MODEL ABAKUS

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 5: Turunkan hasil darab, 06 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 6: 3 adalah cukup untuk dibahagi dengan 3. Tentukan hasil
bahagi.
 Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah
sama atau hampir dengan 3?
 Hasilnya ialah 1.

Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi. Langkau 1 tiang ke kiri dari
nombor yang dibahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
1  3 = 03

Langkah 9: Turunkan hasil darab, 03 dari nombor yang dibahagi.

PEMBAHAGIAN 243

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 10: 9 adalah cukup untuk dibahagi dengan 3. Tentukan
hasil bahagi.

9 3=

 Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah
sama atau hampir dengan 9?

 Hasilnya ialah 3

Langkah 11: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi kerana 9 adalah cukup
untuk dibahagi dengan 3.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
3  3 = 09

Langkah 13: Turunkan hasil darab, 09 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 639  3 = 213 PEMBAHAGIAN
244

Contoh 3: Abakus Dan Aritmetik Mental
426  3 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi.
Tunjukkan nombor yang dibahagi, bermula dari tiang

ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi
43=

 Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah
sama atau hampir dengan 4?

 Hasilnya ialah 1.

Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi kerana 4 adalah cukup untuk
dibahagi dengan 3. Tempatkan hasil bahagi pada tiang
pertama.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
1  3 = 03

Langkah 5: Turunkan hasil darab, 03 dari nombor yang dibahagi.

PEMBAHAGIAN 245

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 6: 1 adalah kurang dari nombor pembahagi 3, oleh itu kita
gunakan 12.
 Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah
sama atau hampir dengan 12?
 Hasilnya ialah 4.
Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi pada tiang di sebelah kiri
nombor yang dibahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi 4 dengan nombor pembahagi.
4  3 = 12

Langkah 9: Turunkan hasil darab, 12 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: Tentukan hasil bahagi
63 =
 Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah
sama atau hampir dengan 6?
 Hasilnya ialah 2.

246 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 11: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk

menempatkan hasil bahagi 2 kerana 6 adalah cukup
untuk dibahagi dengan 3.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
2  3 = 06

Langkah 13: Turunkan hasil darab, 06 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 426  3 = 142

PEMBAHAGIAN 247

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 4:

728  4 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi. Tunjukkan nombor
yang dibahagi iaitu 728, bermula dari tiang ketiga di

sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi
7  4=
 Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah
sama atau hampir dengan 7?
 Hasilnya ialah 1

Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi kerana 7 adalah cukup untuk
dibahagi dengan 4. Tempatkan hasil bahagi pada tiang
pertama.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
1  4 = 04

Langkah 5: Turunkan hasil darab, 04 dari nombor yang dibahagi.

248 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 6: 3 adalah kurang dari nombor pembahagi 4, oleh itu kita
gunakan 32.
 Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah
sama atau hampir dengan 32?
 Hasilnya ialah 8.

Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi pada tiang di sebelah kiri
nombor yang dibahagi.

.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi 8 dengan nombor pembahagi .
8  4 = 32

Langkah 9: Turunkan hasil darab, 32 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: Tentukan hasil bahagi
84=
 Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah
sama atau hampir dengan 8?
 Hasilnya ialah 2

PEMBAHAGIAN 249

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 11: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi 2.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
2  4 = 08

Langkah 13: Turunkan hasil darab, 08 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 728  4 = 182

250 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

7. 3 digit  1 digit (Berbaki)

Contoh 1:

835  7 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi.
Tunjukkan nombor yang dibahagi iaitu 835, bermula dari

tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi
8  7=
 Apakah nombor apabila didarab dengan 7 adalah
sama atau hampir dengan 8?
 Hasilnya ialah 1

Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi kerana 8 adalah cukup untuk
dibahagi dengan 7. Tempatkan hasil bahagi pada tiang
pertama.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
1  7 = 07

PEMBAHAGIAN 251

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 5: Turunkan hasil darab, 07 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 6: 1 adalah kurang dari nombor pembahagi 7. Oleh itu kita
ambil 13.
 Apakah nombor apabila didarab dengan 7 adalah
sama atau hampir dengan 13?
 Hasilnya ialah 1.

Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi pada tiang di sebelah kiri
nombor yang dibahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi 1 dengan nombor pembahagi 7.
1  7 = 07

Langkah 9: Turunkan hasil darab, 07 dari nombor yang dibahagi.

252 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 10: Tentukan hasil bahagi

65  7 =
 Apakah nombor apabila didarab dengan 7 adalah

sama atau hampir dengan 65?
 Hasilnya ialah ialah 9.
Langkah 11: Tempatkan hasil bahagi 9 di sebelah kiri nombor yang
dibahagi.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
9  7 = 63

Langkah 13: Turunkan hasil darab, 63 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 835  7 = 119 baki 2

PEMBAHAGIAN 253

Abakus Dan Aritmetik Mental
Contoh 2:

507 ÷ 4 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi.
Tunjukkan nombor yang dibahagi, bermula dari tiang

ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi
5÷4=
 Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah
sama atau hampir dengan 5?
 Hasilnya ialah 1.

Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi kerana 5 adalah cukup untuk
dibahagi dengan 4. Tempatkan hasil bahagi pada tiang
pertama.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi
1 × 4 = 04

Langkah 5: Turunkan hasil darab, 04 dari nombor yang dibahagi.

254 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 6: 1 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu kita
ambil 10 untuk dibahagi 4.

10 ÷ 4 =

Tentukan hasil bahagi
 Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah

sama atau hampir dengan 10.
 Hasilnya ialah 2.

Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi pada tiang di sebelah kiri
nombor yang dibahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi 2 dengan nombor pembahagi
2  4 = 08

Langkah 9: Turunkan hasil darab, 08 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: 2 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu kita
ambil 27 untuk dibahagi dengan 4.
27 ÷ 4 =

Tentukan hasil bahagi
 Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah

sama atau hampir dengan 27.
 Hasilnya ialah 6

PEMBAHAGIAN 255

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 11: Tempatkan hasil bahagi 6 di sebelah kiri nombor yang
dibahagi.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
6 × 4 = 24

Langkah 13: Turunkan hasil darab, 24 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 507 ÷ 4 = 126 baki 3

256 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental: (3d ÷ 1d)

Contoh 1:

435  5 =

Langkah 1: Secara mental, naikkan 435 bermula dari tiang ketiga
sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Ingatkan nombor pembahagi 5.

Langkah 3: Bahagi 43 dengan 5, hasil bahaginya ialah 8.
Ingatkan hasil bahaginya adalah 8.

Langkah 4: Secara mental, tolakkan hasil darab 8  5 = 40 dari 43.

Langkah 5: Kumpulkan baki 3 dengan 5 dan hasilnya ialah 35.

PEMBAHAGIAN 257

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 6: Bahagi 35 dengan 5 dan hasil bahaginya adalah 7.
Ingatkan hasil bahagi 7.

Langkah 7: Secara mental, turunkan hasil darab 7  5 = 35 dari
nombor yang dibahagi.

Jawapan: 435  5 = 87

258 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 2:

945 ÷ 3 =

Langkah 1: Secara mental, naikkan 945 bermula dari tiang ketiga
sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Ingatkan nombor pembahagi 3.

Langkah 3: Bahagikan 9 dengan 3, hasil bahaginya ialah 3.
Ingatkan hasil bahaginya adalah 3.

Langkah 4: Secara mental, tolakkan 3 × 3 = 09 dari 9.

Langkah 5: Bahagikan 4 dengan 3, hasil bahaginya ialah 1.
Ingatkan hasil bahaginya adalah 1.

PEMBAHAGIAN 259

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 6: Secara mental, tolakkan 1 × 3 = 03 dari 4.

