รายงานการฝึกภาคปฏิบัติ 3 โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ

89

7.5.2 การวางแผนการดาเนนิ งาน เนือ่ งด้วยระยะเวลาในการฝกึ ภาคปฏิบัติ 3 ทีม่ คี วามกระชัน้ ชิดมาก
เกินไป อกี ท้ังยงั คาบเก่ยี วกันกบั ช่วงทน่ี ักศึกษากาลงั ฝึกภาคปฏิบัติ 2 สง่ ผลให้นักศึกษาแบกรบั ภาระทหี่ นักและ
มีงานที่ทับซ้อนกับช่วงฝึกภาคปฏิบัติ 3 ซ่ึงนักศึกษาต้องจัดการเวลาและงานที่ได้รับมอบหมายทั้งหมดด้วย
ความเร่งรีบจนไม่สามารถจดจอ่ กบั สงิ่ ใดสง่ิ หนงึ่ ไดอ้ ยา่ งเตม็ ท่ี

7.5.3 ฝ่ายการฝกึ ภาคปฏิบัติ 3 ของทัง้ ศูนยล์ าปางและรงั สิต ควรมีการนเิ ทศงานร่วมกนั ในกรณที ม่ี ี
นักศึกษาจากศนู ยล์ าปางไปฝึกภาคปฏบิ ตั ิกับศนู ย์รังสิต เพ่อื ท่ีจะชว่ ยลดความซา้ ซอ้ นในการดาเนินงานหรือการ
นิเทศงาน เนือ่ งจากนกั ศึกษาจะตอ้ งดาเนินงานท้ังกับทางศนู ยร์ ังสติ และต้องนาเสนอความคืบหน้าให้กับทาง
ศูนย์ลาปาง อาจทาให้การดาเนนิ งานแตล่ ะครัง้ ไม่มีประสิทธภิ าพมากเท่าไหร่นัก

7.6 ข้อจำกดั ในกำรฝึกภำคปฏบิ ัติ 3
เนื่องด้วยสถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด - 19 ในปัจจุบันท่ียังไม่ทีท่าว่าจะลดลง จึงเป็นข้อจากัด

หลักในการฝึกภาคปฏบิ ตั ิ 3 คร้ังน้ขี องนักศกึ ษา ส่งผลใหก้ ารปฏบิ ตั ิงานบางอย่างมีขอ้ จากดั ไม่วา่ จะเป็นการลง
พื้นท่ีเยี่ยมบ้านผู้ป่วยท่ีสามารถลงพ้ืนที่เย่ียมบ้านผู้ป่วยได้แค่บางส่วนเท่าน้ัน และนอกจากน้ียังส่งผลไปถึงการ
ปรับเปล่ียนรูปแบบการฝึกจากรูปแบบ Onsite ไปเป็นรูปแบบ Online การเรียนรู้การปฏิบัติงานสังคม
สงเคราะห์จึงไม่สามารถเรียนรู้ได้อย่างเต็มท่ี แต่จากสถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด - 19 ทาให้เกิดข้อจากัด
และเสียโอกาสที่จะได้เข้าไปเรียนรู้งานในทุกส่วนของโรงพยาบาล เน่ืองด้วยความเสี่ยงและปัจจัยอ่ืน ๆ ที่
เกดิ ขน้ึ นัน้ เอง

90

บรรณำนุกรม

กระทรวงสาธารณสขุ . (2563). พระราชบัญญตั ิสถานพยาบาลและทแ่ี กไ้ ขเพม่ิ เตมิ . (พมิ พ์ครง้ั ท่ี 2).
กรุงเทพมหานคร: สานักพิมพ์กจิ การโรงพิมพ์องคก์ ารสงเคราะหท์ หารผา่ นศึก

กัญจน์ณิชา ทีปรักษพัญนิธิศ. (2561). การรับรู้โรคข้อเข่าเส่ือมในวัยทางานและพฤติกรรมการใช้
ชีวิตประจาวันของกลุ่มคนวัยทางานในพ้ืนท่ีจังหวัดสงขลา. (รายงานการวิจัย). มหาวิทยาลัย
รามคาแหง, คณะบรหิ ารธุรกจิ , สาขาบรหิ ารธุรกจิ

พระราชบัญญตั วิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ พ.ศ. 2556. (25 มกราคม 2556). ราชกิจจานเุ บกษา, 130(8ก)
โรงพยาบาลธรรมศาสตรเ์ ฉลิมพระเกยี รติ. (ม.ป.ป.). แนะนาโรงพยาบาล. สืบค้นเม่อื วนั ท่ี 25 เมษายน 2565,

จาก https://www.hospital.tu.ac.th/ab_hospital.php
โรงพยาบาลธรรมศาสตรเ์ ฉลิมพระเกียรติ. (2564). ข้อมลู สินทรัพยข์ องหน่วยงานสงั คมสงเคราะห.์ (สไลด์)
งานพฒั นาคุณภาพการบรกิ ารโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกยี รต.ิ (ม.ป.ป.). โครงสร้างการปฏบิ ตั ิงาน.

สืบค้นเม่อื วนั ที่ 1 พฤษภาคม 2565, จาก https://www.hospital.tu.ac.th/ha/about_us.php
งานบรหิ ารทรัพยากรมนุษย์โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลมิ พระเกียรติ. (ม.ป.ป.). โครงสรา้ งผู้บรหิ าร

โรงพยาบาลธรรมศาสตร์. สบื ค้นเมอ่ื วนั ท่ี 1 พฤษภาคม 2565, จาก shorturl.at/hwBJS
พลเดช ปนิ่ ประทีป. (2562). ความเหล่อื มล้าด้านสาธารณสุข. สบื คน้ เมื่อวนั ท่ี 3 พฤษภคม 2565

จาก https://infocenter.nationalhealth.or.th/Ebook/Inequality/book.html#p=1
พัชรี หล้าแหล่ง. (2556). การศึกษาคุณภาพชีวิตและปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อคุณภาพชีวิตของเกษตรกร

ชาวสวนปาลม์ นา้ มนั ในพ้นื ทภี่ าคใต.้ (รายงานผลการวิจัย). มหาวิทยาลยั แม่โจ้
บ้านจอมยุทธ. (ม.ป.ป.). ทฤษฎีลาดับข้ันความต้องการพ้ืนฐานของมาสโลว์. สืบค้นเมื่อวันท่ี 3 พฤษภาคม

2565, จาก shorturl.at/bgqOU
ศิริวรรณ เสรีรัตน์ และคณะ. (2545). ทฤษฎีสองปัจจัยของเฮอร์เบิร์ก (Herzberg’ Two –Tactor

Theory). สบื ค้นเมอ่ื วนั ที่ 3 พฤษภาคม 2565, จาก shorturl.at/jlDLX
ม่ิงขวัญ ปานบ้านแพ้ว. (2558). ทฤษฎีการแก้ไขปัญหา. สืบค้นเม่ือวันที่ 3 พฤษภาคม 2565, จาก

https://www.gotoknow.org/posts/616751
มานะ สินธุวงษานนท์. (2534). คุณภาพชีวิตของการทางานท่ีส่งผลต่อการปฏิบัติงานของหัวหน้าการ

ประถมศึกษาอาเภอ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัย
ศิลปากร
อ น ล ศ รี ส า ร า ญ . (2 5 5 9 ) . ก า ร เ ข้ า ถึ ง สิ ท ธิ ข อ ง ค น พิ ก า ร ใ น เ ข ต เ ท ศ บ า ล น ค ร อ้ อ ม น้ อ ย .
มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์.

