T3 BAB 6

02

Pengenalan Ekonomi Kesan Ekonomi Akibat
Moden oleh Kuasa Barat Pentadbiran Barat di
di Negara Kita Negara Kita

❖ Modal ❖ Pengangkutan
❖ Teknologi ❖ Kemudahan
❖ Buruh
❖ Skala Besar dan Bercirikan Pelabuhan
❖ Telekomunikasi
Eksport
❖ Tanah 6.3

6.1

6.2 6.4

Pentadbiran Barat Kesan Sosial Akibat
Berkaitan dengan Ekonomi Perkembangan Ekonomi
di Negara Kita
❖ Perundangan
❖ Jabatan dan Agensi Kerajaan ❖ Perkembangan Bandar
❖ Kewujudan Syarikat ❖ Pembentukan Masyarakat

Perwakilan Berbilang Kaum
❖ Pewujudan Sistem Kewangan ❖ Perkembangan Pendidikan
❖ Perkhidmatan Kesihatan
dan Insurans ❖ Pembinaan Penjara

03

Pada akhir pembelajaran,
murid akan dapat:
 menyatakan pengenalan

ekonomi moden oleh kuasa
Barat di negara kita

04

PENGENALAN

Tempoh tersebut - Ciri sistem
permulaan perubahan ekonomi moden -
bentuk ekonomi dan modal, tanah,
sosial negara teknologi moden,
buruh dan
01 02 03 04 pengeluaran skala
besar

Kedatangan kuasa British - kenalkan sistem ekonomi
Barat - berlaku moden - pentingkan keuntungan dan
perubahan sistem kumpul harta - melalui proses tukar
pentadbiran di barang atau jual beli serta bayaran-
negara kita bayaran lain

05

CIRI-CIRI EKONOMI MODEN

Guna Teknologi Tenaga Buruh Pengeluaran Tanah Modal Besar
Moden Ramai Skala Besar Perlukan tanah luas - Industri
Kegiatan Sektor berorientasikan
eksport kerana tanaman ladang - perlombongan dan
perlombongan dan perlombongan dan permintaan besar-besaran perladangan untuk
penanaman secara perladangan antarabangsa
tujuan eksport
ladang tinggi

06

6.1.1 MODAL

Pembangunan ekonomi Modal besar - untuk tingkatkan
moden - perlukan proses pengeluaran sektor

pelaburan modal besar perlombongan dan pertanian
luar negara dan tempatan - berikan keuntungan lumayan
kepada pelabur-pelabur Eropah

Lombong emas di Raub, Lombong petroleum yang Menara lombong arang batu di
Pahang pada tahun 1890-an pertama di Miri, Sarawak Tanjung Kubong, Labuan, Sabah

07

6.1.1 (i) A) PERLOMBONGAN DI NEGERI-NEGERI MELAYU

Perlombongan 1888 - British Kawasan lombong Permintaan bijih Syarikat
komersial: buka lombong bijih timah baharu timah tinggi di perlombongan -
 Emas di Raub, bijih timah bawah dibuka di Ampang, pasaran dunia - Syarikat Malayan
Kuala Lumpur dan British gubal Tin Dredging dan
Pahang tanah - enakmen dan
 Arang batu di terpanjang dan Lembah Kinta, undang-undang Gopeng
terdalam di dunia Perak Consolidated
Batu Arang, (Sungai Lembing, bagi kuasai
Selangor 03 industri bijih 05
 Bijih timah di Pahang)
daerah Lukut, timah
Sungai Ujong, 02
Larut dan Klang 04

01

08

6.1.1 (i) B) PERLOMBONGAN DI SARAWAK

1820-an - kegiatan 01 02 Charles Brooke berikan hak
melombong emas monopoli melombong
dijalankan oleh orang Cina antimoni kepada Syarikat
di Bau Kemudian Borneo Berhad (Bau dan
diusahakan Syarikat Kuching)

