Reka Cipta Tingkatan 5- Vol 2

LATIHAN SISTEM

1. Nyatakan lima jenis sistem mekanikal.
2. Gambar di bawah menunjukkan satu mesin pengangkat kenderaan di sebuah

bengkel yang menggunakan sistem hidraulik. Senaraikan sekurang-kurangnya lima
komponen utama yang digunakan pada sistem tersebut.

3

3. Namakan komponen sistem elektrik mengikut gambar foto yang diberi.

95

4. Berpandukan kepada komponen elektrik yang diberikan di bawah, lukiskan satu gambar
rajah blok yang menunjukkan susunannya untuk mengawal sebuah motor arus terus.

Transformer Motor Arus Terus

Suis Bekalan Kuasa

5. Senaraikan enam komponen sistem elektronik.

6. Anda diberi komponen elektronik seperti berikut:
(i) Bateri 12V
(ii) Perintang tetap

(iii) Diod (LED)
(iv) Suis satu hala
(v) Pemuat tidak berkutub
Lakar dan labelkan satu litar elektronik yang lengkap dengan menggunakan
komponen-komponen elektronik di atas agar LED dapat berfungsi dengan sempurna.

3 7. Berdasarkan kepada gambar di bawah, terangkan operasi sistem kawalan pada alat

permainan tersebut.

SISTEM

96

8. Tetapkan jenis sistem kawalan gabungan yang paling sesuai berdasarkan situasi yang berikut:

Situasi Jenis sistem yang sesuai

3

SISTEM

97

BAB PEMBINAAN DAN
PENGUJIAN MODEL
BERFUNGSI DAN PROTOTAIP

STANDARD KANDUNGAN

• Perancangan dan Pembinaan
Model Berfungsi dan Prototaip.

• Pengujian Model Berfungsi
atau Prototaip.

98

99

Standard Pembelajaran Perancangan dan Pembinaan Model
4.1 Berfungsi dan Prototaip
Murid dapat:
Menyatakan definisi model Model Berfungsi dan Prototaip
berfungsi dan prototaip.
(a) Model berfungsi ialah model yang direka bentuk untuk
dijadikan sebagai contoh kepada produk sebenar. Model
ini boleh berfungsi tetapi tidak sepenuhnya seperti produk
yang sebenar.

(Sumber: Jabatan Seni Reka Perindustrian, UiTM)
Foto 4.1 Contoh model berfungsi.

(b) Prototaip ialah produk contoh yang boleh berfungsi

4 sepenuhnya. Prototaip dibina menggunakan bahan dan
saiz sebenar. Prototaip ini diuji dalam situasi sebenar

MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP untuk menganalisis fungsi serta kecekapannya bagi
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN
tujuan penambahbaikan sebelum dipasarkan.

Layari laman sesawang http://
arasmega.com/qr-link/

prototype-examples/ untuk
menonton video Prototype

Examples.
(Dicapai pada 1 Februari 2017)

(Sumber: Jabatan Seni Reka Perindustrian, UiTM)
Foto 4.2 Contoh prototaip.

100

Ciri-ciri Model Berfungsi dan Prototaip Standard Pembelajaran

Model berfungsi dan prototaip mempunyai perbezaan Murid dapat:
berdasarkan kepada ciri-ciri yang terdapat pada produk Menerangkan ciri-ciri
tersebut. Anda boleh mengenali kedua-duanya dengan model berfungsi dan
membuat pemerhatian bukan sahaja dari segi fizikal, malah prototaip dari aspek bahan,
beberapa perkara penting yang mana antaranya ialah: skala dan kefungsian.

Jadual 4.1 Perbezaan ciri-ciri model berfungsi dan prototaip.

Jenis Bahan Skala Kefungsian

Model • Tidak semestinya menggunakan • Tidak mengikut • Boleh berfungsi
berfungsi atau memerlukan bahan ukuran sebenar sebahagian komponen
sebenar. sahaja.
• Boleh menjadi lebih
• Boleh dibuat menggunakan kecil, sama atau lebih • Tidak menunjukkan
pelbagai bahan seperti foam, besar daripada yang keupayaan dan fungsi
kadbod, PVC board, fiber, sebenar. sebenar.
polistirena, kayu dan sebagainya.
• Tidak diuji
kefungsiannya. Hanya
dinilai dari segi reka
bentuk sahaja.

Prototaip • Menggunakan bahan sebenar. • Saiz yang sama • Berfungsi sepenuhnya. 4
• Bahan yang digunakan seperti dengan produk • Diuji dalam situasi
sebenar. MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP
keluli lembut, getah, plastik sebenar dari segi fungsi PEMBINAAN DAN PENGUJIAN
atau gentian bergantung dan reka bentuk.
pada kegunaannya.

Kepentingan Merancang Pembinaan Model Berfungsi Standard Pembelajaran
dan Prototaip
Murid dapat:
Terdapat beberapa kebaikan untuk kita membuat model Menerangkan
berfungsi dan prototaip. Antaranya ialah: kepentingan merancang
pembinaan model
(a) Dapat mereka bentuk produk yang memenuhi ciri-ciri berfungsi dan prototaip.
ergonomik dan memenuhi cita rasa pelanggan

(b) Penambahbaikan reka bentuk dan fungsi
(c) Membuat anggaran kos jualan
(d) Merancang tenaga pakar dan pekerja
(e) Membuat ujian dengan sempurna
(f) Pemilihan lokasi pembinaan

Membuat perancangan pembinaan model berfungsi dan prototaip sebelum melakukan kerja
pembinaan boleh membantu kita membuat persediaan terhadap perkara-perkara berikut:

(a) Mengelakkan daripada sebarang kecacatan pada produk
(b) Memastikan produk mencapai keupayaan sebenar dan boleh berfungsi secara optimum
(c) Mengelakkan daripada berlakunya sebarang kerugian
(d) Meneliti dan mengenal pasti masalah yang timbul
(e) Membuat anggaran kos pembinaan seperti bahan dan peralatan yang diperlukan

101

Standard Pembelajaran Menghasilkan Jadual Kerja dalam Pembinaan Model
Berfungsi dan Prototaip
Murid dapat:
Menghasilkan jadual kerja (a) Pernyataan masalah

dalam pembinaan model Setiap produk yang ingin dihasilkan itu mestilah
berfungsi dan prototaip. bermula daripada pernyataan masalah. Kenal pasti
masalah yang timbul dan barulah kita boleh merancang
langkah seterusnya.

Buah nanas mempunyai Sebagai contoh, masalah yang dihadapi oleh
kandungan vitamin C pengusaha ladang nanas terhadap daun-daun nanas yang
yang tinggi dan terlalu banyak sehingga sukar untuk dilupuskan kerana
amat diperlukan memerlukan tempat yang khusus dan memerlukan
untuk kesihatan tenaga kerja yang ramai. Jika dibiarkan begitu sahaja, ia
dalam membantu mengambil masa yang lama untuk mengurai dan reput.
menyembuhkan luka Situasi ini sering berlaku kepada peladang nanas sebaik
atau cedera disamping sahaja mereka selesai memetik buah tersebut.
penyerapan zat besi ke
dalam saluran darah. Daripada situasi di atas, dapat disimpulkan bahawa
satu reka ciptaan sangat diperlukan untuk menguruskan
daun nanas ini supaya tidak membawa masalah kepada
peladang. Hasil daripada pembacaan, daun nanas boleh
diproses untuk menghasilkan serat dan seterusnya
menjadikannya kepada serat benang. Satu idea yang dapat
membantu peladang ialah mencipta sebuah mesin untuk

MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP meleraikan daun nanas dan seterusnya mendapatkan serat benang tersebut. Secara tidak
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN
4 langsung,daun-daun nanas ini tidak dibuang begitu sahaja malah menjadi punca pendapatan

tambahan kepada peladang. Oleh yang demikian, projek yang hendak dibangunkan ialah
sebuah prototaip “Mesin Pengurai Serat Daun Nanas”. Ia merupakan sebuah mesin yang
boleh membuat pengasingan pada serat daripada daun nanas dengan cara menghimpit
daun nanas tersebut secara roda berpusing. Jadual kerja merupakan satu set perancangan
yang akan dilakukan untuk melaksanakan sesuatu aktiviti yang dipersembahkan dalam
bentuk jadual. Perancangan ini berdasarkan pada senarai aktiviti dan tempoh masa yang
diperuntukkan seperti hari, minggu, bulan dan tahun. Jadual kerja ini membantu kita untuk
menjalankan sesuatu aktiviti agar tidak tersasar dari perancangan awal yang telah dibuat.