Langkah 7: Bahagikan 15 dengan 3, hasil bahaginya ialah 5.
Ingatkan hasil bahaginya adalah 5.

Langkah 8: Secara mental, tolakkan hasil darab 5 × 3 = 15 dari 15.

Jawapan: 945 ÷ 3 = 315

Latihan: 4) 711  9 =
1) 252  4 = 5) 972  4 =
2) 432  6 =
3) 112  2 = PEMBAHAGIAN

260

Abakus Dan Aritmetik Mental

8. 4 digit  1 digit (Tanpa Baki)

Contoh 1: 4286 ÷ 2 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 4 286 bermula dari
tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi

4÷2=

 Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah
sama atau hampir dengan 4.

 Hasilnya ialah 2.

Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi kerana 4 adalah cukup untuk
dibahagi dengan 2. Tempatkan hasil bahagi pada tiang
pertama.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi
2 × 2 = 04

PEMBAHAGIAN 261

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 5: Turunkan hasil darab, 04 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 6: Tentukan hasil bahagi
2 ÷ 2=

.
 Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah
sama atau hampir dengan 2?
 Hasilnya ialah 1.

Langkah 7: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi kerana 2 adalah cukup untuk
dibahagi dengan 2.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi
1  2 = 02

Langkah 9: Turunkan hasil darab, 02 dari nombor yang dibahagi.

262 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 10: Tentukan hasil bahagi

8÷2=
 Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah

sama atau hampir dengan 8?
 Hasilnya ialah 4.

Langkah 11: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi kerana 8 adalah cukup
untuk dibahagi dengan 2.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi
4 × 2 = 08

Langkah 13: Turunkan hasil darab, 08 dari nombor yang dibahagi

Langkah 14: Tentukan hasil bahagi

6÷2=

 Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah
sama atau hampir dengan 6?

 Hasilnya ialah 3.

PEMBAHAGIAN 263

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 15: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi kerana 6 adalah cukup
untuk dibahagi dengan 2.

Langkah 16: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi
6 × 2 = 06

Langkah 17: Turunkan hasil darab, 06 dari nombor yang dibahagi

Jawapan: 4286 ÷ 2 = 2143

264 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 2:

8958 ÷ 6 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi.
Tunjukkan nombor yang dibahagi bermula dari tiang

ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi

8÷6=
 Apakah nombor apabila didarab dengan 6 adalah

sama atau hampir dengan 8?
 Hasilnya ialah1.

Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi kerana 8 adalah cukup untuk
dibahagi dengan 6. Tempatkan hasil bahagi pada tiang
pertama.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi
1 × 6 = 06

Langkah 5: Turunkan hasil darab, 06 dari nombor yang dibahagi.

PEMBAHAGIAN 265

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 6: 2 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu, kita
ambil 29 untuk dibahagikan dengan 6.
Tentukan hasil bahagi
29 ÷ 6 =
 Apakah nombor apabila didarab dengan 6 adalah
sama atau hampir dengan 29?
 Hasilnya ialah 4.
Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi 4 di sebelah kiri nombor yang
dibahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi
4  6 = 24

Langkah 9: Turunkan hasil darab, 24 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: 5 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu, kita
ambil 55 untuk dibahagikan dengan 6.
Tentukan hasil bahagi
55 ÷ 6 =
 Apakah nombor apabila didarab dengan 6 adalah
sama atau hampir dengan 55?
 Hasilnya ialah 9.

266 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 11: Tempatkan hasil bahagi 9 di sebelah kiri nombor yang

dibahagi.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi
9 × 6 = 54

Langkah 13: Turunkan hasil darab, 54 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 14: 1 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu, kita
ambil 18 untuk dibahagikan dengan 6.
Tentukan hasil bahagi
18 ÷ 6 =
 Apakah nombor apabila didarab dengan 6 adalah
sama atau hampir dengan 18?
 Hasilnya ialah 3.

Langkah 15: Tempatkan hasil bahagi 3 di sebelah kiri nombor yang
dibahagi.