Borneo Berhad

03 1882 - The Anglo
Saxon Petroleum
Arang batu -
dilombong di Sadong 04 Company labur dalam
oleh Syarikat Borneo
perlombongan
Berhad petroleum di Sarawak

05 1910 - Petroleum dijumpai di Miri. Kilang
tapis minyak didirikan di Lutong, Miri

09

6.1.1 (i) C) PERLOMBONGAN DI SABAH Perlombongan ini
diusahakan oleh
Syarikat Borneo Utara Syarikat Cowie
British bawa masuk
pemodal Eropah - Harbour Coal
kenalkan teknologi
baharu melombong
emas

Kegiatan melombong 01 02 03 04
emas dijalankan di
Sungai Segama oleh Arang batu
orang Cina dilombong di
Silimpopon,
Sandakan dan 10

Labuan

6.1.1 (ii) A) PERTANIAN KOMERSIAL DI NNM

Lada hitam, buah 1830-an - Seberang Menjelang 1880-an Pemodal tanam ubi Teh diusahakan di
pala dan cengkih Perai pusat - kopi jadi tanaman kayu di Melaka, Cameron Highlands,
ditanam di Pulau Negeri Sembilan Pahang -“teh Ceylon”
pengeluaran gula eksport negara dan Selangor
Pinang dan utama negara bermutu tinggi -
Singapura untuk 05 07 syarikat terlibat Sime
03
eksport 04 06 Darby dan Guthrie

01 02 Pemodal buka ladang 1917 - Pemodal 08
kopi di Perak, Perancis tanam
Pengusaha di NNS tanam kelapa sawit secara 11
modal dalam penanaman Selangor, Negeri komersial di Kuala
tebu di Seberang Perai dan Sembilan dan Johor
Selangor,
Perak kemudian ditanam

meluas di Johor
dan Perak.

Menjelang 1920-an
mula eksport

6.1.1 (ii) B) PERTANIAN KOMERSIAL DI SARAWAK & SABAH

Kawasan penanaman SBUB lakukan Tembakau dapat pasaran
lada hitam di Sarawak pelaburan dalam baik di Eropah - syarikat
sekitar Kuching-Serian penanaman tembakau terlibat termasuk London
dan Sarikei-Maredong Borneo Tobacco Company

SARAWAK SABAH

01 02 01 02 03

Sagu daripada pokok rumbia Tembakau juga
ditanam di sepanjang Sungai diusahakan di Pulau
Igan, Oya, Mukah dan Banggi, Teluk Marudu,
Bintulu Sungai Labuk, Sugut,
Segama, Kinabatangan,
Ladang Lada Hitam masih Lahad Datu, Tawau dan Gudang tembakau di Segama,
wujud sehingga ke hari ini Lahad Datu, Sabah
Sandakan
12

6.1.1 (iii) GETAH

02 03

Kejatuhan harga kopi disebabkan Keadaan ini menyebabkan pengusaha
serangan penyakit dan pengeluaran tanaman komersial mula usahakan
tanaman getah untuk eksport
yang berlebihan dari Brazil
04
01
Pemodal asing sentiasa intai peluang
Perusahaan getah berkembang untuk eksploitasi kekayaan dan
pesat awal abad ke-20 - kejatuhan kemakmuran negara kita

harga kopi di pasaran dunia pada 05
hujung abad ke-19
Oleh itu, kita harus sentiasa gigih
berusaha memanfaatkan sumber
hasil bumi negara kita

13

6.1.1 (iii) GETAH DI NNM, SARAWAK & SABAH

Pelabur Eropah - Guthrie, Sime 01 NNM 02 Pelabur Eropah - Melabur dalam
Darby, United Plantations, Harrisons pembukaan ladang getah di Perak,
Selangor, Negeri Sembilan dan
& Crosfield dan Boustead Butterry Johor
Estate melabur dalam industri getah