Foto 4.3 Para peladang menghadapi masalah untuk melupuskan daun nanas setiap
kali selepas buah nanas dipetik.

102

(b) Penyediaan jadual kerja 4
Sebelummenjalankankerjapembinaanmesinpengurai seratdaunnanas,perancangansangat
penting. Jadual di bawah menunjukkan jadual kerja lengkap bagi membina mesin tersebut MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP
yang dirancangkan mengikut mingguan. PEMBINAAN DAN PENGUJIAN

Jadual 4.2 Jadual kerja pembinaan mesin pengurai serat daun nanas.
Minggu

Bil. Aktiviti
12345678

1. Perbincangan guru dan murid

2. Pengenalpastian masalah

3. Penjanaan idea

4. Mereka bentuk projek

5. Pembinaan projek

6. Pengujian projek

7. Penambahbaikan projek

8. Pendokumentasian

9. Pembentangan projek dan sesi penilaian

Simbol dalam Carta Alir Kerja Standard Pembelajaran

Jadual kerja yang telah anda tetapkan perlu dipersembahkan Murid dapat:
dalam bentuk carta alir bagi menunjukkan proses dengan Mengenal pasti penggunaan
lebih jelas. Simbol asas carta alir adalah seperti berikut: simbol-simbol dalam carta
alir kerja.

Jadual 4.3 Simbol asas carta alir.

Simbol grafik Penerangan Simbol grafik Penerangan

Mula atau tamat proses Proses penilaian atau
membuat pemilihan

Proses atau operasi Sambungan ke proses

A seterusnya

Input proses atau output Arah aliran proses

103

Standard Pembelajaran Menghasilkan dan Menganalisis Carta Alir Kerja
Pembinaan Model Berfungsi atau Prototaip
Murid dapat:

Menganalisis Mula

carta alir kerja

pembinaan Mengenal pasti masalah FASA 1
model berfungsi (ANALISIS)
dan prototaip

yang dirancang. Kajian tinjauan/pemerhatian/ 1. Perbincangan
pembacaan terhadap masalah dalam kumpulan.
Menghasilkan
carta alir Kertas cadangan projek 2. Rujuk kajian lepas
kerja untuk dengan pembacaan jurnal
pembinaan Tidak Pemilihan idea dan sebagainya.
model berfungsi terbaik
dan prototaip 3. Kaedah pemerhatian
berdasarkan Ya sangat praktikal.
idea yang
telah dijana. 4. Tetapkan sama ada ciptaan
baharu atau inovasi.

5. Guru sebagai fasilitator.

Pemilihan bahan dan peralatan FASA 2
(PEMBANGUNAN DAN
PENGUJIAN PRODUK)

Pembangunan produk 1. Pastikan kemampuan dari segi

4 pengetahuan, kelengkapan

alat dan mesin.

MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP Tidak Pengujian awal 2. Guru merupakan pakar.
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN produk 3. Gunakan borang khas

untuk pengesahan pakar

Ya dan pengujian.

4. Pengujian dilakukan

Pengesahan pakar di makmal atau lokasi sebenar.

5. Produk mestilah memenuhi

ciri-ciri ergonomik.

Penambahbaikan produk 6. Penambahbaikan mestilah
berdasarkan kepada komen

dan cadangan pakar.

Tidak Pengujian akhir FASA 3
Ya (PERSEMBAHAN)

Produk siap 1. Buat kemasan pada produk.
2. Gunakan perisian LTK
Persembahan dan
pendokumentasian untuk persembahan idea
dan produk.
Tamat 3. Tentukan kos pembangunan
produk dan harga jualan.
4. Rujuk format laporan.
5. Laporan, produk dan bahan
pembentangan sangat penting.

Rajah 4.1 Carta Alir Pembinaan Mesin Pengurai Serat Daun Nanas.

104

Merancang dan Menyediakan Bahan atau Komponen Standard Pembelajaran
Sebenar Berdasarkan Idea yang Dijana
Murid dapat:
Merancang pembangunan produk sangat penting agar Merancang dan
produk dapat dilakukan dengan sempurna. Tujuannya menyediakan bahan
adalah untuk menghasilkan reka ciptaan yang mampu atau komponen sebenar
menyelesaikan masalah yang telah dikenal pasti. Pemilihan berdasarkan idea yang
bahan dan alatan hendaklah disesuaikan dengan reka bentuk telah dijana.
projek yang telah dipilih.

4

MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN

Rajah 4.2 Lakaran mesin pengurai serat daun nanas.

105

Senarai bahan yang diperlukan. Senarai alatan yang diperlukan:

Bil. Bahan Kuantiti Pisau pemotong akrilik
Fungsi: Memotong
1. Bearing 4 kepingan akrilik
2
2. Besi L 30mm x 2 Sesiku L
38mm x 6m 1 Fungsi: Membuat garisan
2 lurus bersudut tepat,
3. Gear 3 menguji kerataan,ketepatan
dan kepersegian
4. Plat aluminium
nipis Ragum Meja
Fungsi: Memegang benda
Besi berongga kerja semasa proses
5. 50mm x 25mm pemotongan dan sebagainya

x 6mm Kikir
Fungsi: Melicinkan
6. Berus plastik permukaan bahan setelah
proses pemotongan
7. Motor DC 12V 1
3 Mesin canai
8. Rantai 4 Fungsi: Membuang
motosikal sisa pemotongan dan
melicinkan permukaan
9. Roda 50mm benda kerja

4 10. Bol dan nat 10 Mesin kimpalan MIG
Fungsi
MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP 106 11. Besi shaft 2 Menyambungkan bahan kerja
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN dengan cara mengimpal
12. Palam 3 pin 3
1 Rivet gun
13. Pengering 2 Fungsi
rambut Mencantumkan kepingan aluminium
dengan bahagian badan
14. Suis lampu

15. Cat minyak 1

16. Plastik akrilik 1

17. Pop rivet Secukupnya
dan skru

Pembaris dan pita ukur Mesin pemotong logam

Fungsi Fungsi
Mengukur benda kerja Untuk memotong
keluli lembut

Membina Model Berfungsi atau Prototaip Standard Pembelajaran
Berdasarkan Idea yang Dijana
Murid dapat:
Beberapa langkah pembinaan perlu dilakukan berpandukan Membina model berfungsi
kepada reka bentuk yang telah dipilih. Sentiasa gunakan alatan atau prototaip berdasarkan
dan mesin yang betul. Anda juga dinasihatkan untuk memakai idea yang telah dijana.
peralatan keselamatan.
Langkah 3
Langkah 1

Langkah 2

Proses mengukur dan Membuat pemotongan Membuat penyambungan 4
menanda pada besi sebelum menggunakan mesin pada kerangka menggunakan

dibuat pemotongan. pemotong logam. mesin kimpalan MIG.

Langkah 4 MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN
Langkah 5

Langkah 6

Membersihkan gerigis Kerangka utama yang telah Proses membuat lubang
selepas membuat siap dibersihkan. pada tiang slide pelaras dan

pemotongan dan kimpalan. bahagian lain.

107

Langkah 7 Langkah 10

Proses memasang di antara kerangka utama Kerja memasang plat aluminium pada
dengan tiang roda boleh laras dan motor. dinding kerangka.

Langkah 8

MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP4
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN
Membuat bekas pengering serat daun nanas
menggunakan akrilik.

Langkah 9

Foto 4.4 Projek yang telah siap dipasang.