PEMBAHAGIAN 267

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 16: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi
3 × 6 = 18
Langkah 17: Turunkan hasil darab, 18 dari nombor yang dibahagi

Jawapan: 8958 ÷ 6 = 1493

Latihan: 2) 6284 ÷ 4 = 3) 7524 ÷ 6 =
1) 8860 ÷ 5 = 5) 9828 ÷ 9 =
4) 9289 ÷ 7 =

268 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

4 digit  1 digit (Berbaki)

Contoh 3:

2489 ÷ 3 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi
Tunjukkan nombor yang dibahagi, bermula dari tiang

ketiga di sebelah kiri abakus

Langkah 2: 2 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu, kita
ambil 24 untuk dibahagikan dengan 3.
Tentukan hasil bahagi

24 ÷ 3 =

 Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah
sama atau hampir dengan 24?

 Hasilnya ialah 8.

Langkah 3: Tempatkan hasil bahagi 8 di sebelah kiri nombor yang
dibahagi.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi
8 × 3 = 24

PEMBAHAGIAN 269

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 5: Turunkan hasil darab, 24 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 6: Tentukan hasil bahagi
8 ÷ 3=
 Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah
sama atau hampir dengan 8?
 Hasilnya ialah 2.

Langkah 7: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi kerana 8 adalah cukup
untuk dibahagi dengan 2.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
2  3 = 06

Langkah 9: Turunkan hasil darab, 06 dari nombor yang dibahagi.

270 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 10: 2 adalah kurang dari nombor pembahagi.
Oleh itu, kita ambil 29 untuk dibahagikan dengan 3.
Tentukan hasil bahagi
29 ÷ 3 =

 Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah
sama atau hampir dengan 29?

 Hasilnya ialah 9.

Langkah 11: Tempatkan hasil bahagi 9 di sebelah kiri nombor yang
dibahagi.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi
9 × 3 = 27

Langkah 13: Turunkan hasil darab, 27 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 2489 ÷ 3 = 829 baki 2

Latihan: 2) 9284 ÷ 5 = 3) 5534 ÷ 4 =
1) 7863 ÷ 6 = 5) 7828 ÷ 3 = 271

4) 5289 ÷ 8 =

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental

4 digit  1 digit

Contoh 1:

8556 ÷ 6 =

Langkah 1: Secara mental, naikkan 8556 bermula dari tiang ketiga di
sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Ingatkan nombor pembahagi 6.

Langkah 3: Bahagikan 8 dengan 6, hasil bahaginya ialah 1.
Ingatkan hasil bahaginya adalah 1.

Langkah 4: Secara mental, tolakkan 6 dari 8.

Langkah 5: Kumpulkan baki 2 dengan 5 dan hasilnya ialah 25.
272 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 6: Bahagi 25 dengan 6. Hasil bahaginya adalah 4.
Ingatkan hasil bahaginya adalah 4.

Langkah 7: Secara mental, tolakkan hasil darab 4 × 6 = 24 dari 25.

Langkah 8: Kumpulkan baki 1 dengan 5 dan hasilnya ialah 15.
Langkah 9: Bahagi 15 dengan 6. Hasil bahaginya adalah 2.

Ingatkan hasil bahaginya adalah 2

Langkah 10: Secara mental, tolakkan hasil darab 2 × 6 = 12 dari 15

Langkah 11: Kumpulkan baki 3 dengan 6 dan hasilnya ialah 36.

PEMBAHAGIAN 273

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 12: Bahagi 36 dengan 6. Hasil bahaginya adalah 6.
Ingatkan hasil bahaginya adalah 6.

Langkah 13: Secara mental, tolakkan hasil darab 6 × 6 = 36 dari 36.

