Reka Cipta Tingkatan 5- Vol 2

Manual Pengguna Standard Pembelajaran

Manual pengguna merupakan satu dokumen komunikasi Murid dapat:
teknikal yang membantu dalam penggunaan sesuatu produk Menghasilkan
atau sistem. Ia biasa dikeluarkan bersama-sama produk yang manual pengguna
dihasilkan agar dapat memberi penerangan secara grafik kepada berdasarkan produk
pengguna bagaimana operasi produk dapat dilaksanakan. yang dihasilkan iaitu
arahan pemasangan,
Bahasa dan grafik yang digunakan hendaklah disesuaikan cara penggunaan,
dengan golongan sasaran dan jelas menerangkan produk. Secara penyelenggaraan produk
umumnya,ia perlu mengandungi perkara-perkara berikut: dan tip keselamatan.
(a) Arahan pemasangan
(b) Cara penggunaan
(c) Penyelenggaraan produk
(d) Tip keselamatan

Contoh manual pengguna

Manual Pemasangan Cara penggunaan
Bangku Mini Bersarung • Sesuai untuk ruang tamu atau

ruang makan.
• Saiznya yang kecilmembolehkannya

ditolak ke bawah meja.

6

Penyelenggaraan produk PEMASARAN PRODUK
• Rangka bangku boleh dicuci dengan

menggunakan kain yang dilembapkan

dalam larutan pencuci lembut.
• Sarung bolehditanggalkan dan boleh

dibasuh menggunakan mesin basuh.

1 Cantum keempat-empat 2 Masukkan sarung dan Tip keselamatan
• Pasang pelindung lantai berpelekat untuk
kaki bangku menggunakan skru. tarik hingga ke bawah.
melindungi permukaan lantai daripada haus.
• Ketatkan semula skru selepas tempoh

dua minggu setelah dipasang supaya

lebih stabil.

Aktiviti

1. Anda dikehendaki menghasilkan satu kertas kerja bagi tujuan pemasaran suatu produk.
Dalam kumpulan, pilih satu produk yang ingin dipasarkan dan hasilkan brosur dan
manual pengguna bagi pemasaran tersebut. Bentangkan hasil brosur dan manual
pengguna tersebut di dalam kelas.

145

RUMUSAN

Kepentingan Kos Pengeluaran Kos Tetap
Penentuan Harga (Mesin, sewa
bangunan)
Kemandirian untuk terus
beroperasi Kos Berubah
(Kos penggunaan
Memaksimumkan elektrik dan air)
keuntungan
Kos Pengeluaran = Kos Tetap + Kos Berubah

Kos Purata = Jumlah Kos Pengeluaran dalam kuantiti tertentu
Kuantiti Produk

Pengguna Persaingan

Menguasai syer pasaran Objektif syarikat

Kos Faktor-faktor Ciri-ciri produk
Permintaan dan
dalam Menentukan
penawaran
Dasar kerajaan Harga Jualan

6 Kualiti produk Saluran agihan

Pulangan pelaburan Faktor-faktor Pemilihan
Tempat Pemasaran
PEMASARAN PRODUK
Undang-undang Potensi Pesaing Jenis Golongan Modal Infrastruktur
yang melindungi untuk
perniagaan pengguna
perniagaan berkembang

Kaedah Ciri-ciri Brosur Manual
Promosi yang Baik Pengguna

• Pengiklanan • Nama produk • Arahan Pemasangan
• Publisiti • Gambar produk • Cara Penggunaan
• Promosi Jualan • Harga • Penyelenggaraan Produk
• Jualan Langsung • Logo dan slogan • Tip Keselamatan
• Maklumat Pengeluar
146 • Spesifikasi Produk
• Penerangan Produk

LATIHAN

1. Senaraikan lima kepentingan penentuan harga.
2. Lengkapkan faktor-faktor dalam menentukan harga jualan dalam rajah di bawah.