91

รำยงำนกำรถอดบทเรียนกำรฝึกภำคปฏิบตั ิ 3

92

หวั ข้อ: กำรทำงำนร่วมกบั โรงพยำบำลธรรมศำสตร์

โดย: นำงสำวณฏั ฐณชิ ำ จิตรศี ัพท์ เลขทะเบียนนักศึกษำ 6105615345

โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติได้จัด “โครงการจิตอาสาผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม”
วัตถุประสงค์เพ่ือใหบ้ ริการกับประชาชนผ้มู ีรายไดน้ อ้ ย รายไดไ้ ม่เกิน 20,000 บาท/เดือน/ครอบครัว ได้รับการ
รักษาโดยแพทย์ผู้เช่ียวชาญเฉพาะทางและไม่เรียกเก็บเงินส่วนเกินสิทธิ เพื่อเพ่ิมคุณภาพชีวิตให้แก่ผู้ปว่ ยท่ีเข้า
รับการผ่าตัด โดยงานสังคมสงเคราะห์ได้มีส่วนร่วมในการประเมินครอบครัวของผู้ป่วยก่อนเข้าร่วมโครงการ
ตามเกณฑ์ผูม้ รี ายได้น้อย ซ่ึงผ้ปู ่วยสว่ นใหญเ่ ปน็ ผสู้ งู อายุท่ไี ม่มรี ายได้และครอบครัวมีรายได้น้อย ประสบปญั หา
ในการดาเนินชีวิตประจาวันและมีความทุกข์ทรมานกับอาการเจ็บปวดเป็นอย่างมาก โดยมีกลุ่มเป้าหมาย
คือ ผู้ป่วยท่ีเข้าร่วมโครงการผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่า คร้ังท่ี 1 - 2 ประจาปี 2563 - 2564 ได้รับการประเมิน
คุณภาพชีวิต ติดตามผลทุกราย (ไม่รวมญาติเจ้าหน้าท่ี) โดยผลลัพธ์ คือได้รับการจัดการปัญหาสังคมและ
มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น เพื่อให้โครงการผ่าตัดเปล่ียนข้อเทียมเสร็จสมบูรณ์งานสังคมสงเคราะห์จึงขอเสนอ
โครงการ ติดตามคุณภาพชีวิตผู้ป่วยหลังจากท่ีได้รับการผ่าตัด ว่าผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีข้ึนอย่างไร โดย
พิจารณาจากองค์ประกอบคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลก และหากผู้ป่วยประสบปัญหาหลังการผ่าตัด
นักสังคมสงเคราะห์สามารถท่ีจะให้คาปรึกษา ร่วมวางแผนจัดการปัญหา หรือประสานงานผู้เก่ียวข้องเข้า
ช่วยเหลือ อาทิ เรื่องผู้ดูแลในระหวา่ งที่พกั ฟื้น เร่ืองความเหมาะสมของท่ีพักอาศัย การเดินทางมาโรงพยาบาล
ดา้ นสุขภาพจิตและสภาพแวดล้อมทอ่ี ยู่อาศัย เพ่ือเป็นการดแู ลอย่างคลอบคลุมทุกมิติและสนับสนุนงานบริการ
ด้านการรักษาพยาบาลของโรงพยาบาลธรรมศาสตร์ฯให้เป็นเลิศส่งเสริมผลงานจัดบริการทางการแพทย์
ท่ีเป็นเลศิ ไมม่ คี า่ ใชจ้ า่ ย

จากการจัดทาโครงการและได้ทางานทางด้านสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์ที่โรงพยาบาล
ธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติทาให้นักศึกษาได้เรียนรู้ถึงความสาคัญท่ีนักศึกษานามาเป็นประเด็นท่ีสนใจและ
อยากนาเสนอในการถอดบทเรียนคร้ังน้ีด้วยกัน 2 ประเด็น คือ 1.การทางานร่วมกันกับองค์กร 2. การทางาน
ร่วมกนั ระหวา่ งนกั ศกึ ษาศนู ย์รงั สิตและศนู ยล์ าปาง
1.กำรทำงำนร่วมกนั กบั องค์กร

จากการจัดทาโครงการของนักศึกษาทาให้เห็นรูปแบบการทางานร่วมกันโดยนักศึกษามองเห็นการ
ทางานด้วยกัน 2 ส่วนหลัก คือ 1.การทางานกับผู้ใช้บริการหรือกับกลุ่มผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมที่ตัวนักศึกษามี
โอกาสได้ศึกษาข้อมูลของผู้ป่วยโรคข้อเข่าเส่ือมด้วยตนเองและการเพ่มิ เติมความรู้จากอาจารย์ภาคสนามก่อน
การเร่ิมดาเนินโครงการทาให้นักศึกษาเรียนรู้และเข้าใจผู้ป่วยมากยิ่งข้ึนมองเห็นถึงปั ญหาและความต้องการ
ของผู้ปว่ ยทงั้ กอ่ นและหลังเขา้ รบั การผ่าตดั เปลย่ี นข้อเขา่ เทยี ม ความเปลยี่ นแปลงของผปู้ ว่ ยทัง้ ทางด้านร่างกาย
จิตใจ สังคม ที่เกิดข้ึนท้ังก่อนผ่าตัดและหลังผ่าตัด ในการทางานของนักสังคมสงเคราะห์ร่วมกับทีมสหวิชาชีพ
นกั สังคมสงเคราะห์มบี ทบาทในการทางานและการประเมนิ ด้วยกนั 4 รูปแบบ ดงั นี้

93

1. ทางดา้ นร่างกาย จะมีทางอาจารย์แพทย์ แพทย์ แพทย์ประจาบ้าน พยาบาลที่ดแู ลเป็นหลกั ในสว่ น
ของงานสังคมสงเคราะห์จะทาหน้าทรี่ วบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ผปู้ ่วยด้วยตนเองเพื่อนาข้อมมลู ท่ีไดม้ าให้
ทางทมี แพทย์เพ่ือเปน็ แนวทางร่วมกันในการดาเนินการรกั ษาผู้ปว่ ย

2. ทางดา้ นจิตใจ นักสงั คมสงเคราะห์จะมีการประเมิน อารมณ์ ความคิด ความรู้สึกของผ้ปู ่วยผ่านการ
สังเกตุจากการพุดคุยหรือการสัมภาษณ์ เน่ืองด้วยผู้ป่วยแต่ละคนมีอาการหรือสาเหตุในการเข้ารับการรักษาท่ี
แตกต่างกันดังน้ันการแสดงออกทางความรู้สึก ความคิด จึงแสดงออกมาในลักษณะท่ีแตกต่างกันออกไป

3. ด้านสังคม นักสังคมสงเคราะห์จะมีการประเมินลักษณะสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ของผู้ป่วย เช่น
ภูมิลาเนาเดิม สภาพท่ีอยู่อาศัยท้ังภายในและภายนอกบ้าน สภาพแวดล้อมบริเวณโดยรอบ ความสัมพันธ์กับ
คนในครอบครัวและคนบริเวณรอบบ้าน โดยข้อมมูลเหล่าน้ีจะนามาซ่ึงการปรับปรุงเปลี่ยนแปลง สภาพบ้าน
สภาพการดาเนินชีวิตประจาวันท่ีต้องเปลี่ยนแปลงไปตามแนวทางการรักษาของทางทีมแพทย์ นอกจากนี้ยัง
ประเมินเศรษฐกิจในเร่ืองรายรับ-รายจ่าย อาชีพ ภาระหนี้สิน ท้ังของตัวผู้ป่วยและของคนในครอบครัว เพื่อ
เปน็ ขอ้ มูลในการดาเนินการและหาแนวทางช่วยเหลือผูป้ ่วยโดยเริม่ จากตามกาลงั ทรัพยแ์ ละยึดตามลักาณะการ
ดาเนินชีวิตประจาวนั ของผ้ปู ว่ ยเปน็ หลกั

