สื่อวิชาการปลูกฟักทองเพื่อการค้า ปรับปรุงครั้งที่ 1(2)2

หนังสอื เรียน รายวชิ าเลอื ก

รายวิชาการปลกู ฟักทองเพอื่ การค้าและแปรรูป
รหสั วิชา อช03354

ระดบั มัธยมศึกษาตอนปลาย

หลกั สตู รการศกึ ษานอกระบบระดับการศกึ ษาขน้ั พน้ื ฐาน พทุ ธศักราช 2551

ศนู ย์การศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั อำเภอแมจ่ รมิ
สำนักงานการศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั จงั หวัดน่าน

-2-

คำอธบิ ายรายวชิ า การปลูกฟักทองเพ่ือการคา้ และแปรรปู รหสั อช 03354
สาระการประกอบอาชพี

ระดับประถมศกึ ษา, ระดบั มัธยมศึกษาตอนตน้ ,ระดับมธั ยมศกึ ษาตอนปลาย
จำนวน 3 หน่วยกิต (120 ชั่วโมง)

มาตรฐานการเรียนรู้

มาตรฐานท่ี 3.2 มีความรคู้ วามเข้าใจ ทักษะในอาชีพทตี่ ดั สนิ ใจเลอื ก
ผลการเรียนรู้ทีค่ าดหวัง

1. ผ้เู รยี นสามารถบอกขัน้ ตอนการปลูกฟกั ทองได้
2. ผู้เรียนสามารถบอกข้ันตอนการแปรรปู ฟกั ทองได้
3. ผูเ้ รยี นสามารถปลูกฟกั ทองได้
4. ผเู้ รียนสามารถแปรรปู ฟักทองได้
5. ผเู้ รียนสามารถนำความรทู้ ไี่ ด้ไปประยกุ ตใ์ ช้ในชีวิตประจำวันได้
6. ผเู้ รียนสามารถใช้เทคโนโลยีดจิ ทิ ัลสำหรับชุมชนเพอ่ื การใชง้ านในการคา้ ขาย (e-Commerce) ได้

ศึกษาและฝกึ ทกั ษะเกีย่ วกับเรอื่ งตอ่ ไปนี้
ความหมาย ชนิดพันธุ์ ประโยชน์และสรรพคุณ ขั้นตอนการปลกู การตลาดและการทำบัญชีรายรับ

– รายจ่าย ความรูค้ วามสามารถของตนเองตอ่ การปลกู ฟักทองและการแปรรูปฟกั ทอง โดยวเิ คราะหค์ วามพร้อม
ของตนเอง ความตอ้ งการของตลาด เทคนคิ ความรแู้ ละทักษะในอาชีพ
การจดั ประสบการณ์การเรียนรู้

จดั ให้ผู้เรียนศึกษาค้นคว้าเอกสารที่เกี่ยวข้อง จากส่ืออินเตอร์เน็ต จากแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น
อภิปรายแลกเปล่ียนเรียนรู้ ระหว่างผู้เรียน ภูมิปัญญา ทดลองฝึกปฏิบัติ และนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ตลอดจนมีการประเมนิ ตนเอง ทำแผนปฏบิ ตั ิงานโครงงาน
การวดั ประเมนิ ผล

๑. ประเมินจากสภาพจริง ผลงานปฏิบัติ สังเกตความสนใจ ความร่วมมือในกระบวนการเรียนรู้
ความรับผิดชอบในการปฏบิ ัติงาน

๒. การทดสอบภาคปฏิบัติ โดยให้ผู้เขา้ รับการอบรมทดสอบการถ่ายภาพดิจิทัล รวมทั้งบอกพื้นฐานที่
จำเป็นสำหรับรา้ นค้าออนไลน์ และการโพสต์ขอ้ ความเพ่อื การค้า

-3-

รายละเอียดคำอธบิ ายรายวชิ า การปลกู ฟักทองเพอ่ื การคา้ และแปรรปู รหสั อช 03354
สาระการประกอบอาชีพ

ระดับประถมศึกษา, ระดับมัธยมศกึ ษาตอนตน้ ,ระดับมธั ยมศกึ ษาตอนปลาย
จำนวน 3 หน่วยกิต (120 ช่ัวโมง)

มาตรฐานการเรียนรู้
มาตรฐานท่ี 3.2 มีความร้คู วามเข้าใจ ทกั ษะในอาชีพท่ีตดั สนิ ใจเลอื ก

ท่ี หวั เร่ือง ตัวชว้ี ัด เนอื้ หา จำนวน
(ชั่วโมง)

1 การปลูก 1. อธบิ ายความหมาย ลกั ษณะ 1. ความหมาย ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ 24
30
ฟกั ทองเพื่อ ทางพฤกษศาสตร์ ชนดิ พนั ธ์ุ ชนดิ พันธ์ุ ประโยชน์และสรรพคุณ ของ 40
การคา้ ประโยชน์และสรรพคุณของ ฟกั ทอง
ฟกั ทองได้
- ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของฟักทอง

- ชนิดพันธุ์ของฟกั ทอง

- ประโยชนแ์ ละสรรพคุณ

2 ขนั้ ตอนการ 1. อธบิ ายขนั้ ตอนการปลกู 2. ข้ันตอนการปลกู ฟักทอง

ปลูกฟกั ทอง ฟกั ทองได้ - การคัดเลือกพนั ธุ์
- การเตรียมวัสดุ/อุปกรณ์

- โรคและศัตรูพชื

- การเตรียมดิน

- การปลูก

- การใสป่ ยุ๋

- การเกบ็ เกยี่ ว

3 การแปรรปู 1. อธบิ ายความหมายของการ 3. การแปรรูปฟักทอง

ฟักทอง แปรรปู และการถนอมอาหารได้ - ความหมายของการแปรรปู และ

2. อธบิ ายขั้นตอนของการแปรรูป การถนอมอาหาร
- การทำข้าวเกรียบฟักทอง
ฟักทองได้ - การทำฟกั ทองทอดกรอบ

- การทำฟักทองกวน

- การทำฟักทองเชือ่ ม

- การทำฟกั ทองแช่อมิ่

-4-

ท่ี หัวเร่ือง ตัวช้ีวัด เนอื้ หา จำนวน
(ชว่ั โมง)

4 การบรรจุ 1. อธิบายความหมาย ประเภท 4. บรรจภุ ัณฑ์ 7
5
ภัณฑ์ ประโยชนข์ องบรรจภุ ณั ฑ์ได้ - ความหมายของบรรจภุ ัณฑ์
- ประเภทของบรรจุภัณฑ์
- ประโยชนข์ องบรรจภุ ณั ฑ์

5 การตลาดและ 1. อธิบายถึงการตลาดและการ 3. การตลาด และการทำบัญชี

การทำบัญชี ทำบัญชีรายรับ – รายจา่ ย ได้ รายรับ-รายจ่าย
รายรับ - - การตลาด
รายจ่าย - การทำบญั ชีรายรับ-รายจ่าย

6 เทคโนโลยี 1. อธบิ ายถงึ เทคโนโลยีดจิ ิทัล 3. เทคโนโลยีดจิ ทิ ัลสำหรบั ชุมชนเพื่อ 14

ดิจิทัลสำหรับ สำหรบั ชมุ ชนเพื่อการใชง้ านใน การใช้งานในการคา้ ขาย (e-
ชมุ ชนเพอื่ การ การคา้ ขาย (e-Commerce) ได้ Commerce)
ใช้งานในการ
คา้ ขาย (e- - การถ่ายภาพดิจทิ ัล
Commerce) - พ้ืนฐานทจ่ี ำเป็นสำหรบั รา้ นค้า
ออนไลน์

-5-

โครงสร้างหลักสูตร
หลกั สตู รรายวิชา การปลกู ฟักทองเพ่ือการคา้ และแปรรูป

สาระการประกอบอาชีพ
ระดบั ประถมศกึ ษา, ระดบั มัธยมศึกษาตอนต้น,ระดบั มัธยมศกึ ษาตอนปลาย

จำนวน 3 หน่วยกิต (120 ช่วั โมง)

ความเป็นมา

สภาพสังคมในโลกปจั จบุ ัน เปน็ ยคุ โลกาภิวัฒนม์ ีวฒั นธรรมจากตา่ งชาติเข้ามาในประเทศไทย ทำให้วิถี
การดำเนินชีวิตประจำวันของคนไทยเปลี่ยนไป เกิดค่านิยมในด้านวัตถุส่ิงของมากเกินความจำเป็น และขาด
ความตระหนกั ถึงความจำเปน็ ด้านพื้นฐาน จนลืมวัฒนธรรมดง้ั เดิมของบรรพบุรษุ ทีส่ ว่ นใหญ่ทำการเกษตร เป็น
ครอบครัวเกษตรกรรม อันสะท้อนใหเ้ ห็นวัฒนธรรมอันดีงามของคนไทย ในการช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกัน
ในการทำงาน ดำเนินชีวิตแบบพอเพียง ซ่ึงแตกต่างจากยุคสมัยน้ีที่มีอาชีพต่าง ๆ เกิดข้ึนมากมาย มีการ
อพยพย้ายถิ่นฐานไปทำงานต่างถ่ินมากขึ้น เพราะค่าครองชีพสูงข้ึน แต่รายได้เท่าเดิม ดังนั้นศูนย์การศึกษา
นอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอแม่จริม จึงได้จัดทำหลักสูตรการปลูกฟักทองเพื่อการค้าและการ
แปรรูปข้ึน เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจ มีทักษะเก่ียวกับการปลูกฟักทองเพื่อการค้าและการแปรรูป
เพื่อให้ผู้เรยี นมีช่องทางในการตัดสินใจเลอื กประกอบอาชีพที่เหมาะสมกับศักยภาพของตนเอง และเพ่อื ช่วยเพิ่ม
รายได้ใหก้ ับผูเ้ รยี น ตลอดจนผ้เู รียนได้นำความรู้ไปพฒั นาอาชีพและความเป็นอยขู่ องตนเองได้

หลกั การ

หลกั สตู รการศึกษานอกระบบ ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พทุ ธศักราช 2551 สาระการประกอบ
อาชพี มหี ลักการดังนี้

1. มคี วามยืดหยนุ่ ทงั้ เน้ือหา ระยะเวลาเรยี นและการจัดการเรยี นรู้ โดยเนน้ การบูรณาการเน้อื หาให้
สอดคลอ้ งกับวิถชี ีวติ ความแตกต่างของบุคคลและสามารถเลือกเรียนได้

2. สง่ เสรมิ ให้ผู้เรยี นได้มกี ารพัฒนาและเรียนรไู้ ด้ด้วยตนเอง อย่างตอ่ เนือ่ ง
จดุ ประสงค์ของรายวิชา

1. เพ่อื ให้ผู้เรยี นมีความรู้ความเข้าใจเกย่ี วกับขัน้ ตอนการปลูกฟักทอง
2. เพอ่ื ใหผ้ เู้ รียนมคี วามรคู้ วามเข้าใจในการแปรรูปฟกั ทอง
3. เพอ่ื ให้ผู้เรยี นมีช่องทางการตดั สนิ ใจเลือกประกอบอาชพี
4. เพอ่ื ให้ผ้เู รยี นสามารถนำความรูท้ ไี่ ดม้ าปรับใช้ในชวี ติ ประจำวัน
5. เพ่อื ให้ผู้เรียนนำความรู้ที่ได้มาบรู ณาการเข้ากับการเรียนการสอนในสาระอน่ื ๆ

-6-

ระยะเวลาเรียนและจำนวนหน่วยกติ

ใชเ้ วลาเรียน 120 ช่วั โมง จำนวน 3 หนว่ ยกิต

โครงสร้างหลกั สูตร

แบ่งเนื้อหาออกเปน็ 5 ตอน จำนวน 120 ช่ัวโมง

ตอนท่ี 1 ความหมาย ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ชนิดพันธุ์ของฟักทอง ประโยชน์ของฟกั ทอง จำนวน 24 ชั่วโมง

ตอนที่ 2 ข้ันตอนการปลูกฟักทอง จำนวน 30 ช่วั โมง

ตอนท่ี 3 การแปรรปู ฟักทอง จำนวน 40 ช่วั โมง

ตอนที่ 4 การบรรจุภัณฑ์ จำนวน 7 ช่วั โมง

ตอนท่ี 5 การตลาดและการทำบญั ชีรายรบั – รายจา่ ย จำนวน 5 ชั่วโมง

ตอนที่ 6 เทคโนโลยีดจิ ิทัลสำหรบั ชมุ ชนเพอื่ การใช้งานในการคา้ ขาย (e-Commerce)จำนวน 14 ชวั่ โมง

รายละเอียดเนอ้ื หา

ตอนท่ี 1 ความหมาย ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ชนดิ พันธ์ุ และประโยชน์ของฟักทอง
1.1 ความหมาย และลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ของฟักทอง
1.2 ชนิดพันธข์ุ องฟักทอง
1.3 ประโยชน์ของฟกั ทอง

ตอนท่ี 2 ขั้นตอนการปลกู ฟกั ทอง
2.1 การคดั เลือกพนั ธ์ุ
2.2 การเตรียมวสั ด/ุ อปุ กรณ์
2.3 โรคและศัตรพู ชื
2.4 การเตรยี มดนิ
2.5 การปลูก
2.6 การใสป่ ุ๋ย
2.7 การเก็บเกย่ี ว

ตอนท่ี 3 การแปรรปู ฟกั ทอง
3.1 ความหมายของการแปรรปู และการถนอมอาหาร
3.2 การทำข้าวเกรยี บฟักทอง
3.3 การทำฟกั ทองทอดกรอบ
3.4 การทำฟักทองกวน
3.5 การทำฟกั ทองเช่ือม
3.6 การทำฟักทองแช่อิ่ม

-7-

ตอนท่ี 4 การบรรจภุ ัณฑ์
4.1 ความหมายของบรรจุภณั ฑ์
4.2 ประเภทของบรรจภุ ัณฑ์
4.3 ประโยชนข์ องบรรจุภัณฑ์

ตอนที่ 5 การตลาดและการทำบัญชีรายรับ – รายจ่าย
5.1 ความหมายของการตลาด
5.2 การทำบัญชรี ายรับ–รายจ่าย

ตอนที่ 6 เทคโนโลยีดิจทิ ัลสำหรบั ชุมชนเพอื่ การใช้งานในการค้าขาย (e-Commerce)
6.1 การถา่ ยภาพดิจทิ ลั
6.2 พ้นื ฐานทจ่ี ำเปน็ สำหรบั รา้ นค้าออนไลน์

กระบวนการเรียนรู้

1. ศึกษา เรยี นรู้ดว้ ยตนเองโดยศกึ ษาจากเอกสารและสือ่ อเิ ลคทรอนกิ สต์ ามเนอ้ื หาในหลักสูตร
2. สนทนาแลกเปล่ียนเรียนรู้ร่วมกันระหวา่ งผเู้ รยี นและครูโดยมีประเดน็ ตามเนอ้ื หาในหลักสูตร
3. มอบหมายภารกิจตามใบงาน
4. ฝึกปฏิบัตกิ ารปลูกฟักทองและการแปรรูปฟักทอง
5. สรุปบทเรยี นจากใบงานและการฝึกปฏิบัติ

