี า: วีระศักด์ิ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศัพท.์ กรงุ เทพฯ : ศูนยส์ ่งเสริมวิชาการ, 2556)
โดย RSU : Remote Switch Unit คอื ชมุ สายรโี มต เป็นส่วนหนงึ่ ของชุมสายท้องถ่ิน
LE : Local Exchange คือ ชมุ สายทอ้ งถิ่นจัดเป็นชุมสายระดับตำ่ สดุ ในลำดบั ชั้นของโครงข่าย
มเี ครื่องโทรศัพทต์ อ่ อยู่เป็นรูปดาว เช่นเดียวกบั ชมุ สาย RSU
PC : Primary Exchange ชุมสายเชื่อมโยงระหว่างโครงข่ายท้องถิ่นกับโครงข่ายทางไกล ใน
การเรียกทางไกลระหว่างจังหวัดต่างๆ และทำหน้าท่ีเป็นชุมสายต่อผ่านท้องถิ่น ในกรณีการเรียก
ภายในท้องถนิ่

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 66

หน่วยที่ 3 ระบบชุมสายโทรศัพท์
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ที่ 5 ทฤษฎี 3 ชั่วโมง

SC : Secondary Exchange คือ ชุมสายที่ทำหน้าที่เชื่อมโยงทางไกลระหว่างจังหวัดที่อยู่ใน
เขตทางไกลเดียวกนั

TC : Tertiary Center คือ ชุมสายที่ทำหน้าที่เชื่อมต่อทางไกลระหว่างจังหวัดที่อยู่ในเขต
ทางไกลคนละเชตกัน

บทเรียนท่ี 3.4 ชมุ สายโทรศพั ทต์ ู้สาขา
หัวขอ้ ท่ี 3.4.1 เหตุผลและความจำเป็นที่ตอ้ งมีตู้สาขาโทรศพั ท์

การติดต่อสื่อสารภายในหน่วยงาน องค์กร หรือสานักงานเดียวกัน เมื่อต้องการพูดคุยหรือ
ติดต่อประสานงานกันบ่อยๆ จะประสบปัญหาอย่างมาก การเดินไปพบหรือพูดคุยกัน ต้องใช้เวลา
ค่อนข้างมาก ถ้ามีอุปกรณ์สื่อสาร จะทำให้การติดต่อประสานงานเป็นไปอย่างรวดเร็ว หากติดต้ัง
โทรศัพท์สายนอกจากชุมสายโทรศัพท์ของผู้ให้บรกิ ารทุกชัน้ ทกุ สานกั งาน ก็จะทาให้สะดวกขึ้น แต่คง
มีค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น เช่น ค่าเช่าเลขหมายรายเดือนทุกๆ เดือน และค่าบริการจากการเรียกหรือการ
โทรแตล่ ะคร้ัง

การแก้ปัญหาดังกล่าว ที่นิยมใช้ คือ ติดตั้งตู้สาขาโทรศัพท์ไว้ในสำนักงาน เพื่อใช้ในการ
ติดตอ่ ส่ือสารภายในหน่วยงานเดียวกัน ซงึ่ จะทาให้มคี วามสะดวกมากยิ่งข้ึน และไม่เป็นภาระค่าใช้จ่าย
ในการติดต่อภายใน แตใ่ นขณะเดยี วกนั ถา้ ตอ้ งการตดิ ต่อกับบริษัทหรือหนว่ ยงานภายนอก ก็สามารถ
ทาได้เชน่ เดยี วกนั โดยต้สู าขาโทรศัพท์จะเชื่อมโยงเขา้ กบั โครงข่ายโทรศพั ทส์ าธารณะ

หัวขอ้ ที่ 3.4.2 การเรยี กท่ีเกิดขนึ้ กบั ชุมสายโทรศัพท์ตู้สาขา

รปู ที่ 3.18 โครงข่ายโทรศัพท์ตสู้ าขา
(ทมี่ า: วีระศักดิ์ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศพั ท.์ กรงุ เทพฯ : ศนู ยส์ ่งเสริมวชิ าการ, 2556)

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 67

หนว่ ยที่ 3 ระบบชมุ สายโทรศพั ท์
ใบเตรียมการสอน สัปดาหท์ ่ี 5 ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง

การเรียกท่ีเกิดขึ้นกับชุมสายโทรศัพทต์ สู้ าขา
จะเกดิ ข้นึ 5 กรณี คอื
1. การเรยี กภายในตสู้ าขา (Internal Call)
2. การเรยี กพนักงานสลบั สาย (Operator Call)
3. การเรียกออกไปยังชุมสายโทรศพั ท์ (Outgoing Call)
4. การเรยี กเขา้ มาจากชุมสายโทรศัพท์ (Incoming Call)
5. การเรยี กผา่ นไปยังตสู้ าขาโทรศพั ทอ์ ่นื ๆ (Transit Call)

การเรียกท่เี กิดขน้ึ กับชุมสายโทรศพั ทต์ ู้สาขา
กรณีที่ 1 การเรยี กภายในต้สู าขา (Internal Call) เชน่ เครือ่ งโทรศพั ท์ เลขหมาย 11 เรยี ก

ไปยงั เคร่อื งโทรศพั ท์ 17 หรือ เลขหมาย 18 เรียกไปยังเลขหมาย 12
กรณีที่ 2 การเรียกพนักงานสลับสาย (Operator Call) เพื่อช่วยทาการเรียกออกไปยัง

ชมุ สายโทรศัพท์ หรือเพ่อื ช่วยทาการเรียกภายใน เพื่อการบริการอ่นื ๆไดแ้ ก่ การสอบถามหมายเลข
กรณีที่ 3 การเรียกออกไปยังชุมสายโทรศัพท์ (Outgoing Call) เช่น เครื่องโทรศัพท์เลข

หมายภายใน 15 เรยี กออกไปยงั เลขหมายภายนอก
กรณีที่ 4 การเรียกเข้ามาจากชุมสายโทรศัพท์ (Incoming Call) เช่น เลขหมายภายนอก

เรยี กเข้ามายังเครอื่ งโทรศัพทเ์ ลขหมายภายใน 14
กรณีที่ 5 การเรียกผ่านไปยังตู้สาขาโทรศัพท์อื่นๆ (Transit Call) โดยการเรียกที่เกิดขึ้น

ท้ัง 5 วธิ จี ะมีหลกั การทางานเหมือนกบั ชุมสายโทรศพั ท์ทุกประการ ยกเวน้ กรณีท่ี 2

หวั ข้อท่ี 3.4.3 ประเภทของตสู้ าขา

ประเภทของตู้สาขาแบง่ ออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ คือ

1. ต้สู าขาโทรศัพท์แบบพนกั งานตอ่ (Private Manual Branch Exchange : PMBX)
เป็นตสู้ าขาที่มีพนักงานสลับสาย (Operator) เป็นผู้ทำหน้าที่ต่อสายให้ ตสู้ าขาโทรศัพท์แบบ
นี้ใช้อุปกรณ์ตัวต่อเป็นตู้สวิตซ์บอร์ด กรณีการเรียกต่างๆที่เกิดขึ้นไม่ว่ากรณีใดๆ จะกระทำโดย
พนักงานสลับสายทงั้ หมด ปัจจุบนั ตู้สาขาแบบนไี้ ดย้ กเลิกการใชง้ านแล้ว

2. ตู้สาขาโทรศัพทแ์ บบอตั โนมัติ (Private Automatic Branch Exchange : PABX)
ตสู้ าขาในปัจจุบนั น้ี จริงๆ แล้วเป็นระบบอัตโนมตั ิหมดแลว้ ซง่ึ อาจจะเรียกวา่ PBX ก็ได้ แต่ท่ี
เรียก PABX เพราะเป็นคาที่ติดปาก เท่านั้น โดยสรุปแล้ว ตู้สาขาแบบนี้ยังแบ่งย่อยออกได้เป็น 2
ประเภท คอื
1. ต้สู าขาแบบอนาล็อก (Analog PABX)
2. ตสู้ าขาแบบดจิ ิตอล (Digital PABX)
3. ต้สู าขาแบบ IP (IP - PBX)

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 68

หน่วยที่ 3 ระบบชมุ สายโทรศพั ท์
ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ี่ 5 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

รปู ท่ี 3.19 โครงข่ายโทรศัพท์ตสู้ าขาแบบ IP-PBX
(ที่มา: วรี ะศักดิ์ สุวรรณเพชร. ระบบโทรศัพท์. กรุงเทพฯ : ศูนยส์ ง่ เสรมิ วชิ าการ, 2556)

รูปที่ 3.20 โครงขา่ ยโทรศัพท์ตู้สาขาแบบ IP-PBX
(ท่มี า: วรี ะศักด์ิ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศัพท.์ กรุงเทพฯ : ศูนยส์ ่งเสรมิ วชิ าการ, 2556)

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 69

หนว่ ยที่ 3 ระบบชมุ สายโทรศัพท์
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ่ี 5 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

หวั ข้อที่ 3.4.4 มาตรฐานของเทคโนโลยี VoIP

1. มาตรฐาน H.323 โดยมาตรฐานนไ้ี ม่ไดถ้ ูกออกแบบมาให้ใช้งานกับระบบเครือข่ายทใ่ี ช้ IP
เนอื่ งจากมีการทำงานท่ีค่อนข้างช้า โดยปกตจิ ะใช้กต็ ่อเมื่อในระบบเดมิ มีการใช้มาตรฐาน H.323 เดิม
อยู่แลว้ เท่านน้ั

2. มาตรฐาน SIP :Session Initiation Protocol เป็นมาตรฐานใหม่ ในการใช้งานของ
เทคโนโลยี VoIP ซึ่งมาตรฐานนี้ได้ถูกออกแบบมาเพื่อใช้กับระบบ IP โดยเฉพาะเหมาะสาหรับการ
ติดต้ังตสู้ าขาระบบใหม่ โดยเปน็ มาตรฐานท่มี ีความนา่ เชือ่ ถอื สูง

หัวข้อที่ 3.4.5 โครงสร้างของต้สู าขาโทรศัพท์

รูปที่ 3.21 โครงสร้างของต้สู าขาโทรศัพท์
(ทีม่ า: วรี ะศักดิ์ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศพั ท์. กรุงเทพฯ : ศนู ยส์ ง่ เสริมวชิ าการ, 2556)
โครงสร้างของตูส้ าขาโทรศัพท์ ประกอบดว้ ย 3 สว่ น

1. ภาคตวั ตอ่ วงจร (Switching Part)
2. ภาคควบคุมหลกั (Control Part)
3. ภาคพนกั งานสลับสาย (Operator Part)
- ภาคตวั ตอ่ วงจร (Switching Part) เปน็ ส่วนทท่ี ำหน้าทต่ี ่อการเรียกทเ่ี กิดขึ้นในกรณีต่างๆ
ท่ีเกิดขึ้นในชมุ สาย
- ภาคควบคุมหลัก (Control Part) เป็นส่วนที่ทาหนา้ ท่ี ควบคุมการต่อการเรียก เช่น การ
วิเคราะหข์ ้อมลู การทดสอบและการเลือกอุปกรณ์ การออกคำสั่ง เพอื่ การต่อการสนทนา การควบคุม
การรับสง่ สัญญาณ (Signaling) และเสียง Tone อนื่ ๆ ในการเรยี กแต่ละกรณี

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 70

หน่วยที่ 3 ระบบชมุ สายโทรศพั ท์
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาหท์ ี่ 5 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

- ภาคพนักงานสลับสาย (Operator Part) เป็นส่วนท่ีทาหนา้ ที่สนับสนุนในการเรียกมายงั
พนกั งานสลบั สาย