di TM

Dinasti Brooke tidak galakkan SARAWAK 01 SABAH 1882 - Getah ditanam di Taman
pembukaan ladang getah oleh 02 Percubaan Kerajaan di Sandakan
syarikat asing - lindungi ekonomi 03
dieksploitasi oleh kapitalis Barat 04 SBUB melabur modal dalam
penanaman getah di Bongaya,
Syarikat Borneo Berhad sahaja Sungai Labuk
diberi kebenaran usahakan Jesselton jadi pusat
tanaman getah perdagangan getah
Syarikat getah di Sabah -
Syarikat ini tanam modal dalam British North Borneo Para
perladangan getah di Dahan, Rubber, British North Borneo
Bidi dan Sungai Samarahan Company dan Langkon Borneo
1910 - Getah mula jadi Rubber Company Limited
tanaman eksport Sarawak
14

6.1.2 TEKNOLOGI 02 Kegiatan pertanian

TEKNOLOGI

British bawa masuk teknologi moden
 mempercepatkan proses

pengeluaran
 pengeluaran lebih cekap
 lebih menguntungkan

01Kegiatan perlombongan

15

6.1.2 (i) A) TEKNOLOGI PERLOMBONGAN DI NNM

Eastern Smelting Company dan Straits 1929 - terdapat 107 buah kapal
Trading Company ditubuhkan - lebur bijih korek di Negeri-negeri Melayu

timah 01

04

Kapal korek buat pertama kalinya Pekerja lombong Kaedah perlombongan bijih timah
digunakan oleh Syarikat Malayan sedang guna mesin bawah tanah dengan terowong
Tin Dredging di Batu Gajah Perak gerudi Jumbo Drilling diperkenalkan oleh Pahang
pada tahun 1912 Consolidated Company Limited di
03 02untuk pecahkan Sungai Lembing, Pahang
batuan mengandungi
Syarikat tersebut perkenalkan bjih timah Milik syarikat Eropah - Pahang
teknologi kapal korek dan Consolidated Company Limited, Syarikat
perlombongan hidraulik Malayan Tin Dredging dan Gopeng

Consolidated 16

6.1.2 (i) B) TEKNOLOGI PERLOMBONGAN DI S&S

SARAWAK

Antimoni dilombong di Bau Kilang lebur antimoni - Bau
oleh Syarikat Borneo dan Kuching. Antimoni
dipasarkan ke Singapura
- gunakan kaedah moden

SABAH Terowong Tanjung Kubong,
Labuan - tapak aktiviti

perlombongan arang batu
(1849 – 1911)

17

6.1.2 (ii) A) TEKNOLOGI PERTANIAN DI NNM

01 H.N.Ridley dilantik sebagai
Pengarah Taman Botanikal
Singapura

H.N. Ridley 03 02 1897 - beliau kenalkan teknik
torehan sistem ibedem atau
Beliau juga kenalkan teknik sistem torehan tulang ikan
membungkus anak-anak pokok hering. Teknik ini panjangkan
getah dalam arang lembap. Teknik hayat pokok getah.
ini bolehkan anak pokok diangkut ke
tempat jauh - pembukaan ladang

18

6.1.2 (ii) B) TEKNOLOGI PERTANIAN DI S&S

SARAWAK 02 SABAH

Pemandangan Pekerja asingkan
kilang proses daun tembakau
sagu di Mukah ikut mutunya di
02 kilang awal abad
ke-20

Option B

Kilang proses lada 01 01 Kilang proses
hitam di Betong, getah di Sabah -
Sarawak - masih 1918
mengekalkan
pertanian 19
tradisional

6.1.3 BURUH Pertanian

Perlombongan 20

6.1.3 (i) PERLOMBONGAN DI NNM, SARAWAK & SABAH

Pembangunan dan kepesatan
ekonomi - British galak kemasukan

buruh asing isi kekosongan
pekerjaan di kawasan

perlombongan bijih timah

01

NNM

SBUB galak kemasukan 03 02 Orang Cina dibawa masuk
orang Cina di sektor ke Sarawak - usahakan
SABAH BURUH SARAWAK lombong emas dan
perlombongan. Emas di antimoni di Bau
lombong di Sungai Segama