Golongan Pengguna

Ciri-ciri produk Faktor-faktor dalam Dasar kerajaan
Menentukan Harga

Jualan

Persaingan

3. Lengkapkan faktor-faktor pemilihan tempat pemasaran dalam rajah di bawah.

Jenis perniagaan

6
PEMASARAN PRODUK
Potensi untuk Modal
berkembang -
-
Faktor-faktor
Pemilihan
Tempat
Pemasaran

4. Senaraikan ciri-ciri brosur yang baik dalam bentuk peta minda.
5. Nyatakan perkara-perkara yang perlu ada dalam manual pengguna.

147

BAB HARTA INTELEK

STANDARD KANDUNGAN
• Harta Intelek dalam Reka Cipta

148

149

Standard Pembelajaran 7.1 Harta Intelek

Murid dapat: Pengenalan
Menerangkan definisi Pembangunan harta intelek biasanya dikaitkan dengan
harta intelek. perlindungan hak harta intelek kerana dikatakan menjadi
pendorong utama kepada pereka cipta dan pencipta untuk
Hari Harta Intelek Sedunia menghasilkan harta intelek yang baharu. Di samping itu, harta
disambut pada26 April setiap intelek juga menggalakkan pengkomersialan, pemindahan
tahun untuk meningkatkan teknologi dan perdagangan antarabangsa sesuatu produk
kesedaran masyarakat yang telah dihasilkan. Di Malaysia, perlindungan harta
awam tentang harta intelek intelek diletakkan di bawah tanggungjawab Perbadanan
dan cara ia menggalakkan Harta Intelek Malaysia.
perkembangan muzik,
kesenian, hiburan dan inovasi Logo MyIPO
produk dan teknologi.

Perbadanan Harta Intelek

Malaysia (MyIPO) ialah

sebuah badan yang

7 dipertanggungjawabkan untuk Peranan MyIPO
membangun dan mengurus
sistem harta intelek di Malaysia.

Tujuan penubuhan MyIPO

adalah sebagai satu badan

berkanun yang dikawal selia Menggalakkan program
oleh Kementerian Perdagangan kesedaran awam mengenai
Dalam Negeri, Koperasi dan kepentingan harta intelek.
Kepenggunaan (KPDNKK) untuk

HARTA INTELEK menguruskan permohonan

pendaftaran seterusnya menyelia Mewujudkan sistem Memperkukuhkan
beberapa akta perlindungan bagi pentadbiran yang perundangan
semuakomponen harta intelek. cekap dan berkesan.

harta intelek.

Layari laman sesawang http:// Menyediakan maklumat
arasmega.com/qr-link/ harta intelek yang lengkap
dan mesra pengguna.
perbadanan-harta-intelek-
malaysia/ untuk maklumat lanjut Menyediakan
khidmat nasihat
tentang Perbadanan Harta harta intelek.
Intelek Malaysia.

(Dicapai pada 1 Februari 2017)

Sumber: http://www.myipo.gov.my/ms/kenali-myipo (Dicapai pada

150 20 Ogos 2017).

Definisi dan Kepentingan Harta Intelek Standard Pembelajaran 7

Harta intelek merujuk kepada harta yang lahir daripada Murid dapat:
kreativiti minda manusia seperti karya sastera dan seni, Menerangkan
simbol, nama, imej, reka cipta dan reka bentuk yang digunakan kepentingan harta intelek.
dalam perdagangan (Sumber: Perbadanan Harta Intelek Menjelaskan jenis
Malaysia). Hak intelek dilindungi dalam undang-undang bagi harta intelek:
membolehkan orang ramai untuk mendapat pengiktirafan (i) hak cipta
atau faedah kewangan daripada bahan yang mereka cipta. (ii) harta industri
Menurut Richard Raysman, Edward A. Pisacreta dan Kenneth (a) paten
A. Adler di dalam buku mereka Intellectual Property Licensing: (b) cap dagangan
(c) reka bentuk
Forms and Analysis, harta intelek merupakan istilah yang industri
merujuk kepada beberapa jenis ciptaan fikiran berlainan yang (d) petunjuk geografi
hak eksklusif diakui di bawah bidang undang-undang berkait. (e) reka bentuk
susun atur
Secara umumnya, sistem perlindungan harta intelek litar bersepadu.
memberi hak eksklusif kepada pemiliknya untuk mengawal dan
mengeksploitasi harta intelek mereka. Ini termasuklah hak untuk Undang-undang yang
melindungi harta intelek ialah:
membuat, mengguna, mengedar, menjual dan mengimport. 1. Akta Cap Dagangan 1976
Mereka juga boleh mengambil tindakan undang-undang ke atas 2. Akta Paten 1983
pihak yang melanggar hak mereka. 3. Akta Hakcipta 1987
4. Akta Reka Bentuk
Jenis HartaIntelek
Perindustrian 1996
Di Malaysia, harta intelek dilindungi di bawah undang-undang. 5. Akta Susun Atur Litar
Hak cipta merupakan kategori harta intelek yang melindungi
pemilik sesuatu ciptaan. Sementara itu, bagi harta industri, Bersepadu 2000
terdapat lima kategori iaitu paten, cap dagangan, reka bentuk 6. Akta Petunjuk
industri, petunjuk geografi dan reka bentuk susun atur litar
bersepadu. Geografi 2000