หวั ข้อที่ 3.4.5 หลกั การทำงานของตู้สาขาโทรศัพท์อตั โนมัติ

กรณีท่ี 1 การเรียกพนกั งานสลับสาย โดยที่พนักงานสลบั สายจะทำหน้าท่เี ป็นผชู้ ่วยในการต่อ
การเรียกในกรณีตา่ งๆ เชน่ การเรยี กภายในต้สู าขา การเรยี กเขา้ และเรยี กออกจากชุมสายโทรศัพท์ท้ัง
ระบบ DOD และระบบ DID ในระบบ DOD นั้นพนักงานสลับสายจะมีหน้าที่ส่วนใหญ่คือ การรับการ
เรียกเข้ามาจากตู้สาขา เพื่อต่อไปยังเครื่องภายในตามความต้องการของผู้เรียก ในระบบ DID นั้นแม้
การเรียกทุกประเภทจะกระทาได้โดยอัตโนมัติ แต่พนักงานสลับสายยังคงต้องคอยช่วยทำการต่อการ
เรยี กใหต้ ามเวลาทนี่ ดั หมาย

กรณที ่ี 2 การเรยี กออกไปยังชมุ สายโทรศพั ท์
กรณีที่ 3 การเรียกเข้าจากชุมสายโทรศัพท์

หวั ขอ้ ท่ี 3.4.6 การกำหนดเลขหมายภายในตู้สาขา

- ผู้เรียกสามารถเรยี กไปยงั หมายเลขภายในไดโ้ ดยตรง (Direct Inward Station Access
: DISA) โดยไมต่ อ้ งผา่ นโอเปอเรเตอร์

- มีระบบตอบรับอัตโนมัติพร้อมข้อความต้อนรับ (Out Going Massage : OGM) โดยที่
ขอ้ ความตอบรบั น้ีสามารถเลือกใช้แบบมาตรฐานของผู้ผลิต หรอื จะบนั ทกึ ใหม่ตามความต้องการของ
ผูใ้ ช้ได้

- มีระบบแสดงหมายเลขโทรเข้า (Caller ID) โดยแสดงหมายเลขโทรเข้าทั้งสายนอกและ
สายในกอ่ นท่จี ะรบั สาย โดยใชไ้ ด้กับเคร่ืองโทรศัพท์ทม่ี หี นา้ จอแสดง

- มีระบบการเลือกเส้นทางโทรออกที่ประหยัดที่สุด (Least Cost Routing) โดยเฉพาะ
สายนอกทตี่ ั้งโปรแกรมใหผ้ ่าน Y-Tel 1234 ระบบต้สู าขาจะเพ่ิมใหโ้ ดยอตั โนมตั ิ

- มีระบบฝากข้อความ ( Voice Mail ) สามารถบันทึกข้อความไว้ที่เครื่องโทรศัพท์ กรณี
ไม่ไดน้ ง่ั ประจาอยู่ท่ีโตะ๊ ทางานหรอื ไมส่ ะดวกที่จะรบั สาย

- มีระบบตั้งหมายเลขให้ตรงกับหมายเลขห้อง เช่น กรณีตู้สาขาสำหรับอพาร์ตเมนต์หรือ
คอนโดมิเนียมหรือโรงแรม เพ่อื ความสะดวกในการจดจำเลขหมาย

- มรี ะบบต้งั วงเงินการใชโ้ ทรศัพท์ (Credit Use)
- มีระบบตั้งเวลาในการคุยสายนอก

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 71

หนว่ ยท่ี 3 ระบบชมุ สายโทรศัพท์
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาหท์ ่ี 5 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

ตู้สาขาแบบ 2 สายนอกและ 8 สายใน

รูปที่ 3.22 ตู้สาขาแบบ 2 สายนอกและ 8 สายใน
(ทีม่ า: วรี ะศักด์ิ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศัพท์. กรุงเทพฯ : ศูนยส์ ่งเสรมิ วิชาการ, 2556)
ตัวอย่าง การกำหนดเลขหมายภายใน

รูปที่ 3.23 การกำหนดเลขหมายภายใน
(ทมี่ า: วรี ะศักด์ิ สุวรรณเพชร. ระบบโทรศพั ท.์ กรงุ เทพฯ : ศนู ยส์ ่งเสริมวชิ าการ, 2556)

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 72

หน่วยที่ 3 ระบบชมุ สายโทรศพั ท์
ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ี่ 5 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

รปู ท่ี 3.23 โครงข่ายโทรศัพท์ตสู้ าขาแบบ IP-PBX
(ที่มา: วรี ะศักดิ์ สุวรรณเพชร. ระบบโทรศัพท์. กรุงเทพฯ : ศูนยส์ ง่ เสรมิ วชิ าการ, 2556)

รูปที่ 3.24 โครงขา่ ยโทรศัพท์ตู้สาขาแบบ IP-PBX
(ท่มี า: วรี ะศักด์ิ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศัพท.์ กรุงเทพฯ : ศูนยส์ ่งเสรมิ วชิ าการ, 2556)

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 73

หน่วยที่ 3 ระบบชุมสายโทรศพั ท์
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ท่ี 5 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

แบบฝกึ หัดท้ายสัปดาห์

3.3.1 จงอธบิ ายประเภทชุมสายทอ้ งถ่ิน (0.5 คะแนน)
3.3.2 จงอธบิ ายประเภทชมุ สายตอ่ ผา่ น (0.5 คะแนน)
3.4.1 จงบอกเหตุผลและความจำเปน็ ที่ต้องมตี ้สู าขาโทรศัพท์ (0.25 คะแนน)
3.4.2 จงอธิบายการเรียกท่ีเกิดขึน้ กบั ชุมสายโทรศัพทต์ ู้สาขา (0.5 คะแนน)
3.4.3 จงบอกประเภทของตู้สาขา (0.25 คะแนน)
3.4.4 จงอธบิ ายมาตรฐานของเทคโนโลยี VoIP (0.5 คะแนน)
3.4.5 จงอธบิ ายโครงสรา้ งของตสู้ าขาโทรศัพท์ (0.5 คะแนน)

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 74

หนว่ ยท่ี 3 ระบบชุมสายโทรศัพท์
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ที่ 5 ทฤษฎี 3 ชั่วโมง

วิธสี อนและ บรรยายโดยใช้ Power Point หนว่ ยเรยี นท่ี 3 บทเรยี นท่ี 3.3 ประเภทชุมสายโทรศัพท์ และ
กจิ กรรม บทเรยี นที่ 3.4 ชมุ สายโทรศพั ท์ตู้สาขา

สื่อการสอน หนังสอื อา้ งองิ วีระศกั ดิ์ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศัพท.์ กรงุ เทพฯ : ศูนย์สง่ เสริมวิชา
เอกสารประกอบ การ, 2556

1. Power Point หน่วยเรียนท่ี 3 บทเรียนท่ี 3.3 และบทเรียนท่ี 3.4

วัสดุโสตทศั น์ -

งานท่ี 1. แบบฝกึ หัดทา้ ยสัปดาห์ท่ี 5
มอบหมาย

การวดั ผล 1. ตรวจและเฉลยแบบฝึกหดั ตามท่มี อบหมาย
2. สงั เกตจากการเรียนการสอน (การถามและการโตต้ อบระหวา่ งผ้สู อนกบั นกั ศกึ ษา)

หมายเหตุ…………………………………………………………………………………………………………………………………………

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 75

ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ่ี 6

11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์

หนว่ ยที่ 4 การออกแบบข่ายสายตอนนอก
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาหท์ ่ี 6 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

ชื่อบทเรยี น 4.1 งานขา่ ยสายตอนนอก
4.2 อุปกรณต์ ดิ ต้งั งานตอนนอกระบบโทรศัพท์

จดุ ประสงคก์ ารสอน 4.1.1 บอกประเภทงานขา่ ยสายตอนนอก
4.1.2 อธิบายงานขา่ ยสายตอนนอก
4.2.1 บอกอุปกรณ์ตดิ ตง้ั งานตอนนอกระบบโทรศพั ท์
4.2.2 บอกหน้าทีข่ องทอ่ หดตอ่ สายชนดิ ตเี กลียว
4.2.3 อธบิ ายท่อหดตอ่ สายดรอปไวร์

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 77

หน่วยท่ี 4 การออกแบบข่ายสายตอนนอก
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ท่ี 6 ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง

บทเรยี นที่ 4.1 งานขา่ ยสายตอนนอก
หัวขอ้ ท่ี 4.1.1 งานข่ายสายตอนนอกโทรศพั ท์

ปัจจุบันการสื่อสารด้วยระบบข่ายสายโทรศัพท์มิใช่แต่จะเป็นเพียงเฉพาะความถี่เสียงเพียง
เท่านั้น แต่รวมเอาระบบอื่นๆ เข้ามาด้วย จึงทำให้การสื่อสารด้วยระบบข่ายสายโทรศัพท์เป็นที่นิยม
อย่างกว้างขวาง สามารถติดต่อทั้งในประเทศและนอกประเทศได้จำนวนผู้ใช้ จึงเพิ่มมากขึ้นจน ไม่
สามารถให้บริการได้อย่าง เพียงพอทั้งนี้เนื่องจากการลงทุนสูงมากโดยเฉพาะงานทางด้านสายตอน
นอกจะใชค้ า่ ใช้จ่ายประมาณ 60 % ของตน้ ทุน งานขา่ ยสายตอนนอก สามารถแบ่งออกได้ 2 ระบบ

รปู ท่ี 4.1 ระบบข่ายสายแบบอเมรกิ ัน
(ท่มี า : http://pubhtml5.com/lmok/zfhi/basic)
4.1.1 ระบบอเมริกัน เป็นระบบการจา่ ยจาก MDF ไปยงั ต้พู ักสายโดยตรงไม่ใชต้ ู้ผ่านวิธีการนี้
อาศัย หลักการ MULTIPLE คสู่ ายเคเบลิ ทัง้ ตน้ ทางและปลายทางซง่ึ เปน็ เคเบิลช่วงสน้ั ๆ เปน็ ตวั เช่อื ม

รูปท่ี 4.2 ระบบข่ายแบบยุโรป
(ที่มา : http://pubhtml5.com/lmok/zfhi/basic)

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 78

หนว่ ยที่ 4 การออกแบบข่ายสายตอนนอก
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ี่ 6 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

4.1.2 ระบบยโุ รป เปน็ ระบบการจา่ ยค่สู ายใหม้ ผี ผู้ า่ นเปน็ อุปกรณเ์ ชอื่ มผา่ นระหวา่ งเคเบิลต้น
ทางกับ ทางโดยใช้สายโยงเข้าด้วยกันซึ่งจะใช้โยงสายเคเบิลได้หลายๆเส้น มีการยืดหยุ่นสูง สามารถ
เปล่ยี น เคเบลิ ได้งา่ ย ทศท. ไดใ้ ช้ระบบยุโรปนี้ เน่อื งจากประหยัดและเหมาะสมกบั ประเทศไทย

ระบบข่ายสายท้งั สองระบบนจี้ ะมลี ักษณะคลา้ ยคลึงกันจำแนกส่วนประกอบต่างๆ ได้ดงั นี้
1. MAIN DISTRIBUTION FRAME (MDF) เป็นอุปกรณ์ที่ติดตั้งอย่ใู นชุมสาย เพื่อเป็นท่ีต่อ
ระหว่างเคเบิลจากภายนอกชุมสายและเคเบิลภายในไปยังเครื่องชุมสายอีกทอดหนึ่งประโยชน์ของ
MDF คือ สะดวกในการต่อเคเบิลภายนอกและภายในชุมสายเรียงกันเป็นลำดับ, เพื่อติดตั้งเครื่อง
ป้องกันฟ้าผ่าที่ผ่าน าจากภายนอกชุมสายโดยมาทางสายเคเบิลไม่ให้เข้าสู่เครื่อง, เพื่อสะดวกในการ
ตรวจหาสาเหตุเสยี ของ เคเบิลภายนอกภายใน

รูปท่ี 4.3 PORT HEAD
(ที่มา : http://pubhtml5.com/lmok/zfhi/basic)
2. PORT HEAD เป็นหัวต่อ CLOSURE ซึ่งต่อเคเบิลที่มาจากภายนอกชุมสายเข้ากับ PVC
CABLE ซ่งึ จะวางขึน้ ไปตอ่ กับ MDF อีกทอดหน่ึง PORT HEAD แบง่ ออกเปน็ 2 แบบคือ
1. แบบตดิ ตง้ั แนวด่ิง
2. แบบตดิ ต้งั แนวนอน