ส่อื การเรียนรู้

1. สื่อบุคคล (เกษตรกรผู้ปลกู ฟกั ทองทปี่ ระสบผลสำเร็จ)
2. สอ่ื อเิ ล็กทรอนกิ ส์
3. ส่ือเอกสาร
4. ใบความรู้
5. ใบงาน

แหลง่ เรียนรู้

1. สำนักงานเกษตรอำเภอแม่จริม
2. หอ้ งสมดุ ประชาชนอำเภอแมจ่ รมิ
3. ศูนย์ ICT กศน.เฉลมิ พระเกียรติวดั ห้วยซอ้ ตำบลหมอเมือง
4. แปลงเกษตรผ้ปู ลูกฟกั ทองที่ประสบผลสำเรจ็

การวัดและประเมินผล

1. ทดสอบภาคทฤษฎแี ละปฏบิ ัติ
2. ผลงานตามทีไ่ ด้รับมอบหมาย
3. สงั เกตพฤตกิ รรมการเรยี นรูแ้ ละการมีส่วนร่วม
4. บนั ทึกผลการเรยี นร้/ู ฝึกปฏบิ ตั ิ

การวเิ คราะห
รายวชิ า การปลูกฟักทองเพอ่ื การคา้ และแปรรูป

สาระ การประกอบอาชีพ ระดบั ประถมศึกษา

ท่ี ตัวชว้ี ัด เน้อื หา

1 การปลกู ฟักทองเพอื่ การคา้ 1. ความหมาย ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ชนิดพันธุ์ ป

อธิบายความหมาย ลักษณะทาง สรรพคณุ ของฟักทอง
พฤกษศาสตร์ ชนดิ พันธุ์ ประโยชน์และ - ความหมาย ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ของฟกั ทอ
สรรพคุณของฟักทองได้ - ชนิดพันธ์ุของฟกั ทอง
- ประโยชน์และสรรพคณุ

2. ขนั้ ตอนการปลกู ฟักทอง 2. ขนั้ ตอนการปลกู ฟกั ทอง

อธบิ ายถึงขั้นตอนการปลูกฟกั ทองได้ - การคัดเลอื กพนั ธุ์

- การเตรยี มวสั ดุ/อปุ กรณ์

- โรคและศตั รพู ชื

- การเตรียมดนิ

- การปลกู

- การใสป่ ุ๋ย

- การเกบ็ เกย่ี ว

หห์ ลักสูตรรายวิชา
รหสั อช 03354 จำนวน 3 หนว่ ยกติ 120 ช่ัวโมง

ษา / มธั ยมศกึ ษาตอนตน้ / มัธยมศกึ ษาตอนปลาย

ระดบั ความยากง่าย จำนวน วธิ กี ารเรียน
(ชม.)
ยาก ปาน งา่ ย พบ ตน ทาง อัธยาศัย อนื่ ๆ
กลาง กลุ่ม เอง ไกล

ประโยชน์ และ

อง ✓ 4 ✓

✓ 10 ✓

✓ 10 ✓

✓ 6 ✓
4
✓ 4 ✓
✓ 4 ✓
✓ 4 ✓
✓ 4 ✓
✓ 4 ✓
✓ ✓
✓ ✓

ท่ี ตัวชว้ี ัด เนื้อหา

3. การแปรรปู ฟักทอง 3. การแปรรูปฟักทอง

- อธิบายความหมายของการแปรรูป - ความหมายของการแปรรูปและการถนอมอ

และการถนอมอาหารได้ - การทำข้าวเกรยี บฟกั ทอง

- อธิบายถึงข้ัน ตอน การแป รรูป - การทำฟักทองทอดกรอบ

ฟกั ทองได้ - การทำฟักทองกวน

- การทำฟกั ทองเชื่อม

- การทำฟกั ทองแช่อม่ิ

4. บรรจภุ ณั ฑ์ 4. บรรจภุ ัณฑ์

- ความหมายของบรรจุภัณฑ์

- ประเภทของบรรจภุ ณั ฑ์

- ประโยชน์ของบรรจภุ ณั ฑ์

5. การตลาดและการทำบัญชีรายรบั – 5. การตลาดและการทำบัญชรี ายรบั – รายจ่าย

รายจา่ ย - การตลาด

อธิบายถึงการตลาดและการทำบัญชี - การทำบัญชรี ายรบั – รายจ่าย

รายรับ – รายจ่าย

6 เทคโนโลยดี ิจทิ ัลสำหรบั ชุมชนเพื่อ 6. เทคโนโลยีดิจิทัลสำหรับชุมชนเพ่ือการใช้งา

การใชง้ านในการค้าขาย (e- (e-Commerce)

Commerce) - การถา่ ยภาพดิจิทัล

- พ้นื ฐานท่ีจำเป็นสำหรบั ร้านค้าออนไลน์

-9-

ระดบั ความยากง่าย จำนวน วิธกี ารเรยี น
(ชม.)
ยาก ปาน งา่ ย พบ ตน ทาง อัธยาศยั อ่นื ๆ
กลาง กลุม่ เอง ไกล

อาหาร ✓ 6 ✓

✓ 10 ✓
✓6 ✓
✓ ✓
✓ 6 ✓
✓ 6 ✓
✓
✓6

✓1 ✓

✓4 ✓
✓2 ✓

ย

✓ 2✓

✓3 ✓

านในการค้าขาย

✓ 4✓
✓ 10 ✓

-

แผนการจัดการเรยี นรโู้ ดยใช้ ONIE MODEL รายวิชา
สาระ การประกอบอาชพี ระดับ ประถมศึกษา
หลกั สูตรการศึกษานอกระบบ ระดับ

มาตรฐานการเรยี นรู้ 3.2 มีความรู้ความเขา้ ใจ ทักษะในอาชพี ทตี่ ดั สินเลอื ก

หัวเรื่อง ตัวชี้วัด เน้อื หา ร
กา
1.การปลูกฟักทอง อธบิ ายความหมาย 1. ความหมายชนดิ พันธ์ุ ประโยชน์ พ
(4
เพอ่ื การค้า ชนิดพันธ์ุ ประโยชน์ และสรรพคณุ ของฟกั ทอง ต
(2
และสรรพคุณของ - ความหมายของฟักทอง
พ
ฟกั ทองได้ - ชนิดพันธ์ุของฟกั ทอง (6
ต
- ประโยชนแ์ ละสรรพคุณ (2

2. ข้ันตอนการ อธิบายถึงขั้นตอนการ 2. ข้นั ตอนการปลูกฟักทอง

ปลูกฟักทอง ปลูกฟกั ทองได้ - การคัดเลอื กพันธ์ุ

- การเตรยี มวสั ดุ/อปุ กรณ์

- โรคและศัตรูพืช

- การเตรียมดนิ

- การปลกู

- การใสป่ ยุ๋

- การเก็บเก่ียว

- 10 -

า การปลูกฟกั ทองเพอื่ การคา้ และแปรรูป รหสั อช 03354
า / มัธยมศกึ ษาตอนตน้ / มัธยมศกึ ษาตอนปลาย
บการศึกษาขน้ั พน้ื ฐาน พทุ ธศกั ราช 2551

รปู แบบ การจดั การแผนการเรียนรู้ สื่อ/แหลง่ เรียนรู้ วัด/
ารเรยี น ประเมนิ ผล
พบกลมุ่ ข้นั ที่ 1 กำหนดสภาพปญั หา ความตอ้ งการใน ใบความรู้ -ตรวจใบงาน
4 ชม.) การเรยี นรู้ (O:Orientation) ใบงาน -สรุปรายงาน
ตนเอง 1.1 ครูและผเู้ รียนร่วมกันอภิปรายเกย่ี วกบั ปญั หา หอ้ งสมดุ -สัมภาษณ์
20 ชม.) ฯลฯ -แบบทดสอบ
ดา้ นเกษตรกรรม
พบกลมุ่ ในปจั จบุ นั และการปลกู พชื ที่เป็นความตอ้ งการของ ใบความรู้ -ตรวจใบงาน
6 ชม.) ตลาด ใบงาน -รุปรายงาน
ตนเอง หอ้ งสมุด -สัมภาษณ์
24 ชม.) 1.2 ครูและผู้เรียนทำความเข้าใจเกี่ยวกับช่องทาง ฯลฯ -สังเกต
และการตัดสินใจเลือกประกอบอาชีพที่เหมาะสม -แบบทดสอบ
ในท้องถนิ่ คอื การปลูกฟักทอง

-

หวั เรอื่ ง ตัวชว้ี ัด เนอ้ื หา ร
3.การแปรรปู กา
ฟักทอง - อธิบายความหมายของ 3. การแปรรูปฟกั ทอง พ
(
4. บรรจภุ ัณฑ์ การแปรรปู และการ - ความหมายของการแปรรปู ต
(3
ถนอมอาหารได้ และการถนอมอาหาร
พ
- อธิบายขั้นตอนการ - การทำข้าวเกรยี บฟกั ทอง (
ต
แปรรูปฟกั ทองได้ - การทำฟักทองทอดกรอบ (3

- การทำฟักทองกวน

- การทำฟกั ทองเช่อื ม

- การทำฟักทองแชอ่ ม่ิ

- อธิบายความหมาย 4. บรรจุภัณฑ์

ประเภท ประโยชนข์ อง - ความหมายของบรรจุภณั ฑ์

บรรจภุ ณั ฑ์ได้ - ประเภทของบรรจุภณั ฑ์

- ประโยชนข์ องบรรจุภณั ฑ์

5. การตลาดและ - อธบิ ายความหมายของ 5. การตลาดและการทำบัญ ชี พ
การทำบญั ชี (
รายรบั – รายจา่ ย การตลาดได้ รายรบั – รายจ่าย ต
(3
- อธิบายการทำบัญ ชี - การตลาด

รายรับ – รายจา่ ยได้ - การทำบญั ชรี ายรบั – รายจ่าย

- 11 -

รปู แบบ การจัดการแผนการเรียนรู้ ส่ือ/แหลง่ เรียนรู้ วัด/
ารเรียน ประเมนิ ผล
พบกลมุ่ ขั้นท่ี 2 ขั้นแสวงหาข้อมูลและการจดั การเรียนรู้ ใบความรู้
(6 ชม.) ( N:New way of learning) ใบงาน -ตรวจใบงาน
ตนเอง 2.1 ผเู้ รยี นศึกษาค้นควา้ เกย่ี วกับความหมายชนิด ห้องสมุด -สรปุ รายงาน
34 ชม.) พนั ธุ์ ประโยชนแ์ ละสรรพคณุ ของฟกั ทอง ฯลฯ -สมั ภาษณ์
ข้ันตอนการปลกู ฟกั ทอง การจดั การดา้ นตลาดการ -แบบทดสอบ
พบกลมุ่ จำหนา่ ย และเทคโนโลยดี ิจิทลั สำหรับชุมชนเพื่อ
(4 ชม.) การใช้งานในการค้าขาย (e-Commerce)
ตนเอง
3 ชม.) 2.2 ครแู ละผู้เรยี นแลกเปลีย่ นเรยี นรู้ โดยใช้การ
สัมภาษณ์ผู้มีประสบการณก์ ารปลูกฟักทอง เพอ่ื
หาขอ้ สรปุ เก่ียวกบั การปลูกฟักทอง และสรุปเปน็
รายงานเสนอในการพบกลุ่ม

พบกลุม่ 2.3 แบง่ กลุม่ ผ้เู รยี นออกเปน็ กลมุ่ ไมเ่ กิน 5 คน ในการ ใบความรู้ -ตรวจใบงาน
-สรุปรายงาน
(2 ชม.) ทำรายงานเร่ือง การปลกู ฟักทองในชุมชน สรปุ เป็น ใบงาน -สมั ภาษณ์
-แบบทดสอบ
ตนเอง รายงานและนำเสนอในการพบกลุ่ม หอ้ งสมดุ
3 ชม.) สื่อบคุ คล

ฯลฯ

-

หัวเร่อื ง ตัวช้ีวัด เนื้อหา ร
กา

6. เทคโนโลยีดิจทิ ัล - อธิบายถึงเทคโนโลยี 6. เทคโนโลยีดิจิทัลสำหรับชุมชน พ
(1
สำหรับชมุ ชนเพอื่ ดจิ ิทัลสำหรับชมุ ชนเพ่ือ เพ่ือการใช้งานในการค้าขาย (e-

การใชง้ านในการ การใชง้ านในการค้าขาย Commerce)

ค้าขาย (e- (e-Commerce) ได้ - การถ่ายภาพดิจทิ ลั
- พ้นื ฐานที่จำเปน็ สำหรบั รา้ นคา้
Commerce) ออนไลน์

- 12 -

รปู แบบ การจดั การแผนการเรยี นรู้ สอ่ื /แหล่งเรียนรู้ วัด/
ารเรียน
ขัน้ ท่ี 3 ขน้ั ปฏิบัติและนำไปประยกุ ต์ใช้ ประเมนิ ผล
( I: Implementation)
3.1 ผเู้ รียนสรปุ จัดทำรายงาน และรวบรวมไวใ้ น ใบความรู้ -ตรวจใบงาน
แฟ้มสะสมงาน
3.2 ครูแนะนำให้ผเู้ รยี นแกไ้ ขข้อบกพร่อง ใบงาน -สรุปรายงาน
ห้องสมุด -สัมภาษณ์
ฯลฯ -แบบทดสอบ

ขนั้ ที่ 4 การประเมินผลการเรียนรู้
( E:Evaluation)
4.1 ผูเ้ รียนนำแฟม้ สะสมงานมาสรุปเปน็ องคค์ วามรู้
ไวเ้ ป็นข้อมูลสารสนเทศ
4.2 ครูและผเู้ รยี นรว่ มกนั สรา้ งเกณฑก์ าร
ประเมนิ คณุ ภาพการเรยี น
4.3 ครูตัดสินผลการเรยี นร้ตู ามเกณฑ์
ทีก่ ำหนด

พบกลมุ่ ใบความรู้ -ทดสอบภาคปฏบิ ตั ิ
14 ชม.) ใบงาน
ห้องสมดุ -แบบทดสอบ
ฯลฯ
-ตรวจใบงาน
-สมั ภาษณ์
-สังเกต

-

- 13 -

- 14 -

ใบความรู้ที่ 1
เร่ือง ความหมาย ชนิดพนั ธุ์ของฟักทอง ประโยชนแ์ ละสรรพคุณ

****************************************

1. ความหมาย
ฟกั ทองเปน็ พืชผักท่ีมลี ำตน้ ทอดและเลอ้ื ยไปตามพ้ืนดิน เช่นเดียวกับแตงโม มีดอกสเี หลือง ทั้งตวั ผ้แู ละ