Paten HARTA INTELEK

Hak Cipta Cap dagangan
Reka bentuk industri
Harta
Intelek

Harta Industri Petunjuk geografi

Reka bentuk susun
atur litar bersepadu

Rajah 7.1 Jenis-jenis harta intelek.

151

(a) Hak Cipta

Hak cipta ialah perlindungan yang diberikan kepada penulis, pemilik hak cipta dan pelaku
tertakluk di bawah Akta Hakcipta 1987. Karya-karya yang layak mendapat perlindungan
harta intelek ialah:

Karya Seni Filem

Lukisan, catan, arca, Karya filem yang
cetakan, kraf tradisional diterbitkan.
dan dimensi baru serta
Karya Sastera
karya tiga dimensi.
Novel, komik, buku, risalah, manuskrip,
Siaran karya syair dan penulisan lain.

Perlindungan berlaku
dalam cara transmisi sama

ada melalui cara wayar
atau tanpa wayar.

Karya Muzik

Karya muzik dan karya
yang digubah untuk

7 iringan muzik.

HARTA INTELEK Rakaman Bunyi

Wujud daripada
persembahan dilakukan
atau penetapan dalam

rakaman bunyi.

Karya Terbitan

Sesuatu karya yang
telah diterbitkan.

Karya-karya ini dilindungi tanpa mengira
kualiti dan tujuan karya itu dihasilkan.
Walau bagaimanapun, perlindungan
hak cipta hanya boleh diberikan kepada
ekspresi idea dan tidak kepada idea,
prosedur,kaedah pengendalianatau
konsep matematik.

152

(b) Harta Industri

i Paten

Paten ialah satu hak eksklusif yang
dianugerahkan oleh pihak kerajaan untuk
suatu reka cipta baharu sama ada rekaan itu
merupakan satu produk atau satu proses.

Pembaharuan utiliti Foto 7.1 Contoh reka cipta yang boleh dipatenkan.

Hak eksklusif yang diberikan untuk suatu reka cipta kecil yang tidak perlu melalui
ujian langkah mereka cipta sepertimana untuk mendapat paten.

Tempoh paten

Paten dilindungi selama 20 tahun daripada tarikh pemfailan tertakluk kepada
pembayaran fi tahunan. Sementara itu, pembaharuan utiliti dilindungi selama 10
tahun daripada tarikh pemfailan dan boleh dilanjutkan selama 5 + 5 tahun tertakluk
kepada penggunaannya.

7

Penemuan, teori-teori saintifik dan kaedah-kaedah matematik.

1 Varieti tumbuhan atau haiwan atau proses yang pada

Reka cipta 2 dasarnya ialah proses biologi bagi pengeluaran tumbuhan HARTA INTELEK
yang tidak atau haiwan, selain daripada mikroorganisma hidup buatan

boleh manusia, proses mikrobiologi dan keluaran-keluaran proses
dipatenkan
mikroorganisma itu.

Skim, aturan atau kaedah bagi menjalankan perniagaan.

3

4 Kaedah merawat tubuh manusia atau haiwan melalui

pembedahan atau terapi, dan kaedah diagnosis pada manusia
atau haiwan.

Rajah 7.2 Reka cipta yang tidak boleh dipatenkan.

153

ii Cap Dagangan

Seksyen 3 – Akta Cap Dagangan 1976.