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 79

หน่วยที่ 4 การออกแบบขา่ ยสายตอนนอก
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ท่ี 6 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

3. CABLE ENTRANCE SUBWAY เปน็ หอ้ งที่ติดตง้ั PORT HEAD ปกตจิ ะอย่ใู ต้ดนิ
4. CABLE คือ คู่สายตัวนำหลายๆคู่มารวมเข้าด้วยกันด้วยเปลือกนอกให้เป็นเส้นเดียวกัน
ขนาดเส้นผ่ากลางมีดังนี้ 0.32 มม., 0.4 มม., 0.65 มม., 0.9 มม. จำนวนคู่สายมีตั้งแต่ 10 คู่ ไปจนถึง
4000 คสู่ าย คสู่ ายเคเบิลจะต้องมกี ารฟอรม์ การฟอรม์ มดี ้วยกนั 3 แบบ คอื
1. TWIN TYPE คือ การนำคู่สายมาตีเกลียวเปน็ คๆู่ แลว้ ฟอร์มเป็นเคเบลิ
2. STAR QUAD TYPE คอื นำสาย 4 เสน้ มาตีเกลยี วเขา้ ด้วยกนั
3. MULTIPLE TWIN TYPE คอื นำสายมาตเี กลยี วกนั ทล่ี ะคแู่ ล้วนำมารวมเขา้ กันอกี ที

รูปที่ 4.4 บ่อพกั สาย
(ทมี่ า : http://pubhtml5.com/lmok/zfhi/basic)
5. บ่อพัก MANHOLE บ่อพักสายคือบ่อพักกลางทางของท่อร้อยสายที่ทํามาจากคอนกรีต
ฝังอยู่ใน ดินทําการ MANHOLE ก็เพื่อให้สะดวกในการร้อยสายเคเบิล สะดวกต่อการตัดต่อแก้ไข
เคเบิลและเปน็ ที่วาง หัวต่อเคเบลิ MANHOLE มีรูปร่างหลายแบบขึ้นอยู่กับทิศทางการแยกของเคเบิล
6. ทอ่ ร้อยสาย CONDUIT คอื ท่อทใ่ี ชส้ ำหรับร้อยสายเคเบลิ เรียกอีกชอื่ ว่า DUCT มีขนาด
เสน้ ผ่าศูนย์กลาง 4 นิ้ว วางเรยี งกนั เป็นชัน้ หุ้มดว้ ยคอนกรีตจำนวนท่อข้ึนอยูก่ บั แบบของบ่อพัก

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 80

หน่วยที่ 4 การออกแบบข่ายสายตอนนอก
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ที่ 6 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

รปู ท่ี 4.5 หัวต่อเคเบลิ
(ท่มี า : http://pubhtml5.com/lmok/zfhi/basic)
7. หัวต่อเคเบิล CLOSURE เนื่องจากไม่สามารถที่จะวางเคเบิลจากจุดต้นทางถึงปลายทาง
ไดโ้ ดย ใชเ้ คเบลิ ยาวตลอดได้ จึงตอ้ งมีการตดั ต่อ ทจี่ ุดต่อตอ้ งห้มุ ด้วยหวั ต่อ CLOSURE เพอื่ ป้องกันจุด
ต่อนน้ั หัวตอ่ แบ่งไดเ้ ป็น 2 ประเภท
- HEATED TYPE
- HEATLESS TYPE

รปู ท่ี 4.6 ตู้ผ่าน
(ทม่ี า : http://pubhtml5.com/lmok/zfhi/basic)
8. ตผู้ ่าน CROSS CONNECTION CABINET เป็นต้สู ำหรับตอ่ สายเคเบิลตน้ ทางและเคเบิล
ปลาย ทางเข้าด้วยกัน แล้วจึงโยงเข้าหากนั ดว้ ยสายโยงตัวตทู้ ้งั โครงและฝาทําจากอลูมเิ นยี มป้องกันน้ำ

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 81

หน่วยที่ 4 การออกแบบข่ายสายตอนนอก
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ที่ 6 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง
ไมใ่ หเ้ ขา้ สู่ ภายใน ตู้ผ่านส่วนมากจะอย่บู นทางเท้าและยังมีชนดิ ติดบนเสาดว้ ยขนาดของตู้ผ่านมีตั้งแต่
50 คู่ ถึง 1200 คู่
9. ตู้พักสายปลายทาง CABLE TREEMINAL มีไว้สำหรับเป็นหัวต่อสายเคเบิลปลายทาง
เข้ากบั สายกระจายเพือ่ โยงเข้าสบู่ า้ นผู้เช่ามีหลายแบบดว้ ยกนั ติดต้ังทั้งภายในและภายนอกอาคาร

รปู ท่ี 4.7 สายกระจาย
(ที่มา : http://pubhtml5.com/lmok/zfhi/basic)
10. สายกระจาย DROP WIRE เป็นสายทองแดงขนาดเสน้ ผา่ ศูนย์กลาง 0.65 มม. หุ้มด้วย
เปลือก POLYTHYLINE ใช้ต่อจาก CABLE TREEMINAL มายัง STATION PROTECTOR ซึ่งติดตั้งที่
บ้าน ผู้เช่า การยึดสาย DROP WIRE จะใช้ DROP WIRE CLAMP P7FDY ยึดกับปลายสาย แล้วจะมี
หางเพือ่ คลอ้ งกบั HOOK BOLT ซ่งึ ร้อยกบั เสาไว้

รปู ที่ 4.8 เครอ่ื งกันฟา้ ผา่
(ทีม่ า : http://pubhtml5.com/lmok/zfhi/basic)

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 82

หน่วยที่ 4 การออกแบบข่ายสายตอนนอก
ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ี่ 6 ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง

11. เครื่องกันฟ้าผ่า STATION PROTECTOR เป็นอุปกรณ์ที่อยู่ที่บ้านผู้เช่า ป้องกัน
แรงดัน สงที่อาจเกิดจากฟา้ ผ่าซึ่งจะเข้ามาทางข่ายสายโทรศัพท์ไมใ่ หเ้ ขา้ สู่เครื่องโทรศัพท์ อาจจะเกิด
อันตรายกบั เครอื่ งโทรศัพทห์ รอื ผ้เู ชา่ ได้

12. สายภายใน STATION WIRE เป็นสายทองแดงขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 0.5 มม. หุ้ม
DvC จำนวน 2-3 เส้น เปลือกหุ้มเป็น PVC ใช้เดินภายในอาคารจาก STATION PROTECTOR มายัง
ตลบั เคร่ืองโทรศพั ท์

13. เครื่องโทรศัพท์ TELEPHONE SET มอี ย่หู ลายแบบด้วยกัน ได้แก่
- PULSE BUTTON
- DIGITAL
- KEY TELEPNONE
- เคร่อื งรบั โทรศัพท์แบบสาธารณะ
- เครื่องโทรศัพท์แบบตสู้ าขา PBX

บทเรียนที่ 4.2 อปุ กรณ์ติดต้ังงานตอนนอกระบบโทรศัพท์
หวั ขอ้ ที่ 4.2.1 อุปกรณ์ทใ่ี ช้ในงานตดิ ตง้ั สายเคเบิ้ลโทรศพั ทแ์ ละสายดรอปวายด์

รูปที่ 4.9 ดรอปวายด์แคลม้
(ที่มา : http://www.telepart.net.com)

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 83

หนว่ ยที่ 4 การออกแบบข่ายสายตอนนอก
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาหท์ ี่ 6 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

รูปท่ี 4.10 ดรอปวายด์ คอนเนคเตอร์ 3M ใช้สำหรับต่อสาย drop wire ให้ยาวขนึ้ กันน้ำกนั สนมิ
(ทมี่ า : http://www.telepart.net.com)

4.2.1 ทอ่ หดต่อสายชนิดตเี กลยี ว
ท่อหดชนิดอัตราการหดตัวสูง (3:1) กาวหนาและเหนียว (จากญี่ปุ่นจะมีตัวหนังสือ
SUMITUBE บนทอ่ ) ทท่ี างหา้ งฯไดน้ ำเสนอให้ใช้งานกับสายดร๊อปไวรช์ นดิ ขนาน มานานน้อยกวา่ 9 ปี
และจากการแขวนทดลองภาคสนามของทางห้างฯ ไม่น้อยกว่า 8 ปี ปรากฏกว่าท่อหดยังสามารถ
ป้องกันน้ำเข้าสายไดเ้ ปน็ อยา่ งดี เปน็ ท่ีประจกั ษ์ในคุณภาพกับพนกั งานเดนิ สายดร๊อปไวร์
นอกจากสายดรอ๊ ปไวรช์ นดิ ขนานซึง่ ใชก้ ันมาเป็นเวลานาน ปัจจุบนั ไดม้ กี ารนำสายดร๊อปชนิด
เกลียวมาใชท้ ้ังชนิด 1 คู่ และ 2 คู่ ทำใหก้ ารตอ่ สายมีความยงุ่ ยากมากขึ้น ชดุ สายตอ่ สายดร๊อปไวร์รุ่น
ใหม่เมือ่ หุ้มเสรจ็ แล้วสายจะรวมเป็นเสน้ เดยี วกัน ทำให้ดูเรียบร้อย เหมอื นกบั สายเดิม สามารถป้องกัน
นำ้ เข้าสายและคา่ ความตา้ นทานฉนวน ใกล้เคียงกับสายเดิม

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 84

หน่วยท่ี 4 การออกแบบขา่ ยสายตอนนอก
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ท่ี 6 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

รปู ที่ 4.11 ท่อหดต่อสายชนดิ ตีเกลียว
(ท่มี า : http://www.telepart.net.com)

ชนดิ ทอ่ หด เส้นผ่าน เส้นผ่าน ความยาว แรงดึง ความตา้ นทาน แรงเกาะเปลือก ขนาด
ท่อหดนอก ศนู ยก์ ลางใน ศนู ยก์ ลางใน ก่อนหด ขาด(กก. ฉนวนหลังแชน่ ำ้ (1 กก.แรง/5 บรรจุ/ถงุ
ท่อหดใน ก่อนหด(มม.) หลังหด(มม.) (มม.) 15วัน(เมก็ โอหม์ )
แรง) มม.) 10
9.5 3.0 110 1*10 10
6.4 2.0 110 15 1*10 1 20
10 1 20
3.3 0.5 30 2*10
2.7 0.5 30 2 2*10 -ขนาดวัดไมไ่ ด้
2 -ขนาดเล็กวดั

ไม่ได้

โดยประมาณ ท่อหดนอก 9.5 มม. สำหรับคู่สาย 0.9 มม. และ 6.4 มม. สำหรับคู่สาย 0.65
และ 0.5 มม.