Kerja mengecat kerangka yang telah siap.
108

Menghasilkan Kemasan Model Berfungsi atau Standard Pembelajaran
Prototaip dengan Baik
Murid dapat:
Projek yang siap perlu dikemaskan dengan bahan untuk Menghasilkan kemasan
kemasan seperti cat, lekar, varnis dan syelek supaya kelihatan model berfungsi atau
cantik dan tahan lama. Sebelum melakukan kerja mengecat prototaip dengan baik.
atau menyapu varnis, permukaan projek hendaklah
dibersihkan terlebih dahulu daripada sebarang kekotoran atau
bahagian yang masih dalam keadaan kasar atau tajam. Kita
boleh menggunakan kain untuk mengelap dan kertas pasir
halus untuk melicinkan permukaan projek. Mesin canai perlu
digunakan untuk membuang bahagian-bahagian yang terlalu
kasar atau tajam. Projek yang menggunakan bahan keluli tahan
karat atau aluminium tidak perlu dicat kerana sifatnya tidak
berkarat dan tahan lama.

4

Mengelap menggunakan kain. Menggunakan kertas pasir halus. Menggunakan mesin canai MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP
mudah alih. PEMBINAAN DAN PENGUJIAN

Foto 4.5 Contoh menghasilkan kemasan.

Kemasan akhir yang menggunakan cat boleh dilakukan dengan pelbagai cara seperti
penggunaan berus, cat semburan tin, mesin penyembur atau penggelek.

Penyembur cat Berus cat

Penggelek
Cat sembur

Foto 4.6 Pelbagai cara kemasan akhir.

109

Kerja kemasan dengan cara mengecat

Mengecat menggunakan Mengecat menggunakan penggelek.
penyembur cat.

4

MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP Mengecat menggunakan Mengecat menggunakan
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN berus cat. semburan tin.

Aktiviti

1. Anda dikehendaki menghasilkan satu jadual kerja yang lengkap berdasarkan lukisan
terperinci yang telah dibuat.

2. Anda dikehendaki menghasilkan satu carta alir kerja untuk menghasilkan projek yang telah
ditetapkan. Bincangkan bersama-sama guru dan lakukan kaedah sumbang saran. Lantik
seorang ketua untuk mengendalikan sesi ini dan guru sebagai pakar rujuk dan fasilitator.

3. Bincangkan ciri-ciri model berfungsi atau prototaip yang akan anda hasilkan pada aktiviti (2)
di atas. Begitu juga dengan perincian terhadap bahan dan komponen yang akan digunakan
berdasarkan kepada lukisan produk.

4. Berdasarkan kepada projek yang telah dibincangkan bersama rakan dan guru, bina projek
tersebut sehingga siap. Tetapkan sama ada ia merupakan model berfungsi atau prototaip.

110

Pengujian Model Berfungsi Standard Pembelajaran
4.2 atau Prototaip
Murid dapat:
Kaedah Pengujian Menerangkan
kaedah pengujian
Terdapat dua kaedah pengujian yang boleh dijalankan terhadap iaitu ujian makmal
projek yang telah siap dibangunkan, iaitu kaedah ujian makmal dan ujian parameter.
dan kaedah ujian parameter.

(a) Ujian makmal

Ujian makmal dijalankan di dalam makmal atau bengkel dengan menggunakan
peralatan dan kelengkapan yang tertentu bersesuaian dengan jenis projek. Antara
contoh ujian makmal:

4

Foto 4.7 Ujiankemuluran bahan. Foto 4.8 Ujian kekuatan. MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN
(b) Ujian parameter

Ujian parameter ialah pengujian prototaip yang dibuat dalam suasana dan di tempat
yang sebenar bagi menentukan kefungsian, kesesuaian, keupayaan serta kebolehgunaan
sesuatu produk.

Foto 4.9 Ujian terhadap mesin Foto 4.10 Ujian ketahanan
penghancur daun. tangga aluminium.

111

MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP Kaedah pengujian turut dijalankan ke atas mesin pengurai serat daun nanas. Berikut adalah
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN ujian yang dijalankan:
(a) Ujian makmal

Ujian makmal dijalankan di dalam makmal atau bengkel dengan menguji keupayaan
mesin pengurai serat daun nanas yang telah siap dibangunkan. Mesin ini telah diuji
keupayaannya untuk menguraikan daun nanas sehingga menjadi serat.

Foto 4.11 Pengujian keupayaan mengurai daun nanas.

(b) Ujian parameter

4 Ujian parameter ialah pengujian mesin pengurai serat daun nanas yang dilakukan

dalam suasana dan di tempat yang sebenar untuk menentukan kefungsian, kesesuaian,
keupayaan serta kebolehgunaannya.

Foto 4.12 Ujian parameter.

112

Pengujian Model Berfungsi atau Prototaip Standard Pembelajaran

Projek yang telah siap dibangunkan akan diuji bagi tujuan Murid dapat:
menganalisis kebolehfungsian,ketahanandankemampuannya Menguji model
dalam mencapai objektif yang telah ditetapkan. Setiap berfungsi atau prototaip
sesi pengujian hendaklah direkodkan untuk tujuan berdasarkan faktor
penambahbaikan dan rujukan pada masa akan datang. kefungsian, ketahanan dan
had kemampuan.
(a) Ujian kefungsian
Menentukan kekuatan dan
Ujian kefungsian ialah ujian yang dijalankan untuk kelemahan model berfungsi
menilai kebolehfungsian sesuatu produk yang telah siap atau prototaip berdasarkan
dibina dari segi keupayaannya beroperasi. kefungsian, ketahanan dan
had kemampuan.

4

Rajah 4.3 Mesin pengurai serat daun nanas dan serat daun nanas. MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN
(b) Ujian kemampuan, ketahanan dan had kemampuan produk

Ujian kemampuan sangat penting bagi menentukan keupayaan mesin pengurai serat daun
nanas ini untuk melakukan operasinya. Hasil ujian ini dicatatkan seperti berikut:

Mesin Kemampuan Kekuatan Kelemahan

Mesin Pengurai • Mengurai daun • Tidak memerlukan • Lambat proses
Serat Daun Nanas nanas dengan tenaga manusia penguraiannya.
sempurna. yang ramai.
• Motor elektrik
• Boleh mengurai tiga • Mesin ini ringan menjadi panas
helai daun nanas dan mudah apabila beroperasi
dalam satu masa. dialihkan. lebih 30 minit.

• Mengambil masa • Menggunakan • Bulu berus mudah
5 minit untuk tenaga elektrik tertanggal apabila
menguraikan yang rendah. terlalu lama
sehelai daun. digunakan.
• Mudah diselenggara
• Mesra pengguna jika ada kerosakan. • Bunyi bising
dan sesiapa semasa beroperasi.
sahaja boleh
mengendalikannya.

113

Standard Pembelajaran Menilai TahapKeselamatan

Murid dapat: Memastikan tahap keselamatan sesuatu produk adalah amat
Menilai tahapkeselamatan penting. Beberapa perkara perlu diambil kira untuk kita
model berfungsi atau menilai tahap keselamatan sesuatu produk. Hal ini bertujuan
prototaip yang dibina. agar tidak membahayakan kepada pengguna.

Penilaian terhadap projek yang telah kita bangunkan
ini mestilah mempunyai instrumen yang sesuai. Tujuannya
supaya setiap kriteria akan dinilai berdasarkan kepada item
yang ditetapkan dan tidak terpesong daripada tujuan asal
pembinaan produk tersebut.

Berdasarkan model berfungsi atau prototaip yang dibina,
berikut adalah contoh instrumen penilaian yang boleh
digunakan:

(a) Adakah bahan yang digunakan pada model ini sesuai?
(b) Adakah model ini senang dikendalikan?
(c) Adakah model ini selamat digunakan?

Ada pemegang

khusus untuk

4 mengangkat atau
mengalihkan lokasi
Bahagian
produk.
MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP yang bergerak
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN
dilindungi dengan

penutup/jeriji.

Menggunakan
kod warna

keselamatan.