ตวั เมียจะแยกกันแต่อยู่ในต้นเดยี วกัน ดังน้ัน จงึ ต้องการช่วยผสมเกสร โดยวิธีธรรมชาติ เช่น ลมพดั หรอื มีแมลง
ผสมเกสร หรือผู้ปลูกช่วยผสมเกสรเพื่อการติดผลเป็นไม้เถาอ่อน มีขนสากมือ มีหนวดสำหรับเกี่ยวพันทอดไป
ตามพื้นดิน จึงต้องการเน้ือท่ีปลูกมากกว่าพืชผักอืน่ ๆ เป็นพืชใบเลีย้ งคู่ ท่มี ีอายุปเี ดียว (ฤดูเดยี ว) เมื่อใหผ้ ลแล้วก็
ตายไปมีหลายพันธ์ุทง้ั แบบตน้ เลื้อยและเปน็ พุ่มเตี้ย พันธ์เุ บามีอายุเกบ็ เก่ยี วประมาณ 50-60 วัน ส่วนพนั ธ์หุ นักมี
อายุตั้งแต่หยอดเมล็ดจนติดผลออ่ น 45-60 วันและให้ผลแก่เม่ือ 120-180 วัน โดยทยอยเก็บผลได้หลายคร้ังจน
หมดผล
2. ชนิดพนั ธุ์ของฟักทอง

มีพันธ์ุพื้นเมืองหลายพันธ์ุ เรียกตามลักษณะของผล เช่น พันธ์ุข้องปลา จะมีลักษณะของผลคล้ายข้อง
ปลา, พันธ์ุผลมะพรา้ ว จะมลี กั ษณะผลคล้ายมะพรา้ ว เปน็ ต้น

พันธุ์ดำ เมื่อแก่เปลือกจะมีสีเขียวเข้มอมดำ เปลือกจะขรขุ ระเป็นปุ่มปม คล้ายผิวคางคก (บางทีก็เรียก
พนั ธ์คุ างคก) ก้นของผลยุบเข้าไปในผล ทำให้ปอกเปลอื กยาก แตเ่ ปน็ พนั ธุ์หนักผลโต

พันธ์ุน้ำตก ผิวจะไม่ค่อยขรุขระนัก ก้นของผลจะนูนออกมา ทำให้ปอกเปลือกง่าย ผลเล็กกว่าพันธุ์ดำ
เลก็ น้อย

พนั ธ์ุฟักทองน้ี จะมีช่ือเรียกแต่ละทอ้ งถ่นิ ไมเ่ หมือนกัน มีขนาดรปู ร่างสเี ปลือก ผล และเน้ือก็แตกต่างกัน
ไป พันธุ์เบาใหผ้ ลเล็ก อายุเกบ็ เกย่ี ว 120-180 วนั โดยทยอยเก็บผลไดเ้ รื่อย ๆ 4-5 ครั้ง ต้นหนงึ่ ๆ จะให้ผลได้
4-5 ผล หรอื มากกวา่ ถึง 7 ผล

3. ประโยชน์ของฟักทอง
ความหลากหลายของประโยชนท์ ่ีได้จากฟักทองอาจพอกลา่ วไดด้ ังน้ี

1. สารเบต้าแคโรทีนในฟกั ทองช่วยปอ้ งกนั โรคผิวหนัง ช่วยป้องกนั มะเรง็ ในกระเพาะปัสสาวะในผสู้ ูงอายุ
และบรรเทาอาการปวดเม่อื ยของข้อเข่าและบ้ันเอว

2. ช่วยบำรุงไต ตบั และสายตา รวมทั้งการปอ้ งการอาการโรคเบาหวาน
3. ฟักทองให้พลังงานต่ำ ไขมันน้อย คาร์โบไฮเดรตในฟักทองช่วยบำบัดแผลในกระเพาะและลำไส้
ส่วนบน คนท่ีเป็นโรคกระเพาะ การกินฟกั ทองน่ึงกจ็ ะช่วยบรรเทาการปวดท้องได้
4. บรรเทาอาการหอบหดื ท่ีเกิดจากโรคหลอดลมอกั เสบเร้ือรงั ในผสู้ งู อายุ
5. เมลด็ ฟักทองชว่ ยรักษาและลดอาการเกดิ โรคนิ่วในกระเพาะปัสสาวะ
6. นำ้ มนั ทีส่ กัดจากเมลด็ มรี สหวานมัน ดื่มกินบำรุงประสาท

- 15 -

4. สรรพคุณของฟักทอง
สว่ นทใ่ี ช้เป็นยา เมล็ด ราก ขั้ว น้ำมันจากเมล็ด เยื่อกลางผล ยาง และผล

รสและสรรพคณุ ในตำรายาไทย
เมลด็ รสมัน ขบั พยาธติ วั ตืด ขบั ปัสสาวะ บำรุงร่างกาย แก้พิษปวดบวม
ราก รสเย็น ต้มนำ้ ดมื่ บำรุงร่างกาย แก้ไอ ถอนพิษของฝิน่ ดบั พษิ สัตวก์ ดั ตอ่ ย
ขวั้ รสเยน็ ฝนกับมะนาวผสมใยฝา้ ยเผาไฟ รับประทานแกพ้ ษิ กงิ้ กือกดั
นำ้ มนั จากเมล็ด รสหวานมนั รบั ประทานบำรุงประสาท
เยอื่ ผลกลาง รสหวานเยน็ พอก แก้ฟกชำ้ แกป้ วดอกั เสบ
ยาง แกพ้ ิษผนื่ คนั เรมิ และงูสวัด
ผล รสหวาน เนอื้ ในของผลฟักทองนัน้ จะมีสารพวก carotenes อยู่ ซ่ึงสารนเ้ี มื่อเข้าไปในร่างกาย
แลว้ จะเปลี่ยนเปน็ วิตามินเอ ไม่วา่ จะอยใู่ นรูปของคาวหรอื ของหวานเป็นอาหารเสรมิ สขุ ภาพได้เป็นอยา่ งดี

วิธกี นิ ท่เี ปน็ ยา
1. ฟักทอง คร่ึง กก น่งึ แลว้ ราดด้วยน้ำผ้ึง กินวนั ละ 2 ครง้ั เชา้ -เย็น ติดต่อกนั 5-7 วัน จะชว่ ยบรรเทา

อาการหอบหืดได้นาน 6 เดอื น ถึง 2 ปี ผทู้ ่มี อี าการนอ้ ยจะเหน็ ผลมากกวา่ ผูท้ ่เี ป็นโรคเร้อื รัง (จะเหน็ ผลเร็ว)
2. ตม้ ฟกั ทอง 250 กรมั กับนำ้ สะอาด ดม่ื กนิ เป็นนำ้ แกง ช่วยรกั ษาเบาหวาน
3. ต้มดอกฟักทองกับตับหมู 120 กรมั กินรักษาโรคตาบอดกลางคืน
4. นำเนื้อในเมล็ดฟักทอง 120 กรัม ค่ัวแล้วบดเป็นผง ผสมน้ำอนุ่ ดื่มคร้ังละ 30 กรัม ช่วยเพ่ิมปริมาณ

น้ำนมในสตรีหลงั คลอด
5. กนิ เนือ้ ในเมล็ดฟักทองดิบปริมาณ 100 กรัม ตดิ ตอ่ กัน 3 วนั จะชว่ ยถา่ ยพยาธิไสเ้ ดือน
6. ค่วั เมลด็ ฟักทอง 150 กรมั ให้สุก กนิ เนื้อในเพ่ือขบั พยาธิตวั ตดื

ขอ้ แนะนำเพ่มิ เตมิ
1. ควรเลือกฟักทองพนั ธุ์ทมี รี สหวานและมีเนือ้ ละเอยี ด จะมสี รรพคณุ ทางยามาก
2. ผู้ทีม่ ีอาการแน่นท้องและจุกเสยี ดทอ้ งไม่ควรกิน
3. เมล็ดฟักทองค่ัว 1 ถ้วยตวงจะมีไขมัน 13 % อาจไม่เหมาะผู้ที่ควบคุมน้ำหนัก อาจจะเพลินในการกิน

จนเสยี การควบคมุ นำ้ หนกั
4. การกินฟักทองมากเกินไป จะทำให้ผวิ เหลืองและแน่นท้อง คนโบราณจะเจียวกระเทียมกับเตา้ เจ้ียวผัด

กบั ฟกั ทอง จะช่วยลดการแนน่ ทอ้ งได้

- 16 -

ใบงานท่ี 1

เร่อื ง ความหมาย ชนดิ พันธ์ุ ประโยชน์และสรรพคุณของฟักทอง

ช่อื – สกุล.................................................รหัส..................................ระดบั ......................

1. ใหผ้ ู้เรียนศึกษาใบความรู้ใหเ้ ข้าใจความหมาย ชนิดพันธุ์ ประโยชน์และสรรพคุณของฟกั ทองแลว้ นำมาจัดทำ
เป็นแผน่ พบั เผยแพร่ และพูดนำเสนอใหเ้ พ่ือนฟงั ในการพบกลมุ่

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
2. ใหผ้ ู้เรยี นอธิบายสรรพคณุ ของฟักทอง ทใ่ี ช้เปน็ ยาพร้อมยกตวั อย่างประกอบ

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

- 17 -

เฉลยใบงานท่ี 1

เรื่อง ความหมาย ชนิดพนั ธุ์ ประโยชนแ์ ละสรรพคุณของฟกั ทอง

1. ใหผ้ ู้เรยี นศึกษาใบความรู้ใหเ้ ขา้ ใจความหมาย ชนดิ พันธ์ุ ประโยชน์และสรรพคุณของฟกั ทองแล้วนำมาจัดทำ
เป็นแผ่นพบั เผยแพร่ และพูดนำเสนอให้เพอื่ นฟงั ในการพบกล่มุ

แนวคำตอบ
ความหมาย
ฟักทองเปน็ พืชผกั ท่ีมีลำต้นทอดและเลื้อยไปตามพน้ื ดิน เช่นเดียวกับแตงโม มีดอกสีเหลอื ง ท้ังตวั ผู้และ
ตวั เมยี จะแยกกันแต่อยูใ่ นตน้ เดียวกนั มีขนสากมือ มีหนวดสำหรบั เกี่ยวพนั ทอดไปตามพื้นดนิ จงึ ต้องการเนอ้ื ท่ี
ปลกู มากกวา่ พชื ผกั อ่ืนๆ เป็นพืชใบเล้ยี งคู่ ท่ีมีอายุปีเดยี ว (ฤดูเดยี ว) เมือ่ ให้ผลแลว้ กต็ ายไปมีหลายพันธท์ุ ้งั แบบ
ต้นเลอ้ื ยและเป็นพุ่มเตี้ย
มพี ันธ์ุพ้ืนเมืองหลายพนั ธุ์ เรยี กตามลกั ษณะของผล เช่น พันธข์ุ อ้ งปลา จะมลี กั ษณะของผลคล้ายขอ้ ง
ปลา, พนั ธุผ์ ลมะพร้าว จะมลี กั ษณะผลคล้ายมะพร้าว เปน็ ต้น
พันธุด์ ำ เมอ่ื แกเ่ ปลอื กจะมสี เี ขยี วเขม้ อมดำ เปลือกจะขรขุ ระเป็นปมุ่ ปม คลา้ ยผิวคางคก (บางทกี เ็ รียก
พนั ธุค์ างคก) ก้นของผลยบุ เขา้ ไปในผล ทำให้ปอกเปลือกยาก แต่เปน็ พันธห์ุ นักผลโต
พนั ธน์ุ ้ำตก ผิวจะไม่ค่อยขรขุ ระนัก ก้นของผลจะนนู ออกมา ทำใหป้ อกเปลือกงา่ ย ผลเล็กกวา่ พนั ธดุ์ ำ
เลก็ นอ้ ย
ประโยชนข์ องฟกั ทอง
1. สารเบต้าแคโรทนี ในฟกั ทองช่วยปอ้ งกันโรคผิวหนัง ช่วยป้องกันมะเร็งในกระเพาะปัสสาวะในผสู้ งู อายุ
และบรรเทาอาการปวดเม่อื ยของขอ้ เข่าและบ้นั เอว
2. ชว่ ยบำรุงไต ตบั และสายตา รวมทั้งการปอ้ งการอาการโรคเบาหวาน
3. ฟักทองให้พลังงานต่ำ ไขมันน้อย คาร์โบไฮเดรตในฟักทองช่วยบำบัดแผลในกระเพาะและลำไส้
สว่ นบน คนที่เป็นโรคกระเพาะ การกินฟกั ทองนง่ึ กจ็ ะชว่ ยบรรเทาการปวดทอ้ งได้
4. บรรเทาอาการหอบหดื ท่เี กิดจากโรคหลอดลมอักเสบเรอ้ื รงั ในผู้สูงอายุ
5. เมล็ดฟกั ทองชว่ ยรักษาและลดอาการเกิดโรคน่ิวในกระเพาะปสั สาวะ
6. น้ำมันทสี่ กัดจากเมลด็ มีรสหวานมนั ด่ืมกนิ บำรุงประสาท
สรรพคุณของฟกั ทอง
ส่วนทีใ่ ช้เปน็ ยา เมล็ด ราก ขว้ั นำ้ มนั จากเมล็ด เยอื่ กลางผล ยาง และผล

- 18 -

2. ให้ผู้เรยี นอธบิ ายสรรพคุณของฟกั ทอง ที่ใชเ้ ป็นยาพร้อมยกตวั อย่างประกอบ
แนวคำตอบ
สรรพคณุ ในตำรายาไทย
เมลด็ สรรพคุณ ขบั พยาธติ วั ตืด ขบั ปัสสาวะ บำรุงร่างกาย แก้พิษปวดบวม
ราก สรรพคุณ ต้มนำ้ ดืม่ บำรงุ ร่างกาย แกไ้ อ ถอนพษิ ของฝน่ิ ดบั พิษสตั วก์ ดั ตอ่ ย
ข้ัว สรรพคุณ ฝนกบั มะนาวผสมใยฝา้ ยเผาไฟ รบั ประทานแกพ้ ษิ กง้ิ กอื กดั
นำ้ มนั จากเมล็ด สรรพคุณ รบั ประทานบำรงุ ประสาท
เยื่อผลกลาง สรรพคณุ พอก แกฟ้ กชำ้ แกป้ วดอกั เสบ
ยาง สรรพคุณ แก้พษิ ผื่นคนั เริมและงสู วัด
ผล สรรพคุณ เน้อื ในของผลฟกั ทองนัน้ จะมสี ารพวก carotenes อยู่ ซึง่ สารน้ีเม่ือเข้าไปในร่างกายแล้วจะ
เปล่ียนเปน็ วิตามินเอ ไมว่ า่ จะอย่ใู นรูปของคาวหรือของหวาน เป็นอาหารเสริมสุขภาพได้เปน็ อย่างดี