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 85

หน่วยท่ี 4 การออกแบบข่ายสายตอนนอก
ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ี่ 6 ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง

ทอ่ หดต่อสายดรอปไวร์ ประกอบด้วย
1. ท่อหดนอก ใช้สำหรับหุ้มเปลือกสายดรอปไวร์ มีกาวในตัวสีดำและสารป้องกันแสงยูวี

สามารถป้องกนั นำ้ เข้าคสู่ ายได้ขั้นท่ี 1 ขนาดและคุณสมบัติตามตาราง
2. ทอ่ หดใน ใช้สำหรบั หุ้มสายคู่ มกี าวในตัว สใี ส เพ่ือให้มองเห็นจดุ ต่อและเลื่อนท่อหดให้อยู่

ตรงกลางไดถ้ ูกต้อง สามารถป้องกนั น้ำเข้าได้ เปน็ การปอ้ งกนั น้ำเขา้ ตัวนำข้นั ที่ 2 เป็นการป้องกันสอง
ช้ัน มขี นาดและคณุ สมบัติตามตารางง

3. ผ้าทราย ใช้สำหรบั ขัดผวิ เปลือกสายดรอปไวรที่ทำด้วย พีอี จะช่วยใหก้ าวเกาะเปลือกได้ดี
ยง่ิ ข้นึ ขนาด 23*25 มม. บรรจุ ถุงละ 10 แผน่

ท้งั 3 รายการ บรรจรุ วมในถุงเดยี วกันอกี ครั้งหน่งึ

4.2.2 อปุ กรณท์ ใี่ ชใ้ นงานตดิ ตง้ั สายดรอปวายด์ Drop wire และสาย FIG 8 มีสลงิ

รปู ท่ี 4.12 อปุ กรณ์ท่ีใชใ้ นงานตดิ ต้ังสายดรอปวายด์ Drop wire และสาย FIG 8 มสี ลงิ
(ท่มี า : http://www.telepart.net.com)

ตารางที่ 4.1 ตะขอโทรศัพท์สำหรับสายดรอปวายด์ (Hook Bolt) ใช้รว่ มกบั ดรอปวายด์แคล้ม

รุ่น/procduct รายละเอยี ด/Description ราคา/Price
code
ตะขอโทรศัพท+์ นอ็ ตขนาด 3/8 นิว้ ยาว 8 นวิ้ 30.00
EC-HB001-8 ตะขอโทรศัพท์+น็อตขนาด 3/8 นิว้ ยาว 10 นิว้ 35.00
EC-HB001-10 ตะขอโทรศัพท+์ นอ็ ตขนาด 3/8 นิ้ว ยาว 12 นวิ้ 45.00
EC-HB001-12 ตะขอโทรศัพท+์ น็อตขนาด 3/8 นิว้ ยาว 14 นว้ิ 50.00
EC-HB001-14 ตะขอโทรศัพท์+นอ็ ตขนาด 1/2 นว้ิ ยาว 12 นิ้ว 60.00
EC-HB002-12

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 86

หนว่ ยที่ 4 การออกแบบข่ายสายตอนนอก
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ี่ 6 ทฤษฎี 3 ชั่วโมง

รปู ที่ 4.13 แคลม้ จบั สายเคเบ้ิลโทรศัพทภ์ ายนอกมีสลงิ (FIG(8) CABLE CLAMP) รุน่ PA-296
(ที่มา : http://www.telepart.net.com)

รปู ที่ 4.14 แมชชีน โบลท์ (MACHINE BOLT) สลกั เกลียวอาบสงั กะสี
(ท่ีมา : http://www.telepart.net.com)
รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 87

หนว่ ยท่ี 4 การออกแบบข่ายสายตอนนอก
ใบเตรียมการสอน สปั ดาห์ท่ี 6 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

รนุ่ /procduct code รายละเอียด/Description ราคา/Price
50.00
EC-MB0012-8 สลักเกลยี วอาบสงั กะสี+นอ็ ตขนาด 1/2 นิ้ว ยาว 8 นิ้ว 55.00
60.00
EC-MB0012-10 สลกั เกลียวอาบสังกะส+ี น็อตขนาด 1/2 นว้ิ ยาว 10 นว้ิ 65.00
30.00
EC-MB0012-12 สลกั เกลยี วอาบสังกะสี+นอ็ ตขนาด 1/2 นวิ้ ยาว 12 น้ิว 40.00
48.00
EC-MB0012-14 สลกั เกลยี วอาบสงั กะสี+นอ็ ตขนาด 1/2 น้วิ ยาว 14 นิว้ 55.00

EC-MB0058-8 สลักเกลยี วอาบสงั กะสี+น็อตขนาด 5/8 นิ้ว ยาว 8 นิ้ว

EC-MB0058-10 สลักเกลียวอาบสงั กะสี+นอ็ ตขนาด 5/8 นิ้ว ยาว 10 นิ้ว

EC-MB0058-12 สลักเกลยี วอาบสงั กะสี+น็อตขนาด 5/8 นวิ้ ยาว 12 นวิ้

EC-MB0058-4 สลักเกลียวอาบสังกะส+ี นอ็ ตขนาด 5/8 นว้ิ ยาว 14 นิ้ว

รูปท่ี 4.15 ทิมเบิลอายนัท Thimble Eye Nut รนุ่ EN5810
(ที่มา : http://www.telepart.net.com)

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 88

หน่วยที่ 4 การออกแบบข่ายสายตอนนอก
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ่ี 6 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

แบบฝกึ หดั ทา้ ยสัปดาห์

4.1.1 จงบอกประเภทงานขา่ ยสายตอนนอกมาอย่างละเอยี ด (1.0 คะแนน)
4.1.2 จงอธบิ ายงานขา่ ยสายตอนนอก (1.5 คะแนน)
4.2.1 จงบอกอุปกรณต์ ดิ ต้ังงานตอนนอกระบบโทรศัพท์ (0.5 คะแนน)
4.2.2 จงบอกหน้าท่ีของท่อหดตอ่ สายชนิดตเี กลียว (0.5 คะแนน)
4.2.3 จงอธบิ ายทอ่ หดตอ่ สายดรอปไวร์ประกอบดว้ ยอะไรบ้าง (1.5 คะแนน)

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 89

หนว่ ยที่ 4 การออกแบบข่ายสายตอนนอก
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ่ี 6 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

วธิ ีสอนและ บรรยายโดยใช้ Power Point หน่วยเรียนที่ 4 บทเรยี นท่ี 4.1 งานขา่ ยสายตอนนอก และ
กจิ กรรม บทเรียนที่ 4.2 อุปกรณต์ ิดต้ังงานตอนนอกระบบโทรศัพท์

http://pubhtml5.com/lmok/zfhi/basic, สบื ค้นเมอ่ื 2 กมุ ภาพนั ธ์

หนงั สืออา้ งอิง 2562
http://www.telepart.net.com, สบื คน้ เม่อื 2 กุมภาพนั ธ์ 2562
สือ่ การสอน เอกสารประกอบ 1. Power Point หน่วยเรียนท่ี 4 บทเรยี นท่ี 4.1 และบทเรียนท่ี 4.2

วสั ดุโสตทศั น์ -

งานที่ 1. แบบฝึกหดั ทา้ ยสัปดาห์ท่ี 6
มอบหมาย

การวดั ผล 1. ตรวจและเฉลยแบบฝกึ หดั ตามทม่ี อบหมาย
2. สงั เกตจากการเรียนการสอน (การถามและการโตต้ อบระหวา่ งผู้สอนกับนักศึกษา)

หมายเหตุ…………………………………………………………………………………………………………………………………………

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 90

ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ่ี 7

11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์

หน่วยที่ 5 สัญญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ที่ 7 ทฤษฎี 3 ชั่วโมง

ช่ือบทเรยี น 5.1 สญั ญาณรบกวน
5.2 ประเภทของสัญญาณรบกวน

จุดประสงค์การสอน 5.1.1 อธบิ ายสง่ิ รบกวน

5.1.2 อธิบายระบบรบกวนสญั ญาณโทรศัพท์มอื ถอื
5.2.1 บอกประเภทของสญั ญาณรบกวน
5.2.2 อธบิ ายประเภทของสญั ญาณรบกวนแต่ละประเภท
5.2.3 อธบิ ายการลดสัญญาณรบกวนในระบบอิเลก็ ทรอนกิ ส์

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 92

หนว่ ยที่ 5 สญั ญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ี่ 7 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

บทเรียนท่ี 5.1 สัญญาณรบกวน

หวั ข้อที่ 5.1.1 ส่งิ รบกวน

สิ่งรบกวน (Noise) คือ สง่ิ ทที่ าํ ให้การสอ่ื สารมีประสทิ ธิภาพด้อยลง โดยอาจเปน็ ตัวกลางหรือ
สิ่งที่คอยรบกวนการติดต่อส่ือสาร ทําให้การติดต่อสือ่ สารมีความตดิ ขัด สะดุดชะงัก หรือเป็นไปอย่าง
ไม่มปี ระสทิ ธภิ าพ และบางคร้ังอาจทาํ ให้ไม่สามารถทาํ การติดต่อส่ือสารได้เลย

ในทําการการติดต่อสื่อสารนั้น เราจะถือว่าการติดต่อสื่อสารมีประสิทธภิ าพก็ต่อเมือ่ ทั้ง ผู้สง่
ราม (Sender) และผู้ที่ทําการรับข้อความ (Receiver) มีความเข้าใจในข้อมูลตรงกันหรือเหมือนกัน
และ นั่นหมายความว่าข่าวสาร (Message) ที่ผู้ส่งได้ทําการส่งไปนั้นจะต้องเป็นที่เข้าใจแจ่มแจ้ง
ซาบซึ้งเป็นอย่างดี แก่ผู้รับ แต่ในสภาพความเป็นจริงแล้ว การติดต่อสื่อสารของมนุษยจ์ ะต้องประสบ
กับปัญหาและอุปสรรค หลายประการซึ่งจะทําให้การติดต่อสื่อสารลดประสิทธิภาพลง และทําให้ไม่
ไดผ้ ลเท่าทีค่ วร เราเรียกตัวการทที่ าํ ใหก้ ารส่อื สารไมม่ ปี ระสิทธภิ าพว่า “สง่ิ รบกวน” (Noise)

สิ่งรบกวน เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ในการประกอบธุรกิจไม่ว่าจะเป็นภายในบริษัทหรือว่า
ภายนอก ทําให้ใจความท่ีต้องการสื่อสารขาดหายหรือผดิ ไปและอาจส่งผลเสียหายขั้นรุนแรงต่อบริษัท
ได้ซึ่งเราควร หาทางป้องกันและแก้ไขให้มีสิง่ รบกวนน้อยทีส่ ุดในการทำงานของเรา เพื่อป้องกันความ
ผดิ พลาดทค่ี าดไม่

เราจะพบสิ่งรบกวนในการสื่อสารไม่ว่าเราจะอยู่ที่ใดก็ตามสิ่งรบกวนอาจเกิดขึ้น จากอุปกรณ์
สถานที่สภาพส่ิงแวดลอ้ มหรือแมก้ ระท่ังเกดิ จากตวั เราเอง เช่น คนสองคนในทท่ี าํ งานแหง่ เดียวกนั คน
หนึ่ง คนไทยอีกคนเป็นชาวอุซเบกิสถานเราพูดได้แต่ภาษาไทยส่วนเขาพูดได้แต่ภาษารัสเซีย เมื่อเรา
ตอ้ งทํางานด้วยกนั ก็จำเป็นท่ีตอ้ งมีการตดิ ตอ่ สอื่ สาร แลกเปลยี่ นขอ้ มูลระหวา่ งกัน แตเ่ ราฟงั ภาษาเค้า
ไม่รู้เรื่อง และเค้าก็ ไม่เข้าใจว่าเราพูดอะไรในกรณีนี้ เราจะเห็นว่า ภาษา คือตัวการที่ทําให้เราไม่
สามารถทําการติดต่อสื่อสารกับ เขาได้ฉะนั้นเราจึงถือว่าภาษา คือสิ่งรบกวนหรือสิ่งสกัดกั้นในการ
ติดตอ่ ส่อื สาร (Barrier to Communication) ในกรณนี ้ี

หวั ขอ้ ที่ 5.1.2 ระบบรบกวนสญั ญาณโทรศพั ท์มือถือ

หลักการของการรบกวนคล่ืนโทรศัพทเคลื่อนที่ ทํางานโดยอาศัยการติดตอกับเครือขายท่ีให
บริการผานคลื่นที่สงออกมาเสาสัญญาณของสถานียอย ซึ่งสถานียอยเหลานี้จะแบงพ้ืนที่ในเมืองออก
เปนพื้นที่ขนาดเล็กๆ ในขณะที่ ผูใชบริการกําลังขบั รถอยูในเมอื ง สัญญาณโทรศัพทกจ็ ะถูกส่งตอจาก
สถานีหนึ่งไปอีกสถานีหนึ่ง สวนอุปกรณส่งคล่ืนรบกวน จะทํางานโดยการสงคลื่นที่มีความถี่เดียวกับ
ความถี่ที่โทรศัพทใชในการตดิ ตอส่ือสารกับเสาสัญญาณ วิธีการนี้เรียกวา การรบกวนแบบปฏิเสธการ
ใหบรกิ าร (denial – of – service attack) โดยสญั ญาณที่อุปกรณนส้ี งออกมาจะไปรบกวนสเปกตรัม
ของคลื่นวิทยุที่ผูใหบริการ สงออกมาผานเสาสัญญาณ ทําใหเสมือนโทรศัพทจะไม่รับรูวาบริเวณน้อี ยู
ในเขตให้บริการ เมื่อภายในบริเวณท่ีสัญญาณของอุปกรณนี้สามารถสงไปถึง อุปกรณส่งคลื่นรบกวน
นั้น จะถูกออกแบบมาเพ่ือใหสรางความถี่ที่ตรงกับความถี่ที่โทรศัพทเคลื่อนที่ใช และมีกําลังสงมาก