4. ดา้ นจิตวิญญาณ นักสังคมสงเคราะห์จะประเมินจากความคิดความเชอื่ ของตวั ผู้ป่วยรวมไปถึงส่งิ ยึด
เหน่ียวภายในจิตใจของผู้ป่วย การยอมรับการเปลี่ยนแปลงของผู้ป่วยกับเหตุการณ์หรืออาการป่วยที่เกิดข้ึนใน
การดาเนินชีวิตให้เป็นไปตามปัจจุบัน โดยนักสังคมสงเคราะห์อาจจะมีการเสริมพลังอานาจในการให้กาลังใจ
ผู้ป่วยเพือ่ ให้ผู้ป่วยมกี าลงั ใจในการดาเนนิ ชวี ิตตอ่ ไปมากย่ิงข้ึน
2. กำรทำงำนกับผู้ให้บริกำร หรือกับกลุ่มงานสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิม
พระเกียรติ จากท่ีนักศึกษาได้มีการติดตาม วางแผนการดาเนินการให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยจึงได้มีการทางาน
ร่วมกับนักสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์และทีมสหวิชาชีพอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องทาให้นักศึกษาได้เรียนรู้ถึง
บทบาทหน้าท่ีและความสามารถในแต่ละสายงานความเป็นวิชาชีพของงานในการแสดงถึงศักยภาพและ
ความสามารถของตนเองออกมาเพื่อจุดประสงค์เดียวกัน คือการช่วยเหลือผู้ป่วยให้มีปะสิทธิภาพ แต่ในส่วน
ของการดาเนินโครงการคร้ังนขี้ องนกั ศกึ ษาน้นั เปน็ สว่ นของการติดตามคุณภาพชวี ิตผู้ป่วยหลังการผ่าตดั เปล่ียน
ข้อเข่าเทียมทาให้นักศึกษาไม่ได้เข้าไปเรียนรู้ หรือมีบทบาท ในการดาเนินงานส่วนตน้ ท่ีเกี่ยวข้องกับผู้ป่วย แต่
ทางอาจารย์ภาคสนามและทีมนักสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์ได้มีการอธิบายการทางานท่ีเกี่ยวข้องรวมถึง
บทบาทหน้าท่ีของงานสังคมสงเคราะห์กับผู้ป่วยในกลุ่มอื่น ๆ ให้แก่นักศึกษาได้เรียนรู้และทาให้นักศึกษาเห็น
ถึงแต่ละสหวิชาชีพมีการและเปล่ียนความคิดเห็นและเคารพการตัดสินใน การวางแผน การดาเนินงานซึ่งกัน
และกันมีการนาข้อมูลทไ่ี ดม้ าแลกเปล่ียนเพื่อนาไปพฒั นาแผนการดาเนนิ งานและแนวทางการรักษาของตนเอง
ให้ดียิ่งข้ึน ได้เรียนรู้ศัพท์ทางการแพทย์จากทางทีมแพทย์และนักสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์ของ
โรงพยาบาลเพ่ิมมากข้ึนจากกลุ่มอาการของผู้ป่วยที่เกิดข้ึน นักศึกษาได้เรียนรู้ว่านักสังคมสงเคราะห์เป็น
สื่อกลางในการให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยจากการประเมินความต้องการความจาเป็นของผู้ป่วย ประสานความ
ร่วมมือดาเนินการช่วยเหลือ จัดสรรทรัพยากร ติดตามประเมินผล สนับสนุน ท้ังในส่วนของผู้ป่วยและระบบผู้
ให้บริการจากหน่วยงานหรือองค์กรตา่ ง ๆ ท้ังภายในและภายนอกที่เก่ยี วขอ้ งตลอดจนพทิ ักษ์สทิ ธิ์ เพื่อให้ไดม้ า

94

ซ่ึงการพึงมีพึงได้ของผู้ป่วยอย่างมีประสิทธิภาพและนักศึกษาได้เห็นการทางานของนักสังคมสงเคราะห์แต่ละ
บุคคลที่มีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนตามความถนัดและตามศักยภาพของตนเองโดยการทางานสังคม
สงเคราะห์ทางการแพทย์โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติมีการทางานตามมาตรฐานวิชาชีพสังคม
สงเคราะห์มีการแสดงและถ่ายถอดต่อนักศึกษาได้อย่างครอบคลุมครบถ้วนทาให้นักศึกษาได้รับความรู้ ทักษะ
และสามารถนาไปปรับใช้ได้อย่างมคี ุณภาพ

งานสังคมสงเคราะห์โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ดาเนินงานภายใต้นโยบายของ
โรงพยาบาล โดยส่วนหน่ึงเป็นการดูแลรักษาของทางทีมสหวิชาชีพท่ีเกี่ยวข้องและอีกส่วนหนึ่งเป็นการทางาน
ของนักสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติในการให้ความช่วยเหลอื ผู้ป่วย
ที่ประสบปัญหาในด้านต่าง ๆ โดยทางงานสังคมสงเคราะห์จะมีการประสานงานไปยังหน่วยงาน/องค์กรท่ี
เกี่ยวข้องท้ังภายในและภายนอก ในการให้ความช่วยเหลือกับผู้ป่วยทั้งในระยะสั้น ระยะกลางและในระยะยาว
ทั้งขณะท่ีผู้ป่วยเข้ารับการรักษาอยู่ที่โรงพยาบาลและหลังการจาหนว่ ยผู้ป่วยต่อไปตามสิทธแิ ละตามสภาพของ
ผู้ป่วยพึงมีพึงได้ โดยทั้งนี้นักสังคมสงเคราะห์ยังทาหน้าที่เป็นนักพิทักสิทธิให้แก่ผู้ป่วยอย่างเหมาะสม เพ่ือให้
ผู้ป่วยสามารถช่วยเหลือตัวเองท้ังในเบื้องต้น และสามารถช่วยเหลือตัวเองในระยะยาว สามารถอยู่ร่วมกับ
ครอบครัว ส่ิงแวดล้อม สังคม การฟ้ืนฟูร่างกายให้สามารถดาเนินชีวิตประจาวันได้มากที่สุดโดยในงานของ
สงั คมสงเคราะห์ยังดาเนนิ การภายใตก้ ารให้ผู้ป่วยตัดสนิ ใจด้วยตนเองเปน็ หลกั นกั สังคมสงเคราะหม์ หี นา้ ที่เพยี ง
แนะนนาการให้คาปรึกษา การดาเนินแผนงานให้แก่ผุ้ป่วยแต่ถ้ายท่ีสุดแล้วการตัดสินใจทุกอย่าง ทุกด้านยังคง
เคราระการตัดสินใจของผู้ป่วยเป็นหลักโดยยึดหลักการช่วยเหลือผู้ป่วยท่ีว่า “Help them to help
themselves” ช่วยเหลือเขา ให้เขาช่วยเหลือ ตัวเองได้ ทั้งน้ีเพื่อให้ผู้ป่วยสามารถกลับไปดาเนินชีวิตอย่างมี
คณุ ภาพ

ในงานสังคมสงเคราะห์มิเพียงทางานเพียงลาพังแต่มีการทางานร่วมกับทีมสหวิชาชีพอื่น ๆ เช่น ทีม
แพทย์ พยาบาล นักกายภาพบาบัด นักจิตวิทยา โดยในแต่ละสหวิชาชีพล้วนมีความสามารถและความรู้ในสาย
งานแหละลักษณะงานของตนเองท่ีแตกต่างกันออกไป แตต่ ้องมารวมกันเพื่อการทางานและดาเนินงานร่วมกัน
เพ่ือนาความรู้ความสามารถเหล่าน้ีไปพัฒนาแต่แก้ไขปัญหาให้กับผู้ใช้บริการทั้งแบบรายกรณีและรายกลุ่ม
เพื่อใหไ้ ดร้ ับประโยชน์อย่างสงู สดุ
3. กำรทำงำนรว่ มกันระหว่ำงนักศึกษำศูนย์รงั สติ และศูนยล์ ำปำง

นักศึกษาภายในกลุ่มทั้ง 12 แบ่งเป็นนักศึกษาศูนย์รังสิต 10 คน ศูนย์ลาปาง 2 คน โดยนักศึกษา
ท้ัง 12 คนสามารถดึงเอาศักยภาพของแต่ละคนออกมาใช้อย่างมากที่สุดเพราะในการทางานแต่ละครั้งเรา
อาจจะไม่ได้เห็นการทางานอย่างเต็มที่และความสามารถของเพ่ือนภายในกลุ่มอย่างเต็มรูปแบบและเพ่ือนใน
กลุ่มแตล่ ะคนมีการนาเทคนิคทไ่ี ดเ้ รยี นรู้เพราะสมาชกิ ในกล่มุ แตล่ ะคนมกี ารเลอื กเรยี นวชิ าโทในคณะทแ่ี ตกตา่ ง
กันทาให้เกิดความหลากหลายท้ังกลุ่มเป้าหมายและวิธีการดาเนินงาน แต่นักศึกษาท้ัง 2 ศูนย์ได้มีการสร้าง
สัมพันธภาพร่วมกันและละลายพฤติกรรมเบ้ืองต้นก่อนการดาเนินโครงการ จึงสามารถนามาปรับใช้ให้เข้ากับ
การดาเนินโครงการติดตามคุณภาพชีวิตผู้ป่วยผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าเทียม อย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุดโดย
นักศึกษาท้ัง 12 คน มีการการสร้างความเข้าใจในการดาเนินงานเก่ียวกับเร่ืองน้ัน ๆ ที่ตนเองได้รับมอบหมาย