Jawapan: 8556 ÷ 6 = 1426

Latihan: 2) 6132 ÷ 4 = 3) 3285 ÷ 3 =
1) 2688 ÷ 2 = 5) 5173 ÷ 7 =
4) 8495 ÷ 5 =

274 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

9. 3 digit  2 digit (Tanpa Baki)

Contoh 1: 483 ÷ 21 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 483 bermula dari tiang
ketiga di sebelah kiri abakus.

.

Langkah 2: Fikirkan nombor pembahagi sebagai 20 kerana 21 adalah
hampir dengan 20.
Anggarkan 48 ÷ 20  2

Langkah 3: Oleh kerana 48 > 21. Langkau 1 tiang di sebelah kiri
nombor yang dibahagi dan tempatkan 2.

Langkah 4: Tolakkan 2 × 21 dari nombor yang dibahagi.
Turunkan hasil darab 2 × 2 = 04 bermula dari tiang kedua.

Turunkan hasil darab 2 × 1 = 02 bermula dari tiang ketiga.

Langkah 5: Anggarkan hasil bahagi 275
63 ÷ 21 = 3

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 6: Oleh kerana 63 > 21. Langkau 1 tiang di sebelah kiri
nombor yang dibahagi dan tempatkan 3.

Langkah 7: Tolakkan 3 × 21 dari nombor yang dibahagi
Turunkan hasil darab 3 × 2 = 06 bermula dari tiang ketiga.
Turunkan hasil darab 3 × 1 = 03 bermula dari tiang keempat.

Jawapan: 483 ÷ 21 = 23
Semak Jawapan:

483 ÷ 21 =
Nombor yang dibahagi ialah 3 digit
Nombor pembahagi ialah 2 digit
48 > 21
Oleh itu, hasil bahagi ialah 3 – 2 + 1 = 2 digit.

276 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental
10. 3 digit  2 digit (Berbaki)
Contoh 2: 834 ÷ 28 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 834 bermula dari tiang
ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Fikirkan nombor pembahagi sebagai 30 kerana 28 adalah
hampir dengan 30.
Anggarkan 83 ÷ 28  2

Langkah 3: Oleh kerana 83 > 28. Langkau 1 tiang di sebelah kiri
nombor yang dibahagi dan tempatkan 2.

Langkah 4: Tolakkan 2 × 28 dari nombor yang dibahagi.
Turunkan hasil darab 2 × 2 = 04 bermula dari tiang kedua.
Turunkan hasil darab 2 × 8 = 16 bermula dari tiang ketiga.

PEMBAHAGIAN 277

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 5: Oleh kerana 28 > 27. So, kita perlu menganggarkan
274 ÷ 28 = ?
Anggaran hasil bahagi ialah 9.
Langkah 6: Tempatkan anggaran hasil bahagi pada tiang kedua.

Langkah 7: Tolakkan 9 × 28 dari nombor yang dibahagi.
Turunkan hasil darab 9 × 2 = 18 bermula dari tiang ketiga.
Turunkan hasil darab 9 × 8 = 72 bermula dari tiang keempat.

Jawapan: 834 ÷ 28 = 29 baki 22
Semak Jawapan:

834 ÷ 28 =
Nombor yang dibahagi ialah 3 digit
Nombor pembahagi ialah 2 digit
83 > 28
Oleh itu, hasil bahaginya ialah 3 – 2 + 1 = 2 digit.

278 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

3 digit  2 digit (Tanpa Baki)
Contoh 3: 869 ÷ 32 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 869 bermula dari tiang
ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi
86 ÷ 32
Anggarkan nombor pembahagi ialah 30 kerana 32
adalah hampir dengan 30.
 Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah sama
atau kurang dari 8?
 Hasilnya ialah 2.

Langkah 3: Oleh kerana 86 > 32. Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor
yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana
nombor pertama nombor yang dibahagi adalah cukup untuk
dibahagi oleh nombor pembahagi.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
2 × 32 = 64

PEMBAHAGIAN 279

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 5: Turunkan hasil darab dari nombor yang dibahagi.