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 93

หนว่ ยท่ี 5 สัญญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 7 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

พอที่จะทำให้สัญญาณทั้งสองหักลางกันไปจนหมด ซึ่งโทรศัพทเคลื่อนท่ีจะทําการเพิม่ กําลังสงให้มาก
ขน้ึ ในกรณที ีม่ ีสญั ญาณรบกวน ระดบั ตำ่ ๆ จากภายนอก ดงั นั้นอุปกรณ จะตองตอบสนองตอกําลังสงท่ี
เพิ่มขึ้นของโทรศัพทนี้ไดเปน อยางดี อุปกรณที่มีความซับซอนนอย จะสามารถปดกั้นไดเพียงกลุ
มความถ่เี ดียวเท่าน้ัน (ทั้งความถ่ีท่ี ใชพูดและความถ่ีที่ใชฟงเพยี งคูเดียว ) เมื่ออุปกรณมีความซับซอน
มากขึ้นจะสามารถปดกั้นไดหลายๆ กลุมเครือขาย ในกรณีที่โทรศัพทเป็นแบบ Dual Band หรือ Tri
Band จะสับเปลี่ยนไปมาระหวาง เครือขายสัญญาณเปดไดโดยอัตโนมัติ ในขณะที่อุปกรณที่มีความ
ซับซอนสูงมากจะสามารถปดกั้นทุก ความถี่ไดในเวลาเดียวกัน การจะปิดกั้นการทำงานของโทรศัพท
เคล่ือนท่ี เราจาํ เปนตองมีอปุ กรณที่ สามารถกระจายคลน่ื ท่ีมีความถีถ่ ูกต้อง แมวาระบบการใหบริการ
ของผูใหบริการรายตางๆ จะมีการประมวลสัญญาณแตกตางกันแตทุกรายจะใชคลืน่ วทิ ยุท่ีถูกรบกวน
ได เชน ระบบ GSM เปนระบบสื่อสารแบบดิจิตอล ซึ่งมีพื้นฐานอยูบนระบบ PCS ที่ใชความถี่ 900-
MHz และ 1800-MHz ใน ทวีปยุโรปและเอเชีย และความถี่ 1900-MHz ในสหรัฐอเมริกา อุปกรณ
รบกวนในปจจุบันสามารถสง คลื่นที่รบกวนความถี่ในระบบตางๆ เชน AMPS , CDMA , TDMA ,
GSM , PCS , DCS , jDEN และ ระบบ Nextel ไดทั้งโทรศัพทเคลื่อนที่ระบบอนาลอกแบบเกาและ
ระบบดจิ ิตอลรุนใหมในปจจบุ ันล้วนไดรับผลกระทบจากการรบกวนท้งั ส้ิน

รปู ที่ 5.1 Block diagram ของระบบรบกวนสัญญาณโทรศัพทมอื ถอื
(ท่มี า : https://navapadol.files.wordpress.com/2016/01/chapter-05-01.pdf)
จาก Block diagram ของระบบรบกวนสัญญาณโทรศัพทมือถือ (Mobile Jammer) ดัง
แสดง ในรูปที่ 5.1 ประกอบไปดวยองคประกอบหลัก อยู 4 สวนคือ วงจรกําเนิดสัญญาณฟนเลื่อย
(Saw tooth Generator) วงจรควบคุมแรงดัน (Voltage Control Oscillator : VCO) วงจรขยาย
สัญญาณ (Amplifier) สายอากาศ (Antenna) โดยจะมีการป้อนสัญญาณรูปฟนเลื่อย (Sawtooth)
สงเขาสูวงจรควบคุมแรงดัน (VCO : Voltage Control Oscillator) เพื่อทําการรกั ษาระดับแรงดันให
คงที่ แตความถ่จี ะเปลี่ยนแปลงตาม สัญญาณอนิ พุต ซ่งึ พื้นฐานของสัญญาณฟนเล่ือยจะประกอบด้วย

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 94

หน่วยที่ 5 สัญญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรยี มการสอน สัปดาห์ท่ี 7 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

ฮารโมนิคคูและคี่ หากเราวัดกับ สเปกตรัมอะนาไลเซอรจะพบวาการปอนสัญญาณฟนเลื่อยให้กับ
วงจรควบคมุ แรงดัน (VCO) จะปรากฏ สัญญาณสแกนท้ังฮารโมนิคคูและค่ี ทําใหการรบกวนสัญญาณ
สามารถสแกนความถคี่ รอบคลมุ หลาย ยานความถ่ี สญั ญาณทีอ่ อกจากวงจรควบคุมแรงดนั (VCO) จะ
ถูกนำไปขยายใหมีกําลังมากขึ้นดวย วงจรขยายสัญญาณ (Amplifier) กอนสงออกทางสายอากาศ
ต่อไป

บทเรียนที่ 5.2 ประเภทของสัญญาณรบกวน

เราอาจพบอุปสรรคต่างๆ ในการติดต่อสื่อสาร ไม่ว่าจะเป็นด้านภาษา วัฒนธรรมความเชื่อ
ความเข้าใจ ซงึ่ พอสรปุ ลกั ษณะสำคญั ๆ ได้ดงั น้ี

1. อุปสรรคทางด้านกลไก ซึ่งเกิดขึ้นได้จาก สถานที่ สภาวะแวดล้อม เช่น เสียง เครื่องจักร
ฟา้ ผา่ เปน็ ต้น อปุ สรรคทางกลไกเป็นอุปสรรคทีเ่ กิดขึน้ เป็นประจำโดยอาจเกิดจากการเลือกสถานท่ีไม่
ถูกต้อง เช่น คยุ กนั บริเวณท่ีมเี ครอ่ื งจักรเสยี งดังทํางานอยู่ หรืออาจเกิดจากเหตุสดุ วสิ ัย เช่น กระดาษ
ที่เป็นสื่อตกลงไปในน้ำทำให้ข้อความเลือนไป เป็นต้น ซึ่งมีความหนักเบาต่างกันขึ้นกับสถานการณ์
สถานทนี่ ้นั ๆ

2. อุปสรรค์ดา้ นภาษาเกิดจากการใช้ภาษาในการส่ือ ไมจ่ ำเป็นต้องเกิดจากการใช้ภาษาคน
ละภาษา แม้ในภาษาเดียวกันการใช้คำที่มีความหมายกำกวมก็ถือว่าเป็นอุปสรรคในการใช้ภาษา
เช่นกนั

3. ความสนใจในข่าวสารต่างกันซึ่งมีผลเป็นอย่างยิ่งในการรับข้อมูลข่าวสาร เพราะหาก
ไมม่ คี วามสนใจจะทําให้ความสามารถในการรับข้อมูลต่ำ เชน่ นักเรยี นทีต่ ้ังใจเรียนกับนักเรียนที่กำลัง
ง่วงนอน เน้ือหา ที่ไดจ้ ากการสอน ณ ตอนนั้นก็จะไม่เท่ากัน

4. ความเชื่อถือร่วมกันของคู่สื่อสาร ความเชอ่ื ใจในตัวผสู้ ื่อสารมีผลเปน็ อย่างย่ิงสำหรับการ
ประสบ ความสำเรจ็ ในการติดต่อส่ือสาร เชน่ หากสมชายมาชวนเราไปซ้ือของกบั เขา โดยเราทราบว่า
สมชายเป็นคน ชอบโกหก เราก็จะมีความคิดที่ว่าเราอาจถูกสมชายหลอก เพราะฉะนั้นเราจึงไม่ค่อย
เชื่อคำพูดของสมชาย แม้ว่าของที่สมชายนำมาขายอาจมีราคาถูกจริง ๆ เราก็ไม่ปักใจ คิดว่าอาจเป็น
ของมีตำหนิ

การกำจดั ใหส้ ่งิ รบกวนในการสื่อสารหมดสิ้นไปนัน้ ทําได้ยากมากหรือแทบเป็นไปไม่ได้เลยแต่
เราสามารถทําการควบคุมให้เหลือน้อยที่สุดได้ โดยเราต้องทําการเตรียมตัวทําความเข้าใจในข้อมูลท่ี
เราต้องการสื่อสารให้ละเอียด เตรียมลักษณะสื่อให้เหมาะสมกับการสื่อสาร เช่น หากจะประกาศให้
คนงานทุกคนรู้ ก็ควรใช้โทรโข่ง ไม่ใช่คอยเดินบอกทีละคน ซึ่งทําให้สารอาจเพี้ยนไปได้ เป็นต้น หาก
พบว่ามสี ิง่ รบกวนในการส่อื สารมากเกนิ ไป เราควรพิจารณาหลีกเลี่ยงการส่อื สารครัง้ นั้นไป

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 95

หน่วยที่ 5 สัญญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรียมการสอน สัปดาหท์ ี่ 7 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

Noise เป็นสิ่งไม่ต้องการของพลังงานไฟฟ้า และแม่เหล็กไฟฟ้า ซึ่งจะลดคุณภาพของ
สัญญาณและ ขอ้ มูล noise ปรากฏในระบบดิจิตอล และอะนาล็อก และสามารถมีผลกับไฟล์และการ
ส่ือสารของไฟล์ ทัง้ หมด รวมถงึ ขอ้ ความ โปรแกรม ภาพ และเสยี ง เปน็ ตน้

ในวงจรสายแข็ง เชน่ โทรศพั ท์อินเตอรเ์ นต็ แบบใชส้ าย external noise เป็นผลจากเครื่องใช้
ใน ตำแหน่งใกล้เคียง จากทรานส์ฟอร์มเมอร์, จากบรรยากาศ โดยปกติ noise ชนิดนี้มีผลเพียง
เล็กน้อยหรือไม่มี อย่างไรก็ตามในระยะพายุฟ้าคะนอง หรือในตำแหน่ง ที่มีอุปกรณ์ไฟฟ้าจำนวนมาก
กำลังใช้งาน external noise มีผลกับการสื่อสาร ในการติดต่อทางอินเตอร์เน็ต external noise จะ
ทําให้อัตราการส่งข้อมูลช้าลง เพราะระบบต้องปรับความเร็วให้ตรงกับเงื่อนไขบนสาย การสนทนา
ทางโทรศพั ท์ noise จะเปน็ เสยี งรบกวน

Noise เป็นปัญหาสำคัญในระบบไร้สายมากกว่าระบบสาย โดยทั่วไป จุดเริ่มต้นของ noise
จาก ภายนอก ท่ีแปลงตามสดั สว่ นความถ่ี และสัดส่วนโดยตรงกับความยาวคลื่น ท่ีความถตี่ ำ่ เชน่ 300
kHz noise จากบรรยากาศและไฟฟ้า จะมากกว่าที่ความถี่สูง เช่น 300 MHz ส่วน noise ที่เกิด
ภายในตัวรับไร้สายเรียกว่า internal noise จะขึ้นต่อความถี่น้อย วิศวกรมีความเกี่ยวข้องกับ
internal noise ที่ความถี่สูงมากกว่าที่ ความถี่ต่ำเพราะถ้า external noise ลดลง internal noise
จะมีความสำคญั มากขน้ึ

วิศวกรการสื่อสาร มีการพัฒนาในทางที่ดีกว่าในส่วนที่เกี่ยวข้องกับ internal noise วิธีการ
ดั้งเดิมในการลดสัญญาณ bandwidth เพื่อการขยายระยะมากขึ้นการลดสเปคทรัมของสัญญาณที่ใช้
งานจะลด noise ที่ผ่านไป หลับอย่างไรก็ตามการลด bandwidth จำกัดความเร็วสูงสุดของข้อมูลใน
การส่ง การพฒั นาแบบแผน ในทางผลกระทบของ noise เรยี กว่า digital signal processing การใช้
fiber optics เทคโนโลยีทไี่ มไ่ วต่อ noise