21

6.1.3 (ii) PERTANIAN DI NNM, SARAWAK & SABAH

01 NNM
British bawa masuk orang
India - atasi masalah kurang
buruh di ladang getah

02 SARAWAK 03 SABAH
 Kemasukan orang Cina -
didorong oleh Charles Brooke  Orang Cina dibawa masuk
 1901 - orang Cina Foochow sebagai pekerja ladang
dibawa masuk ke Sarawak tembakau
sebagai buruh ladang  SBUB bentuk Lembaga
 Orang Jawa dibawa masuk Penasihat Orang Cina di
ke Sarawak sebagai pekerja
ladang getah

Sandakan (1890) - jaga
kebajikan orang Cina

22

6.1.4 SKALA BESAR DAN BERCIRIKAN EKSPORT

01Kegiatan perlombongan dan
pertanian di negara kita

02Dijalankan secara besar-besaran 03

02

Untuk tujuan eksport 03

04

04Bagi memenuhi keperluan
pasaran di Barat

23

6.1.4 (i) PERLOMBONGAN DI NNM & SARAWAK

NEGERI-NEGERI MELAYU (NNM)

SARAWAK

Graf menunjukkan pengeluaran
bijih timah oleh pelombong Eropah

berbanding dengan pelombong
Cina sebelum PDII

PERBANDINGAN 24
PENGELUARAN BIJIH

TIMAH

Akhir abad ke-19 - negara
kita penyumbang utama
pengeluaran bijih timah
dunia - 55% daripada jumlah
keluaran dunia

6.1.4 (ii) PERTANIAN DI NNM, SARAWAK & SABAH

SARAWAK  Tanaman tradisional - kelapa,
lada hitam dan tembakau
Jadual menunjukkan pertambahan NNM ditanam untuk dieksport
keluasan ladang getah 1901-1912
 abad ke-20 - getah eksport
kedua selepas petroleum

TAHUN JUMLAH EKAR TANAMAN KAWASAN
Kelapa Bahagian Pertama
1901 5,965
Lada Hitam dan Kedua
1904 19,239 Bahagian Pertama

dan Ketiga

1908 240,000 Tembakau Lundu

1912 642,000 SABAH

25

6.1.5 TANAH

Antara syarikat Eropah yang buat pelaburan di negara kita
ditunjukkan dalam jadual di bawah:

SYARIKAT PERDAGANGAN TAHUN
PENUBUHAN

Boustead and Bijih timah, 1821 di
Company Ltd. Gula, Getah Singapura

Guthrie & Co. Kopi, Getah 1821 di
Ltd. Singapura

Harrisons & Getah 1844 di Tanah - aset amat berharga dan perlu
Crosfield Ltd. Liverpool
01 dimiliki oleh pemodal dan pelabur Eropah
Borneo Co. Ltd Bijih timah, 1856 di London
Getah Biasanya - kawasan hutan
belum diterokai dan terpisah
Sime Darby & Bijih timah, 1902 di Melaka daripada petempatan
Co. Ltd. Getah
02

Pelabur Eropah - minat dengan tanaman
komersial - lebih untung dan tidak libatkan

03 sistem pengairan mahal seperti padi

26

6.1 KESIMPULAN

British perkenalkan sistem 01 Iktibar - sikap gigih dalam
ekonomi moden di negara usahakan sesuatu pekerjaan
kita - eksploitasi sumber
02 penting bagi pastikan pulangan
yang ada seperti lumayan diperoleh
perlombongan dan

pertanian

27

Sikap gigih penting dalam
usaha untuk memajukan diri.
Bincangkan.

28

Sikap bersedia menerima perubahan penting dalam kehidupan.
Bahaskan.