Langkah 6: Tentukan hasil bahagi
229 ÷ 30
 Apakah nombor apabila didarab dengan 30 adalah sama
atau kurang dari 229?
 Hasilnya ialah 7.

Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi pada tiang pertama di sebelah kiri
nombor yang dibahagi kerana nombor pertama nombor yang
dibahagi adalah lebih kecil dari nombor pertama nombor
pembahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
Turunkan hasil darab 7 × 32 = 224 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan: 869 ÷ 32 = 27 baki 5 PEMBAHAGIAN
280

Abakus Dan Aritmetik Mental

Semak Jawapan:

869 ÷ 32 =
Nombor yang dibahagi ialah 3 digit
Nombor pembahagi ialah 2 digit
86 > 32
Oleh itu, hasil bahagi ialah 3 – 2 + 1 = 2 digit.

Latihan: 2) 683 ÷ 31 = 3) 800 ÷ 42 =
1) 405 ÷ 15 = 5) 178 ÷ 21 =
4) 580 ÷ 38 =

PEMBAHAGIAN 281

Abakus Dan Aritmetik Mental
11. Bahagi Dengan ‘Sifar’ Pada Tengah Nombor Yang Dibahagi
Contoh 1: 8004 ÷ 4 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 8004 bermula dari tiang
ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi
8÷4
 Apakah nombor apabila didarab dengan 4 hasilnya
adalah sama atau kurang dari 8?
 Hasilnya ialah 2.

Langkah 3: Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi 2 kerana 8 adalah cukup untuk
dibahagi oleh 4.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
2 × 4 = 08

Langkah 5: Turunkan hasil darab 08 dari nombor yang dibahagi.

282 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 6: Tentukan hasil bahagi.

4÷4
 Apakah nombor apabila didarab dengan 4 hasilnya

adalah sama atau kurang dari 4?
 Hasilnya ialah 1.

Langkah 7: Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi 1 kerana 4 adalah cukup untuk
dibahagi oleh 4.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
1 × 4 = 04

Langkah 9: Turunkan hasil darab 04 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 8004 ÷ 4 = 2001

Semak Jawapan:

8004 ÷ 4 =
Nombor yang dibahagi ialah 4 digit
Nombor pembahagi ialah 1 digit
Digit pertama nombor yang dibahagi (8 ) > nombor pembahagi (4)
Oleh itu, hasil bahagi ialah 4 – 1 + 1 = 4 digit.

PEMBAHAGIAN 283

Abakus Dan Aritmetik Mental
Contoh 2: 6028 ÷ 4 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 6028 bermula dari tiang
ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi
6÷4
 Apakah nombor apabila didarab dengan 4 hasilnya
adalah sama atau kurang dari 6?
 Hasilnya ialah 1.

Langkah 3: Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi 1 kerana 6 adalah cukup untuk
dibahagi oleh 4.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
1 × 4 = 04

Langkah 5: Turunkan hasil darab 04 dari nombor yang dibahagi.

284 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 6: Tentukan hasil bahagi
20 ÷ 4
 Apakah nombor apabila didarab dengan 4 hasilnya
adalah sama atau kurang dari 20?
 Hasilnya ialah 5.

Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi 5 di tiang kedua kerana kita
menggunakan dua digit dari nombor yang dibahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
5 × 4 = 20

Langkah 9: Turunkan hasil darab 20 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: Tentukan hasil bahagi
28 ÷ 4

 Apakah nombor apabila didarab dengan 4 hasilnya
adalah sama atau kurang dari 28?

 Hasilnya ialah 7.

PEMBAHAGIAN 285

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 11: Tempatkan hasil bahagi di sebelah kiri nombor yang
dibahagi. (Jangan langkau sebarang tiang kerana dua digit
nombor yang dibahagi digunakan)

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
7 × 4 = 28

Langkah 13: Turunkan hasil darab 20 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 6028 ÷ 4 = 1507
Semak Jawapan:

6028 ÷ 4 =
Nombor yang dibahagi ialah 4 digit
Nombor pembahagi ialah 1 digit
Digit pertama nombor yang dibahagi (6) > nombor pembahagi (4)
Oleh itu, hasil bahagi ialah 4 – 1 + 1 = 4 digit.