“…Bermaksud cap yang digunakan atau dicadang untuk digunakan bagi tujuan
menunjukkan hubungan antara barangan atau perkhidmatan dengan pemilik atau
pengguna berdaftar cap dagangan tersebut di dalam urusan perniagaan…”

Sumber: http://www2.myipo.gov.my/ms/cap-umum (Dicapai pada 25 Ogos 2017)

• Cap dagangan terdiri daripada perkataan, logo,
gambar, nama, huruf, nombor atau kombinasi daripada
unsur-unsur tersebut.

• Pengguna boleh mengenali dan mengaitkan suatu
keluaran dengan peniagaan tertentu melalui cap
dagangan atau lebih dikenali sebagai tanda, jenama,
logo atau tanda niaga.

• Tanda yang diletakkan pada barang atau perkhidmatan

untuk mengenal dan membezakannya daripadabarang Foto 7.2 Contoh cap dagangan.
atau perkhidmatan yang dikeluarkan oleh pihak lain.

7

Kepentingan cap
dagangan

HARTA INTELEK Bukti Sah Di Sisi Undang-undang Hak Eksklusif

• Sijil pendaftaran yang dikeluarkan oleh • Pemilikcapdaganganberdaftarmendapat
Pejabat Pendaftar menjadi bukti sebagai hak eksklusif untuk menggunakan cap
pemilik yang sah ke atas sesuatu cap dagangan berkenaan dalam urusan atau
dagangan. operasi perniagaan mereka. Pemilik
cap dagangan juga berhak mengambil
• Bukti ini diterima di mahkamah dan tindakan undang-undang ke atas sesiapa
juga pihak penguatkuasaan. Ia juga yang mungkin menggunakannya tanpa
merupakan dokumen penting untuk kebenaran.
membuktikan “kesahan” hak milik cap
dagangan dalam urusan pengeksportan • Tindakan tersebut sama ada dalam
barangan ke luar negara. bentuk sivil melalui peruntukan
“infringement” di bawah Akta Cap
Dagangan ataupun mengemukakan
aduan kepada Bahagian Penguatkuasa,
KPDN & HEP untuk tindakan di bawah
Akta Perihal Dagangan1972.

154

Cap dagangan yang tidak boleh didaftarkan

Cap dagangan tidak boleh didaftarkan jika mengandungi sebarang perkataan atau
representasi yang dilarang di bawah Seksyen 15 Akta Cap Dagangan 1976 dan Peraturan
13, 14 dan 15 Peraturan Cap Dagangan 1997. Antaranya ialah:

Paten, telah dipatenkan, surat Mahkota atau lambang Bulan Sabit Merah dan
paten diraja, berdaftar, reka diraja atau lencana, Palang Geneva yang
bentuk berdaftar dan hak cipta. berwarna merah dan
lambang kebangsawanan Palang Persekutuan
Imej/simbol Yangdi-Pertuan atau lambang kebesaran. Swiss yang berwarna
Agong, Raja Permaisuri putih atau perak yang
Agong, Sultan-sultan dan Cap dagangan
Yang Dipertua Negeri. yang tidak boleh berlatarkan warna merah.

Suatu representasi nama, lambang, didaftarkan Imej/simbol
bendera mana-mana organisasi angkatan tentera
Perkataan atau representasi dan Polis Diraja
antarabangsa, negeri, bandar raya, ASEAN dan bunga raya.
pertubuhan dan perbadanan. Malaysia.

Sumber: Kementerian Perdagangan Dalam Negeri, Koperasi dan Kepenggunaan (2009). Sistem
Cap Dagangan di Malaysia. Kuala Lumpur: Perbadanan Harta Intelek Malaysia.

iii Reka Bentuk Industri

Seksyen 3, Akta Reka Bentuk Perindustrian 1996.

7

“… Reka bentuk perindustrian ialah ciri bentuk, tatarajah, corak atau

hiasan yang digunakan pada sesuatu barang melalui apa-apa proses

atau cara perindustrian, iaitu ciri yang ada pada barang siap, merupakan
ciri yang menarik dan dinilaikan dengan pandangan mata…”

Sumber: http://www2.myipo.gov.my/ms/reka-bentuk-perindustrian Foto 7.3 Contoh
reka bentuk

(Dicapai pada 25 Ogos 2017). industri.