หวั ข้อที่ 5.2.1 สญั ญาณรบกวนท่ีรบั เข้ามาได้

นอยส์ที่รับเขา้ มาแบง่ ออกได้ 4 ประเภท คอื

1. นอยส์บรรยากาศ (atmospheric noise) เกิดขึ้นจากความแปรปรวนของบรรยากาศท่ี
ห่อหุ้ม โลก เช่น ฟ้าแลบ ฟ้าผ่า ก่อให้เกิดคลื่นวิทยุแผ่กระจายออกไปรอบโลก นอยส์บรรยากาศเกิด
ขนึ้ อยู่ ตลอดเวลา แม้จะไม่มพี ายฝุ นฟา้ คะนองกต็ าม

2. นอยส์จากอวกาศ (space noise) เกิดจากควงอาทิตย์และดวงดาวนับล้าน ๆ ดวงใน
จักรวาล ควง อาทิตย์เป็นวัตถุที่มีขนาดมหึมาและมีความร้อนสูงถึง 6,000 องศาเซลเซียสที่ผิวดวง
อาทิตย์ ฉะนั้น ดวง อาทิตย์จะแผ่พลังงานออกมามีสเปกตรัมความถี่กว้างมาก พลังงานนี้ปรากฏ
ออกเป็นนอยส์คงที่ อย่างไรก็ ตามที่ผิวดวงอาทิตย์ยังมีความแปรปรวนอื่น ๆ อีก เช่น จุดบนดวง
อาทิตย์ (sun spot) การลกุ โชตชิ ่วง (solar flare) ซงึ่ กอ่ ให้เกดิ นอยสเ์ พมิ่ ขึ้นอีก นอกจากนี้ดวงอาทิตย์

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 96

หนว่ ยที่ 5 สญั ญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรียมการสอน สัปดาหท์ ี่ 7 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

บางดวงที่ไกลออกไปจากระบบสุริยะ จกั รวาลกม็ คี ุณสมบัติเหมอื นดวงอาทติ ย์ คือ มคี วามร้อนสูงและ
สามารถกำเนดิ นอยสม์ ายังโลกได้

3. นอยส์ที่เกิดขึ้นจากสิ่งประดิษฐ์ที่มนุษย์สร้างขึ้น (man-made noise) ได้แก่ นอยส์จาก
มอเตอร์ ไฟฟ้าเช่น พัดลม ที่เป่าผม เครื่องดูดฝุ่น นอกจากนี้ก็ยังมีนอยส์ จากระบบจุดระเบิดของ
รถยนต์ การรัว่ ของสายไฟแรงสูง หลอดไฟฟลูออเรสเซนต์ ฯลฯ

4. นอยส์ภายในตัวอุปกรณ์ในเครื่องรับ (internal noise) แยกเป็น 2 ประเภท คือนอยส์
อุณหภูมิ (thermal noise) และช็อตนอยส์ (shot noise) นอยส์อุณหภูมิเกิดจากการเคลื่อนที่ของ
อิเล็กตรอนในตัว อุปกรณ์บางครั้งเรียกว่า จอห์นสันนอยส์ (Johnson noise) ส่วนช็อตนอยส์เกิดข้ึน
ในอุปกรณ์แอกทีฟ (active device) ทุกชนิด เนื่องจากการรวมตัวของอิเล็กตรอนกับโฮล ( hole )
เชน่ ในทรานซิสเตอร์ ซ่งึ ไมข่ ้ึนอยู่กับอณุ หภมู ิ

หัวขอ้ ท่ี 5.2.2 สญั ญาณรบกวนในตัวอุปกรณอ์ เิ ลก็ ทรอนิกส์

วงจรทางอเิ ล็กทรอนิกส์ พบสัญญาณรบกวน 2 ชนดิ คอื

1. สัญญาณรบกวนที่เกิดจากอุณหภูมิ (Thermal noise) เกิดขึ้นมาเนื่องจากการ
เคลื่อนที่แบบสุ่มตาม อุณหภูมิของอิเล็กตรอนที่วิ่งผ่านตัวนำที่มีความต้านทานภายในวงจร โดย
สเปกตรัมกำลัง (Power Spectrum) ของสัญญาณรบกวนนี้จะมีลักษณะที่เรียบหรือกล่าวไดว้ ่าทุก ๆ
ฮาโมนิก ของสัญญาณรบกวนจะมีค่าพลังงาน เท่ากันอย่างต่อเนื่องตลอดย่านสเปคตรัมบางครั้งจะ
เรียกสญั ญาณรบกวนประเภทนวี้ ่าสัญญาณ รบกวนขาว (white noise)

2. สญั ญาณรบกวนฟลกิ เกอร์ (Flicker noise) หรอื สญั ญาณรบกวน 1/F (1/f Noise) จะ
ให้ระดับสัญญาณกวนเป็นเสน้ กราฟที่มีความชัน 1/5 ซึ่งจะมีค่าลดลงเรื่อย ๆ เมื่อความถี่เพิ่มมากขึ้น
ระดบั ของ สัญญาณรบกวนน้ีขน้ึ อย่กู ับคณุ ภาพในกระบวนการผลติ

หัวขอ้ ท่ี 5.2.3 สัญญาณรบกวนจากตัวเก็บประจุ

สัญญาณรบกวนท่ีเกิดจากตัวเก็บประจุมอี ยู่ 2 ชนิดคือ สัญญาณรบกวนท่ีเกิดจากการรั่วของ
ตัวเก็บ ประจุ และสัญญาณรบกวนที่เกิดจากการสูญเสียของไดเรกทริก การรบกวนที่เกิดจากการร่ัว
ของตัวเก็บ ประจุเกิดจากค่าความต้านทานของตัวเก็บประจุมีค่าสูงมากๆ ประกอบกับวงจรภายของ
ตัวเก็บประจุมีค่า น้อยมากๆ ทำให้ค่าความต้านทานโดยรวมมีค่าลดลงจึงทําให้มีกระแสรั่วไหล ส่วน
การรบกวนที่เกิดจากการ สูญเสียของไดเรกทริก เกิดขึ้นขณะที่มีการเก็บประจุและคายประจุ จะมี
พลังงานส่วนหนึ่งที่สูญเสียไปพร้อม กับไดเรกทริก โดยทั่วไปจะมีค่าประมาณ 10 ระดับแรงดันของ
สัญญาณรบกวนที่เกิดขึ้นในตัวเก็บประจุ การ ลดสัญญาณรบกวนสามารถกระทําได้โดยเลือกตัวเก็บ
ประจทุ ่ีมีค่าไดเรกทริกท่ีเหมาะสมกับวงจร ในกรณที ี่ เลย่ี งไมไ่ ดจ้ ำเป็นต้องใช้ตัวเกบ็ ประจุที่มีค่ามากๆ
กส็ ามารถกระทําไดโ้ ดยเลือกตัวตัวเก็บประจุชนิดแทน ทาล่มั ออกไซค์ทัง้ นีเ้ พราะแทนทาล่ัมออกไซค์มี

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 97

หนว่ ยท่ี 5 สญั ญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ที่ 7 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

ค่าการสูญเสียไดเรกทริกน้อยกว่าและลดสัญญาณรบกวนได้มากกว่าเมื่อเทียบกับตัวเก็บประจุชนิด
อลูมเิ นียมออกไซค์

หัวข้อที่ 5.2.4 สญั ญาณรบกวนจากตวั ไดโอด

สัญญาณรบกวนที่เกิดจากไดโอดคือ shot noise กล่าวคือ ในขณะที่ป้อนแรงดันไบอัสตรง
ให้กับ ไดโอดก็จะเกิดสัญญาณรบกวนขึ้นที่รอยต่อ พี-เอ็น ทั้งนี้เพราะเกิดการเคลื่อนที่ของพลังงาน
จนลแ์ ละกระแส จากพาหะผา่ นโครงสร้างรอยต่อสาร พี-เอ็น ทาํ ให้เกดิ การเคล่ือนท่ีสวนทางกันแต่ใน
ขณะท่ไี ดโอดอย่ใู น สภาวะปกติคอื ไม่มีการป้อนแหล่งจา่ ยใดๆ กระแสภายในไดโอดจะมีคา่ เทา่ กนั

หวั ขอ้ ท่ี 5.2.5 สัญญาณรบกวนจากทรานซสิ เตอร์

ทรานซิสเตอร์ชนิดไบโพล่าร์ shot noise เป็นสัญญาณรบกวนที่มีผลต่อการทำงานของวงจร
เป็น อยา่ งมากทัง้ นีเ้ พราะเมื่อทรานซิสเตอร์นำกระแสก็จะเกิด shot noise ตรงที่รอย พี-เอ็น ท้ังสอง
ด้านของ ทรานซิสเตอร์ แรงดันรบกวนและกระแสรบกวนของทรานซิสเตอร์จะแปรผันตามความถี่ท่ี
รับเข้ามา ถ้ายกสูงความสามารถของทรานซิสเตอร์ก็จะลดลง วิธีการแก้ไขในกรณีที่เก่ียวข้องกับ
ความถสี่ ูงก็เลือกใช้ทรานซิสเตอร์ที่มยี ่านความถี่สงู

หวั ขอ้ ที่ 5.2.6 สัญญาณรบกวนจากฟลิ ดเ์ อฟเฟกทรานซิสเตอร์

ฟิลด์เอฟเฟคทรานซิสเตอร์ทำงานด้วยแรงดันไฟฟ้า สัญญาณรบกวนที่เกิดจากฟิลด์เอฟเฟค
ทรานซิสเตอร์ จากความต้านทานภายในของรอยต่อหรือแชนแนล เพราะค่าความต้านทานภายใน
แชนแนลจะกระจายไปทั่วทั้งแชนแนลจึงทําให้เกิดสัญญาณรบกวนที่ป้อนกลับไปยังอินพุทโดยผ่าน
gm

หัวข้อท่ี 5.2.7 สญั ญาณรบกวนจากไอซี

สาเหตุที่ทําให้เกิดสัญญาณรบกวนในตัวไอซี มาจากวงจรที่ถูกสร้างขึ้นมาแล้วต่อรวมกันเป็น
วงจรเรามาสร้างเป็นไอซีหรือบางครั้งมักจะเรียกว่าวงจรเสมือนแต่ในปัจจุบันไอซีได้มีการพัฒนา
กระบวนการผลิตอยู่เสมอจึงทําให้การรบกวนในตัวไอซีมีค่าน้อยลงแต่ก็ไม่หมดไปพอมีอยู่บ้างแตก่ ็ไม่
มากมาย ถงึ กับทาํ ให้วงจรทํางานผิดพลาด อุปกรณท์ ีเ่ ป็นแหล่งกาํ เนิดสัญญาณรบกวนในไอซีส่วนมาก
จะเป็นส่วนที่ เป็นอินพุทเสียส่วนใหญ่แต่ก็สามารถแก้ไขได้โดยเลือกใช้อุปกรณ์ที่คัดเลือกเป็นกรณี
พิเศษ

หัวขอ้ ที่ 5.2.8 สญั ญาณรบกวนทางแสง

สัญญาณแสงที่ปล่อยออกมานั้นในระหว่างที่มันเดินทางในเส้นใยแสงมันจะลดขนาดแ ละ
รูปร่าง ของคลืน่ จะเกดิ การเพ้ียนไป (DISTORTION) นอกจากน้ันภายหลงั จากเปลยี่ นแสงให้เป็นไฟฟ้า

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 98

หนว่ ยท่ี 5 สัญญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรยี มการสอน สัปดาห์ที่ 7 ทฤษฎี 3 ชัว่ โมง