95

โดยแต่ละคนจะมีการแบ่งประเด็นและหัวข้อท่ีตนเองถนัดเพื่อไปดาเนินการต่อและรับผิดชอบตั้งแต่ต้นยันจบ
ซ่ึงจะต้องมีการวางแผนจัดระเบียบ วิธีการทางาน และวิเคราะห์การทางานร่วมกันอยู่เสมอมีการติดตามการ
ทางานและส่อื สารรว่ มกัน วา่ ความคบื หนา้ ในการทางานเปน็ แบบไหน อยากใหส้ มาชกิ ในกล่มุ ชว่ ยกันเสนอหรือ
แนะนาส่วนท่ีต้องการเพิ่มเติมหรือเห็นสมควร หรือการต้ังเป้าหมายการดาเนินงานในครั้งต่อ ๆ ไปรวมท้ังวาง
แผนการดาเนินงานกับบุคคลหรือกลุ่มองค์กรภายนอก เพ่ือทาให้งานดาเนินไปได้อย่างราบรื่น และทาให้
การทางานสัมพันธ์สอดคล้องกัน โดยนักศึกษาภายในกลุ่มได้ตกลงให้สามารถเลือกใช้วิธีการทางานได้หลาย
หลายวธิ ีไม่จากัดหรือบังคับการดาเนินงานกับกลุ่มเป้าหมาย แต่ละบุคคล หรือกลุ่มองค์กรตามความเหมาะสม
ไดต้ ามความเหมาะสมและความถนัด

นอกจากนี้นกั ศกึ ษาได้เห็นถึงการปรับตัวด้านการพึง่ พาระหว่างกันเป็นการปรับตัวเพื่อความมั่นคงทาง
สังคมในด้านความสัมพันธ์ท่ีใกล้ชิดระหว่างบุคคล หรือกลุ่มคน โดยมุ่งประเด็นไปที่การมีปฏิสัมพันธ์ระหว่าง
บุคคลในสังคมที่เก่ียวข้องกับการให้และรับความรัก ความนับถือและการยกย่องซ่ึงกันและกันอย่างเต็มใจ
ความต้องการพื้นฐานในการปรับตัว คือ การได้รับความรักอย่างเพียงพอ การได้รับการเรียนรู้และการ
เจรญิ เติบโตตามพัฒนาการ สุดทา้ ย คือการได้รับการตอบสนองความตอ้ งการในเร่ืองแหลง่ ประโยชนข์ องบุคคล
เพ่ือที่จะให้บรรลุถึงความรู้สึกม่ันคงในความสมั พันธ์ระหว่างกัน บุคคลท่ีสามารถปรับตัวด้านการพึง่ พาระหว่าง
กันได้อย่างเหมาะสมจะต้องมีความสมดุลระหว่างการพ่ึงพาตนเอง และการพ่ึงพาผู้อื่นรวมทั้งต้องมีพฤติกรรม
ทั้งการเป็นผู้ให้และพฤติกรรมการเป็นผู้รับอย่างเหมาะสม จึงจะทาให้บุคคลสามารถดารงชีวิตร่วมกับผู้อ่ืน
ในสังคมได้ด้วยความรู้สึกมั่นคงและปลอดภัย

96

หัวขอ้ : เรอ่ื งรำวควำมประทบั ใจของผปู้ ่วย
โดย: นำงสำวชำลสิ ำ ดวงดนั เลขทะเบยี นนักศกึ ษำ 6105700493

ตลอดการฝึกภาคปฏิบตั ิ 3 ท้ังหมด 11 สัปดาห์ท่ีผ่านมา นับต้ังแต่วันที่ 17 กมุ ภาพันธ์ – 29 เมษายน
2565 สถานท่ีฝึกปฏิบัติงาน งานสังคมสงเคราะห์ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ถือได้ว่าเป็น
หน่วยงานที่มีการให้บริการด้านการแพทย์และการสาธารณสุขในการรักษาผู้ป่วยได้อย่างครบวงจร รวมท้ังยัง
เป็นที่รับส่งต่อผู้ป่วยจากโรงพยาบาลอื่น ๆ ซึ่งการให้บริการส่วนใหญ่จะมีทั้งผู้ป่วยนอก ผู้ป่วยในและผู้ป่วย
ฉุกเฉิน นอกจากบริการด้านการแพทย์ที่มีความเป็นเลิศแล้วทางโรงพยาบาลธรรมศาสตร์ยังถือได้ว่ามีบริการ
ดา้ นอนื่ ๆ ที่ครอบคลุมกลุ่มเปา้ หมายทห่ี ลากหลาย ดงั เช่น งานสังคมสงเคราะห์ทีม่ ีการให้บรกิ ารแกผ่ ู้ปว่ ยหรือ
กลุ่มเปราะบางทางสังคมที่มีปัญหาด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์และสังคมให้ไดร้ ับการช่วยเหลือได้รับสวัสดิการ
อย่างเหมาะสม

นับต้ังแต่สัปดาห์แรกท่ีนักศึกษาได้เข้ามาฝึกภาคปฏิบัติในงานสังคมสงเคราะห์ โรงพยาบาล
ธรรมศาสตร์ เฉลิมพระเกียรติ ทาให้นักศึกษาได้เรียนรู้กระบวนการในการปฏิบตั ิงานมากมาย ถึงแม้ว่าจะเป็น
การฝึกภาคปฏิบัติท่ามกลางสถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด – 19 ที่ส่งผลให้ต้องมีการปรับเปลี่ยนรูปแบบ
หรือแผนการปฏิบัติงานอยู่ตลอดเวลา แต่ถึงอย่างไรก็ตามการฝึกภาคปฏิบัติงานในคร้ังน้ีถือได้ว่ามีความ
แตกต่างจากการฝึกภาคปฏิบัติที่ผ่าน เน่ืองจากการฝึกภาคปฏิบัติงานคร้ังน้ีนักศึกษาจะต้องลงมือจัดทา
โครงการต้ังแต่ข้ันตอนแรกจนถึงข้ันตอนสุดท้าย และเมื่อถึงระยะเวลาในการฝึกภาคปฏิบัตินักศึกษาได้มีการ
เดินทางเข้ามายังหน่วยงาน เพือ่ พูดคยุ เกีย่ วกบั สถานการณ์ปญั หาของกลมุ่ เป้าหมายทน่ี ักศึกษามีความสนใจจะ
จัดทาโครงการ และเม่ือนักศึกษาได้ศึกษาสภาพปัญหาหรือกลุ่มเป้าหมายเบื้องต้น ประกอบกับการศึกษา
องค์กรเบื้องต้น จนทาให้นักศึกษาทราบได้ว่าก่อนหน้าน้ีทางโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เคยจัดทาโครงการจิต
อาสาผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่า ฟรีโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย โครงการดังกล่าวนี้เป็นโครงการท่ีประชาชนให้ความสนใจ
เป็นอย่างมาก ทาให้ทางโรงพยาบาลธรรมศาสตร์ร่วมมือกับงานสังคมสงเคราะห์ในการคัดเลือกผู้ป่วยให้ตรง
ตามเกณฑข์ องโครงการท่ีไดม้ ีการกาหนดไว้ เมอ่ื โครงการดงั กลา่ วน้ดี าเนนิ การผา่ ตดั ใหแ้ ก่ผูป้ ่วยทุกรายเสร็จสิ้น
นักศึกษาจึงเล็งเห็นว่าผู้ป่วยทุกรายเข้ารับการผ่าตัดผ่านพ้นไปได้ 1 ปี การติดตามผลหรือติดตามคุณภาพชีวิต
ของผู้ป่วยหลังผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าไปแล้วจึงเป็นส่ิงที่นักศึกษามีความต้องการที่จะจัดทาโครงการติดตาม
คุณภาพชีวิตผู้ป่วยขึ้นมา ประกอบกับงานสังคมสงเคราะห์โรงพยาบาลธรรมศาสตร์ที่เป็นผู้ให้ความช่วยเหลือ
ในการให้ขอ้ มลู ของผปู้ ่วยหรือกลมุ่ เปา้ หมายท่ีเป็นประโยชน์ตอ่ การดาเนนิ โครงการ