29

Pada akhir pembelajaran,
murid akan dapat:
 menghuraikan pentadbiran

Barat berkaitan dengan
ekonomi

30

PENGENALAN

Perubahan dalam Wujudkan syarikat
hal perundangan perwakilan

Pejabat Jabatan Hal Ehwal Cina yang 01 02 03 04 05
pertama di Havelock Road, Singapura

British kenalkan sistem
pentadbiran moden

(ekonomi) - kelangsungan
penguasaan di negara kita

Wujudkan jabatan Tubuhkan sistem
atau agensi kerajaan kewangan dan insurans

31

6.2.1 PERUNDANGAN 02

01 Buruh

Tanah

PERUNDANGAN

32

6.2.1 (i) A) PERUNDANGAN TANAH DI NNM

1913 - Majlis Mesyuarat 01 02 Menurut akta ini - Residen boleh
Persekutuan luluskan Akta Tanah isytiharkan mana-mana tanah
dalam sesebuah negeri sebagai
Simpanan Melayu hak orang Melayu

NNM

Akta ini tujuan - lindungi 04 Tanah tersebut tidak boleh dijual,
kepentingan ekonomi British. dipajak gadai atau dipindah milik

Kebanyakan kawasan tanah 03 kepada orang bukan Melayu
tersebut tidak subur dan tidak
sesuai untuk kegiatan pertanian 33

atau ekonomi perladangan

6.2.1 (i) B) PERUNDANGAN TANAH DI SARAWAK

Land Order memperuntukkan hak 01 Matlamat - lindungi kepentingan
milik tanah simpanan peribumi 02 masyarakat peribumi daripada
diwartakan pada tahun 1931 dicerobohi oleh kaum pendatang
1933 - Land Settlement Order 03 yang buka tanah untuk pertanian
dikuatkuasakan untuk lindungi 04 Kedua-dua undang-undang tanah
masyarakat peribumi ini jadi rujukan bagi pelaksanaan
05 Land Order 1948
Tanah Sarawak dibahagikan kepada:
 kawasan tanah campuran
 kawasan tanah peribumi
 kawasan tanah adat peribumi
 kawasan tanah simpanan
 kawasan tanah pedalaman

34

6.2.1 (i) C) PERUNDANGAN TANAH DI SABAH

Di bawah akta ini - langkah
lindungi hak dan kepentingan

peribumi dilaksanakan

1889 - Proklamasi III 03 Segala urus niaga dengan
Perlindungan Hak Peribumi orang Eropah - ketua
04 peribumi mesti diberitahu
diwartakan 02 terlebih dahulu

Urus niaga tanah - peribumi 01 05 Penduduk peribumi - ada hak
dengan orang Eropah sebelum mohon dan dapatkan ganti rugi.
tahun 1888 dianggap tidak sah Pegawai Daerah bertanggungjawab

jaga hak milik tanah peribumi

35

6.2.1 (ii) PERUNDANGAN BURUH

Buruh dari India - 1877 - British tubuhkan 1882 - Ordinan Buruh
bekerja di ladang getah Jabatan Hal Ehwal Cina Kontrak diluluskan
(Chinese Protectorate) - lindungi pekerja
(Sistem Kangani)
lindungi buruh dari 1908 - Majlis Perundangan
China dieksploitasi
06 Singapura tubuhkan Tabung
03 04 05 Imigran India (belayar
percuma dari Madras ke
Tenaga buruh China - 02 NNM)
bekerja di lombong bijih
timah (Sistem Kontrak)

Perkembangan pesat Perkembangan ekonomi tarik
perusahaan bijih timah dan buruh dari Indonesia - banyak
01 07 peluang pekerjaan (bijih timah
getah - British galakkan dan getah) – merantau untuk
kemasukan buruh dari Pejabat Jabatan Hal Ehwal Cina yang bekerja sebagai buruh
China dan India pertama di Havelock Road, Singapura

36

6.2.1 (ii) PERUNDANGAN BURUH

SISTEM 01 SISTEM
KONTRAK KANGANI

 Melalui sistem ini - buruh China 02
dibawa masuk ke negara kita oleh
majikan  Kangani bermaksud - ketua, tandil,
mandur atau penyelia di ladang getah
 Tambang perjalanan, makanan,
pakaian dan tempat tinggal  Pemilik ladang hantar Kangani ke India -
disediakan oleh majikan cari tenaga buruh