*******************************

- 19 -

ใบความรูท้ ่ี 2

ข้นั ตอนการปลกู ฟักทอง
*************************************
ฟักทอง
ช่ืออ่นื น้ำเต้า (ภาคใต้) มะพรา้ ว (ภาคเหนือ) มะน้ำแกว้ (เลย) หมกั อ้ือ (เลย – ปราจนี บุรี)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Cucurbita moschata Decne.
วงศ์ Cucurbitaceae
ชือ่ สามญั Pumpkin
แหลง่ ทีพ่ บ ทวั่ ไปของทกุ ภาค
ประเภทไม้
ฟักทองเป็นพืชล้มลุกท่ีมีเถายาวเลื้อยไปตามพื้นดิน มีหนวดยาวที่ข้อ ใบสีเขียวใบไม้ มีหยัก 5 หยัก
ด้วยกนั ผิวใบถา้ จับดูจะรู้สกึ ว่าสาก ดอกสีเหลืองเป็นรูปกระดง่ิ ผลมีขนาดใหญ่ ลกั ษณะกลมแบน ผิวขรุขระเนื้อ
ในเปน็ สเี หลอื งถงึ เหลืองอมสม้ และเหลืองอมเขียว
การคัดเลือกชนิดพันธุข์ องฟกั ทอง
มีพันธุ์พ้ืนเมืองหลายพันธ์ุ เรียกตามลักษณะของผล เช่น พันธ์ุข้องปลา จะมีลักษณะของผลคล้าย
ขอ้ งปลา, พนั ธผ์ุ ลมะพรา้ ว จะมีลักษณะผลคลา้ ยมะพร้าว เป็นตน้
พันธุ์ดำ เมื่อแก่เปลือกจะมีสีเขียวเข้มอมดำ เปลือกจะขรุขระเป็นปุ่มปม คลา้ ยผิวคางคก (บางทีก็เรียก
พันธค์ุ างคก) ก้นของผลยุบเขา้ ไปในผล ทำใหป้ อกเปลอื กยาก แตเ่ ป็นพนั ธห์ุ นกั ผลโต
พันธ์ุน้ำตก ผิวจะไม่ค่อยขรุขระนัก ก้นของผลจะนูนออกมา ทำให้ปอกเปลือกง่าย ผลเล็กกว่าพันธ์ุดำ
เลก็ นอ้ ย
พันธฟ์ุ ักทองนี้ จะมชี ื่อเรยี กแต่ละท้องถิน่ ไม่เหมอื นกัน มีขนาดรูปร่างสีเปลอื ก ผล และเนอ้ื ก็แตกต่างกัน
ไป พันธ์ุเบาให้ผลเล็ก อายุเก็บเก่ียว 120 -180 วัน โดยทยอยเก็บผลได้เรื่อยๆ 4-5 คร้ัง ต้นหน่ึงๆ จะให้ผลได้
4-5 ผล หรือมากกวา่ ถึง 7 ผล

- 20 -

พนั ธค์ุ างคก หรือพันธุ์ดำ ผิวขรขุ ระมาก

พันธุน์ ำ้ ตก
ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์

ฟักทองเปน็ พืชผักท่ีมลี ำต้นทอดและเลือ้ ยไปตามพื้นดิน เช่นเดยี วกับแตงโม มดี อกสีเหลือง ทง้ั ตวั ผู้และ
ตวั เมยี จะแยกกันแตอ่ ยใู่ นต้นเดยี วกัน ดงั นัน้ จงึ ตอ้ งการชว่ ยผสมเกสร โดยวิธีธรรมชาติ เช่น ลมพัด หรือมแี มลง
ผสมเกสร หรือผ้ปู ลกู ช่วยผสมเกสรเพือ่ การติดผล เปน็ ไม้เถาอ่อน มีขนสากมือ มหี นวดสำหรบั เกีย่ วพนั ทอดไป
ตามพน้ื ดิน จึงต้องการเนอ้ื ทป่ี ลกู มากกวา่ พชื ผกั อื่นๆ เป็นพืชใบเลยี้ งคู่ท่ีมอี ายุปีเดยี ว (ฤดูเดยี ว) เมอ่ื ให้ผลแลว้ ก็
ตายไป มหี ลายพนั ธทุ์ งั้ แบบต้นเล้ือยและเปน็ พุ่มเตย้ี พันธเุ์ บามอี ายเุ กบ็ เกย่ี วประมาณ 50 - 60 วนั ส่วนพันธุ์
หนักมีอายุตัง้ แต่หยอดเมล็ดจนติดผลอ่อน 45 - 60 วันและใหผ้ ลแก่เม่ือ 120 -180 วนั โดยทยอยเกบ็ ผลได้หลาย
ครั้งจนหมดผล
ส่วนทีใ่ ชบ้ รโิ ภค ยอดออ่ น ผล เมลด็
การขยายพันธ์ุ เมล็ด

- 21 -

สภาพแวดล้อมท่เี หมาะสม

ปลกู ไดใ้ นดินแทบทุกชนิดที่มีการปลกู ผัก ชอบดนิ รว่ นปนทรายที่มีความอุดมสมบรู ณด์ ี และ มกี าร
ระบายน้ำดี มคี ่าความเป็นกรด-ด่างของดนิ ระหวา่ ง 5.5-6.8 (ชอบดนิ เปน็ กรดเล็กน้อย) ชอบอากาศแหง้ ดนิ ไม่
ช้ืนแฉะ และนำ้ ไม่ขัง

ฤดูกาลที่ปลกู

เร่ิมปลูกในชว่ งเดือนกุมภาพนั ธ์ – มนี าคม หรือหลงั ฤดูทำนาแตส่ ามารถปลูกได้ดีในปลาย ฤดฝู น
และตน้ ฤดหู นาวคอื ช่วงเดือนกนั ยายน – ตุลาคม และปลกู ไดด้ ที ่ีสดุ คือช่วงเดอื น พฤศจิกายน – กุมภาพนั ธ์

โรคและศัตรูพชื ทสี่ ำคัญ
1. โรคเถาเหี่ยว (เกิดจากเชื้อแบคทีเรยี )

ลกั ษณะคือใบในเถาจะเห่ยี วลงทีละใบ เมื่อเหี่ยวจากปลายเถามาโคนเถาแลว้ จะเหี่ยวพร้อมกันหมดท้ัง
ต้น ถา้ เอามีดเฉือนเถาทเี่ ห่ียวดูตามความยาวจะเห็นว่า กลางลำต้นในเถาฉ่ำน้ำมากกว่าปกติ เช้ือแบคทีเรียน้ีจะ
อาศัยอยู่ในตัวแมลงเต่าแตง เม่ือแมลงเต่ามากัดกินใบ จะนำเชื้อน้ีเข้าสู่ต้นฟักทองและเพิ่มปริมาณขึ้นอย่าง
รวดเรว็

การป้องกันกำจัด ใช้สารเคมีเซพวนิ 85 อัตรา 20-30 กรัม ตอ่ น้ำ 20 ลิตร (ห้ามใช้เกินจะทำให้ใบใหม้)
ฉีดพ่นแมลงเต่าที่เป็นพาหะนำโรคเถาเห่ียว โดยฉีดพ่นเม่ือต้นกล้าแข็งแรง พ่นทุก 5-7 วัน จนฟักทองเร่ิม
ทอดยอด
2. เพลยี้ ไฟ

เปน็ แมลงขนาดเล็กมาก ตัวออ่ นจะมีสแี สด ตัวแก่จะเป็นสีดำตวั ขนาดเท่าปลายเข็มจะดดู น้ำเล้ียงท่ยี อด
อ่อนและใต้ใบอ่อน ทำให้ยอดหดสั้นปล้องถี่ ยอดชูต้ังข้ึน หรือเรียกว่า โรคยอดต้ัง (ไอ้โต้ง) ถ้าพึ่งเริ่มเป็นใหม่ๆ
แล้วมฝี นตกมาหรือให้นำ้ ทวั่ ถึงเพลี้ยไฟจะหายไป

การป้องกันกำจดั
1. ปลูกมะระล้อมไว้สัก 2 ชั้น แลว้ จึงปลกู ฟักทอง เพราะมะระจะต้านทานเพลย้ี ไฟได้ดี หรอื ปลูกมะระ

แซมในแปลงทป่ี ลกู ฟกั ทอง
2. เพล้ียไฟชอบระบาดในฤดูแล้ง ถ้ามีฝนมาจะหายไป เม่ือเพล้ียไฟเข้าทำลายใช้แลนเนท หรือไรเนต

หรือพอสซ์ ฉดี พ่นทุก 5-7 วัน ถ้าระบาดมากฉดี พน่ 3-5 วัน โดยงดพ่นก่อนเก็บเก่ียว 15 วัน

สรรพคณุ ของฟักทอง

เมล็ด รสมนั ขับพยาธติ ัวตืด ขับปัสสาวะ บำรุงร่างกาย แก้พษิ ปวดบวม
ราก รสเยน็ ตม้ นำ้ ด่มื บำรุงรา่ งกาย แก้ไอ ถอนพษิ ของฝนิ่ ดับพษิ สตั ว์กดั ตอ่ ย
ขัว้ รสเย็น ฝนกบั มะนาวผสมใยฝา้ ยเผาไฟ รับประทานแก้พษิ กง้ิ กือกัด
น้ำมันจากเมลด็ รสหวานมนั รบั ประทานบำรงุ ประสาท

- 22 -

เยือ่ ผลกลาง รสหวานเย็น พอก แก้ฟกช้ำ แก้ปวดอักเสบ

ยาง แก้พษิ ผ่นื คัน เริมและงูสวดั
ผล รสหวาน เนอื้ ในของผลฟักทองน้นั จะมีสารพวก carotenes อยู่ ซ่งึ สารน้ีเมื่อเขา้ ไปในร่างกาย
แลว้ จะเปลยี่ นเป็นวิตามินเอ ไม่ว่าจะอยใู่ นรูปของคาวหรือของหวาน เป็นอาหารเสริมสุขภาพได้เปน็ อยา่ งดี
ขั้นตอนการเตรียมดนิ
ขนั้ ตอนที่ 1 ควรขุดไถดินลกึ ประมาณ 25-30 ซม. เพราะเปน็ พืชท่มี ีระบบรากลกึ
ข้ันตอนท่ี 2 ควรตากดินทิ้งไว้ 5-7 วัน เพ่อื ฆา่ เช้ือโรคและวัชพืชไดบ้ ้าง
ขนั้ ตอนท่ี 3 ควรใสป่ ยุ๋ คอกหรอื ปยุ๋ หมัก เพือ่ ปรบั ปรงุ สภาพดนิ ใหร้ ่วนซยุ และเพม่ิ ความ
อดุ มสมบรู ณ์ใหด้ ิน แลว้ จงึ ค่อยพรวนดินใหร้ ่วนซยุ
ขนั้ ตอนที่ 4 เก็บเศษวัชพืชต่างๆ ออกจากแปลงให้หมด

ขน้ั ตอนการปลูก/การใสป่ ยุ๋
ขน้ั ตอนที่ 1 โดยใช้ระยะปลกู 3x3 เมตรใชว้ ิธีหยอดหลุมปลกู หลมุ ละ 3-5 เมลด็ ลกึ ประมาณ
3 - 5 ซม. แล้วกลบหลมุ
ขน้ั ตอนท่ี 2 ถ้ามีฟางขา้ วแห้ง ให้นำมาคลุมแปลงปลกู เพอื่ รักษาความชมุ่ ชื้นใหแ้ ก่ผิวหน้าดิน
ขั้นตอนท่ี 3 เมือ่ ต้นกลา้ งอกจะมีใบจรงิ 2-3 ใบแลว้ ควรถอนแยกต้นทไี่ ม่สมบรู ณ์ทิ้งไป เหลือ
ตน้ ที่สมบูรณ์แข็งแรง เหลือหลมุ ละ 2 ต้นและรดนำ้ ทุกวันเม่อื ตน้ กล้าเจริญจนมีใบจรงิ 4 ใบ

ขน้ั ตอนท่ี 4 ช่วงน้ีใหใ้ สป่ ยุ๋ สตู ร 21-0-0 ประมาณ 1 ช้อนโตะ๊ ต่อต้น
ขัน้ ตอนท่ี 5 เมือ่ ฟกั ทองเร่มิ ออกดอก ใสป่ ุ๋ยเคมี สูตร 14-14-21 โรยรอบๆ ต้น (ประมาณ 1 กำมือ)
แล้วรดน้ำตามและใส่ปุ๋ยอีกครง้ั เมือ่ ฟักทองเรมิ่ ตดิ ผลออ่ น
ขน้ั ตอนที่ 6 การรดนำ้ ต้องรดนำ้ ทกุ วนั จนคะเนวา่ อกี 15 วัน จะเก็บผลแก่ได้ จึงหยุดรดน้ำ
การดแู ลรักษา และการใสป่ ยุ๋
เมอ่ื ต้นกล้างอกจะมใี บจริง 2-3 ใบแล้ว ควรถอนแยกตน้ ทีไ่ มส่ มบูรณ์ท้ิงไป เหลอื ตน้ ที่สมบูรณ์แข็งแรง
เหลือหลุมละ 2 ต้น และรดน้ำทุกวัน
เทคนคิ การช่วยผสมเกสร
เมือ่ ต้นกล้าเจรญิ จนไม่มใี บจรงิ 4 ใบ ชว่ งนใ้ี ห้ใส่ปุ๋ยแอมโมเนยี มซัลเฟตหรอื ปุ๋ยผัก (21-0-0) ละลายน้ำ
แล้วใช้รดต้นฟักทอง ต้องรดน้ำทุกวัน เม่ือฟักทองเร่ิมออกดอก ใส่ปุ๋ยเคมี สูตร 15-15-15 (หรือสูตรใกล้เคียง
กัน เช่น 13-13-27 หรือ 14-14-21) โรยรอบๆ ต้นแล้วรดน้ำตามและใส่ปุย๋ อกี คร้งั เม่ือฟักทองเริม่ ตดิ ผลอ่อนพันธ์ุ
ฟักทองที่เป็นพันธุ์หนักให้ผลโต อายุเก็บเกี่ยวยาวนาน ดังน้ันการใส่ปุ๋ยให้ฟักทองพันธุ์หนักควรใส่มากกว่าพันธ์ุ

- 23 -

เบา การรดน้ำตอ้ งรดน้ำทกุ วัน ประมาณอีก 15 วัน จะเก็บผลแก่ได้ จึงหยุดรดน้ำ เมอื่ ดอกฟักทองกำลังบานให้
เลอื กดอกตัวผู้ เดด็ มาแล้วปลิดกลีบดอกออกใหห้ มด นำไปเคาะละอองเกสรตัวผู้ใหต้ กลงบนดอกตวั เมีย ถ้าติดผล
จะใหผ้ ลอ่อน ถ้าไม่ตดิ ผลดอกตวั เมียจะฝ่อไป วธิ ีนี้เรียกวา่ "การต่อดอก"

การต่อดอก โดยปลิดกลบี ดอกตัวผ้อู อก
แลว้ นำไปเคาะให้ละอองเกสรตกลงบนดอกตัวเมยี

อีกวิธหี น่ึงท่ีเกษตรกรผปู้ ลูกฟักทอง จ.สกลนคร แนะนำเทคนิคงา่ ยๆ คือ เอานมผงที่ใช้เล้ียงทารกผสม
นำ้ พอประมาณ พ่นใสด่ อกฟักทองในระยะทด่ี อกกำลงั บาน เพ่ือล่อแมลงมาช่วยผสมเกสร วิธีน้ีชว่ ยให้ฟักทองติด
ผลทกุ เถา โดยไม่ตอ้ งต่อดอก
การเก็บเก่ียว

ฟักทองเป็นพืชผกั ท่ีแมลงไมค่ ่อยชอบทำลายเม่ือผลแก่เกบ็ เก่ียวไวเ้ ลยโดยสังเกตสีเปลือก สจี ะกลมกลืน
เปน็ สเี ดยี วกัน ไม่แตกตา่ งกันมากนกั ดนู วลข้ึนเต็มท้ังผล คือมนี วลข้นึ ต้งั แต่ข้วั ไปจนตลอดกน้ ผล
แสดงวา่ แก่จัดการเก็บควรเหลือขั้วติดไว้ดว้ ยสักพอประมาณเพ่ือช่วยให้เก็บรกั ษาได้นานข้นึ สามารถเกบ็ ผลไว้รอ
ขาย หรอื บริโภคได้นานๆ โดยไม่ต้องใส่ตเู้ ย็น
การใหผ้ ลผลติ

จะทยอยเก็บผลได้ 5-6 คร้ัง เก็บได้เรื่อยๆ ถ้าปลูกเดือนกุมภาพันธ์จะเก็บผลได้ในเดือนมิถุนายน
(พันธุ์หนัก) ทยอยเก็บไปได้เร่อื ยๆ จนเดือนกรกฎาคม ต้นหน่ึงถึง 5-7 ผล 1 ไร่ ให้ผลผลิตประมาณ 1-1.5 ตัน
ถ้าดูแลรักษาใส่ปุย๋ ดจี ะให้ถงึ 2 ตัน (นำ้ หนักสด) ถา้ พนั ธเุ์ บา ปลกู ได้ 50-60 วนั ก็เก็บผลได้

- 24 -

ใบงานที่ 2

ข้ันตอนการปลูกฟกั ทอง

ชอ่ื – สกุล..............................................รหสั .....................................ระดับ......................