97

จากท่ไี ด้กลา่ วไปข้างต้น ทาใหเ้ ห็นได้ว่าโครงการที่นกั ศึกษาได้จัดทาข้ึนมาถือเป็นโครงการที่ตอ่ ยอดมา
จากโครงการจิตอาสาผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมของทางโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ซ่ึงนักศึกษา
เล็งเห็นวา่ การตอ่ ยอดจากโครงการดังกลา่ วเพ่อื ตดิ ตามคุณภาพชีวิตของผปู้ ่วยในโครงการ ซึ่งข้อมูลตา่ ง ๆ ท่ไี ด้
จากการตดิ ตามผู้ปว่ ยท้ังข้อมูลในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพจะเป็นประโยชน์ต่อการจัดโครงการให้กับผปู้ ่วยท่ี
มีรายได้น้อยในครั้งต่อ ๆ ไป โดยนักศึกษาได้แบ่งประเด็นการถอดบทเรียนภายใต้หัวข้อเร่ืองราวความ
ประทับใจของผู้ป่วยไว้ 4 ประเด็นหลัก คือ การบอกเล่าเรื่องราวความเป็นมาของโครง, การบอกเล่าความรู้สึก
ของผู้ป่วยก่อนและหลังเข้าร่วมโครงการและในส่วนสุดท้ายจะบอกเล่าความประทับใจของผู้ป่วยท่ีมีต่อ
โครงการ โดยสามารถอธบิ ายแตล่ ะประเดน็ ได้ดังน้ี
1. กว่ำจะเปน็ โครงกำรติดตำมคุณภำพชวี ิตผูป้ ่วยหลงั ผ่ำตัดเปลี่ยนขอ้ เขำ่ เทยี ม

งานสังคมสงเคราะห์ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติถือได้ว่าเปน็ กลุ่มงานท่ีมกี ารปฏิบตั ิงาน
ต่าง ๆ เพื่อสังคมและกลุ่มเปราะบางทางสังคม ตลอดระยะเวลาท่ีผ่านมางานสังคมสงเคราะห์ตอ้ งปรับรูปแบบ
การปฏิบตั ิให้มีความสอดคล้องกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในปจั จุบนั อย่างสถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด – 19
ซึ่งงานสังคมสงเคราะห์ได้ริเร่มิ โครงการมากมายท่ชี ว่ ยเหลือผ้ปู ว่ ยโควิด – 19 ให้สามารถเข้ารับการรักษาตัวได้
โดยปราศจากการถูกกดี กันทางสังคม นอกจากโครงการทม่ี ีความสอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจบุ ันประกอบกับ
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ครบรอบ 85 ปี ทางโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติร่วมมือกับสานักงาน
หลักประกันสุขภาพแห่งชาติจัดโครงการจิตอาสาผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมฟรี โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย มี
วัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการทางด้านการแพทย์ให้กับผู้ป่วยที่มีรายได้น้อยและยังช่วยเพิ่มคุณภาพ
ชีวิตท่ีดีให้แก่ผู้ป่วยที่ต้องทนทุกข์กับอาการเจ็บปวดทางข้อเข่าให้เข้ารับการผ่าตัดจนสามารถกลับไปใช้
ชีวิตประจาวันได้อย่างปกติ ซึ่งโครงการดังกล่าวเป็นโครงการที่มีการกาหนดหลักเกณฑ์การเข้าร่วมโครงการ
หากผู้ที่มีความประสงค์จะเข้าร่วมโครงการจะต้องเป็นผู้ที่มีสัญชาติไทย มีรายได้ไม่เกิเดือนละ 20,000 บาท/
ครอบครัว และต้องผ่านการตรวจประเมินวินิจฉัยจากทีมแพทย์ว่าผู้ป่วยไม่สามารถใช้งานข้อเข่าได้ตามปกติ
นอกจากนยี้ งั ตอ้ งผ่านการประเมินทางด้านสังคมและเศรษฐกจิ จากนักสังคมสเคราะหด์ ว้ ยเช่นกนั

สืบเน่ืองจากโครงการจิตอาสาผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าเทียม นักศึกษาจึงเล็งเห็นถึงความสาคัญของ
โครงการที่มีการจัดบริการให้ผู้ป่วยท่ีมีรายได้น้อยสามารถเข้าถึงบริการทางด้านการแพทย์ได้อย่างท่ัวถึงและ
เท่าเทียมกัน นักศึกษาและนักสังคมสงเคราะห์จึงได้มีการตั้งข้อคาถามต่อโครงการดังกล่าวว่า “เมื่อเปลี่ยนข้อ
เข่าแล้ว คุณภาพชีวิตดีขึ้นจริงหรือไม่” ถือได้ว่าเป็นข้อคาถามท่ีนาไปสู่การจัด “โครงการติดตามคุณภาพชีวิต
ผู้ป่วยหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม มิติทางสังคม” ซึ่งนักศึกษามองว่าการติดตามคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยหลัง
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าจะทาให้เห็นถึงคุณภาพชีวิตที่เปล่ียนไปของผู้ปว่ ย โดยการติดตามคุณภาพชีวิตจะมีการนา
แบบประเมินคุณภาพชีวิตมาเป็นเครื่องมือในการติดตามด้วยการโทรศัพท์สัมภาษณ์ประกอบกับการลงพ้ืนที่
เยี่ยมบ้านผู้ป่วย โดยก่อนที่จะมีการสัมภาษณ์ผู้ป่วยนักศึกษาและนักสังคมสงเคราะห์ได้ร่วมกันวางแผนและ
ปรบั แก้ไขเคร่อื งมอื ท่จี ะใชใ้ หม้ ีความสมบูรณ์มากทส่ี ดุ กอ่ นนาไปสอบถามผู้ป่วย

98

2. ควำมรสู้ กึ ของผปู้ ว่ ยก่อนเขำ้ ร่วมโครงกำร
กลุ่มเป้าหมายในการจัดทาโครงการคร้ังน้ี คือ ผู้ป่วยโรคข้อเข่าเส่ือม ซ่ึงโรคข้อเข่าเส่ือมนั้นถือได้ว่า

เปน็ โรคท่ีสามารถพบมากไดใ้ นวยั กลางคนและผสู้ ูงอายุ และถา้ ไม่ได้รบั การรกั ษา หรือปฏิบัตติ ัวอย่างเหมาะสม
อาจทาให้มีความเจ็บปวด ข้อเข่าผิดรูป เดินได้ไม่ปกติ ไม่สามารถดาเนินกิจวัตรประจาวันต่าง ๆ ได้ และยัง
ส่งผลให้ผู้ปว่ ยมีความทุกข์ทรมาน ทั้งทางดา้ นร่างกายและจิตใจ อาการของผู้ปว่ ยส่วนใหญ่ในระยะแรก ผู้ป่วย
จะเริ่มมีอาการปวดเข่าเวลาเคล่ือนไหว เช่น การเดินข้ึนลงบันได หรือนั่งพับเข่า อาการเหล่าน้ีจะดีข้ึนเม่ือหยุด
พกั การใช้ขอ้ รว่ มกบั มอี าการขอ้ ฝืดขดั โดยเฉพาะเม่อื มกี ารหยดุ เคลื่อนไหวเป็นเวลานาน เมอื่ เริ่มขยบั ขอ้ จะรสู้ ึก
ถึงการเสียดสีของกระดูกหรือมีเสียงดังในข้อ เม่ือมีภาวะข้อเส่ือมรุนแรง อาการปวดจะรุนแรงมากข้ึน เหยียด
หรืองอข้อเข่าได้ไม่ค่อยสุดกล้ามเน้ือต้นขาลีบ ข้อเข่าโก่ง หลวม หรือบิดเบี้ยวผิดรูป ทาให้เดินและใช้
ชีวิตประจาวนั ลาบาก และมอี าการปวดเวลาเดนิ หรือขยับ (วิโรจน์ กวินวงศโ์ กวทิ , 2558)

สืบเนื่องจากแผนการดาเนินโครงการที่นักศึกษาได้มีการกาหนดแผนไว้ให้มีการลงพื้นท่ีเย่ียมบ้าน
ผู้ป่วย ซ่ึงผู้ป่วยที่นักศึกษาได้คัดเลือกเพ่ือลงพื้นท่ีเย่ียมบ้านเป็นผู้ป่วยอายุ 63 ปี พักอาศัยอยู่ภายในจังหวัด
ปทุมธานีและผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมมาได้ประมาณ 1 ปี ปัจจุบันว่างงานและอยู่บ้านเป็นหลัก เมื่อวันที่ 11
มีนาคม พ.ศ. 2565 นักศึกษาได้ดาเนินการลงพ้ืนที่ไปเยี่ยมบ้านผู้ป่วยรายน้ี พบว่า ผู้ป่วยรายน้ีพักอาศัยอยู่
ท่ามกลางสภาพแวดล้อมท่ีดีพอสมควร และเม่ือนักศึกษาได้สอบถามถึงประเด็นก่อนท่ีผู้ป่วยจะเข้าร่วม
โครงการ ผู้ป่วยได้เล่าว่า “ก่อนหน้านี้ป้าเดินได้ไม่ค่อยดีเท่าไหร่ บางทีมีเสียงกรุ๊บกรั๊บระหว่างท่ีเดิน ตอนแรก
ป้าคิดว่าตัวเองยังพอทนได้ แต่พอนานเข้าขาอีกข้างมันใช้แรงมากเกินไปมันก็เจ็บท้ังคู่พอได้มาเจอโครงการนี้
เลยตัดสนิ ใจที่จะเขา้ รว่ มโครงการ”