Disertakan
dengan manual

pengguna.

Bahan yang Tiada kebocoran
digunakan sesuai elektrik/litar
seperti plastik,getah
dan bukan bahan pintas/jika terkena
air. Kalis air.
mudah pecah.
Disertakan nombor
114 talian kecemasan
seperti pihak bomba

dan pengeluar.

Penambahbaikan Berdasarkan Pengujian dan Standard Pembelajaran
Penilaian Model Berfungsi atau Prototaip
Murid dapat:
Setelah menjalankan pengujian produk dan mendapat Mencadangkan
ulasan daripada pakar yang dirujuk, kita perlulah melakukan penambahbaikan
kerja-kerja penambahbaikan. Tujuannya supaya produk berdasarkan pengujian
menjadi lebih baik dan sempurna dari segi kefungsian dan dan penilaian model
kemampuannya melakukan operasi yang telah ditetapkan. berfungsi atau prototaip.
Beberapa perkara utama yang perlu diambil tindakan untuk
kerja penambahbaikan ialah:

(a) Menambah atau menggantikan komponen yang rosak atau tidak bersesuaian.
(b) Membuat pengubahsuaian pada bahagian tertentu supaya lebih mantap dan efisien.
(c) Menambah baik kemasan seperti susunan komponen, warna dan grafik yang digunakan.
(d) Mengubah reka bentuk untuk disesuaikan dengan fungsinya.
(e) Memberi perhatian kepada faktor ergonomik untuk keselesaan pengguna.
(f) Memberi perhatian kepada ciri-ciri keselamatan yang ada pada produk.

Bentuk Asal Penambahbaikan

4

Rajah 4.4 Contoh penambahbaikan. MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN
Aktiviti

1. Anda dikehendaki melaksanakan ujian makmal dan ujian parameter terhadap projek yang
telah dihasilkan.

2. Anda dikehendaki menyediakan laporan ujian makmal dan ujian parameter tersebut secara
berkumpulan.

3. Anda dikehendaki membentangkan hasil projek yang telah siap dan bincangkan tentang
kekuatan dan kelemahannya di dalam kelas.

115

Ciri-ciri RUMUSAN Jadual Kerja
Model Jadual kerja bertujuan untuk
Berfungsi Tidak mengikut saiz sebenar membantu kita melaksanakan
atau skala kerja pembinaan produk
Ciri-ciri mengikut masa yang ditetapkan.
Prototaip Berfungsi sebahagian sahaja
Tidak menggunakan bahan Carta Alir
Carta alir merupakan proses
sebenar sepenuhnya kerja yang perlu dipatuhi dalam
melaksanakan pembinaan
Saiz sebenar produk.

Berfungsi sepenuhnya

Menggunakan bahan sebenar

Ujian Makmal Kaedah Pengujian Ujian Parameter
• Di dalam makmal Projek • Di lokasi/situasi sebenar

4

MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP Konsep Fokus Pengujian Tujuan Pengujian Hasil Akhir
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN Pengujian Projek • Kefungsian
• Ketahanan • Menentukan • Penambahbaikan
• Had kemampuan kelemahan dan projek
kekuatan

Menambah baik ciri-ciri
keselamatan

Penambahan atau Tujuan Memenuhi faktor ergonomik
penggantian komponen yang Penambahbaikan
Mengubah reka bentuk
lebih bersesuaian Projek untuk disesuaikan
dengan fungsinya
Pengubahsuaian supaya
mantap dan efisien

Menambah baik kemasan

116

LATIHAN

1. Nyatakan dua ciri model berfungsi dan dua ciri prototaip.
2. Namakan simbol asas carta alir di bawah.

Simbol grafik Penerangan

4 MODEL BERFUNGSI DAN PROTOTAIP
PEMBINAAN DAN PENGUJIAN
A

3. Nyatakan dua kaedah pengujian projek.
4. Apakah tujuan utama melakukan pengujian terhadap projek?
5. Berikan empat ciri keselamatan yang perlu ada pada sesebuah produk.
6. Berikan empat tujuan penambahbaikan dilakukan terhadap sesuatu projek.
7. Hasilkan satu produk ringkas dan tunjukkan carta alir kerja pembinaannya dengan

menggunakan semua simbol grafik yang telah anda pelajari.

117

BAB PENJENA MAAN PRODUK

STANDARD KANDUNGAN

• Klasifikasi Produk
• Jenama Produk
• Logo Produk
• Slogan Produk

118

119

Standard Pembelajaran 5.1 Klasifikasi Produk

Murid dapat: Produk merupakan barangan, perkhidmatan dan sebagainya
Menerangkan dua yang dihasilkan dan dipasarkan bukan sahaja dapat memenuhi
klasifikasi produk iaitu keperluan pengguna, tetapi dapat memberikan kebaikan
produk pengguna dan kepada mereka.
produk industri.
Mengkategorikan Terdapat pelbagai jenis produk untuk pengguna di pasaran.
produk pengguna dan Oleh itu setiap jenis produk memerlukan pengguna, keperluan
produk industri. dan strategi pemasaran yang berbeza. Secara asasnya, produk
boleh diklasifikasikan kepada dua iaitu:
Produk
Industri Produk
Pengguna

PENJENAMAAN PRODUK Perkhidmatan

5

Barangan

Rajah 5.1 Klasifikasi produk.

(a) Produk Pengguna
Produk pengguna ialah barangan dan perkhidmatan khusus untuk kegunaan pengguna
dalam memenuhi keperluan peribadi, keluarga atau keperluan rumah seperti mesin kira,
perkhidmatan telefon, pembersih vakum dan sebagainya.
Produk pengguna boleh dikategorikan kepada tiga jenis seperti yang ditunjukkan dalam
rajah di bawah.

Barangan Keperluan Asas

Kategori Barangan Istimewa
Produk Barangan Beli-belah
Pengguna

Rajah 5.2 Kategori produk pengguna.

120

Jadual 5.1 Produk pengguna.

Disiplin Barangan Keperluan Kategori Barangan Istimewa
Contoh Asas
Barangan Beli-belah Barangan yang
Barangan yang ada ciri unik dan
biasanya dibeli Barangan yang berjenama
tanpa perlu apa-apa dibeli berasaskan
pertimbangan perbandingan dari
segi kesesuaian, kualiti,
harga dan gaya

Beras, susu, gula, Pakaian, beg, kasut, Mesin pencetak,
ubat gigi dan sabun perabot motosikal, komputer

Kos Seunit Murah Mampu milik Biasanya mahal

Kekerapan Kerap Berkala Jarang
Pembelian

Pengagihan Pelbagai- runcit, Saluran tertentu-pasar Terhad- vendor/
atas talian, personal raya, premis khusus, pembekal
shopper atas talian

Usaha Membeli Minimum Sederhana Maksimum 5

(b) Produk Industri PENJENAMAAN PRODUK

Produk industri merupakan barangan yang digunakan untuk kegunaan barangan dan
perkhidmatan lain. Antara contoh produk industri ialah jentera berat, bahan mentah dan
mesin pengira tunai. Pengguna produk industri ini terdiri daripada pengeluar, pemborong,
peruncit dan organisasi seperti badan kerajaan dan swasta.

Produk industri boleh dikategorikan kepada lima jenis seperti yang ditunjukkan dalam
rajah di bawah.

Bahan
Mentah

Peralatan Bahan
Aksesori Komponen

Pemasangan Kategori Bekalan
Produk
Industri

Rajah 5.3 Kategori produk industri.

121

Jadual 5.2 Jadual produk industri.