1. ใหผ้ ู้เรียนอธบิ ายข้ันตอนการปลกู ฟกั ทอง การดูแลรกั ษา การเก็บเกี่ยวฟกั ทองทถี่ ูกวิธีพอสังเขป
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

- 25 -

เฉลยใบงานที่ 2

ข้ันตอนการปลกู ฟกั ทอง
*********************
1. ให้ผู้เรียนอธิบายขั้นตอนการปลูกฟักทอง การดแู ลรกั ษา การเก็บเก่ยี วฟักทองท่ีถูกวิธพี อสังเขป
แนวคำตอบ
ขน้ั ตอนการปลกู ฟักทอง มดี งั นี้
ขนั้ ตอนท่ี 1 โดยใช้ระยะปลกู 3x3 เมตรใช้วิธีหยอดหลุมปลกู หลมุ ละ 3-5 เมล็ด ลกึ ประมาณ
3-5 ซม. แล้วกลบหลมุ
ขั้นตอนท่ี 2 ถ้ามีฟางข้าวแหง้ ใหน้ ำมาคลมุ แปลงปลูก เพอ่ื รกั ษาความชมุ่ ชื้นใหแ้ กผ่ ิวหน้าดิน
ขน้ั ตอนท่ี 3 เมื่อต้นกล้างอกจะมใี บจรงิ 2-3 ใบแลว้ ควรถอนแยกตน้ ทไี่ มส่ มบรู ณ์ทิ้งไป เหลือ
ต้นที่สมบูรณแ์ ข็งแรง เหลือหลุมละ 2 ต้นและรดน้ำทุกวนั เมอ่ื ตน้ กล้าเจรญิ จนมีใบจรงิ 4 ใบ
ขั้นตอนท่ี 4 ชว่ งนใี้ หใ้ สป่ ุ๋ยสูตร 21-0-0 ประมาณ 1 ชอ้ นโต๊ะตอ่ ตน้
ขน้ั ตอนท่ี 5 เมือ่ ฟักทองเรม่ิ ออกดอก ใส่ปุ๋ยเคมี สูตร 14-14-21 โรยรอบๆ ต้น (ประมาณ 1 กำมือ)
แล้วรดนำ้ ตามและใส่ปยุ๋ อกี ครัง้ เม่อื ฟกั ทองเรมิ่ ตดิ ผลอ่อน
ขนั้ ตอนท่ี 6 การรดนำ้ ต้องรดนำ้ ทุกวนั จนคะเนวา่ อีก 15 วัน จะเกบ็ ผลแก่ได้ จึงหยุดรดนำ้
การดแู ลรักษา และการใสป่ ยุ๋
เมื่อต้นกลา้ งอกจะมีใบจริง 2-3 ใบแล้ว ควรถอนแยกต้นท่ไี ม่สมบรู ณ์ท้งิ ไป เหลอื ตน้ ทส่ี มบูรณแ์ ขง็ แรง
เหลือหลุมละ 2 ตน้ และรดนำ้ ทกุ วัน
การเก็บเก่ียว
ฟักทองเปน็ พชื ผกั ท่ีแมลงไม่ค่อยชอบทำลายเม่อื ผลแก่เก็บเกย่ี วไวเ้ ลยโดยสงั เกตสเี ปลอื ก สีจะกลมกลืน
เปน็ สเี ดยี วกัน ไมแ่ ตกต่างกนั มากนักดูนวลข้ึนเต็มทั้งผล คอื มีนวลข้นึ ตง้ั แต่ข้วั ไปจนตลอดก้นผล
แสดงวา่ แกจ่ ัดการเก็บควรเหลอื ขั้วตดิ ไวด้ ้วยสักพอประมาณเพื่อชว่ ยใหเ้ กบ็ รักษาไดน้ านขน้ึ สามารถเกบ็ ผลไวร้ อ
ขาย หรอื บริโภคได้นานๆ โดยไม่ตอ้ งใส่ตูเ้ ย็น

************************

- 26 -

ใบความรู้ท่ี 3

การแปรรูปฟกั ทอง
*********************

การแปรรูปและการถนอมอาหาร
การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร เป็นการนำผลผลิตทางการเกษตรท่ีอยู่ในพื้นที่มาแปรรูปเพื่อเพ่ิม

มูลค่าของผลผลิต ช่วยเก็บรักษาผลผลิตทางการเกษตรไว้บริโภคในครัวเรือนเป็นเวลานานโดยไม่เน่าเสีย ทำให้
เกิดผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ท่ีมีรูปแบบและรสชาติแตกต่างจากเดิม ช่วยเพ่ิมความหลากหลายให้แก่ผลผลิตทาง
การเกษตร ทาให้บริโภคสะดวกและง่ายข้ึน นอกจากนี้ยังช่วยเพ่ิมช่องทางของตลาดให้มากขึ้น ตลอดจนช่วย
กระจายปริมาณสนิ ค้าเกษตรออกสู่ตลาดในปรมิ าณทส่ี มดุล

การแปรรูป
การแปรรูป หมายถงึ ขน้ั ตอนและวิธกี ารในการเปลย่ี นแปลงวตั ถุดิบให้เป็นอาหารสำหรบั บรโิ ภค

การถนอมอาหาร
การถนอมอาหาร หมายถึง กระบวนการเก็บและรกั ษาอาหาร เพ่ือชะลอการเนา่ เสียของอาหาร หรือ

ปอ้ งกันโรคอาหารเป็นพษิ ในขณะท่ียังรกั ษาคณุ คา่ ทางโภชนาการ สีสนั และกล่นิ ให้คงอยู่

ประโยชน์ของการแปรรูปและการถนอมอาหาร
ประโยชน์ท่ีได้จากการแปรรูปอาหารมีทั้งการไดท้ ำลายสารที่เปน็ พษิ ในอาหาร ช่วยถนอมอาหาร ทำใหม้ ี

กลิ่นและรสชาติดีข้ึน สามารถจำหน่ายได้สะดวกขึ้น และเพ่ิมความเข้มข้นของอาหาร การแปรรูปอาหารใน
สมยั ใหม่ยังช่วยพฒั นาคณุ ภาพชีวติ ของผู้ท่เี ป็นโรคภูมิแพ้ โรคเบาหวาน และผู้ท่ีไม่สามารถบรโิ ภคอาหารได้อยา่ ง
ปกติ และสามารถเตมิ สารอาหารทเี่ ป็นประโยชนไ์ ด้อีกดว้ ย

ผลเสยี ของการแปรรูปและการถนอมอาหาร
การแปรรูปอาหารมักจะทำให้คุณค่าทางโภชนาการลดลง และบางครัง้ อาจจะมีสารเคมที ี่เป็นพิษปะปน

เข้าไปกับอาหารในระหว่างการแปรรูป อย่างเช่นสารประกอบประเภทไนไตรท์ หรืออะโรมาติก ไฮโดรคาร์บอน
ซึง่ สารหลายชนิดท่ีใชเ้ จือปนในอาหารก็พบว่ามีผลเสียต่อสุขภาพ ขณะที่การแปรรปู บางวิธีก็ทำให้อาหารมีกลิ่น
และรสชาตินา่ รับประทานน้อยลง

- 27 -

หลักสำคญั ในการแปรรูปอาหาร
การเตรียมสถานท่ี

สถานท่ีในการผลติ ควรสะอาด และมีการจัดแบง่ บรเิ วณใหเ้ ป็นสัดสว่ นตามลำดบั ขน้ั ตอนการผลติ มีพ้ืนที่
พอทจ่ี ะติดต้ังเคร่ืองมือและอุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิต โดยการจัดแบ่งพ้ืนท่ีภายในสถานท่ีผลิตอยา่ งน้อยทส่ี ุดควรมี
บรเิ วณตา่ งๆ ดังนี้

1. บริเวณรับและทำความสะอาดวตั ถุดิบ
2. บรเิ วณจัดเกบ็ วัตถดุ ิบภาชนะบรรจุ และสารเคมี
3. บรเิ วณเตรียมภาชนะบรรจุ
4. บริเวณผลติ
5. บรเิ วณบรรจุ
6. บรเิ วณฆ่าเชอ้ื
7. บริเวณจดั เก็บผลติ ภณั ฑ์
ทั้งนี้การจัดลำดับบริเวณให้เปน็ ไปตามลำดบั ข้ันตอนของสายการผลิตในแต่ละผลิตภัณฑ์ เช่น ผลิตภัณฑ์
ท่ตี ้องผ่านการฆา่ เชอ้ื หลงั บรรจตุ ้องจัดใหบ้ ริเวณฆ่าเชื้อผลิตภัณฑ์แยกออกจากบริเวณผลิต และบรรจุ และจัดให้
อยู่ในลำดับหลังขั้นตอนการบรรจุ เปน็ ต้น นอกจากนย้ี ังต้องมีการดแู ลทำความสะอาดอย่างสม่ำเสมอ นอกจากน้ี
สถานท่ผี ลติ ต้องเป็นไปตามหลักการดงั ตอ่ ไปนด้ี ้วย
1. อาคารที่ตงั้ อยู่ในสถานการณท์ ี่หา่ งไกลจากสิง่ รบกวน เช่น ควัน ฝ่นุ หรอื กองขยะ มีการระบายนำ้ ทด่ี ี
2. ตวั อาคารตอ้ งมีสภาพท่ีดี แขง็ แรงมีพ้ืนทีพ่ อเพยี งสาหรับปฏิบัตงิ าน
3. ตวั อาคารต้องมกี ารระบายอากาศทีด่ ีและสามารถปอ้ งกันมิให้เป็นท่ีอยู่อาศยั ของสตั วแ์ ละแมลงต่างๆ
4. ตวั อาคารผลิตจะต้องจัดการปฏิบตั งิ านให้เป็นสัดสว่ น
5. อาคารตั้งอยู่ในสถานที่เหมาะสมและไม่ใกล้เคียงกับสถานท่ีรังเกียจ เช่น คอกปศุสัตว์ หรือ สถานที่
เล้ียงสตั ว์ เมรุเผาศพ สถานท่ผี ลติ วตั ถมุ พี ษิ
6. ตัวอาคารออกแบบสร้างในลักษณะง่ายแก่การทะนุบำรุงและรักษาความสะอาดในกระบวนการผลิต
อาหาร คือ

6.1 แยกทีอ่ ยู่อาศัยออกเป็นสดั สว่ นไมป่ ะปนกับบรเิ วณการผลติ อาหาร
6.2 จัดให้มแี สงสวา่ งและการระบายอากาศที่เหมาะสม พอเพยี งสำหรับการปฏิบตั ิงาน
6.3 หลอดไฟมฝี าครอบ ป้องกนั ฝุน่ ละอองปนเป้ือนและเพื่อความปลอดภยั ของผู้ปฏิบัตงิ าน
7. พ้ืนท่ีและผนังของอาคารผลิต ควรให้สีอ่อน ทาด้วยวสั ดุที่ไม่เป็นพษิ ไม่มรี อยแตกอยู่ในสภาพกันน้ำได้
ไมด่ ูดซบั
7.1 ตามมมุ ระหวา่ งผนังกบั พน้ื และหลังคาตอ้ งปดิ สนิท
7.2 พนื้ อาคารผลติ ควรมีความลาดเอยี งที่จะใหน้ า้ ไหลลงสู่ท่อระบายนา้ ได้
7.3 หลงั คาต้องไม่เปน็ ที่สะสมฝนุ่ ไดง้ า่ ย ราขนึ้ ไมไ่ ด้ ไม่มรี อยแตกและไมม่ ีไอนา้ เกาะงา่ ย
7.4 หน้าตา่ งและประตู ต้องเรยี บผิวหนา้ ไมด่ ูดซึม จะตอ้ งอยู่ในสภาพที่ปอ้ งกนั การปนเปื้อน

- 28 -

จากภายนอก ไมม่ ีการเขา้ ออกของนกและแมลง
8. จะต้องตดิ ตัง้ อา่ งล้างมอื และป้ายเตือนให้ลา้ งมอื ซ่งึ อ่างล้างมอื จะตอ้ งตง้ั อย่บู ริเวณทางเข้า

และมจี านวนมากพอทีใ่ ห้เจ้าหน้าท่ีได้ล้างมือก่อนจะเขา้ บริเวณแปรรปู
9. จดุ ที่ตอ่ สายฉีดนำ้ จะตอ้ งมีไว้ในที่ทเี่ หมาะสม สะดวกตอ่ การใชง้ าน

การเตรยี มอปุ กรณ์
เรมิ่ ดว้ ยขน้ั ตอนการลา้ ง ทำความสะอาดอุปกรณ์ต่างๆใหส้ ะอาด แลว้ เช็ดหรอื ตากแดดใหแ้ ห้งสนทิ ทุก

ครั้ง ทงั้ กอ่ นและหลังการแปรรปู โดยเครื่องมือ อุปกรณต์ ่างๆ ต้องถูกต้องตามหลักการตอ่ ไปนี้
1. เครอื่ งมือและเครือ่ งใช้ต่างๆ จะตอ้ งออกแบบ และตดิ ต้ัง ให้สะดวกต่อการใชง้ านและบำรุงรกั ษา เพือ่ ให้

ถูกสขุ ลกั ษณะและทำความสะอาดไดท้ วั่ ถึง
2. ขาตัง้ สำหรบั เครอ่ื งมอื โตะ๊ อ่าง ต้องทำด้วยวสั ดุทบึ เรียบ เพือ่ ปอ้ งกันไมใ่ หแ้ มลงหรือสิ่งปนเปื้อนอนื่ ๆ

เข้าไปอยู่ได้
3. เคร่อื งมอื ตง้ั อยบู่ นพ้นื จะต้องมีการตดิ ตั้งใหแ้ นบสนทิ กบั พ้นื หรอื ตั้งบนขาสูงอยา่ งน้อยสุด
30 เซนติเมตร ระหวา่ งใตเ้ ครื่องมือและพื้น
4. ภาชนะหรือถังทีใ่ ชใ้ สข่ องกินไม่ได้ จะตอ้ งทำเครื่องหมายให้เห็นชดั