แลว้ ยงั ได้รับ ผลของสัญญาณรบกวนทเี่ กิดจากชิน้ สว่ นของวงจรไฟฟา้ อีกดว้ ย ดงั น้นั เม่ือการเพ้ียนของ
สญั ญาณแสงน้แี ละ ผลของสญั ญาณรบกวนมีมากเกนิ ไปจะทําให้ข่าวสารเดมิ เสยี ไป (เชน่ พิจารณา "1"
ผิดกลายเป็น "0" ไป เป็นต้น) ผลก็คือทําให้ไม่สามารถได้คุณภาพของการส่งตามต้องการซึ่งเป็น
เงื่อนไขหลักที่สำคัญมากในการ ออกแบบระบบการส่ง ดังนั้นความสัมพันธ์ของสัญญาณที่จะต้อง
ส่งออกไปกบั สาเหตุที่ทําให้คุณภาพของ สงเลวลง จงึ เป็นสาเหตทุ ่สี ำคญั ท่จี ะกำหนดประสิทธิภาพของ
ระบบ จึงจำเป็นต้องทําการวิเคราะห์ ความสัมพันธ์ของสิ่งทั้งสองเป็นอย่างดี และนํามาพิจารณาใน
การออกแบบระบบสาเหตุเหล่านี้ แบ่งออกเป็นสัญญาณรบกวน,การเพียนของรูปสัญญาณ (WAVE
FROM DISTORTION), การเปลี่ยนแปลงของขนาด (AMPLITUDE VARIATION), ความผิดพลาดใน
การปรับของวงจรไฟฟ้าแต่ละชนิด (เช่น การเปลี่ยนแปลง ของปริมาณของ EQUALIZTION
AMPLIFIER, ความผิดพลาดในการกําหนดระดับมาตรฐาน เพื่อทาํ การ แบ่งแยก PULSE เป็นตน้ ) และ
การเสื่อมตามเวลาการใช้งานของคณุ สมบัตแิ ต่ละชนดิ ในสาเหตุเหล่านี้ สัญญาณการรบกวน (NOISE)
แบ่งออกเป็น LIGTI SOURCE NOISE ซึ่งมีอยู่ในตวั ของสญั ญาณไฟฟ้าท่ีมา ป้อนให้แก่อุปกรณก์ ําเนิด
แสง, DARK CURRENT NOISE เป็นสัญญาณรบกวนอันเนื่องมาจากการไหลของ DARK CURRENT
ในอุปกรณ์รับแสงในกรณีที่ไม่มีสัญญาณแสงเข้ามา, SHOT NOISE ที่เกิดจากการ เปลี่ยนแปลงทาง
เวลาของสัญญาณแสงที่เข้ามาและ THERMAL NOISE แบบ (MODEL) ของระบบสื่อสาร ด้วยเส้นใย
แสงที่แสดงการเกดิ สัญญาณรบกวนเหล่าน้ี

รูปท่ี 5.2 แบบของระบบการส่ือสารดว้ ยเสน้ ใยแสงท่ีแสดงการเกดิ สัญญาณรบกวนตา่ งๆ
(ทีม่ า : https://navapadol.files.wordpress.com/2016/01/chapter-05-01.pdf)

นอกจากนั้นสาเหตุส่วนใหญ่ของการเพี้ยนของรูปสัญญาณก็คือขีดจำกัดทาง Band Width
ของเส้น ใยแสงดังที่ได้กล่าวมาแล้ว กรณีของเส้นใยแสงแบบ GI - TYPE นั้นมีสาเหตุมาจาก MODE
DISPERSION เมื่อใช้เส้นใยแสงแบบ SM - TYPE จะมีสาเหตุเกิดจาก MODE DISTRIBUTION
NIOISE, MODE DISTRIBUTION NIOISE หมายถึงสัญญาณรบกวนที่เกิดจาก WAVE LENGTH
DISPERSION ของเสน้ ใยแสง และการเปลีย่ นแปลงทางเวลาของ SPECTURM ของอุปกรณ์กำเนดิ แสง

รหัสวชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 99

หนว่ ยท่ี 5 สัญญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ี่ 7 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

รปู ที่ 5.3 การเพีย้ นของรปู สัญญาณอนั เนอ่ื งมาจาก MODE DISTRIBUTION NIOISE
(ที่มา : https://navapadol.files.wordpress.com/2016/01/chapter-05-01.pdf)

สำหรับ MODE DISTRIBUTION NIOISE นั้น เนื่องจากมันขึ้นอยู่กับความเร็วของการส่งและ
ความ ยาวของระยะทางของ REPEATER ดังน้นั ท่ีความเร็วของการส่งเกนิ กว่าหลายร้อย M bit / sec
จำเป็นต้อง ระมัดระวังอย่างมากเกี่ยวกับระบบการสื่อสารด้วยเส้นใยแสงที่มีระยะทางการส่งของ
REPEATER ยาว โดยทั่วไปอัตราส่วนของสัญญาณกับสัญญาณรบกวนเรียกว่า อัตราส่วน S/N การ
ออกแบบค่า S/N นี้เป็น หลักของการออกแบบระบบ การเพี้ยนของรูปสัญญาณกับการเปลี่ยนแปลง
ของขนาดสัญญาณ ถือได้ว่ามา จากส่วนเปลี่ยนแปลงของ output power ของการส่ง (สามารถ
พิจารณาการเลวลงของสิ่งเหล่านี้จากระดับ สัญญาณ S) นอกจากนั้น LIGTH SOURCE NOISE และ
DARK CURRENT เป็นสิ่งที่กําหนดจาก ส่วนประกอบของวงจรขับ, วิธีการผสม, สารของอุปกรณ์รับ
แสงและสามารถจัดส่วนที่เลวลงของ S/N ซึ่ง คงที่อยู่ค่าหนึ่งได้เช่นเดียวกันกับความผิดพลาดในการ
ปรับของวงจรไฟฟ้าแต่ละชนิด อัตราส่วน S/ N ใน ระบบการสื่อสารด้วยเส้นใยแสงหาได้จากสมการ
ต่อไปนี้

S/N = Ir M2 / (2e IrM (2+F) b+4nK TB / R)
e : ประจไุ ฟฟา้ อเี ลคตรอน (1.6 x 10- 10 coulomb)
Ir : optical current
k : Boltzman constant (1.38 x 10- 23 Joul /K)
T : Absolute Temperature
B : band width ของด้านรบั ที่รวมท้ัง Equalizer
R : ความต้านทานโหลดของอุปกรณร์ บั แสง
n : Noise Figure ของ Amplifier
M : อัตราการขยายกระแสของอุปกรณ์รบั แสง
F : Excess Noise Figure ของอุปกรณร์ ับแสง

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 100

หนว่ ยท่ี 5 สัญญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรียมการสอน สัปดาห์ท่ี 7 ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง

เทอมทห่ี น่งึ ของสว่ นหมายถงึ SHOT NOISE ทเี่ กดิ ในอปุ กรณร์ ับแสงและเป็นสัดสว่ นกับกําลัง
ของ แสงที่เข้ามา, อัตราการขยายของอุปกรณ์รับแสงและ band width ของทางด้านรับเทอมที่สอง
เป็นส่วน Thermal Noise ที่เกิดใน Amplifier SHOT NOISE เป็นการเปลี่ยนแปลงของกระแสของ
แสงที่รับเข้ามา ซึ่ง เกิดจากอุปกรณ์รับแสงปล่อยอีเลคตรอนออกมาไม่สม่ำเสมอเป็นระเบียบ ดังน้ัน
SHOT NOISE นีจ้ ะเกดิ เฉพาะตอนท่ีรบั optical pulse เขา้ มาเท่านน้ั M เปน็ การแสดงผลการขยาย
กระแสใน APD และ NOISE ก็ถูก ขยายด้วยเช่นกันยิง่ กวา่ น้นั การขยายหรือการทวีคูณ AVALANCHE
(AVALANCHE MULTIPLICATION) เกิดจากการรวมตัวเป็น IONIZATION ของอีเลคตรอนกับ Hole
ในสารกึ่งตัวนำและเป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้ว ว่าจะต้องมีส่วนที่เกิดความไม่เป็นระเบียบทางเวลาและ
ทางระยะทาง ความไม่เป็นระเบียบนี้กลายเป็น สัญญาณรบกวน (NOISE) ส่วนประกอบสัญญาณ
รบกวนนี้ไม่เกี่ยวกับสัญญาณ ดังนั้นจึงมีชื่อเรียกเป็นพิเศษต่างออกไปว่าว่า Excess Noise Figure
(ตวั เลขแสดงสญั ญาณรบกวนสว่ นเกนิ ) ใชส้ ัญลกั ษณ์ F สาํ หรบั APD ที่ ผลติ จากสาร Si ที่ใช้กันทั่วไป
นั้น F จะมีค่าประมาณ 0.3 และสําหรับ APD ที่ผลิตจากสาร Ge นั้น F มีค่าประมาณ 1 จากสมการ
ของอัตราส่วน S/N เมื่อทําให้กําลังของแสงที่รับเข้ามามีค่าคงที่ (Ir คงที่) จะเห็น จากความสัมพันธ์
ของ SHOT NOISE กับ THERMAL NOISE นั้นมีค่าที่เหมาะสมที่สุดของ M ที่จะทําให้ค่า S/N มี
คา่ สูงสดุ ได้ และปกตคิ า่ ของ M มคี ่าประมาณ 10 – 100 เก่ยี วกับความสมั พันธ์ของ S / N กับ CODE
ERROR RATE ในระบบการสื่อสารด้วยเส้นใยแสงนั้นจะแตกต่างกับกรณีของระบบส่งที่ใช้สาย โลหะ
(Metalic Transmission System) ซึ่งมีแต่เฉพาะ Thermal Noise (N) เท่านั้นเนื่องจาก SHOT
NOISE ขึ้นอยู่กับกําลังของแสงที่รับเข้ามาดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้น ดังนั้น Noise Power ทั้งหมดจะ
แตกต่างกันทุก ขณะตาม optical pluse ว่ามีหรือไม่มีลักษณะการกระจาย (distribution) ของ
Noise แสดงดังรูป 5.2 จะเห็นว่า กรณีที่มี pluse (Si) จะขยายกว้างออกไปเมื่อเทียบกับกรณีที่ไม่มี
pluse (SQ)

รปู ท่ี 5.4 ERROR RATE และคา่ พจิ ารณาบ่งแยก PLUSE
(ที่มา : https://navapadol.files.wordpress.com/2016/01/chapter-05-01.pdf)

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 101

หนว่ ยท่ี 5 สัญญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาหท์ ่ี 7 ทฤษฎี 3 ช่วั โมง

จะเห็นว่าระดับค่าพิจารณาบ่งแยก pluse ที่เหมาะที่สุดที่ทําให้ CODE ERROR RATE ต่ำ
ที่สุดมีค่า น้อยกว่าค่าที่เหมาะสม Si + So / 2 ของอุปกรณ์ที่มีเฉพาะ Thermal Noise อันนี้เป็น
ลักษณะพิเศษของการ ออกแบบ S/N ในระบบการสื่อสารด้วยเส้นใยแสงจุดที่จำเป็นต้องระวังคือ
band width ของ EQUALIZER, optical pluse ในการส่งแบบ digital นั้นมีส่วนของความถ่ี
(FREQUENCY COMPONENT) เปน็ จำนวน มากมายถึงอนันต์ (INFINITY) แต่ทว่าเส้นใยแสงมี band
width กว้างแม้ระดับของสัญญาณจะต่ำ แต่การ เพียนของรูปคล่ืนไม่ค่อยจะเกิดข้ึน แต่อย่างไรก็ดีใน
การสร้าง EQUALIZER นั้นถ้าหาก band width ยิ่งกว้าง ยิ่งทําได้ยาก นอกจากนั้นยังต้องคำนึงถึง
การเกิด SHOT NOISE ที่เป็นสัดส่วนกับ band width ของ EQUALIZER และมีการใช้ EQUALIZER
ทีม่ คี ณุ สมบัตขิ อง EQUALIZERTION BAND WIDTH ดีเย่ียม Full Cosine Roll - Off Type, Gauss
- Type และอน่ื ๆ ที่รู้จักกันดีเพอ่ื ทาํ การปรับปรุง S/N ใหด้ ีขน้ึ