จะเหน็ ไดว้ ่าผูป้ ่วยรายน้มี ีอาการปวดเข่าและในระหว่างเดนิ ไปไหนมาไหนยงั ตอ้ งทนทกุ ขก์ ับอาการเจ็บ
เร่ือยมา อีกท้ังอาการเจ็บเข่ายังส่งผลกระทบให้ขาอีกข้างไปด้วย ไม่เพียงแต่ผู้ป่วยรายน้ีท่ีกล่าวความรู้สึกก่อน
เข้าร่วมโครงการในลักษณะนั้น ผู้ป่วยรายอนื่ ๆ ที่นักศึกษาไม่ได้ลงพ้ืนที่เย่ียมบ้านแต่โทรศัพท์ติดตามสอบถาม
อาการต่างพูดเป็นเสียงเดียวกันว่าก่อนผ่าตัดหรือก่อนเข้าร่วมโครงการตนเองไม่สามารถใช้ชีวิตประจาวันได้
อย่างปกติ เนื่องดว้ ยอาการเจ็บหรืออาการปวดเข่าท่ีเกิดข้ึนส่งผลกระทบต่อการใชช้ ีวิตประจาวันตอ่ ผู้ป่วยเป็น
อย่างมาก ยกตัวอย่างเช่น หนึ่งในผู้ป่วยที่นักศึกษาโทรศัพท์ติดตามได้ให้ข้อมูลว่า ก่อนที่จะเข้าร่วมโครงการ
ตนเองไม่สามารถเดินไปไหนมาไหนได้ แม้กระทงั่ การเดินข้ึนบันไดบ้านของตนเองก็ยงั ไมส่ ามารถเดนิ ขึน้ ได้ดว้ ย
ตนเอง
3. ควำมรสู้ กึ ของผปู้ ่วยหลังเขำ้ ร่วมโครงกำร

เมือ่ ผ้ปู ่วยได้รบั การผา่ ตัด หลังการผา่ ตดั แพทย์จะมีการให้ยาระงบั อาการปวด ควบคู่ไปกับการประคบ
เย็นเพ่ือบรรเทาการอักเสบ ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะสามารถลุกนั่งและฝึกเดินได้ภายใน 24 ช่ัวโมงหลังการผ่าตัด
ผู้ป่วยจะต้องทาการฝึกเดินกับนักกายภาพบาบัดอย่างใกล้ชิด การฝึกเดินน้ันจะช่วยให้ผปู้ ่วยสามารถกลบั มาใช้
ชีวติ ตามปกติได้ในระยะเวลาไมน่ าน หากผู้ป่วยปฏิบตั ิตนได้ถูกตอ้ งและหมัน่ ทาการภาพบาบัดอยูเ่ สมอ การฟ้นื
ตัวหลังจากการผ่าตัดผู้ป่วยจะสามารถฟื้นตัวได้เร็วย่ิงขึ้นจนผู้ป่วยสามารถกลับมาใช้ชีวิตตามปกติได้อย่างมี
ความสขุ และยังชว่ ยใหส้ ามารถใชห้ วั เข่าเทียมน้ีไปได้อีกหลายปี (โรงพยาบาลเปาโล, 2565)

99

ผู้ป่วยส่วนมากที่ได้รับการผ่าตัดได้ให้ข้อมูลแก่นักศึกษาว่าตนเองต้องทากายภาพบาบัดกับนัก
กายภาพบาบัดอยู่ที่โรงพยาบาลประมาณ 3 วัน หลังจากนั้นจะกลับมาพักรักษาตัวท่ีบ้านและในระหว่างท่ีพัก
รักษาตัวอยู่ท่ีบ้านผู้ป่วยจะต้องหม่ันฝึกเดินหรือเคล่ือนไหวร่างกายบ่อย ๆ เผื่อท่ีจะช่วยให้สามารถกลับมาเดิน
ได้อย่างปกติ ในระหว่างท่ีผู้ป่วยพักรักษาตัวอยู่ท่ีบ้านจะใช้เวลาประมาณ 1 – 2 เดือน ซึ่งผู้ป่วยบางรายนั้น
สามารถพักฟื้นตัวได้เร็วจนสามารถใช้ชีวิตประจาวันหรือประกอบอาชีพของตนเองได้ดังเดิม ในด้านจิตใจของ
ผู้ป่วยหลังผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่า นักศึกษาพบว่า ผู้ป่วยทุกรายล้วนมีสภาพจิตใจท่ีดีขึ้นอย่างเห็นชัด ผู้ป่วยเร่ิมมี
การต้ังเป้าหมายหรือวางแผนชีวิตให้กบั ตนเอง และเรม่ิ ที่จะทาตามเปา้ หมายทตี่ นเองได้ตง้ั ไว้ แตกตา่ งจากก่อน
ผ่าตัดท่ีผู้ป่วยเกือบทุกรายรู้สึกไม่มั่นใจกับร่างกายของตนเองท่ีไม่สามารถทาสิ่งต่าง ๆ ได้ ทาให้เห็นได้ว่าการ
ผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าน้ันช่วยให้ผู้ป่วยได้กลับมามีการต้ังเป้าหมายให้แก่ตนได้มากขึ้น ยกตัวอย่างเช่น ผู้ป่วยราย
หน่ึงอาศัยอยู่จังหวัดลพบุรี นักศึกษาได้โทรศัพท์สัมภาษณ์รายนี้และได้ทราบว่าผู้ป่วยประกอบอาชีพรับจ้าง
ทั่วไปได้เป็นอย่างดีแม้ว่าตนเองจะมีอายุมากและผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่ามาแล้ว แต่ถึงอย่างไรก็ตามไม่ได้ส่งผล
กระทบต่อผู้ปว่ ยรายนี้มากเทา่ ไหรน่ ักและผปู้ ่วยยังรสู้ ึกวา่ ตนเองแข็งแรงจนสามารถประกอบอาชีพรับจ้าง เพ่ือ
หาเงนิ เล้ียงชีพได้ด้วยตนเองอีกด้วย

จะเห็นได้ว่าผู้ป่วยในโครงการส่วนใหญ่ต่างมีคุณภาพชีวิตท่ีดียิ่งข้ึนทั้งดา้ นร่างกายหรือจิตใจ กล่าวคือ
การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าแม้ว่าจะทาให้ผปู้ ่วยตอ้ งใชเ้ วลาในการพักรักษาตัวหรือใช้เวลาในการทากายภาพบาบดั
แต่การที่ผู้ป่วยเข้ารับการผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าจนถึงข้ันตอนการกายภาพบาบัด จะส่งผลให้ผู้ป่วยหลาย ๆ ราย
นั้นได้รับคาแนะนาในการดูแลหัวเข่าของตนเองให้มีอายุยืนยาวและสามารถใช้งานไปได้อีกหลายปี การผ่าตัด
ในคร้ังน้ีถือได้ว่าส่งผลระยะยาวต่อผู้ป่วยให้ผู้ป่วยมีสุขภาพร่างกาย จิตใจท่ีดียิ่งขึ้น และถึงแม้ว่าการจัดทา
โครงการในคร้ังนี้นักศึกษาจะไม่ได้ลงไปติดตามอาการหลังผ่าตัดของผู้ป่วยทุกราย แต่บางรายท่ีนักศึกษาไดล้ ง
พืน้ ทีไ่ ปเยี่ยมบา้ นนักศกึ ษาพบวา่ ผูป้ ่วยนัน้ มีความสขุ กับชีวติ หลังการผ่าตดั เปลย่ี นขอ้ เขา่ เป็นอย่างมาก
4. ควำมประทับใจของผู้ปว่ ยในโครงกำร