การเลอื กใช้วตั ถดุ บิ
การเลอื กใช้วตั ถุดิบนัน้ ต้องคำนงึ ถงึ แหลง่ ทมี่ า ชนิด ปริมาณ คณุ ภาพ การเสื่อมเสยี ตลอดจนการเก็บ

รกั ษาวัตถุดิบ กอ่ นเข้าสู่กระบวนการแปรรปู เพ่ือใหไ้ ด้วตั ถดุ บิ เข้าสกู่ ระบวนการผลติ มีคุณภาพ สม่ำเสมอ และมี
ปรมิ าณ สอดคลอ้ งกับความต้องการ ต้องเลือกวัตถุดบิ ท่ีสดสะอาด มีคุณภาพมาใชใ้ นการผลติ

1. แยกวตั ถดุ ิบทม่ี ีการเน่าเสียหรอื ปนเป้ือนสารพษิ ออกทนั ที
2. อปุ กรณ์ทใ่ี ชข้ นสง่ วัตถดุ บิ ตอ้ งรักษาความสะอาดให้สม่ำเสมอ
3. บรเิ วณที่ใช้เก็บวัตถดุ บิ จะต้องรักษาใหม้ ีความสะอาดอยเู่ สมอ

การบรรจภุ ณั ฑ์
การบรรจุภัณฑน์ นั้ มคี วามสำคัญตอ่ ผลผลิต ดังนี้

1. ช่วยรักษาคุณภาพและปกป้องตัวสินค้า ไม่ให้เสียหายจากการปนเป้ือนจากฝุ่นละอองแมลง คน
ความช้ืน ความรอ้ น แสงแดด และการปลอมปน เปน็ ตน้

2. ใหค้ วามสะดวกในเรื่องการขนสง่ การจัดเก็บ มีความรวดเร็วและสะดวกในการขนส่ง
3. ส่งเสริมทางดา้ นการตลาด บรรจภุ ัณฑ์ เปน็ สิ่งแรกทีผ่ บู้ ริโภคเห็น ดังนนั้ บรรจุภณั ฑจ์ ะต้องทำหน้าท่ี
บอกกล่าวส่ิงตา่ งๆของตัวผลิตภัณฑ์โดยการบอกข้อมูลท่ีเปน็ จาเป็นท้ังหมดของตัวสินค้า และนอกจากน้ีจะต้องมี
รูปลักษณ์ท่ีสวยงามสะดุดสายตาเชิญ ชวนให้เกิดการตัดสินใจในการซ้ือการเก็ บรักษาในกระบวนการการเก็บ
รักษาน้ันควรเก็บรักษาในสถานท่ีท่ีแห้ง สะอาด และอุณหภูมิที่เหมาะสมนั้นเป็นปัจจัยท่ีสำคัญที่สุด เนื่องจาก
อณุ หภูมิมผี ลต่อการเปล่ียนแปลงของอาหาร

- 29 -

การแปรรูปฟักทอง

1. การทำขา้ วเกรียบฟักทอง
การทำขา้ วเกรียบฟกั ทองตอ้ งเตรยี มวสั ดอุ ุปกรณ์ให้ครบ พรอ้ มทีจ่ ะนำมาใชไ้ ด้ทันท่ถี ้าขาดส่ิงหน่งึ ส่งิ ใดก็

จะทำใหก้ ารทำงานไม่ได้ผลตามทต่ี ้องการ

วัสดุและอปุ กรณ์ในการทำข้าวเกรยี บฟักทอง มดี งั น้ี
1. ฟักทอง
2. แปง้ สาลี และแปง้ มัน
3. กระเทยี ม
4. นำ้ ตาลทราย
5. พรกิ ไทย
6. เกลือ
7. กระด้ง
8. เตาถ่าน
9. รังถงึ สำหรบั นึ่งแป้ง
10. เขียงสำหรบั หั่นข้าวเกรียบ
11. มีดสำหรับหน่ั ขา้ วเกรียบ
12. ทัพพีสำหรับคนแปง้ ให้เข้ากนั ระหว่างเครื่องผสม
13. ไม้ (พาย) สำหรับคนแป้ง
14. กะละมังสำหรับนวดแป้ง
15. ตราชง่ั สำหรับช่ังฟกั ทอง

ส่วนผสม
1. ฟักทองปอกเปลอื ก 1 กิโลกรัม
2. แป้งมัน 2 กโิ ลกรัม
3. แปง้ สาลี 2 ขีด
4. เกลือป่น 2 ชอ้ นโตะ๊
5. พริกไทยปน่ 2 ชอ้ นโตะ๊
6. น้ำตาลทราย 2 ชอ้ นโต๊ะ
7. กระเทยี มโขลกละเอยี ด 2 ชอ้ นโตะ๊
8. น้ำมนั พชื 2 ชอ้ นโต๊ะ

- 30 -

หมายเหตุ
1. ถ้าทำปรมิ าณมากให้เพมิ่ อตั ราส่วนตามต้องการ จะใชเ้ ผอื ก มนั มะละกอ หรือข้าวโพด ก็ได้
2. การใชแ้ ปง้ สาลีผสมเพ่ือทำให้ขา้ วเกรยี บฟกั ทองกรอบและรปู ทรงอย่ตู ัว
3. การใชเ้ ผอื กผสมกับมนั จะทำใหข้ า้ วเกรียบเปน็ สีม่วงอ่อน ทำให้มีสธี รรมชาตแิ ตกต่าง

จากเดิม

วิธีทำ
ขน้ั ตอนที่ 1 ปอกเปลือกฟักทองเอาเมลด็ ออกแล้วลา้ งให้สะอาดห่ันเป็นช้ินเล็ก ๆ แลว้ ช่ัง

นำ้ หนักตามสว่ นท่ีต้องการ
ขน้ั ตอนที่ 2 ใส่น้ำพอทว่ มฟักทองแล้วนำไปตม้ จนเละ
ขั้นตอนท่ี 3 นำเกลอื พรกิ ไทย กระเทียมที่ป่นเรียบรอ้ ยแล้วมาผสมกบั แป้งมันและแป้งสาลี

นำ้ ตาลทราย คนใหเ้ ขา้ กนั จนทั่ว
ขั้นตอนที่ 4 นำฟักทองท่ตี ้มจนเละแล้วใส่ลงในแปง้ ขณะทนี่ ำ้ ฟักทองยังรอ้ นอยคู่ นให้เขา้ กนั

แลว้ นวดให้เปน็ เนอ้ื เดียวกนั
ขนั้ ตอนท่ี 5 นวดแปง้ ท่ีผสมแลว้ ใหเ้ น้ือเขา้ กนั ระหวา่ งทีน่ วดควรเติมน้ำมนั ลงไปด้วย เพ่ือไมใ่ ห้

แป้งติดมือและตดิ กะละมัง เป็นการเพิม่ ความนวลให้กับเน้ือแปง้ ดว้ ย
ขน้ั ตอนท่ี 6 นำแป้งท่ีนวดได้ที่แลว้ มาปั้นให้เปน็ แทง่ ใหม้ เี สน้ ผ่าศนู ยก์ ลางประมาณ 2 นิว้ เพอื่

เตรียมน่ึงตอ่ ไป
ขน้ั ตอนที่ 7 นำแปง้ ที่ปน้ั แล้วมาใส่รงั ถงึ ทีม่ ใี บตองเปน็ ร้ิว ๆ รองกน้ รังถงึ เพอื่ ใหไ้ อน้ำเดือดผ่าน

ขึน้ มาได้ และใช้นำ้ มันทาใบตองกอ่ นเพ่อื มใิ หฟ้ ักทองตดิ ใบตองแป้งทนี่ ง่ึ แล้วจะมีสเี หลอื งใส นำออกจาก
รังถงึ ท้งิ ไว้ในเย็น 1 คนื หรือจะนำไปเข้าตเู้ ย็นประมาณ 4-5 ชวั่ โมง เพือ่ นำมาหั่นต่อไปแปง้ ข้าวเกรยี บที่
แห้งแขง็ ตัวแลว้ พร้อมทจี่ ะห่นั ได้

ขน้ั ตอนท่ี 8 นำแปง้ ทีแ่ ข็งตวั แล้วมาหั่นเปน็ แวน่ เพื่อนำไปตากต่อไป ขณะทต่ี ากตอ้ งกลบั ให้
แหง้ สม่ำเสมอกนั

ขน้ั ตอนที่ 9 นำชนิ้ ขา้ วเกรยี บฟักทองท่หี นั่ แลว้ นำมาตากแดดให้แหง้ เพอื่ มิใหเ้ กิดวามช้ืนแล

เกิดรา กอ่ นนำไปบรรจใุ ส่ถงุ แล้วปิดปากถงุ ใหแ้ น่น

- 31 -

2. การทำฟกั ทองทอดกรอบ
ส่วนผสม
1. ฟกั ทองแก่ ๆ (ขูดเอาเมลด็ ออก) 1/2 กโิ ลกรมั
2. น้ำปูนใส
3. เกลอื ปน่ เลก็ นอ้ ย
4. นำ้ มันพชื สำหรับทอด
5. เนยสดเล็กน้อย

วิธที ำ
1. ฝานฟักทองให้เป็นแผ่นบาง ๆ (ไมต่ อ้ งปอกเปลือก) จากนน้ั นำมาแชน่ ำ้ ปนู ใส ท้งิ ไว้ประมาณ

30 นาที นำขน้ึ ผ่งึ ให้สะเดด็ น้ำมาก ๆ
2. ตั้งนำ้ มันในกระทะใหร้ ้อน จากนั้น ลดไฟลงปานกลาง นำฟักทองท่ผี งึ่ ไว้ ลงทอด คนสม่ำเสมอ

จนกระท่ังสุกและกรอบ นำขี้นจากกระทะ วางบนกระดาษซับน้ำมัน
3. คลกุ เนย และโรยเกลือให้ท่วั (ถ้าใชเ้ นยเคม็ กไ็ มต่ อ้ งใสเ่ กลือก็ได)้ จากนัน้ เคลา้ ใหเ้ ข้ากัน พกั ไวใ้ หเ้ ย็น

สนทิ สามารถรบั ประทานได้ท้นที หรือจัดเก็บใส่ขวดโหล ปดิ ฝาใหส้ นทิ เก็บไวท้ านภายหลงั ได้

3. การทำฟักทองกวน
ส่วนผสม

1. ฟกั ทองนง่ึ สกุ บดละเอียด 5 ถว้ ยตวง
2. หวั กะทิ 3 ถ้วยตวง
3. มะพรา้ วขดู ขาว 2 ¼ ถ้วยตวง
4. วานิลลา 2 ชอ้ นชา
5. งาขาวคัว่ พอหอมแต่งหน้าขนม 2 ช้อนโตะ๊
วิธที ำ
1. นำสว่ นผสมทัง้ หมดใสก่ ระทะทอง ต้งั ไฟอ่อนปานกลางคนด้วยช้อนไม้ขนาดใหญต่ ลอดเวลา จน
ส่วนผสมเหนยี วดี ลองปั้นดูแลว้ ไมต่ ิดมือใชไ้ ด้ ยกลงจากเตา
2. ตักขนมใส่ถาด ขนาด 4 ½ *4 ½ *1 ½ นิ้วฟุต
3. ใช้หลงั ทพั พที าน้ำมันพืชกดหน้าขนมใหเ้ รียบเป็นมนั สวย
4. ท้ิงใหข้ นมเย็นตดั แบ่งถาดละ 9 ชิน้ แตง่ หนา้ ดว้ ยงาขาวค่วั
5. เก็บในภาชนะทสี่ ะอาดและปดิ ใหส้ นิท

- 32 -

4. การทำฟักทองเชอื่ ม
สว่ นผสม
1. ฟกั ทอง 500 กรัม
2. น้ำตาลทราย 250 กรัม
3. น้ำเปลา่ 450 กรมั
4. น้ำมะนาว 1 ช้อนโตะ๊
5. นำ้ กะทิ 100 กรัม
6. เกลอื ป่น 1/2 ช้อนชา
7. แป้งขา้ วเจ้า 1/2 ชอ้ นโตะ๊
8. น้ำปูนใส
วธิ ีทำ
1. นำฟักทองไปทำความสะอาด และหั่นเป็นช้ินๆ (จะปอกเปลือกหรือไม่ปอกก็ได้ แล้วแต่
ความชอบ) เสรจ็ แลว้ นำไปแชน่ ำ้ ปูนใสประมาณคร่ึงช่ัวโมง จากน้ันจึงนำขึ้นมาล้างน้ำและผ่งึ ใหแ้ หง้
2. ทำน้ำราดกะทิ โดยใส่น้ำกะทิ แป้งข้าวเจ้าและเกลือ ลงในหม้อเล็ก ต้ังบนไฟอ่อนๆจน
เขา้ กนั ดี ปดิ ไฟและพักไว้

5. การทำฟักทองแช่อิม่
ส่วนผสม
1. เน้อื ฟักทอง 1 กโิ ลกรมั
2. น้ำตาลทรายขาว 1 กโิ ลกรัม
3. นำ้ ปูนใส
4. น้ำ 2 ลิตร
วิธีทำ
1. ห่นั เนื้อฟกั ทองเปน็ ชิน้ หนาประมาณ 1 เซนติเมตร
2. ลวกในนำ้ เดือดนาน 2 นาที เอาข้นึ ให้สะเด็ดนำ้ แล้วแช่น้ำปูนใส 1 ช่วั โมง เอาข้ึน
3. แชใ่ นนำ้ เชอ่ื มที่มีความเข้มข้น 15 องศาบรกิ ซ์ (นำ้ ตาล 400 กรัม ต่อน้ำ 2 ลิตร)
4. รงุ่ ข้ึน เอาชิ้นฟกั ทองข้ึนจากน้ำเชอ่ื ม เพม่ิ ความเขม้ ข้นของนำ้ เชอ่ื มทุกวันโดยการเติมน้ำตาล
ทรายขาวอกี วนั ละ 50 กรัม (4 ชอ้ นโตะ๊ ) แล้วต้มนำ้ เช่อื มให้เดือดก่อนนำฟกั ทองลงแช่ทุกครง้ั
5. ทำทกุ วนั จนครบ 7 วัน เติมนำ้ ตาลทรายขาวอีก 130 กรัม (10 ชอ้ นโตะ๊ ) เพอ่ื ใหไ้ ดน้ ำ้ เช่อื ม
เขม้ ขน้ 75 องศาบริกซ์ แชฟ่ ักทองไวใ้ นนำ้ เช่ือมอีก 2 คืน
6. นำช้ินฟักทองขึ้นตากแดด หรอื ตากในตอู้ บลมร้อนไฟฟ้า
7. บรรจใุ นภาชนะสะอาด

- 33 -

ใบงานที่ 3

การแปรรปู ฟักทอง

ชื่อ – สกลุ ...............................................รหสั .....................................ระดับ......................

1. การแปรรูปและถนอมอาหารมคี วามสำคญั อยา่ งไร จงอธบิ าย

.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
2. จงบอกประโยชน์ของการแปรรูปและถนอมอาหาร มาพอสังเขป
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
3. จงบอกวธิ กี ารแปรรปู ฟักทองมา 1 อยา่ ง
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................