Ramai buruh China dibawa  Kangani urus tambang dan perjalanan
masuk untuk bekerja buruh tersebut ke ladang majikannya
di lombong bijih timah
Buruh India dibawa
masuk dan dikehendaki
bekerja dengan pemilik
ladang hingga hutang
tambang selesai

37

6.2.2 JABATAN DAN AGENSI KERAJAAN

1905 - British tubuhkan 1931 - British tubuhkan Sarawak dan Sabah
Jabatan Pertanian - majukan Jabatan Parit dan Tali Air - tubuhkan jabatan kerajaan bagi
- tingkatkan keberkesanan
tanaman ekonomi dan kemudahan perkhidmatan pos
bangunkan industri getah, sistem pengairan dan telegraf serta kegiatan
buat penyelidikan, sediakan pertanian
pakar teknikal (pengusaha
ladang dan pekebun kecil)

01 02 03 04 05 06

1872 - British tubuhkan 1926 - British tubuhkan institusi Jabatan Pos dan Telegraf
Jabatan Kerja Raya (Public khas penyelidikan getah - dan Jabatan Kereta Api
Works Department) - bina Institut Penyelidikan Getah Tanah Melayu ditubuhkan
bangunan Sultan Abdul Samad, Malaya (RRIM) - kesan
Ibu Pejabat Kereta Api NNMB, - licinkan sistem
Masjid Jamek KL dan Carcosa permintaan tinggi industri getah pengangkutan dan

perhubungan

38

6.2.3 KEWUJUDAN SYARIKAT PERWAKILAN

Memiliki rangkaian sistem 03 04 Syarikat perdagangan - Boustead and
kewangan, insurans, syarikat Company, Boustead Buttery, Estate
perkapalan, pusat penyelidikan Agency, Harrisons & Crosfield,

dan jalankan perdagangan
antarabangsa

Guthrie & Company, Barlow &
Company dan Sime Darby

Syarikat Perwakilan (Agency House) 02 05 Syarikat perdagangan ini ada
dikenali dengan nama Gedung hubungan erat dengan kerajaan
Perwakilan atau Crown Agent

(peringkat tempatan dan
antarabangsa)
Pemodal British dan Eropah bawa
masuk modal asing yang besar ke 01 06 Contoh Boustead and Company
negara kita. Mereka import barangan urus eksport getah dan bijih timah
terus dari negara-negara tertentu dan kuasai syarikat perkapalan
serta kewangan Hong Kong Bank
- peranan syarikat perwakilan

39

6.2.4 PEWUJUDAN SISTEM KEWANGAN & INSURANS

1897 - British 1939 - Dolar Selat digantikan British tubuhkan sistem
tubuhkan dengan Dolar Malaya perbankan supaya modal
Lembaga
04 dari luar negara mudah
Pesuruhjaya disalurkan ke NNM
Wang -
06
keluarkan wang
kertas di bawah

Ordinan VIII

02

01 03 05 07

Kenalkan Lembaga ini - diberikan Kepesatan Syarikat insurans -
penggunaan mata kuasa keluarkan mata ekonomi - British Syarikat Royal
wang kertas NNS - kenalkan sistem
wang asing mata wang kerajaan kewangan moden Insurance Company
- contoh mata wang Melayu terhapus (1860), Khean Guan
dan insurans -
perak Sepanyol licinkan urusan Insurance Limited
(1580 di NNM dan (1885) di Pulau Pinang
kewangan
NNS) dan Commercial
Union (1919) di Ipoh

40

6.2 KESIMPULAN

British lakukan 01 02 Memanfaatkan kekayaan negara
perubahan sistem melalui permuafakatan semua
pentadbiran bagi urus pihak kepentingan untuk
kegiatan ekonomi membangunkan negara

dengan cekap

41

Perpaduan penting dalam
menjaga keharmonian hidup
masyarakat berbilang kaum.
Bincangkan.