หลังจากไดต้ ิดตามสอบถามในประเด็นข้างต้นไป นักศึกษายังไดส้ อบถามเกี่ยวกับความประทับใจของ
ผู้ป่วยทมี่ ีต่อโครงการ ซึ่งในประเด็นนี้ถือได้ว่าจะเป็นประโยชน์ต่อตัวโครงการของนกั ศกึ ษา เน่อื งจากขอ้ มลู ต่าง
ๆ ที่ผู้ป่วยให้จะถูกนาไปจัดทาเป็นชุดข้อมูลสรุปให้แก่ผู้อื่นท่ีมีความสนใจจะเข้าร่วมโครงการแต่ยังคงลังเลอยู่
โดยผู้ป่วยที่นักศึกษาลงพื้นท่ีเยี่ยมบ้านได้บอกเล่าความประทับใจของตนเองที่มีต่อโครงการไว้ว่า “ป้ารู้สึก
ประทับใจเป็นอย่างมาก เพราะเป็นการผ่าตัดที่ไม่เสียเงินเลยแล้วพอทาเสร็จป้าสุขภาพดีข้ึนสามารถเดินได้
แบบไม่เจ็บเลย ต่างกบั เมอื่ กอ่ นท่มี เี จ็บแปลบ ๆ ตลอดแถมป้ายังสามารถใช้ชวี ิตเดินไปไหนมาไหนได้ดว้ ยตัวเอง
ได้มากขน้ึ ดว้ ย”

จากคาบอกเล่าของผู้ป่วยรายนี้ทาให้เห็นได้ว่าผู้ป่วยมีความรู้สึกประทับต่อโครงการนี้เป็นอย่างมาก
นอกจากนีผ้ ู้ป่วยยังกลา่ วอีกวา่ การที่มนี กั ศกึ ษามาติดตามสอบถามอาการหลังผ่าตดั ผปู้ ่วยรู้สึกว่าทางโครงการ
หรือทางโรงพยาบาลยังคงห่วงใยและคอยติดตามอาการอยเู่ สมอและยังถอื ว่าผู้ป่วยไดเ้ ข้ามาร่วมให้ข้อมูลที่เปน็
ประโยชน์ต่อผู้อื่นด้วยเช่นกัน นอกจากน้ียังมีผู้ป่วยรายอื่นท่ีได้บอกเล่าความประทับใจผ่านการพูดคุยทาง
โทรศัพท์กับนักศึกษา ผู้ป่วยส่วนใหญ่นั้นต่างบอกว่าโครงการนี้ถือเป็นโครงท่ีดีและผู้ป่วยยังรู้สึกขอบคุณทีม

100

แพทย์ พยาบาลท้ังในห้องผ่าตัดและในส่วนงานอ่ืน ๆ ที่คอยให้การดูแลรักษาผู้ป่วยเป็นอย่างดี ผู้ป่วยยังกล่าว
อีกว่าหากไม่มีสถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด – 19 เป็นไปได้จะลงมาเย่ียมเยียน ขอบคุณทีมแพทย์และ
พยาบาลดว้ ยตนเอง

ดังน้ันจะสามารถสรุปได้ว่าการฝึกภาคปฏบิ ัติงาน 3 ในคร้ังน้ีงนักศึกษาไดม้ ีการจัดทาโครงการติดตาม
คุณภาพชีวิตผู้ป่วยหลังผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่า มิติทางสังคม ซ่ึงเป็นโครงการที่ต่อยอดมาจากโครงการจิตอาสา
ผ่าตัดข้อเข่าเทียมของทางโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ถือได้ว่าการจัดทาโครงการในคร้ังนี้ของ
นักศึกษาเป็นการปฏิบัติงานท่ามกลางสถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด – 19 ทาให้การทางานต่าง ๆ ต้องถูก
ปรับเปล่ียนให้สอดคล้องกับสถานการณ์มากท่ีสุด รวมไปถึงแผนการดาเนินโครงการของนักศึกษาท่ีจะต้องมี
การตดิ ตามคุณภาพชีวติ ด้วยการโทรศัพท์ติดตามและคัดเลือกผู้ป่วย เพื่อลงพ้ืนท่ีเย่ียมบ้าน นอกจากนี้ยังทาให้
เห็นไดว้ ่าโครงการน้ีถือได้ว่าเป็นโครงการทีส่ รา้ งเสริมให้ผู้ปว่ ยที่มีรายไดส้ ามารถเข้าถงึ บริการด้านการแพทยไ์ ด้
และยังช่วยให้ผู้ป่วยนั้นหายจากอาการเจ็บป่วยจนสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปกติเหมือนดังเช่นผู้ป่วย
หลาย ๆ รายทนี่ ักศกึ ษาไดบ้ อกเล่าเรอ่ื งราวผ่านการถอดบทเรียนในครงั้ น้ี

101

ภำคผนวก

102

ภำคผนวก ก

เคร่ืองมือช้ีวดั คุณภำพชีวิตขององคก์ รอนำมยั โลกชุดย่อ ฉบบั ภำษำไทย

(WHOQOL – BREF - THAI)

แบบประเมนิ สุขภาพและสารวจคุณภาพชวี ิตหลังผ่าตัดของผูป้ ่วยโรคขอ้ เขา่ เส่ือม
โรงพยาบาลธรรมศาสตร์ เฉลมิ พระเกยี รติ

คำชี้แจง ข้อคาถามต่อไปนีจ้ ะถามถงึ ประสบการณ์อยา่ งใดอย่างหนึง่ ของท่านในช่วง 1 ปีท่ผี า่ นมา
ให้ท่านสารวจตัวท่านเอง และประเมินเหตกุ ารณ์หรอื ความรู้สกึ ของทา่ นแลว้ ทาเครื่องหมาย  ในชอ่ งคาตอบ
ท่ีเหมาะสมและเป็นจรงิ กบั ตัวท่านมากท่สี ดุ โดยคาตอบมี 5 ตัวเลอื ก คอื
ไมเ่ ลย หมายถึง ท่านไมม่ ีความรสู้ กึ เชน่ นัน้ เลย รู้สกึ ไมพ่ อใจมาก หรอื รู้สกึ แยม่ าก
เล็กน้อย หมายถึง ทา่ นมคี วามรู้สกึ เชน่ นั้นนาน ๆ คร้ังรู้สึกเช่นนั้นเลก็ นอ้ ย รสู้ ึกไม่

พอใจหรือรู้สึกแย่
ปานกลาง หมายถึง ท่านมคี วามรสู้ กึ เช่นนน้ั ปานกลาง รสู้ ึกพอใจระดบั กลาง ๆ หรอื

ร้สู ึกแยร่ ะดับกลาง ๆ
มาก หมายถงึ ท่านมีความรู้สึกเช่นน้ันบอ่ ย ๆ รสู้ กึ พอใจหรอื รู้สึกดี
มากท่ีสดุ หมายถงึ ทา่ นมคี วามรูส้ ึกเชน่ น้นั เสมอ รสู้ กึ เช่นนั้นมากทส่ี ุด หรอื

รู้สึกวา่ สมบูรณ์ รู้สกึ พอใจมาก รูส้ กึ ดีมาก

ข้าพเจ้าได้ทราบรายละเอียดของโครงการสารวจคุณภาพชีวิตหลังผ่าตัดของผู้ป่วยโรคข้ อเข่าเสื่อม
และสมัครใจให้ข้อมูล โดยยินยอมให้ผู้ดาเนินงานตามโครงการฯ นี้เข้าถึงข้อมูลสุขภาพของข้าพเจ้า และ
อนุญาตให้ผู้รับผิดชอบโครงการฯ เก็บรวบรวมและบันทึกข้อมูลสุขภาพของข้าพเจ้าไว้เพอ่ื วัตถุประสงค์ในการ
เสริมสร้างสุขภาพของข้าพเจ้าเอง และเพ่ือประโยชน์ส่วนร่วมของการพัฒนางานสร้างเสริมสุขภาพ และการ
พัฒนาบริการสุขภาพปฐมภูมิ โดยจะต้องเก็บข้อมูลของข้าพเจ้าเป็นความลับ และอนุญาตให้เปิดเผยหรือให้
ข้อมูลของขา้ พเจา้ ในรูปแบบทไี่ ม่ระบตุ ัวตนของขา้ พเจา้ เท่านนั้ *

ยนิ ยอม ❑
ไม่ยนิ ยอม ❑

ขอ้ มลู ผตู้ อบแบบประเมิน
เพศ หญงิ ❑ ชาย❑

1. คานาหนา้ และชือ่ สกุล
………………………………………………………………………………………………………………………………………..