- 34 -

เฉลยใบงานที่ 3

การแปรรูปฟักทอง

1. การแปรรปู และถนอมอาหารมคี วามสำคัญอยา่ งไร จงอธิบาย

แนวคำตอบ
1. ชว่ ยเพิ่มมลู ค่าของผลผลิตทางการเกษตร
2. ช่วยร้กษาผลผลิตทางการเกษตรไวบ้ ริโภคเวลานาน
3. เกิดผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ทม่ี ีรปู แบบและรสชาตติ า่ งจากเดิม
4. ช่วยเพม่ิ ความหลากหลายให้ผลผลติ ทางการเกษตร
5. ช่วยกระจายปรมิ าณสินค้าเกษตรออกสู่ตลาด

2. จงบอกประโยชน์ของการแปรรปู และถนอมอาหาร มาพอสังเขป
แนวคำตอบ

1. ทำใหก้ ลน่ิ และรสชาตอิ าหารดีขึน้
2. สามารถจดั จำหน่ายผลผลิตทางการเกษตรไดส้ ะดวกขึ้น
3. เพิม่ ความเข้มขน้ ของอาหาร
4. สามารถเติมสารอาหารทเ่ี ปน็ ประโยชนไ์ ด้

3. จงบอกวิธกี ารแปรรูปฟักทองมา 1 อย่าง
แนวคำตอบ

ให้ครผู ู้สอนพิจารณาตามความเหมาะสม เชน่
การทำฟักทองทอดกรอบ

ส่วนผสม
1. ฟกั ทองแก่ ๆ (ขูดเอาเมลด็ ออก) 1/2 กิโลกรัม 2. น้ำปูนใส
3. เกลอื ปน่ เล็กนอ้ ย 4. น้ำมันพชื สำหรับทอด 5. เนยสดเล็กนอ้ ย

วิธที ำ
1. ฝานฟกั ทองใหเ้ ปน็ แผ่นบาง ๆ (ไม่ตอ้ งปอกเปลือก) จากน้นั นำมาแช่น้ำปนู ใส ทิ้งไว้ประมาณ

30 นาที นำขึน้ ผ่ึงใหส้ ะเดด็ นำ้ มาก ๆ
2. ตง้ั น้ำมนั ในกระทะใหร้ อ้ น จากน้ัน ลดไฟลงปานกลาง นำฟักทองท่ีผ่ึงไว้ ลงทอด คนสม่ำเสมอ

จนกระทง่ั สกุ และกรอบ นำขึ้นจากกระทะ วางบนกระดาษซบั น้ำมนั
3. คลกุ เนย และโรยเกลอื ให้ทวั่ (ถ้าใช้เนยเคม็ ก็ไม่ต้องใสเ่ กลอื กไ็ ด)้ จากนน้ั เคล้าให้เข้ากนั พกั ไวใ้ หเ้ ย็น

สนิท สามารถรบั ประทานไดท้ ้นที หรอื จัดเกบ็ ใสข่ วดโหล ปดิ ฝาให้สนทิ เก็บไวท้ านภายหลงั ได้
****************************

- 35 -

ใบความรู้ที่ 4

บรรจุภัณฑ์
*********************

บรรจุภณั ฑ์
บรรจุภัณฑ์ หมายถงึ สินค้าทกุ ชนดิ ที่ทำจากวสั ดใุ ด ๆ ทีน่ ำมาใช้สำหรับหอ่ หุม้ ปอ้ งกัน ต้ังแต่วัตถุดิบ

ถึงสนิ คา้ ท่ผี า่ นการผลิต ตั้งแต่ผ้ผู ลติ ถึงผใู้ ช้หรือผูบ้ ริโภค
บรรจภุ ัณฑ์ ประกอบด้วย บรรจภุ ัณฑ์สำหรบั การขาย หรือบรรจุภัณฑ์ลำดบั ท่หี น่ึง ได้แก่บรรจุภณั ฑ์

ท่เี ป็นส่วนหนึ่งของการขายของให้กับผู้ใช้หรือผู้บริโภครายสุดท้าย ณ จุดซ้ือ บรรจุภัณฑ์กลุ่มหรือบรรจุภัณฑ์
ลำดับทสี่ อง ไดแ้ ก่บรรจุภัณฑ์ท่ีใช้ท่ีจดุ ซื้อกลุ่มสินค้าทมี่ ีจำนวนขายมากกว่าหนึ่ง ไมว่ ่าสินค้านั้นจะถกู ขายใหก้ ับ
ผใู้ ชค้ นสุดทา้ ยหรือผู้บริโภคหรอื ไม่กต็ าม และไม่ว่าบรรจภุ ณั ฑ์นี้จะถกู ใช้เพอ่ื การดงึ สินคา้ จากช้ันวางของ
ณ จุดขายก็ตาม บรรจภุ ัณฑ์น้ีสามารถถูกดึงออกจากสินค้าโดยไมส่ ่งผลกระทบต่อลักษณะเฉพาะตวั ของสินค้า
บรรจุภัณฑ์สำหรับการขนสง่ หรอื บรรจุภัณฑ์ลำดับท่ีสาม ไดแ้ ก่ บรรจภุ ัณฑ์ทใี่ ช้สำหรับชว่ ยในการลำเลียงและ
ขนส่งสินค้า ที่ขายจำนวนมากหรือกลุ่มบรรจุภัณฑ์เพ่ือป้องกันความเสียหายทางกายภาพระหว่างการขนส่ง
บรรจุภัณฑส์ ำหรับการขนสง่ ไมร่ วมตคู้ อนเทนเนอร์ ถนน รางเล่อื น เรอื หรอื ทางอากาศ

ประเภทของบรรจภุ ณั ฑ์
ประเภทของบรรจภุ ณั ฑส์ ามารถแบ่งได้หลายวธิ ีตามหลกั เกณฑ์ตา่ ง ๆ ดังนี้

1. แบง่ ตามวธิ กี ารบรรจแุ ละวธิ ีการขนถา่ ย
2. แบง่ ตามวัตถุประสงคข์ องการใช้
3. แบง่ ตามความคงรูป
4. แบ่งตามวัสดุบรรจภุ ัณฑท์ ใ่ี ช้

1. ประเภทบรรจุภณั ฑแ์ บง่ ตามวิธีบรรจุและวิธีการขนถ่าย สามารถแบง่ ได้ 3 ประเภท
1.1 บรรจุภัณฑ์เฉพาะหน่วย (Individual Package) คือ บรรจุภัณฑ์ท่ีสัมผัสอยู่กับผลิตภัณฑ์ชั้นแรก

เป็นสิ่งท่ีบรรจุผลิตภัณฑ์เอาไว้เฉพาะหน่วย โดยมีวัตถุประสงค์ขั้นแรกคือ เพ่ิมคุณค่าในเชิงพาณิชย์ (To
Increase Commercial Value) เชน่ การกำหนดให้มลี ักษณะพเิ ศษเฉพาะหรือทำให้มีรปู ร่างที่เหมาะแก่การจับ
ถอื และอำนวยความสะดวกตอ่ การใชผ้ ลิตภณั ฑภ์ ายใน พร้อมท้ังทำหนา้ ทีใ่ ห้ความปกป้องแกผ่ ลิตภณั ฑ์โดยตรง

1.2 บรรจุภัณฑ์ช้ันใน (Inner Package) คือ บรรจุภัณฑ์ที่อยู่ถัดออกมาเป็นชั้นที่สอง มีหน้าท่ีรวบรวม
บรรจุภัณฑ์ข้ันแรกเข้าไว้ด้วยกันเป็นชุด ในการจำหน่ายรวมตั้งแต่ 2 – 24 ชิ้นขึ้นไป โดยมีวัตถุประสงค์ข้ันแรก
คอื การปอ้ งกันรักษาผลติ ภัณฑจ์ ากน้ำ ความชื้น ความร้อน แสง แรงกระทบกระเทอื น และอำนวยความสะดวก
แกก่ ารขายปลกี ย่อย เปน็ ตน้ ตัวอย่างของบรรจุภณั ฑป์ ระเภทน้ี ได้แก่ กล่องกระดาษแข็งท่ีบรรจุเคร่ืองดม่ื 1 โหล

- 36 -

1.3 บรรจุภัณฑ์ช้ันนอกสุด (Out Package) คือ บรรจุภัณฑ์ท่ีเป็นหน่วยรวมขนาดใหญ่ท่ีใช้ในการ
ขนส่ง โดยปกติแล้วผู้ซื้อจะไม่ได้เห็นบรรจุภัณฑ์ประเภทนี้มากนัก เน่ืองจากทำหน้าที่ป้องกันผลิตภัณฑ์ใน
ระหว่างการขนส่งเท่านั้น ลักษณะของบรรจภุ ัณฑ์ประเภทนี้ ได้แก่ หีบ ไม้ ลัง กล่องกระดาษขนาดใหญ่ที่
บรรจุสินค้าไว้ภายใน ภายนอกจะบอกเพียงข้อมูลที่จำเป็นต่อการขนส่งเท่าน้ัน เช่น รหัสสินค้า (Code)
เลขที่ (Number) ตราสินคา้ สถานที่ส่ง เปน็ ต้น

2. การแบ่งประเภทบรรจุภัณฑ์ตามวัตถปุ ระสงค์ของการใช้
บรรจุภณั ฑ์เพื่อการขายปลีก (Consumer Package) เป็นบรรจภุ ณั ฑท์ ีผ่ บู้ ริโภคซ้อื ไปใช้ไป อาจมีชั้น

เดียวหรือหลายช้ันก็ได้ ซึ่งอาจเป็น Primary Package หรือ Secondary Package ก็ได้ บรรจุภัณฑ์เพ่ือ
การขนส่ง (Shopping หรือ Transportation Package) เป็นบรรจุภัณฑ์ที่ใช้รองรบั หรือห่อหมุ้ บรรจภุ ัณฑ์
ขน้ั ทุตยิ ภูมิ ทำหนา้ ทร่ี วบรวมเอาบรรจุภัณฑ์ขายปลีกเข้าดว้ ยกนั ใหเ้ ป็นหนว่ ยใหญ่ เพอ่ื ความปลอดภัยและ
ความสะดวกในการเก็บรกั ษา และการขนส่ง เช่น กล่องกระดาษลกู ฟกู ที่ใช้บรรจยุ าสฟี ัน กล่องละ 3 โหล

3. การแบ่งบรรจุภณั ฑ์ตามความคงรปู
3.1 บรรจุภัณฑ์ประเภทรปู ทรงแข็งตัว (Rigid Forms) ได้แก่ เครอ่ื งแก้ว (Glass Ware) เซรามิคส์

(Ceramic) พลาสติกจำพวก Thermosetting ขวดพลาสติก ส่วนมากเป็นพลาสติกฉีด เครื่องป้ันดินเผา ไม้
และโลหะ มคี ุณสมบัตแิ ข็งแกร่งทนทานเอือ้ อำนวยตอ่ การใช้งาน และปอ้ งกันผลิตภัณฑ์จากสภาพแวดลอ้ ม
ภายนอกไดด้ ี

3.2 บรรจุภัณฑ์ประเภทรูปทรงกงึ่ แขง็ ตัว (Semirigid Forms) ได้แก่ บรรจุภณั ฑ์ทีท่ ำจากพลาสติก
อ่อน กระดาษแข็งและอลูมิเนียมบาง คุณสมบัติท้ังด้านราคา น้ำหนักและการป้องกันผลิตภัณฑ์จะอยู่ใน
ระดบั ปานกลาง

3.3 บรรจุภณั ฑป์ ระเภทรูปทรงยืดหยุ่น (Flexible Forms) ไดแ้ ก่ บรรจุภัณฑ์ที่ทำจากวัสดอุ ่อนตัว
มีลักษณะเป็นแผ่นบาง ได้รับความนิยมสูงมากเน่ืองจากมีราคาถูก ( หากใช้ในปริมาณมากและระยะ
เวลานาน ) นำ้ หนักนอ้ ย มีรูปแบบและโครงสรา้ งมากมาย

4. แบ่งตามวสั ดุบรรจภุ ัณฑท์ ี่ใช้
การจัดแบง่ และเรียกชอื่ บรรจภุ ัณฑใ์ นทรรศนะของผู้ออกแบบ ผู้ผลิต หรือนักการตลาด จะแตกตา่ ง

กันออกไป บรรจุภัณฑ์แต่ละประเภทก็ตั้งอยู่ภายใต้วัตถุประสงค์หลักใหญ่ (Objective Of Package) ที่
คล้ายกันคือ เพ่ือป้องกันผลิตภัณฑ์ (To Protect Products) เพ่ือจำหน่ายผลิตภัณฑ์ (To Distribute
Products) เพอ่ื โฆษณาประชาสมั พนั ธผ์ ลติ ภณั ฑ์ (To Promote Products)

- 37 -

ประโยชนข์ องบรรจภุ ณั ฑ์
ประโยชน์ของบรรจภุ ณั ฑ์สำหรบั ผู้ผลิต มดี งั นี้
1. ช่วยยกระดบั ราคา
2. สรา้ งมูลค่าเพิม่ แก่สินค้า
3. ชว่ ยดงึ ดดู ความสนใจจากลกู คา้
4. ใช้เป็นส่ือเผยแพร่ โฆษณาตวั สนิ ค้า
5. สะดวกตอ่ การจัดสง่ และเคล่อื นยา้ ย
6. สะดวกตอ่ การแยกประเภทและจัดหมวดหมู่

ประโยชนข์ องบรรจภุ ณั ฑส์ ำหรับผบู้ ริโภค มดี ังนี้
1. พกพา เคลอ่ื นย้ายสะดวก
2. ช่วยสรา้ งความภูมใิ จในการซ้อื
3. สามารถแปรรปู ประยกุ ต์ใช้งานอื่นได้
4. ชว่ ยใหร้ ู้รายละเอียดแหลง่ ทีม่ าของสินค้า
5. สามารถรกั ษาสินคา้ ใหม้ ีอายุใชง้ านมากข้ึน

- 38 -

ใบงานท่ี 4

บรรจภุ ัณฑ์

ชื่อ – สกุล...............................................รหัส.....................................ระดบั ......................

1. จงอธิบายความหมายของบรรจภุ ัณฑต์ ามความเขา้ ใจ มาพอสงั เขป

.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
2. จงบอกประเภทของบรรจุภณั ฑ์ที่รู้จกั มา 3 ข้อ
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
3. จงบอกประโยชนข์ องบรรจุภัณฑ์มา 5 ข้อ
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................