286 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 3: 6000 ÷ 30 =
Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 6000 bermula dari tiang
ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi
6000 ÷ 30
 Apakah nombor apabila didarab dengan 3 hasilnya
adalah sama atau kurang dari 6?
 Hasilnya ialah 2.

Langkah 3: Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi untuk
menempatkan hasil bahagi 2 kerana nombor yang dibahagi
adalah cukup untuk dibahagi oleh nombor pembahagi

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
2 × 3 = 06

Langkah 5: Turunkan hasil darab 06 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 6000 ÷ 30 = 200 287

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental
Semak Jawapan:
6000 ÷ 30 =
Nombor yang dibahagi ialah 4 digit
Nombor pembahagi ialah 2 digit
Digit pertama nombor yang dibahagi adalah lebih besar dari
nombor pertama nombor pembahagi.
Oleh itu, hasil bahagi ialah 4 – 2 + 1 = 3 digit.

288 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

12. Bahagi Nombor Perpuluhan
Membahagi nombor perpuluhan, abaikan titik perpuluhan dan anggaplah
nombor yang dibahagi dan nombor pembahagi sebagai nombor bulat. Di akhir
operasi, bilangan digit hasil bahagi boleh ditentukan dengan kaedah berikut:
 Jika digit pertama nombor yang dibahagi adalah sama atau lebih besar

dari digit pertama nombor pembahagi, maka bilangan digit hasil bahagi

ialah m – n + 1.

 Jika digit pertama nombor yang dibahagi adalah lebih kecil dari digit
pertama nombor pembahagi, maka bilangan digit hasil bahagi ialah

m – n.

Contoh 1: 35.6 ÷ 0.5 =
Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi bermula dari tiang ketiga
dari kiri

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi
35 ÷ 5

 Apakah nombor apabila didarab dengan 5 adalah sama
atau kurang dari 35?

 Hasilnya ialah 7.

PEMBAHAGIAN 289

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 3: Tempatkan hasil bahagi 7 di sebelah kiri nombor yang
dibahagi

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi
7 × 5 = 35

Langkah 5: Turunkan hasil darab 35 dari nombor yang dibahagi

Langkah 6: Tentukan hasil bahagi
6÷5=
 Apakah nombor apabila didarab dengan 5 adalah sama
atau kurang dari ?
 Hasilnya ialah 1.

Langkah 7: Langkau 1 tiang ke kiri nombor yang dibahagi dan
tempatkan hasil bahagi 1.

290 PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
1 × 5 = 05

Langkah 9: Turunkan hasil darab 05 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: Tentukan hasil bahagi.
10 ÷ 5 =
 Apakah nombor apabila didarab dengan 5 adalah sama
atau kurang dari 10?
 Hasilnya ialah 2.

Langkah 11: Tempatkan hasil bahagi 2 di sebelah kiri nombor yang
dibahagi.

Langkah 12: Darab hasil bahagi dengan nombor pembahagi.
2 × 5 = 10

Langkah 13: Turunkan hasil darab 10 dari nombor yang dibahagi.

PEMBAHAGIAN 291

Abakus Dan Aritmetik Mental
Langkah 14: Kita dapat 712.

Tentukan bilangan digit pada jawapan:
Bilangan digit pada nombor yang dibahagi ialah 2.
Bilangan digit nombor pembahagi ialah 0
Digit pertama nombor yang dibahagi ‘3’ adalah kurang
dari digit pertama pada nombor pembahagi ‘5’
Oleh itu, m – n = 2 – 0 = 2 digit
Jadi, 35.6 ÷ 0.5 = 71.2
Jawapan: 35.6 ÷ 0.5 = 71.2

292 PEMBAHAGIAN