2. อายุ (ปี)
………………………………………………………………………………………………………………………………………..

103

3. อาชีพ
รบั ราชการ ❑
คา้ ขาย ❑
รับจา้ งท่วั ไป ❑
กรรมกร ❑
อ่ืน ๆ ……………………………………………………………………………………………………………………………………..

4. จังหวัดท่ีท่านอาศยั อยู่ในปัจจบุ ัน
……………………………………………………………………………………………………………………………………………..

5. เบอร์โทรศัพท์ทตี่ ิดตอ่ ได้
……………………………………………………………………………………………………………………………………………..

ขอ้ ที่ ในชว่ ง 1 ปที ผี่ ่ำนมำ ไมเ่ ลย เลก็ นอ้ ย ปาน มาก มาก
กลาง ทสี่ ดุ

1 ทา่ นพอใจกบั สขุ ภาพของทา่ นในตอนนมี้ าก
นอ้ ยเพียงใด

2 การเจบ็ ปวดทางรา่ งกาย เชน่ ปวดขอ้ เขา่

ทาให้ทา่ นไมส่ ามารถทาในสงิ่ ทตี่ ้องการ

3 ท่านมีกาลงั เพียงพอทีจ่ ะทาส่งิ ต่าง ๆ ในแต่

ละวนั (ท้งั เร่อื งงานหรือการดาเนนิ
ชีวติ ประจาวนั )

4 ท่านพอใจกับการนอนหลับของท่าน
มากน้อยเพียงใด

5 ทา่ นรสู้ กึ พงึ พอใจในชวี ติ (เช่น มคี วามสขุ
ความสงบ ความหวัง) มากนอ้ ยเพยี งใด

6 ท่านมสี มาธิในการทางานตา่ ง ๆ ได้ดเี พียงใด

7 ทา่ นรสู้ ึกพอใจในตนเองมากน้อยแคไ่ หน

8 หลังจากท่ไี ดท้ าการผ่าตดั แล้วทาให้เกิด

ความมัน่ ใจในตนเองมากน้อยแค่ไหน

9 ท่านมีความรูส้ กึ ไมด่ ี เช่น รู้สกึ เหงา เศรา้

หดหู่ สนิ้ หวงั วิตกกังวล บอ่ ยแคไ่ หน

10 ทา่ นรสู้ ึกพอใจมากนอ้ ยแค่ไหนท่สี ามารถทา

อะไร ๆ ผ่านไปได้ในแตล่ ะวัน

104

ข้อที่ ในช่วง 1 ปที ผ่ี ำ่ นมำ ไมเ่ ลย เล็กน้อย ปาน มาก มาก
กลาง ที่สดุ

11 ทา่ นจาเปน็ ต้องไปรบั การรกั ษาพยาบาลมาก
นอ้ ยเพียงใดเพอื่ ท่จี ะทางานหรอื มชี ีวิตอยู่ไป
ไดใ้ นแตล่ ะวนั

12 ท่านพอใจกับความสามารถในการทางานได้
อย่างทีเ่ คยทามามากนอ้ ยเพียงใด

13 ทา่ นพอใจตอ่ การผูกมิตรหรือเข้ากบั คนอืน่
อย่างที่ผ่านมาแค่ไหน

14 ทา่ นพอใจกบั การชว่ ยเหลอื ที่เคยได้รบั จาก
เพื่อน ๆ แคไ่ หน

15 ทา่ นรสู้ กึ วา่ ชวี ิตมคี วามมั่นคงปลอดภัยดีไหม
ในแต่ละวัน

16 ท่านพอใจกับสภาพบา้ นเรอื นทอ่ี ยู่ตอนนี้
มากน้อยเพียงใด

17 ทา่ นมีเงินพอใชจ้ า่ ยตามความจาเปน็ มาก
นอ้ ยเพยี งใด

18 ทา่ นพอใจทจ่ี ะสามารถไปใชบ้ ริการ
สาธารณะสขุ ไดต้ ามความจาเปน็ เพียงใด

19 ทา่ นไดร้ เู้ รื่องราวข่าวสารที่จาเป็นในชีวติ แต่
ละวนั มากนอ้ ยเพียงใด

20 ท่านมโี อกาสได้พักผอ่ นคลายเครยี ดมาก
นอ้ ยเพยี งใด

21 สภาพแวดล้อมดีตอ่ สขุ ภาพของท่านมาก
น้อยเพยี งใด

22 ทา่ นพอใจกับการเดินทางไปไหนมาไหนของ
ท่าน (หมายถึงการคมนาคม) มากนอ้ ย
เพียงใด

23 ท่านรู้สกึ ว่าชวี ิตท่านมีความหมายมากน้อย
เพียงใด

24 ทา่ นพอใจในชวี ติ ทางเพศของทา่ นแค่ไหน?
(ชวี ิตทางเพศ หมายถงึ เมื่อเกดิ ความรูส้ ึก

105

ขอ้ ที่ ในชว่ ง 1 ปที ผี่ ่ำนมำ ไมเ่ ลย เลก็ นอ้ ย ปาน มาก มาก
กลาง ท่สี ดุ

ทางเพศข้นึ แล้วท่าน มวี ธิ จี ดั การทาใหผ้ ่อน
คลายได้ รวมถงึ การชว่ ยตวั เองหรือ
การมเี พศสัมพนั ธ์)
25 ท่านคดิ ว่ามีคุณภาพชีวิต (ชีวิตความเปน็ อยู่)
อยใู่ นระดบั ใด

26. บอกเลา่ ความประทับใจในการผา่ ตัดข้อเขา่ เสื่อม
………………………………………………………………………………………………………………………………………………

27. อืน่ ๆ โปรดระบุ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………

106

ภำคผนวก ข

พบอาจารยน์ เิ ทศงานและอาจารย์ภาคสนามครั้งแรกในรปู แบบออนไลน์ เพื่อพูดคยุ ถงึ โครงการและแนว
ทางการฝึก (11 กุมภาพันธ์ 2565)

107

เขา้ หนว่ ยงานวันแรกได้มีการวางแผนการทางานรว่ มกนั และร้จู กั กับเคร่อื งมอื ตดิ ตามคณุ ภาพชีวิต
(17 กมุ ภาพันธ์ 2565)

108

ลงพนื้ ทเี่ ยย่ี มบ้านผูป้ ่วยทีม1 (8 มนี าคม 2565)

109

ลงพนื้ ทเี่ ยย่ี มบ้านผปู้ ว่ ยทมี 2 (11 มนี าคม 2565)

110

ลงพนื้ ทเี่ ยย่ี มบ้านผปู้ ว่ ยทมี 3 (15 มนี าคม 2565)

111

นักศึกษาและสมาชิกภายในกล่มุ ศูนย์รงั สิตและศูนยล์ าปางได้จัดทาคลิปวีดโี อเพ่ือเปน็ สื่อนาเสนอโครงการ
ผ่าตดั เปลี่ยนข้อเขา่ เทียมเพือ่ เปน็ ประโยชน์แก่ผู้ทีส่ นใจ หรอื มคี วามลังเลทจี่ ะเข้ารว่ มโครงการ
ผา่ ตดั เปลย่ี นขอ้ เข่าเทยี มให้มขี ้อมลู ประกอบการตัดสินใจมากยง่ิ ขึน้

112

ภำคผนวก ค

เครื่องมอื แบบประเมนิ สุขภาพและสารวจคณุ ภาพชีวติ หลังผา่ ตดั ของผปู้ ่วยโรคข้อเขา่ เสื่อม
โรงพยาบาลธรรมศาสตร์ เฉลมิ พระเกยี รติ

คลปิ วิดิโอประชาสัมพนั ธ์โครงการจติ อาสาผ่าตดั ขอ้ เข่าเทยี ม
โรงพยาบาลธรรมศาสตร์ เฉลมิ พระเกียรติ

113

คลปิ วดิ โี อลงพื้นท่เี ยย่ี มบ้านผปู้ ว่ ยในโครงการติดตามคณุ ภาพชวี ติ ผปู้ ว่ ยหลงั ผ่าตดั เปล่ยี นขอ้ เข่าเทยี ม
มิตทิ างสังคม โรงพยาบาลธรรมศาสตร์ เฉลมิ พระเกียรติ