Tafsiran HARTA INTELEK

Reka bentuk perindustrian ialah keseluruhan rupa bentuk luaran sesuatu barang atau

produk. Bentuk atau tatarajah adalah contoh aspek tiga dimensi, sementara corak atau

hiasan adalah dua dimensi. Ciri-ciri tiga atau dua dimensi, atau kedua-duanya sekali yang

ada pada suatu barang siap hendaklah melalui kaedah perindustrian. Ciri-ciri tersebut

memberi suatu penampilan yang unik pada suatu barang atau produk.

Tiada nilai estetik Ciri yang bergantung pada Perbezaan daripada segi
yang jelas. rupa suatu barangan lain butir-butir tidak material
(tidak penting) atau ciri-ciri
Kaedah atau prinsip (integral parts). biasa yang digunakan dalam
pembinaan.
Reka bentuk suatu perdagangan.
Ciri yang bergantung perindustrian
pada fungsi (dictated yang tidak boleh Bertentangan dengan
solely by the function). didaftarkan ketenteraman awam atau

prinsip moral. 155

iv Petunjuk geografi

Petunjuk geografi ialah tanda yang memberitahu para pengguna bahawa sesuatu barangan
itu dihasilkan di sesuatu kawasan atau tempat tertentu. Barangan tersebut mempunyai ciri
yang tersendiri dan berkait rapat dengan tempat pengeluaran atau geografinya. Selain itu,
barangan tersebut dipengaruhi oleh faktor persekitaran seperti iklim dan tanah.

Petunjuk geografi yang telah didaftarkan

Antara barangan petunjuk geografi yang telah didaftarkan di
Malaysia adalah seperti “Sabah Tea”, “Tenom Coffee”, “Borneo
Virgin Coconut Oil”, dan “Sabah Seaweed”. Kesemua
barangan petunjuk geografi ini berasal dari negeri Sabah.

Contoh yang lain pula ialah Mangga Harumanis Perlis dari
negeri Perlis dan Kek Lapis Sarawak dari Sarawak.

Foto 7.4 Borneo Virgin Coconut Oil.

Foto 7.5 Sabah Tea.

HARTA INTELEK7 Petunjuk geografi yang berpotensi untuk pendaftaran

Foto 7.6 Labu sayong Di Malaysia, terdapat beberapa petunjuk geografi yang baik
(Perak). dan berpotensi untuk didaftarkan sebagai petunjuk geografi.
Antara contoh petunjuk geografi tersebut ialah Kuih Cincin
Papar, songket Terengganu, labu sayong dan cencaluk.

Pengecualian daripada petunjuk geografi:
• Petunjuk geografi yang bertentangan dengan adatatau

ketenteraman awam atau moraliti wilayah asal.
• Petunjuk geografi yang tidak atau telah berhentiuntuk

dilindungi di dalam negara mereka.
• Petunjuk geografi yang telah terbahagi dan tidak lagi

digunakan di dalam atau di negara wilayah asal.

Foto 7.7 Cencaluk (Melaka).

v Reka bentuk susun atur litar bersepadu Foto 7.8 Litar bersepadu.

Reka bentuk susun atur litar bersepadu ialah
susunan tiga dimensi unsur-unsur sesuatu litar
bersepadu dan sebahagian atau semua hubungan litar
bersepadu itu atau susunan tiga dimensi sedemikian
yang disediakan bagi sesuatu litar bersepadu yang
dimaksudkan untuk dikilang.