- 39 -

เฉลยใบงานท่ี 4

บรรจุภณั ฑ์

1. จงอธบิ ายความหมายของบรรจุภณั ฑต์ ามความเข้าใจ มาพอสงั เขป

แนวคำตอบ
บรรจุภัณฑ์ หมายถึง สินค้าทุกชนิดที่ทำจากวัสดุใด ๆ ที่นำมาใช้สำหรับห่อหุ้ม ป้องกัน ต้ังแต่

วัตถุดิบถึงสนิ ค้าท่ผี ่านการผลติ ต้ังแต่ผ้ผู ลิตถึงผูใ้ ชห้ รือผบู้ ริโภค

การบรรจุภณั ฑ์ (Packing) หมายถึง วิธีการบรรจุผลติ ภัณฑ์ โดยการห่อหุ้ม หรอื ใส่ลงในบรรจภุ ัณฑ์ปิด
หรือส่ิงอ่นื ๆ ที่ปลอดภยั

2. จงบอกประเภทของบรรจภุ ณั ฑ์ที่รจู้ ักมา 3 ข้อ
แนวคำตอบ

1. แบง่ ตามวิธีการบรรจแุ ละวธิ กี ารขนถ่าย
2. แบง่ ตามวัตถปุ ระสงคข์ องการใช้
3. แบ่งตามความคงรูป
4. แบง่ ตามวัสดุบรรจภุ ัณฑ์ทใ่ี ช้

3. จงบอกประโยชน์ของบรรจุภณั ฑ์มา 5 ข้อ
แนวคำตอบ

ประโยชนข์ องบรรจุภัณฑส์ ำหรับผู้ผลิต มดี ังน้ี
1. ช่วยยกระดับราคา
2. สรา้ งมลู ค่าเพมิ่ แก่สนิ ค้า
3. ชว่ ยดงึ ดูดความสนใจจากลกู คา้
4. ใช้เปน็ สอื่ เผยแพร่ โฆษณาตวั สนิ คา้
5. สะดวกตอ่ การจดั สง่ และเคลือ่ นย้าย
6. สะดวกตอ่ การแยกประเภทและจดั หมวดหมู่

ประโยชนข์ องบรรจุภัณฑส์ ำหรับผบู้ ริโภค มีดงั นี้
1. พกพา เคลอ่ื นย้ายสะดวก
2. ช่วยสรา้ งความภมู ิใจในการซ้อื
3. สามารถแปรรูปประยกุ ตใ์ ชง้ านอ่นื ได้
4. ช่วยให้รรู้ ายละเอียดแหล่งท่มี าของสนิ ค้า
5. สามารถรักษาสนิ ค้าให้มอี ายใุ ช้งานมากข้นึ
********************

- 40 -

ใบความรทู้ ่ี 5

การตลาด
********************

การตลาด

การตลาด หมายถึง การกระทำกิจกรรมต่าง ๆ ในทางธุรกิจที่มีผลให้เกิดการนำสินค้าหรือบริการจาก
ผู้ผลิตไปสผู่ บู้ ริโภคหรือผ้ใู ชบ้ ริการนัน้ ๆ ให้ไดร้ ับความพอใจ ขณะเดียวกัน ก็บรรลุวตั ถุประสงค์ของกจิ การ

จากคำจำกัดความดังกล่าว มกี ารเนน้ ให้เหน็ วา่ กจิ กรรมทกี่ ระทำน้นั เปน็ เรื่องของธุรกจิ ต้องมกี ารซอื้ ขาย
สินคา้ หรือบริการ ซงึ่ มิใชก่ ารให้กันเปล่า ๆ โดยเฉพาะมกี ารเคลื่อนไหวของสนิ คา้ หรือบรกิ าร มีการโอนเปลยี่ นมือ
จากผูผ้ ลติ ซง่ึ เป็นผขู้ าย ให้กับผบู้ รโิ ภค หรอื ผใู้ ชส้ นิ คา้ หรือบริการในฐานะเป็นผซู้ ื้อสนิ คา้

องค์ประกอบท่ีเด่นชัดของการตลาดอีกส่วนหน่ึง คือ ต้องมีส่ิงที่จะโอนเปลี่ยนกรรมสิทธิ์คือสินค้าหรือ
บริการ และต้องมีตลาด คือ ผู้ซ้ือท่ีแสดงความจำนงต้องการรับสินค้าหรือบริการนั้น จะมีแตผ่ ู้ผลิตผขู้ ายแต่ฝ่าย
เดียวไมไ่ ด้

องคป์ ระกอบสำคญั ท่จี ะทำใหเ้ กดิ การตลาดขึ้นต้องประกอบดว้ ย
1. มีการโอนเปล่ยี นกรรมสทิ ธิใ์ นสินค้าหรือบริการ (Ownership Transfers)
2. มตี วั สินคา้ และตลาดท่จี ะซ้อื สินคา้ หรอื บริการ (Product-Market Interrelationship)
ถ้าขาดองค์ประกอบข้อใดข้อหนึ่งจะไม่มีการตลาดเกิดข้ึน กล่าวคือถ้าไม่มีการโอนเปล่ียนกรรมสิทธ์ิ

สนิ ค้าที่ผลิตได้ก็จะอยู่ท่ีผู้ผลิตตลอดเวลา ย่อมไม่มีการเคลื่อนไหวใด ๆ กับสินค้าหรือบริการ ขณะเดียวกันถ้ามี
การโอนเปลี่ยนกรรมสิทธิ์โดยไม่กล่าวถึงสินค้าและตลาด ก็หมายความถึงการโอนกรรมสิทธิ์ให้กันโดยเสน่หา
ไมใ่ ชก่ ิจกรรมซอ้ื ขายสนิ คา้ ไมอ่ าจนบั ได้วา่ มกี ารตลาดเชน่ กัน

ตลาด (Market) มพี ้ืนฐานทปี่ ระกอบด้วย
1. Needs, wants, demands ความจำเปน็ ความตอ้ งการ ความต้องการซอื้
Needs (ความจำเปน็ ) เปน็ อำนาจพนื้ ฐานที่กระตุ้นใหบ้ คุ คลเกิดความตอ้ งการในสิ่งใดสง่ิ

หนึง่ เพื่อมาตอบสนองในสิ่งท่ีขาดหายไป แบง่ เปน็ 3 ประเภท คือ
1. Physical needs คอื ความต้องการทางร่างกาย เชน่ ปัจจยั 4 (อาหารทอี่ ยอู่ าศยั

เสอื้ ผ้า ยารกั ษาโรค) ความอบอุ่น ความปลอดภัยในชีวิตและทรพั ย์สนิ
2. Social needs คอื ความตอ้ งการทางสังคม เช่น การยอมรบั ความรักจากคนรอบขา้ ง
3. Individual needs คือ ความต้องการส่วนบุคคลซงึ่ แตกต่างกัน เช่น ความต้องการ

ศึกษาหาความรู้ การแสดงออกถงึ ความเปน็ ตวั ของตวั เอง
Wants (ความตอ้ งการ)
คอื สิง่ ท่ีสามารถตอบสนอง Need ได้ ซ่งึ ความตอ้ งการของคนแตล่ ะคนจะแตกต่างกนั

ออกไป ขึ้นอยกู่ ับวฒั นธรรม สงั คม และบุคลิกภาพสว่ นบคุ คล

- 41 -

Demands (ความตอ้ งการซื้อ) เปน็ ความต้องการในรปู ของอำนาจในการซือ้
เนือ่ งจากมนษุ ย์มีความ ต้องการไม่จำกดั แตม่ ีเงนิ จำกัด เพราะฉะนน้ั จงึ ตอ้ งเลอื กซ้ือเฉพาะผลติ ภณั ฑ์ท่มี ี
คณุ ค่าและสามารถตอบ สนองหรอื สร้างความพึงพอใจสงู สดุ

2. Products and services สนิ ค้าและบริการ
คอื สง่ิ ที่ผผู้ ลติ หรือนักการตลาดนำเสนอแก่ตลาดเพื่อให้ผูบ้ ริโภคเกิดความสนใจ (attention) การ

ซอ้ื (acquisition) การใช้ (use) หรอื การบริโภค (consumption) โดยผลิตภัณฑน์ น้ั ตอ้ งสามารถตอบสนอง
ความจำเปน็ และความตอ้ งการของผู้บรโิ ภค แบง่ เป็น 6 ประเภท คอื

1. สินค้า (Goods) เช่นสนิ ค้าบรโิ ภคอปุ โภคต่าง สนิ คา้ ท่ีผลิตจากโรงงาน เป็นต้น
2. บริการ (Services) เช่น ธุรกจิ เกี่ยวกับการเดินทาง ท่พี กั สขุ ภาพ รา้ นค้า รา้ นอาหาร หรอื
สง่ิ บันเทงิ ทีอ่ ำนวยความสะดวกในการใช้ชวี ิตประจำวัน เปน็ ต้น
3. บคุ คล (Persons) เชน่ การอบรม ฝกึ ฝนทกั ษะ แรงงาน บคุ ลากร เป็นตน้
4. สถานท่ี (Place) เช่น โรงแรม วดั สนามกฬี า เป็นต้น
5. องค์กร (Organizations) เชน่ ธนาคาร ธุรกจิ เอกชน องค์กรอสิ ระ เป็นต้น
6. แนวความคดิ (Ideas) /Services (บรกิ าร) คือ กจิ กรรมหรอื ผลประโยชน์ทบี่ ุคคลหรือกลุ่ม
บคุ คลนำเสนอแก่บุคคลอ่ืน โดยเปน็ ส่งิ ทไ่ี ม่สามารถจับตอ้ งได้ ตัวอยา่ งเช่น บริการเสรมิ สวย ซอ่ มรถ ทำ
ความสะอาด หรอื บรกิ ารรกั ษาความปลอดภัย เป็นตน้

3. คณุ ค่า / มลู คา่ / ความพงึ พอใจ
- คุณค่า (Value) = คณุ ค่าของผลิตภัณฑท์ ีผ่ ู้บรโิ ภคไดร้ บั
- มูลค่าของผลิตภัณฑ์ = จำนวนเงนิ ท่ีจ่ายเพื่อซ้ือผลิตภณั ฑ์
- ความพงึ พอใจของลูกค้า (Customer Satisfaction) เกิดขึน้ เม่ือ : คุณค่าที่ได้รับ > มูลค่าทจี่ ่าย

4. การแลกเปลีย่ น (Exchange)
คือ การกระทำที่ทำให้ได้มาซ่ึงสง่ิ ทต่ี ้องการจากบคุ คลอน่ื โดยการเสนอส่ิงอ่นื เป็นการตอบแทน

เชน่ เงิน ส่งิ ของ หรือคำสญั ญา เปน็ ต้น
- Transaction (การทำธุรกรรม) เป็นการทำการคา้ ระหวา่ งบคุ คล 2 ฝา่ ย คอื ระหว่างผซู้ ือ้ กบั

ผขู้ าย โดยมลี ักษณะดงั นี้ ตอ้ งมี 2 ส่ิงทม่ี ีคณุ ค่า มขี ้อตกลงหรอื เงอ่ื นไข มรี ะยะเวลาของการตกลงและมี
สถานท่ีในการตกลง

- Relationships marketing (การสรา้ งความสมั พันธ์ทางการตลาด) กระบวนการสร้าง รกั ษา
และการเพ่มิ สัมพนั ธภาพกับลกู คา้ และผมู้ ีสว่ นไดส้ ว่ นเสีย เช่น พนกั งาน ผูป้ อ้ นปจั จยั การผลิต ผู้กระจาย
สินคา้ ผคู้ ้าปลกี ธนาคาร รัฐบาล ชมุ ชน เปน็ ต้น

- 42 -

5. ตลาด / ตลาดเปา้ หมาย
- ในความหมายของบุคคลทั่วไป ๆ ตลาด : สถานท่ีทเ่ี ปน็ ศนู ยก์ ลางในการซื้อขาย
- ในความหมายของทางธุรกจิ ตลาด : กล่มุ บุคคลที่คิดว่าจะซือ้ สนิ คา้ หรือความต้องการของผ้ซู ้อื

กลุ่มหน่งึ ท่มี อี ำนาจซ้อื
- ตลาดเปา้ หมาย (Target Markets) : กลุ่มลูกค้าซึ่งผู้ขายเลอื กทจี่ ะเสนอขายสินค้า

- 43 -

ใบงานท่ี 5

การตลาด

ชื่อ – สกลุ ...............................................รหสั .....................................ระดบั ......................

1. จงบอกความหมายของการตลาดมาพอสังเขป

.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
2. ความจำเป็นและความตอ้ งการของผูบ้ รโิ ภคมีอะไรบ้าง
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

- 44 -

เฉลยใบงานท่ี 5

การตลาด

1. จงบอกความหมายของการตลาดมาพอสังเขป
แนวคำตอบ

การตลาด หมายถึง การกระทำกิจกรรมต่าง ๆ ในทางธุรกิจที่มีผลให้เกิดการนำสินค้าหรือบริการจาก
ผผู้ ลิตไปสู่ผบู้ รโิ ภคหรือผู้ใช้บรกิ ารน้ัน ๆ ใหไ้ ดร้ บั ความพอใจ ขณะเดียวกัน ก็บรรลวุ ัตถุประสงค์ของกจิ การ

จากคำจำกัดความดงั กล่าว มกี ารเน้นใหเ้ หน็ วา่ กิจกรรมทีก่ ระทำนน้ั เป็นเรื่องของธุรกิจ ต้องมีการซื้อขาย
สินค้าหรือบริการ ซ่งึ มิใชก่ ารให้กันเปลา่ ๆ โดยเฉพาะมีการเคลือ่ นไหวของสนิ ค้าหรอื บริการ มีการโอนเปลยี่ นมือ
จากผู้ผลิตซึง่ เป็นผูข้ าย ใหก้ บั ผู้บรโิ ภค หรือผใู้ ช้สินค้าหรอื บรกิ ารในฐานะเปน็ ผู้ซือ้ สินค้า

องค์ประกอบที่เด่นชัดของการตลาดอีกส่วนหน่ึง คือ ต้องมีสิ่งที่จะโอนเปล่ียนกรรมสิทธิ์คือสินค้าหรือ
บริการ และต้องมตี ลาด คือ ผซู้ ื้อท่แี สดงความจำนงต้องการรับสนิ คา้ หรอื บริการนัน้ จะมแี ตผ่ ูผ้ ลติ ผขู้ ายแตฝ่ า่ ย
เดยี วไมไ่ ด้

2. ความจำเปน็ และความตอ้ งการของผบู้ ริโภคมอี ะไรบา้ ง
แนวคำตอบ

1. สินค้า (Goods) เชน่ สนิ ค้าบริโภคอุปโภคตา่ ง สนิ คา้ ท่ผี ลติ จากโรงงาน เป็นต้น
2. บรกิ าร (Services) เชน่ ธรุ กจิ เก่ียวกับการเดินทาง ท่พี กั สุขภาพ ร้านค้า รา้ นอาหาร หรอื
ส่งิ บนั เทิง ทีอ่ ำนวยความสะดวกในการใช้ชีวติ ประจำวนั เปน็ ตน้
3. บุคคล (Persons) เชน่ การอบรม ฝกึ ฝนทักษะ แรงงาน บคุ ลากร เป็นตน้
4. สถานท่ี (Place) เชน่ โรงแรม วัด สนามกีฬา เป็นตน้
5. องค์กร (Organizations) เช่น ธนาคาร ธุรกิจเอกชน องคก์ รอิสระ เป็นตน้
6. แนวความคิด (Ideas) /Services (บรกิ าร) คือ กจิ กรรมหรือผลประโยชนท์ ่ีบุคคลหรือกลุ่มบุคคล
นำเสนอแก่บุคคลอ่ืน โดยเปน็ สิ่งท่ไี มส่ ามารถจบั ตอ้ งได้

*********************