Pemasangan Peralatan Kategori Bahan Bekalan
Aksesori Bahan Mentah Komponen
Harta modal
yang boleh Peralatan yang Bahan yang Barangan Barangan
dibelanjakan, mempunyai diproses siap atau bukan
dikurangkan jangka hayat mengikut hampir produk tetapi
dan ada yang pendek keperluan siap dan digunakan
susut nilai juga bukan seperti untuk memerlukan dalam
setelah lama produk akhir keselamatan, pemasangan pembuatan
digunakan. Ia kemudahan atau proses
Deskripsi juga bukan dan ekonomik. minor
produk akhir Ia merupakan sebelum
sebahagian menjadi
produk akhir produk akhir

Contoh Mesin Kamera pada Minyak Motor, bateri, Bahan
di kilang-kilang telefon bimbit kelapa sawit, wayar, tekstil pembaikan,
kayu balak, mentol, nat
getah dan bolt, skru,
gris, kertas

5 Sederhana Bergantung Sederhana Rendah
kepada kuantiti,
Kos Seunit Tinggi biasanya
harga tinggi

PENJENAMAAN PRODUK Frekuensi Jarang Tidak kerap Kerap Selalu Selalu
Pembelian

Keputusan Lebih Membuat Sedikit Memerlukan Memerlukan
Pembelian pertimbangan pertimbangan pertimbangan kemahiran sedikit
wajar tetapi ada kejuruteraan pertimbangan
kontrak kecuali jika
yang lama ada kontrak

Aktiviti

1. Anda dikehendaki menghasilkan buku skrap mengenai klasifikasi produk.
2. Anda dikehendaki mengadakan aktiviti mengkategorikan produk-produk yang

disediakan guru.

122

5.2 JenamaProduk Standard Pembelajaran

Jenama ialah nama, terma, imej, identiti atau representasi Murid dapat:
sesuatu produk bertujuan untuk mudah dikenal pasti dan Mengenal pasti jenis
dikenali oleh pengguna. Jenama boleh direka bentuk dan reka bentuk jenama iaitu
dipaparkan dalam bentuk tanda, simbol, perkataan, muka bentuk nama (brand
taip, logo atau logo taip. name), bentuk cap
(brand mark), bentuk
Jenis-jenis cap dagangan berciri
Reka BentukJenama perseorangan (trade
character) dan bentuk

cap dagangan ®.

Bentuk nama Bentuk cap Bentuk cap Bentuk cap
(brand name) (brand mark) dagangan berciri dagangan
(trade mark)
perseorangan
5
(trade
character)

(a) Jenama bentuk nama (brandname)
Jenama ini menggunakan perkataan, huruf (nombor),
sekumpulan perkataan atau perkataan-perkataan
(nombor-nombor) yang boleh disebut.

(b) Jenama bentuk cap (brand mark) PENJENAMAAN PRODUK
Jenama ini menggunakan simbol, reka bentuk atau
pewarnaan atau reka bentuk huruf tersendiri.

(c) Jenama bentuk cap dagangan berciri perseorangan
(trade character)
Jenama ini menonjolkan orang perseorangan yang
mempelopori penemuan perdagangan itu.

(d) Jenama bentuk cap dagangan (trade mark)
Jenama ini boleh menyerupai jenama bentuk nama,
jenama bentuk cap atau jenama bentuk cap dagangan
berciri perseorangan yang telah dilindungi secara
undang-undang. Apabila jenama ini digunakan, cap
dagangan itu akan mempunyai simbol .

123

Standard Pembelajaran Ciri-ciri Pemilihan Jenama

Murid dapat: Antara ciri-ciri pemilihan jenama
Menilai ciri-ciri yang baik ialah:
pemilihan jenama yang
baik bagi produk.

Pendek dan ringkas Mudah dikenali
Setiap jenama yang baik dan diingati

mesti memiliki jenis Setiap maksud tulisan atau
muka taip yang senang patah perkataan jenama
tersebut akan mudah
dibaca dan mudah disebut dan diingati oleh
difahami oleh pengguna pengguna pada bila-bila
serta mempunyai tulisan masa sahaja.

yang ringkas.

Tiada unsur Ciri-ciri Senang disebut
yang negatif Pemilihan
Jenama yang baik perlu
Jenama yang baik Jenama mudah disebut serta
selalunya mempunyai
nilai-nilai yang positif. difahami maksudnya dan
pengguna tahu apakah
5 Ini termasuk dari segi
produk yang dikeluarkan
muka taipnya dan oleh sesebuah syarikat.
maksud jenama itu

sendiri.

PENJENAMAAN PRODUK Disukai Bermakna
Jenama yang direka
Jenama yang dicipta Sesuai mestilah mempunyai
selalunya memiliki elemen maksud di sebaliknya.
keunikan yang tersendiri. Jenama yang dihasilkan Jenama tersebut juga
mestilah menepati konsep perlu mempunyai nilai
Secara tidak langsung reka bentuk yang tinggi
ia akan menyebabkan syarikat dan ia juga
pelanggan tertarik dan harus bertepatan dengan dan menepati cita rasa
menyukai sesuatu jenama produk atau perkhidmatan sesebuah syarikat.

tersebut. yang bakal dikeluar
atau ditawarkan.

124

Menghasilkan Jenama Produk yang Baik Standard Pembelajaran

Kekuatan sesuatu produk bergantung kepada kekuatan jenama Murid dapat:
produk itu sendiri. Jenama ini juga boleh digabungjalinkan Menghasilkan jenama
dengan persembahan sesuatu pembungkusan produk yang produk yang baik.
dikeluarkan. Selain dapat menarik perhatian ramai pengguna,
penjenamaan juga dapat menggambarkan nilai sesuatu produk
dari segi harga dan juga akan membuat pengguna setia terhadap
produk tersebut.

Pendekatan atau pemilihan jenama sesuatu produk yang baik
boleh menggunakan strategi seperti berikut:

Jenama

Jenama Pengeluar

Jenama Individu Jenama Keluarga Jenama Kombinasi

Jenama individudigunakan Jenama keluarga dikenali Jenama kombinasi ialah 5
sekiranya pengeluar apabila sesuatu produk jenama yang menggabungkan
mempunyai keluaran yang yang berbeza dipasarkan jenama individu dan jenama PENJENAMAAN PRODUK
berbeza serta berlainan di bawah satu jenama. keluarga bagi mengaitkan
dari segi kegunaan dan Sebagai contoh, Syarikat nama dagangan syarikat
prestasi. Sebagaicontoh, Ramly Food Processing dengan imej-imej tertentu.
Syarikat Delima Oil Products menggunakan jenama Sebagai contoh, Perusahaan
Sdn. Bhd. meletakkan Ramly untuk semua Otomobil Nasional Sdn.
beberapa jenama kepada produk keluarannya Bhd. menggunakan jenama
marjerin keluarannya seperti dagingburger, roti PROTON dan digabungkan
seperti Adela dan Pelangi. burger, sosej, nuget dan dengan jenama lain bagi
filet ikan. kereta-kereta keluarannya
seperti Proton Perdana,
Proton Exora, Proton Preve
dan Proton Saga.

Aktiviti

1. Anda dikehendaki menghasilkan jenama produk dan mengadakan sesi
perbincangan mengenainya.

125

Standard Pembelajaran 5.3 Logo Produk

Murid dapat: Logo ialah tanda keterampilan untuk sesebuah syarikat,
Menentukan jenis-jenis produk, perkhidmatan atau sekumpulan produk atau
logo produk iaitu logo perkhidmatan daripada sumber sama. Logo ialah sesuatu yang
huruf, logo simbol unik kepada sesebuah syarikat, ia mewakili dan boleh dikawal
dan logo representasi secara sah sebagai tanda perdagangan, nama perdagangan
atau kombinasi. atau tanda pendaftaran.

Jenis-jenis Logo

Logo merupakan suatu gubahan berbentuk grafik yang ringkas, dipermudahkan daripada bentuk
atau rupa asal. Terdapat pelbagai jenis logo iaitu:

(a) Logo Huruf
Logo huruf digubah daripada huruf atau muka taip
untuk menghasilkan imej logo. Ada yang digubah dari
perkataan dan juga singkatan perkataan (initial).

5

PENJENAMAAN PRODUK (b) Logo Simbol

Logo simbol menyamai dengan logo representasi.
Logo ini menggunakan simbol imej untuk
menerangkan sesuatu kumpulan atau tanda sukan,
amaran dan maklumat.