42

Hormat menghormati teras perpaduan rakyat. Bincangkan.

43

Pada akhir pembelajaran, murid
akan dapat:
 menjelaskan kesan ekonomi

akibat pentadbiran Barat di
negara kita.

44

PENGENALAN

British bina landasan kereta
api, jalan raya, lapangan
terbang awam dan
pelabuhan - penuhi
keperluan tersebut

01 02 03

Kemajuan ekonomi - British British juga majukan sistem
bina sistem pengangkutan telekomunikasi - telegraf,
bagi angkut hasil bijih telefon dan pos
timah dan getah dari
kawasan pengeluaran ke
pelabuhan untuk dieksport

45

6.3.1 PENGANGKUTAN 01 Kereta Api

Pengangkutan 02
Udara dan Laut
Jalan Raya
03

46

6.3.1 (i) PENGANGKUTAN KERETA API

British kenalkan perkhidmatan kereta api - akhir
abad ke-19 untuk eksploitasi kekayaan ekonomi

Pembinaan landasan kereta api pada akhir abad ke-19 dan pada abad Sarawak Sabah
ke-20  Landasan kereta api  Mula dibina -1896

hubungkan Bau-Kuching - di Bukau (13
dibina 1917 kilometer dari
Weston)
 1900 - landasan
dibina hubungkan
Beaufort dengan
Jesselton dan
Tenom
 Tujuan - kegiatan
pembukaan
ladang getah
(tertumpu di
pantai barat
Sabah)

47

6.3.1 (ii) PENGANGKUTAN JALAN RAYA

Kemajuan industri perlombongan bijih
timah dan getah sebabkan British
membina jalan raya

01

02

Hubungkan kawasan perlombongan
bijih timah dan kawasan pertanian
dengan stesen kereta api

48

6.3.1 (ii) PENGANGKUTAN JALAN RAYA

02 01
NNM
SARAWAK  Selangor - British bina jalan raya hubungkan Kuala
Lumpur dengan Pelabuhan Klang (Port Swettenham)
 Banyak kawasan
berbukit, paya dan  1902 - jalan lebih lebar dibina - kenderaan bermotor
sungai bertambah seperti lori, bas, kereta dan basikal
 1911 - jalan raya dibina hubungkan bandar-bandar
 Masalah bentuk muka besar, kawasan punyai potensi sumber ekonomi dan
bumi dan kos bina jalan pelabuhan
raya tinggi halang  1939 - jaringan jalan raya dibina hubungkan seluruh
pembinaan jalan raya 03 negeri
di negeri ini
 Kesan - petempatan, perladangan getah dan
 Ada jalan raya pendek lombong baharu dibina
tidak berturap dibina di
Kuching dan Miri

SABAH
 SBUB bina jalan raya untuk
kepentingan ekonomi
 Hubungkan bandar sedia ada di
sebelah pantai barat

 1941 - 165 km jalan raya berturap
(bandar Jesselton, Sandakan,
Kudat, Lahad Datu dan Tawau)

49

6.3.1 (iii) PENGANGKUTAN UDARA DAN LAUT

01 NEGERI-NEGERI MELAYU
 1937 - Perkhidmatan penerbangan awam diperkenalkan

oleh Syarikat Wearne Air Service
 Syarikat ini jalankan perkhidmatan penerbangan

domestik (Singapura-Kuala Lumpur-Pulau Pinang)
 1890 - Syarikat Straits Steamship ditubuhkan di

Singapura sediakan perkhidmatan kapal wap - susur
pantai - bawa bekalan makanan, buruh dan jentera
untuk perlombongan bijih timah

02 SARAWAK
 Bandar Kuching - perkhidmatan

perkapalan disediakan oleh Singapore
and Sarawak Steamship Company
 1924 - perkhidmatan kapal terbang
air hubungkan bandar Kuching
dengan Singapura

03 SABAH
 SBUB majukan sistem pengangkutan air
 1890 - syarikat perkapalan Straits Steamship mulakan

perkhidmatan angkut barang dan penumpang

50