หัวขอ้ ท่ี 5.2.9 การลดสญั ญาณรบกวนในระบบอิเลก็ ทรอนกิ ส์

ในการแก้ปัญหาการลดสัญญาณรบกวนนั้นสิ่งแรกจะต้องมีการศึกษาข้อมูลของวงจรที่กําลัง
ออกแบบวงจรว่าออกแบบถูกต้องตามหลักการหรือไม่เพราะถ้าออกแบบถูกต้องโอกาสทีจ่ ะมีสัญญาณ
รบกวนน้อยมากทําให้ง่ายต่อการแก้ไขปัญหาในกรณีที่มีการรบกวนใน ระบบการเลือกใช้อุปกรณ์ที่
นํามาสรา้ งวงจร โดยเฉพาะอุปกรณท์ ี่ทําหน้าที่เป็นอนิ พุท สญั ญาณทีป่ ้อนเข้าทางอินพุทก็มีผลต่อการ
เกิดการรบกวน ทั้งนี้เพราะว่าความถี่ที่ใช้จะต้องมีค่าพอดีกับวงจรที่ออกแบบในกรณีที่ความถี่ท่ี
ป้อนเข้ามาทางอิน พูดมีค่าสูงเกินไปจะทําให้วงจรเกิดการออซิเลทมากเกินไปทําให้ไปรบกวนความถ่ี
ข้างเคียงภายในวงจรจึง ทําใหส้ ัญญาณออกมาไมส่ มบูรณ์

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 102

หน่วยท่ี 5 สัญญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 7 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

แบบฝกึ หัดทา้ ยสัปดาห์

5.1.1 จงอธิบายสง่ รบกวนมาพอสงั เขป (Noise) (1.0 คะแนน)
5.1.2 จงอธบิ ายระบบรบกวนสัญญาณโทรศัพท์มือถือ (1.0 คะแนน)
5.2.1 จงบอกประเภทของสัญญาณรบกวน (0.5 คะแนน)
5.2.2 จงอธบิ ายประเภทของสัญญาณรบกวนแตล่ ะประเภท (2.0 คะแนน)
5.2.3 จงอธบิ ายการลดสญั ญาณรบกวนในระบบอเิ ล็กทรอนิกส์ (0.5 คะแนน)

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 103

หนว่ ยที่ 5 สญั ญาณรบกวนในระบบโทรศัพท์
ใบเตรยี มการสอน สปั ดาห์ท่ี 7 ทฤษฎี 3 ช่ัวโมง

วธิ สี อนและ บรรยายโดยใช้ Power Point หนว่ ยเรยี นที่ 5 บทเรยี นท่ี 5.1 สญั ญาณรบกวน และ
กิจกรรม บทเรยี นท่ี 5.2 ประเภทของสัญญาณรบกวน

หนังสอื อ้างอิง https://navapadol.files.wordpress.com/2016/01/chapter
-05-01.pdf, สืบคน้ เมอ่ื 29 มกราคม 2562

สื่อการสอน เอกสารประกอบ 1. Power Point หนว่ ยเรยี นท่ี 5 บทเรียนท่ี 5.1 และ บทเรยี นท่ี
5.2

วสั ดโุ สตทศั น์ -

งานที่ 1. แบบฝกึ หัดทา้ ยสปั ดาหท์ ี่ 7
มอบหมาย

การวดั ผล 1. ตรวจและเฉลยแบบฝกึ หดั ตามทม่ี อบหมาย
2. สังเกตจากการเรยี นการสอน (การถามและการโต้ตอบระหว่างผูส้ อนกบั นักศกึ ษา)

หมายเหตุ…………………………………………………………………………………………………………………………………………

..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
..……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

รหสั วชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 104

สัปดาห์ท่ี 8
สอบกลางภาค

11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์

ใบเตรยี มการสอน สัปดาหท์ ่ี 9

11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์

หน่วยที่ 6 โครงข่ายบริการร่วมระบบดิจติ อล
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ี่ 9 ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง

ชื่อบทเรียน 6.1 โครงขา่ ยการสอื่ สารร่วมระบบดิจิตอล
6.2 คุณสมบัติพิเศษของ ISDN
6.3 รปู แบบการใหบ้ รกิ าร ISDN
6.4 อุปกรณ์ในระบบ ISDN

จุดประสงคก์ ารสอน 6.1.1 อธิบายโครงขา่ ยสื่อสารแบบเดมิ
6.1.2 อธิบายโครงขา่ ยบริการส่อื สารดว้ ยระบบดิจติ อล
6.2.1 บอกคุณสมบตั ิพเิ ศษของ ISDN
6.2.2 อธบิ ายคุณสมบตั ิพเิ ศษของ ISDN
6.3.1 อธิบายรูปแบบการให้บริการ ISDN แบบเบสกิ
6.3.2 อธบิ ายรูปแบบการใหบ้ รกิ าร ISDN แบบไพรมาร่ี
6.4.1 บอกอุปกรณ์ระบบ ISDN

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 107

หนว่ ยท่ี 6 โครงขา่ ยบรกิ ารร่วมระบบดิจิตอล
ใบเตรยี มการสอน สัปดาห์ที่ 9 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

บทเรยี นที่ 6.1 โครงข่ายการสื่อสารรว่ มระบบดิจิตอล

โครงข่ายบริการสื่อสารร่วมระบบดิจิตอล (Integrated Service Digital Network : ISDN)
หรือไอเอสดีเอน็ เป็นระบบส่ือสารโทรคมนาคมระบบดิจิตอลที่สามารถรับส่งข่าวสารทัง้ ในระบบภาพ
เสียง ข้อมูลด้วยความเร็ว 64 kbps ขึ้นไป ที่หลากหลาย เช่น โทรศัพท์ โทรสาร คอมพิวเตอร์สื่อสาร
ตู้สาขาอัตโนมัติ (ISDN PABX) อุปกรณ์วิดีโอคอนเฟอร์เรนซ์ ซึ่งใช้สำหรับประชุมทางไกลด้วยระบบ
ภาพและเสียง เครื่องโทรศัพท์ภาพ (Video Phone) การเชื่อมโยงกับเครือข่ายคอมพิวเตอร์ (LAN)
โดยผา่ นอปุ กรณ์ Bridge/Router รวมถงึ การใช้งานอปุ กรณ์มลั ตมิ ีเดียท่ที ันสมยั ต่างๆ ในระบบดิจติ อล

หวั ข้อท่ี 6.1.1 โครงข่ายส่อื สารแบบเดมิ

ในอดตี การใช้งานด้านโทรศพั ท์นนั้ เป็นการส่อื สารโดยใช้เสียงพูดเพียงอย่างเดียว ดังรปู ท่ี 7.1

รูปท่ี 6.1 โครงขา่ ยโทรศพั ทแ์ บบเดมิ
(ท่ีมา: วรี ะศักดิ์ สุวรรณเพชร. ระบบโทรศพั ท์. กรุงเทพฯ : ศูนยส์ ง่ เสริมวชิ าการ, 2556)

ต่อมาไดม้ ีการพัฒนาการส่อื สารชนดิ อืน่ ๆ เชน่ การสอื่ สารโดยโทรสาย การสื่อสารข้อมลู การ
ใช้โทรศพั ทภ์ าพ โดยลกั ษณะของโครงข่ายจะมหี ลายโครงข่ายตามลกั ษณะของการสื่อสารนัน้ ๆ ทำให้
ตอ้ งลงทนุ สูง และสน้ิ เปลืองงบประมาณ โดยโครงขา่ ยสอ่ื สารทพี่ ฒั นาขึน้ ดังรูปที่ 6.2

รหสั วชิ า 11-054-409 วศิ วกรรมโทรศัพท์ 108

หน่วยที่ 6 โครงข่ายบรกิ ารร่วมระบบดจิ ิตอล
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ี่ 9 ทฤษฎี 3 ชวั่ โมง

รปู ท่ี 6.2 โครงขา่ ยส่ือสารที่พัฒนาขนึ้
(ท่มี า: วีระศักดิ์ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศพั ท.์ กรงุ เทพฯ : ศนู ยส์ ่งเสรมิ วชิ าการ, 2556)

หัวข้อที่ 6.1.2 โครงข่ายบริการสื่อสารด้วยระบบดิจิตอล (Integrated Service
Digital Network : ISDN)

ISDN เป็นบริการสื่อสารด้วยระบบดิจิตอลด้วยสายโทรศัพท์ความเร็วสูงที่สามารถส่งข้อมูล
ระหว่างคอมพิวเตอร์ได้รวดเร็ว โดยเป็นโครงขา่ ยทใ่ี หบ้ ริการในระบบดิจิตอลทัง้ ตน้ ทางและปลายทาง
ต่างกับระบบโทรศัพท์ทั่วไปที่ด้านคอมพิวเตอร์ปลายทางทำงานด้วยสัญญาณดิจิตอลแล้วแปลง
สัญญาณแผ่นโมเด็มไปเป็นสัญญาณอนาลอ็ กเพือ่ ส่งเข้าข่ายโทรศัพท์ สามารถสง่ ข้อมูลเป็นระบบภาพ
เสียง ดว้ ยความเร็ว 64 กิโลบติ ตอ่ วนิ าที ขน้ึ ไป แนวคดิ ของ ISDN เปน็ การรวมบริการหลายๆ อย่างไว้
ภายใต้คู่สายเดี่ยว โดย ISDN 1 สาย สามารถติดตั้งอุปกรณ์ปลายทางได้ สูงสุดถึง 8 อุปกรณ์ เช่น
โทรสาร โทรศัพท์ คอมพิวเตอร์ หรืออุปกรณ์สื่อสารขอ้ มูลอ่ืนๆ จึงสามารถที่จะเชื่อมเข้ากับเครือข่าย
โดยใชเ้ พยี งคู่สายเดยี วคู่กันได้

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 109

หน่วยที่ 6 โครงข่ายบรกิ ารร่วมระบบดจิ ิตอล
ใบเตรียมการสอน สปั ดาหท์ ี่ 9 ทฤษฎี 3 ชว่ั โมง

รปู ที่ 6.3 โครงขา่ ยบริการสื่อสารร่วมระบบดจิ ติ อล
(ท่มี า: วีระศักด์ิ สวุ รรณเพชร. ระบบโทรศัพท.์ กรุงเทพฯ : ศนู ย์สง่ เสรมิ วชิ าการ, 2556)

โครงขา่ ย ISDN เปดิ ใหม้ ีบริการในหลายประเทศ เช่น สหรฐั อเมรกิ า องั กฤษ ฝร่ังเศส ญี่ปุ่น
เยอรมนั ตะวนั ตก เดนมาร์ก ฟนิ แลนด์ อติ าลี ออสเตรเลยี แคนาดา สิงคโปร์ ฯลฯ นอกจากนัน้ ยังได้
เปิดให้บรกิ าร ISDN ระหว่างประกาศ เชน่ องั กฤษ ญ่ปี นุ่ สหรัฐอเมรกิ า เปน็ ต้น

บทเรียนที่ 6.2 คุณสมบตั พิ ิเศษของ ISDN
หวั ข้อท่ี 6.2.1 ดา้ นโครงข่าย

โครงข่าย ISDN เป็นโครงข่ายโทรคมนาคมความเร็วสูงในระบบดิจิตอลที่สามารถส่งทั้ง
สัญญาณภาพ และเสียง และข้อมลู ต่างๆ ร่วมไปในสายเดยี วกัน และสามารถเช่ือมตอ่ กบั โครงข่ายส่วน
บุคคลอ่ืนๆ (Private Network) เพือ่ ตดิ ต่อกบั ผู้ใช้บรกิ ารอน่ื ไดท้ ่ัวประเทศ

หัวขอ้ ที่ 6.2.2 มคี วามเชอื่ ถอื (Reliability)

เนื่องจากข้อมูลที่ส่งและรับเป็นแบบดิจิตอลทั้งหมด จนถึงปลายทาง คือสำนักงานของ
ผู้ใช้บริการ ไม่ต้องมีการแปลงสัญญาณ (Conversion) ทำให้ความเพี้ยนของสัญญาณจะมีน้อยมาก
ตลอดจนสัญญาณรบกวน (Noise) ก็จะลดน้อยลงด้วย ทำให้ข้อมูลข่าวสารที่รับส่งในโครงข่าย ISDN
มคี วามถูกต้อง ไวว้ างใจไดส้ ูงกวา่ ระดับเดมิ

รหัสวชิ า 11-054-409 วิศวกรรมโทรศัพท์ 110