KITAR SEMULA

(c) Logo Representasi atau Kombinasi
Dalam Bahasa Inggeris, logo ini dikenali sebagai Pictorid
Logos atau Pictogram. Reka bentuk logo ini berdasarkan
objek buatan manusia atau alam semula jadi. Ada logo
yang digubah hanya menggunakan imej. Terdapat juga
logo yang menggabungkan dua bentuk, sama ada logo
huruf, simbol atau representasi.

126

Ciri-ciri Logo Standard Pembelajaran
Ciri-ciri logo yang baik adalah seperti berikut:
Murid dapat:
Menilai ciri-ciri logo
yang baik.

Tiada unsur negatif Ringkas
Tidak terlalu abstrak Unik

5

Muka taip yang sesuai Ciri-ciri logo Asli
yang baik

Kesesuaian produk Mudah diingati PENJENAMAAN PRODUK
dan pengguna Bermakna

Bertahan lama

127

PENJENAMAAN PRODUK Ringkas
Dari segi bentuk tulisan danperkataan logo itu sendiri.

Unik
Bergantung kepada karakter jenis- jenis tulisan.

Asli
Hasil ciptaan sendiri oleh individ u atau sesebuah organisasi.

Mudah diingati
Karakter bentuk tulisan yang ringkas, mudah diingati oleh pengguna.

Bermakna
Kebanyakan logo mempunyai maksud tersirat dan tersurat yang
mewakili maksud atau makna tersendiri.

Bertahan lama

5 Logo-logo ringkas, menarik serta elegan selalunya bertahan lama.

Kesesuaian produk dan Pengguna
Logo sebegini selalunya ia seiring dengan hasil produk dan kepenggunaannya dari
segi muka taip, bentuk tulisan dan makna logo itu sendiri.

Muka taip yang sesuai
Logo yang ringkas memiliki muka taip yang ringkas.

Tidak terlalu abstrak
Logo yang ringkas dan baik selalunya mempunyai bentuk yang senang difahami
dan tidak abstrak sertaserabut.

Tiada unsur negatif
Logo yang baik membawa makna serta tulisan yang positif yang hanya berkaitan
dengan produk itu sendiri.

Aktiviti

1. Bina satu logo baharu dan analisis logo tersebut berdasarkan ciri-ciri logo yang baik.

128

Menghasilkan Logo yang Sesuai Standard Pembelajaran

Logo merupakan rekaan grafik yang telah diringkaskan dengan Murid dapat:
tujuan untuk memperkenalkan imej sesuatu pertubuhan, Menghasilkan logo
syarikat atau organisasi. Bagisesebuah syarikat perniagaan,logo yang sesuai untuk
merupakan tanda perniagaan (trademark). Oleh yang demikian produk yang dibina.
untuk menghasilkan sesuatu logo hendaklah mematuhi sifat logo
seperti berikut.

5

KATERING

KATERING Rupa Imej PENJENAMAAN PRODUK
AROMA LAZAT

Huruf Serif

Aktiviti

1. Anda dikehendaki menghasilkan logo produk dan mengadakan sesi
perbincangan mengenainya.

129

Standard Pembelajaran 5.4 Slogan Produk

Murid dapat: Slogan merupakan unsur penting dalam strategi pemasaran
Menerangkan jenis dan pengiklanan. Slogan ialah ringkasan faedah yang terdapat
dan ciri slogan dalam pada sesuatu produk atau perkhidmatan itu dalam ayat atau
menghasilkan slogan ungkapan yang terdiri daripada sejumlah perkataan yang
sesuai untuk produk. pendek dan ringkas supaya mudah diingati. Slogan akan
Menghasilkan slogan yang dapat menarik serta mempengaruhi minat pengguna untuk
sesuai untuk produk yang membeli barangan tersebut.
dibina berdasarkan kepada
jenis slogan dan ciri. Antaratujuanmewujudkan slogan bagisesuatuprodukialah:
(a) Penyambung kepada sesuatu kempen pemasaran.
(b) Sebagai ringkasan tema atau idea yang hendak

dikaitkan dengan keluaran.

Jenis-jenis Slogan

(a) Slogan Bentuk Hard Sell

Slogan digunakan pada barangan atau perkhidmatan yang pengguna gunakan setiap hari

dan dibeli pada harga yang rendah seperti barangan dapur dan kecantikan. Kebiasaannya

slogan jenis ini menyatakan satu keistimewaan yang signifikan terhadap produk atau
perkhidmatan yang diiklankan. Contohnya slogan bagi produk pencuci “Harum Bersih”
5 ialah “Lebih bersih, lebih harum”. Slogan ini bertujuan untuk mempengaruhi pengguna

untuk membeli produk atau perkhidmatan tersebut.

PENJENAMAAN PRODUK (b) Slogan Bentuk Institusi (Institutional Slogan)
Slogan yang membentuk imej yang kuat terhadap sesuatu institusi. Kebanyakan syarikat
mengekalkan slogan yang dicipta pada setiap iklan yang dikeluarkan. Contohnya, “Mudah,
tepat dan efektif ”.

Ciri-ciri Ringkas
Slogan Bahasa yang mudah
Senang difahami

130

Menghasilkan Slogan yang Sesuai
Slogan yang baik selalunya dihasilkan berdasarkan falsafah korporat sesebuah syarikat.
Slogan ini seharusnya mudah difahami, ringkas, pendek dan padat akan pengertiannya serta
dapat mempengaruhi pengguna untuk memperoleh sesuatu produk atau perkhidmatan
yang dipasarkan. Slogan dapat membentuk imej atau personaliti produk serta perkhidmatan
sesuatu syarikat.

Slogan juga sepertimana jenama dan logo perlu didaftarkan supaya mendapat perlindungan
harta intelek di bawah cap dagangan (trade-mark ™). Antara contoh slogan adalah seperti:

5

PENJENAMAAN PRODUK

Aktiviti

1. Anda dikehendaki menghasilkan logo produk dan mengadakan sesi
perbincangan mengenainya.

2. Anda dikehendaki menghasilkan satu slogan yang menarik berkaitan dengan
produk keluaran syarikat anda sendiri.

131

RUMUSAN

Produk - Barangan Keperluan Asas
Pengguna - Barangan Istimewa
- Barangan Beli-belah

Klasifikasi
Produk

Produk - Pemasangan - Bahan Komponen
Industri
- Peralatan Aksesori - Bekalan

- Bahan Mentah

Bentuk Nama Bentuk Cap Reka Bentuk Bentuk Cap Dagangan
(Brand Name) (Brand Mark) Jenama (Trade Mark)

Bentuk Cap Dagangan Berciri
Perseorangan (Trade Character)

Ciri-ciri Pemilihan

Jenama

5

Pendek dan Mudah dikenali Senang Bermakna Sesuai Disukai Tidak mempunyai
disebut
ringkas dan diingati unsur negatif

PENJENAMAAN PRODUK Logo Logo Logo Logo Representasi
Produk Huruf Simbol atau Kombinasi

Ringkas Unik Asli Mudah Bermakna

Ciri-ciri Logo diingati
yang Baik
Bertahan Kesesuaian produk Muka taip Tidak terlalu Tiada unsur

lama dan pengguna yang sesuai abstrak negatif

Jenis-jenis Slogan bentuk Ciri-ciri
Slogan Hard sell Slogan

132 Slogan bentuk institusi Ringkas Bahasa yang Senang difahami
(Institutional slogan) mudah

LATIHAN 5

1. Berikan tiga contoh barangan keperluan harian.
2. Nyatakan jenis reka bentuk jenama di bawah.

3. Nyatakan jenis logo produk dan perkhidmatan di bawah.

4. Nyatakan jenis slogan produk dan perkhidmatan.

PENJENAMAAN PRODUK

5. Anda dikehendaki untuk mencipta satu logo representasi yang mewakili syarikat milik
anda sendiri.

133

BAB PEMASARAN PRODUK

STANDARD KANDUNGAN
• Pemasaran Produk

134

135

Standard Pembelajaran 6.1 Pemasaran Produk

Murid dapat: Pemasaran merupakan suatu proses untuk merancang dan
Menerangkan objektif melaksanakan konsep, meletakkan harga, mempromosi dan
penentuan harga produk. mengedarkan produk, idea dan perkhidmatan untuk aktiviti
pertukaran bagi memenuhi objektif individu atau syarikat.
Pemasaran memainkan peranan yang penting untuk mencapai
matlamat dan objektif syarikat dalam bidang keusahawanan.

Foto 6.1 Produk dan harga jualan.

Penentuan Harga Produk

Strategi 4P ialah Harga merupakan sejumlah wang yang ditetapkan untuk
strategi pemasaran untuk
sesuatu barangan atau perkhidmatan yang diberikan. Individu
6 meningkatkan jualan: atau syarikat perlu melaksanakan kajian yang terperinci dalam
1. Produk (Product)

2. Perletakan harga (Price) penentuan harga produk. Kepentingan dalam penentuan harga
3. Pengedaran (Place)
produk adalah seperti berikut:
4. Promosi (Promotion)

PEMASARAN PRODUK (a) Kemandirian untuk terus beroperasi

Syarikat sanggup meletakkan harga yang lebih rendah daripada pesaing supaya dapat
memberi kelebihan dalam pemasaran produk seterusnya menguasai pasaran. Hasilnya
syarikat akan dapat menampung kos operasi dan boleh beroperasi.

(b) Memaksimumkan keuntungan

Harga yang diputuskan sewajarnya dapat memaksimumkan keuntungan. Biasanya diletakkan
pada harga yang tinggi di mana anggaran terhadap permintaan telah diambil kira.

(c) Menguasai syer pasaran

Jualan yang tinggi membolehkan syarikat menguasai syer pasaran. Strategi ini digunakan
oleh individu atau syarikat dengan meletakkan harga yang rendah untuk mendapatkan syer
pasaran yang tinggi.

(d) Kualiti produk

Kualiti produk yang dihasilkan juga memainkan peranan dalam penentuan harga. Kualiti
produk yang berkualiti tinggi memerlukan syarikat mengeluarkan kos yang tinggi bagi
memenuhi kos bahan atau kajian. Oleh itu, syarikat perlu menetapkan harga yang tinggi.

(e) Pulangan pelaburan

Syarikat perlu meletakkan harga dengan mengambil kira usaha untuk mendapatkan
keuntungan dan pulangan pelaburan yang diharapkan.
136

Penentuan Kos Pengeluaran bagi Sesuatu Produk Standard Pembelajaran

Dalam menentukan harga, kuantiti pengeluaran sama ada Murid dapat:
dalam kuantiti yang kecil (runcit) atau kuantiti yang banyak Menentukan kos
(pukal/borong) perlu dipertimbangkan. Penentuan harga pengeluaran bagi
dibuat selepas mengetahui kos pengeluaran, iaitu semua sesuatu produk.
perbelanjaan yang digunakan dalam menghasilkan produk
berkenaan. Kos pengeluaran terdiri daripada dua jenis iaitu kos Kos yang tidak berubah
tetap dan kos berubah. (dalam satu tempoh tertentu)
walaupun bilangan penghasilan
Kos Tetap
produk berubah.

Contoh: mesin, sewa
bangunan, tanah dan lain-lain.

Kos
Pengeluaran

Kos Berubah Kos yang berubah mengikut
kuantiti penghasilan produk.
6
Contoh: elektrik, air, upah,
bahan mentah dan lain-lain.

Rajah 6.1 Jenis-jenis pengeluaran.

Kos Pengeluaran = Kos Tetap + Kos Berubah PEMASARAN PRODUK

Kos Purata = Jumlah Kos Pengeluaran dalam Kuantiti Tertentu
Kuantiti Produk

Contoh pengiraan kos pengeluaran

Kos Tetap = Kos Sewa Mesin Cetak (dalam seminggu)
= RM6.00 × 1 Minggu
= RM6.00

Kos Berubah = Kos Bahan + Kos Upah+ Kos Elektrik + Kos Air
= RM56.00 + RM6.00 + RM3.00 + RM1.00
= RM66.00

Kos Pengeluaran = Kos Tetap + Kos Berubah
= RM6.00 + RM66.00
= RM72.00

137

Standard Pembelajaran Penentuan Harga Jualan Produk

Murid dapat: Dalam menentukan harga jualan, beberapa faktor perlu diambil
Menentukan harga jualan kira. Pertimbangan ini perlu dilakukan agar harga yang paling
produk berdasarkan bertepatan dapat dikenakan pada sesuatu produk.
(i) peratus margin
keuntungan dan
(ii) harga jualan lebih
tinggi daripada
kos pembinaan
(mark-up price).

Golongan
pengguna

Permintaan Kos
dan

penawaran

Ciri-ciri Faktor-faktor Dasar
produk dalam Menentukan kerajaan

6 Harga Jualan

PEMASARAN PRODUK Objektif Saluran
syarikat agihan

Persaingan

Rajah 6.2 Faktor-faktor dalam menentukan harga jualan.

Akta Kawalan Harga dan Anti Pencatutan 2010 kini diguna bagi menggantikan Akta Kawalan
Harga 1946. Akta ini digubal bagi mewujudkan sebuah mekanisma menghalang dan melarang
peniaga menaikkan harga barang tanpa sebab dan mengaut keuntungan berlebihan. Melalui akta
ini pihak Kementerian Perdagangan Dalam Negeri, Koperasi dan Kepenggunaan (KPDNKK) boleh
mengenakan tindakan terhadap peniaga yang mengaut keuntungan secara berlebihan.

138

01 Golongan pengguna

Pengeluar perlu menyesuaikan harga berasaskan kepada tiga golongan pengguna iaitu
golongan atasan, pertengahan dan bawahan.

02 Kos 6
Pengeluar perlu mendapatkan semula kosnya sebelum memikirkan tentang memperoleh
keuntungan. Kos pengeluaran seperti bahan mentah, buruh, sewa dan lain-lain PEMASARAN PRODUK
akan menentukan harga sesuatu produk. Kebanyakan syarikat akan berusaha untuk
meminimumkan kos agar harga jualan pada tahap mampu milik.

03 Dasar kerajaan
Kerajaan boleh membuat penetapan harga melalui dasar, akta dan peraturan tertentu
dalam negara. Harga barangan kawalan seperti petrol, gula, beras, simen dan lain-lain
ditentukan oleh kerajaan.

04 Saluran agihan
Orang tengah yang terlibat dalam pemasaran barangan adalah seperti agen, pemborong dan
peruncit. Jenis barangan boleh mempengaruhi saluran agihan yang dipilih dan pada masa
yang sama boleh mempengaruhi harga barangan tersebut.

05 Persaingan
Keputusan penentuan harga juga bergantung kepada harga yang ditawarkan pesaing serta
kemungkinan tindak balas pesaing terhadap penentuan harga yang dilakukan oleh syarikat.
Produk syarikat yang mempunyai kualiti yang sama dengan produk pesaing, mestilah
mempunyai harga yang lebih kurang sama. Jika produk syarikat mempunyai kualiti yang
lebih baik, syarikat mempunyai kelebihan untuk meletakkan harga yang tinggi setanding
dengan kualitinya.

06 Objektif syarikat
Sesebuah syarikat mempunyai objektif perniagaan yang tertentu. Jika syarikat ingin
menghasilkan keluaran berkualiti di pasaran, maka harga yang tinggi diletakkan untuk
menampung kos penyelidikan dan pembangunan. Akan tetapi jika objektif syarikat untuk
meneruskan operasi, peletakan harga rendah akan dibuat untuk meningkatkan permintaan.

07 Ciri-ciri produk
Merujuk kepada produk mudah beli, beli-belah atau istimewa. Produk mudah beli biasanya
harga yang rendah. Produk istimewa, harga yang lebih tinggi. Selain itu, ciri-ciri pada
produk seperti kualiti, ketahanan, pembungkusan, kitaran hayat produk dan lain-lain.

08 Permintaan dan penawaran
Peletakan harga bergantung kepada jenis pasaran. Dalam persaingan sempurna, harga
ditentukan oleh pasaran manakala bagi pasaran monopoli penjual menentukan harga.

139

Berdasarkan faktor-faktor inilah harga jualan ditentukan. Terdapat dua kaedah
penentuan harga yang biasa digunakan iaitu:
(i) Peratus margin keuntungan

Harga sesuatu produk ditentukan dengan menambah margin keuntungan yang
dikehendaki ke atas kos pengeluaran produk tersebut.
Menetapkan peratus margin keuntungan:
Contohnya, tetapkan margin keuntungan 30 peratus. Dapatkan margin keuntungan
dengan mengira 30 peratus daripada kos.

Harga Jualan = Kos Pengeluaran + Margin Keuntungan

Kos pengeluaran seunit produk = RM72.00

Contoh Margin keuntungan yang ditetapkan = 30%
pengiraan
Oleh itu,

Harga jualan produk = RM72.00 + (RM72.00 × 0.30)

Seunit = RM72.00 + RM21.60

= RM93.60

6

PEMASARAN PRODUK (ii) Harga jualan lebih tinggi daripada kos pengeluaran (mark-up price).
Menetapkan harga jualan melebihi kos pengeluaran seunit:

Harga Jualan = Kos Pengeluaran Seunit + Keuntungan Seunit

Contohnya, tetapkan keuntungan RM15.00 untuk seunit produk.

Contoh Peniaga telah menetapkan keuntungan sebanyak RM15.00 bagi setiap
pengiraan produk yang dijual.

Kos pengeluaran seunit produk = RM72.00

Harga jualan produk = Kos Pengeluaran + Keuntungan Seunit Produk

= RM72.00 + RM15.00
= RM87.00

140

Penilaian Faktor Pemilihan Tempat Pemasaran Standard Pembelajaran

Dalam strategi pemasaran, pemilihan tempat pemasaran Murid dapat:
yang strategik menjadi salah satu faktor yang menyumbang Menilai faktor pemilihan
kepada kejayaan sesuatu perniagaan. Semakin strategik lokasi tempat pemasaran
yang dipilih, semakin tinggi penjualan dan pengaruh kepada iaitu jenis perniagaan,
keberkesanan usaha yang dilaksanakan. Begitu juga sebaliknya, golongan pengguna,
jika pemilihan tempat pemasaran yang tidak strategik maka modal, infrastruktur,
penjualan produk juga tidak baik. Pemilihan tempat pemasaran pesaing, potensi untuk
dipengaruhi oleh faktor-faktor seperti berikut: berkembang dan
undang-undang yang
Jenis perniagaan melindungi perniagaan.

Golongan pengguna
Pesaing PEMASARAN PRODUK45
3
-
Potensi untuk 2 - Faktor-faktor 6 Modal
berkembang 1 Pemilihan 7 Infrastruktur
Tempat
Undang-undang yang Pemasaran
melindungi perniagaan

Rajah 6.3 Faktor-faktor pemilihan tempat pemasaran. 6

Undang-undang yang melindungi perniagaan

1 Bagi memastikan keselamatan daripada jenayah seperti kecurian dan rompakan, peniaga
perlu memastikan terdapat undang-undang yang melindungi perniagaan mereka di tempat

mereka ingin membuat pemasaran.

Potensi untuk berkembang

2 Tempat pemasaran yang dipilih mestilah berpotensi untuk peniaga mengembangkan lagi
perniagaan yang dijalankan.

Pesaing

3 Peniaga perlu mengenal pasti pesaing yang terdapat di lokasi pemasaran yang dipilih. Mereka
juga harus memastikan perniagaan mereka boleh berkembang walaupun terdapat persaingan.

4 Jenis perniagaan
Tempat perniagaan yang dipilih mestilah sesuai dengan jenis perniagaan yang dijalankan.

Golongan pengguna

5 Pemasaran yang hendak dilaksanakan mestilah mengambil kira golongan pengguna yang
berkeperluan paling tinggi terhadap jenis perniagaan yang dijalankan.

Modal
6 Modal yang ada pada peniaga juga menentukan pemilihan tempat pemasaran. Semakin

banyak modal yang ada, semakin banyak tempat pemasaran yang boleh dipilih oleh peniaga.

Infrastruktur 141
7 Kemudahan sedia ada pada lokasi yang dipilih mestilah memberi kelebihan kepada jenis

perniagaan yang ingin dilaksanakan.

Standard Pembelajaran Tujuan Membuat Promosi

Murid dapat: Promosi merupakan kaedah pemasaran yang digunakan untuk
Menerangkan tujuan penjualan produk. Promosi yang baik akan memastikan produk
membuat promosi. yang dijual sentiasa mendapat sambutan dalam pasaran.

Layari laman sesawang http:// Meningkatkan Memberi Memastikan
arasmega.com/qr-link/tvc- jualan produk maklumat produk sentiasa
yang tepat
perdana-baharu-bm-version/ untuk dan terperinci mendapat
menonton video TVC Perdana sambutan dalam
tentang
Baharu (BM Version). produk pasaran
(Dicapai pada 1 Februari 2017)
Tujuan
Promosi

Menarik

Mengekalkan perhatian

minat pengguna pengguna

mencuba atau
6 membeli produk

PEMASARAN PRODUK

142 Foto 6.2 Cara promosi yang unik dengan mempromosikan pada kenderaan.

Kaedah Promosi Standard Pembelajaran

Murid dapat:
Menerangkan kaedah
promosi iaitu pengiklanan,
publisiti, promosi jualan
dan jualan langsung.

Pengiklanan

Promosi Jualan Dilakukan dengan menggunakan
pelbagai media seperti surat khabar,
majalah, radio, televisyen, papan

tanda elektrik, papan iklan (billboard),
Internet dan lain-lain lagi.

Dijalankan secara langsung kepada pengguna untuk
meningkatkan jualan dalam masa yang pendek melalui
kaedah pameran, demonstrasi, kupon, hadiah, sampel
dan banyak lagi.

Jualan Langsung Publisiti 6

Menggunakan khidmat jurujual Aktiviti pengeluar untuk
yang terus kepada pengguna menarik perhatian pengguna
seperti kaedah penjualan dari dengan menaja sesuatu majlis,
pintu ke pintu. acara atau kejohanan.

Menghasilkan Brosur Secara Grafik Standard Pembelajaran PEMASARAN PRODUK

Brosur merupakan lipatan kertas yang membentuk sejumlah Murid dapat:
panel serta memuatkan maklumat atau penerangan tentang Menghasilkan brosur
suatu produk, perkhidmatan, syarikat, sekolah, kemudahan secara grafik berdasarkan
umum, atau dimaksudkan sebagai kemudahan pengiklanan. ciri-ciri brosur yang
Maklumat pada brosur ditulis dalam bahasa yang ringkas dan baik iaitu nama produk,
mudah difahami maksudnya dalam waktu yang singkat. gambar produk, harga,
logo dan slogan,
Brosur juga direka agar menarik perhatian dan dicetak maklumat pengeluar,
dengan menggunakan kertas yang baik dalam usaha spesifikasi produk dan
memberikan kesan yang baik terhadap produk tersebut. penerangan produk.
Brosur yang baik mestilah mempunyai ciri-ciri seperti yang
berikut: Perniagaan dalam talian adalah
satu konsep perniagaan menerusi
(a) Nama produk (e) Maklumat pengeluar Internet. Perniagaan ini tidak
(b) Gambar produk (f) Spesifikasi produk memerlukan kos dan modal
(c) Harga (g) Penerangan produk yang besar. Perniagaan dalam
(d) Logo dan slogan talian beroperasi dengan hanya
menggunakan komputer, telefon
pintar dan Internet serta boleh
dijalankan di mana-mana sahaja.

143

PEMASARAN PRODUK Contoh brosur yang baik

Rajah 6.4 Bahagian luar brosur.

6

Rajah 6.5 Bahagian dalam brosur.

144