156

Proses Mendaftar HartaIntelek Standard Pembelajaran

(i) Carta aliran prosedur permohonan paten/ Murid dapat:
pembaharuan utiliti (Akta Paten 1983) Menghuraikan proses
mendaftarkan harta intelek
PERMOHONAN (Manual) Tidak lengkap mengikut jenis produk.
(Borang 1 – RM290) /
(Borang 14 – RM140) PEMBETULAN Tidak TIDAK
(Tempoh diberi diterima SAH
Lengkap
3 bulan)
PEMBERIAN TARIKH
PEMFAILAN Diterima

Diterima

PEMERIKSAAN Tidak PEMBETULAN Tidak
PERMULAAN memenuhi (Tempoh diberi diterima DITOLAK

syarat 3 bulan)

PERMOHONAN DIBUKA 7

UNTUK PEMERIKSAAN AWAM
(18 bulan dari tarikh prioriti atau

tarikh pemfailan)

PERMINTAAN UNTUK Tiada permintaan DITARIK
PEMERIKSAAN SUBSTANTIF/ BALIK
HARTA INTELEK
SUBSTANTIF DIUBAH SUAI
(Manual) (Borang 5 – RM1100) /

(Borang 5A – RM640)

Diterima

Tidak Tidak
memenuhi diterima
PEMERIKSAAN SUBSTANTIF Akta PEMBETULAN/ DITOLAK

HUJAHAN
(Tempoh diberi

2 bulan)

SIJIL PEMBERIAN PATEN RAYUAN DI
PEWARTAAN MAHKAMAH TINGGI

(HARTA INTELEK)

*Sila rujuk Manual Paten untuk prosedur terperinci. 157
Sumber: http://www.myipo.gov.my/ms/proses-permohonan-carta-alir-paten/?lang=ms

(Dicapai pada 28 Ogos 2017).

Prosedur permohonan paten atau pembaharuan utiliti secara manual

1. Pemohon perlu mengemukakan Borang 1 untuk paten dan Borang 14 untuk
pembaharuan utiliti, berserta yuran yang ditetapkan.

2. Sekiranya borang lengkap, pemohon akan diberi satu tarikh pemfailan.

3. Borang yang tidak lengkap, perlu membuat pembetulan dan tempoh diberi adalah
tiga bulan.

4. Setelah membuat pembetulan dan borang masih tidak diterima, pemohon boleh
membuat rayuan di Mahkamah Tinggi Harta Intelek.

5. Bagi pemohon yang borangnya lengkap, pemeriksaan akan bermula dan permohonan
dibuka untuk pemeriksaan awam. Tempohnya adalah 18 bulan dari tarikh prioriti
dan tarikh pemfailan.

6. Setelah pemberian paten, pemunya paten mempunyai hak untuk mendapatkan
prosiding mahkamah terhadap sesiapa yang menggunakan reka cipta miliknya tanpa
kebenaran.

7. Bagi pemohon yang ditolak atau ditarik balik boleh membuat rayuan di Mahkamah
Tinggi (Harta Intelek).

HARTA INTELEK7 Prosedur permohonan paten/pembaharuan utiliti secara atas talian

158 IP Online Portal menyediakan pemfailan permohonan paten baru, yang terdiri daripada
Borang Paten 1 hingga Borang Paten 21. Dokumen dan bentuk sokongan lain boleh
dimuat naik semasa proses pemfailan.

Persediaan sebelum memulakan:
1. Sediakan semua dokumen dalam format digital, contoh: Borang 17, Borang 5 atau

Borang 5A dan lain-lain.
2. Penerangan dan Tuntutan adalah dokumen wajib. Ia mesti dimuat naik semasa

pemfailan.
3. Asingkan spesifikasi ke dalam fail yang berasingan: Tuntutan, Abstrak, Penerangan,

Lukisan.

4. Sila pastikan lampiran anda berada dalam format ini: DOC, PDF dan TIFF.
5. Sekiranya anda adalah agen, sila sediakan Borang 17 untuk dimuat naik ke

IP Online Portal.
6. Dapatkan ID Digital anda daripada MyIPO – https://digitalid.msctrustgate.com/

MyIPO.
7. Masukkan ID Digital anda ke dalam PC atau simpan ke peranti storan sekunder

anda contohnya, thumbdrive.
8. ID Digital hendaklah disertakan dengan permohonan anda.

9. Teruskan dengan pembayaran. Semak yuran dalam jadual Skim Harga.

10. Cetak salinan Borang Paten 1 sebelum anda membuat pembayaran.

11. Cetak halaman Pengesahan setelah selesai pemfailan.

Sumber: http://www.myipo.gov.my/ms/memohon-paten-inovasi-utiliti/?lang=ms
(Dicapai pada 28 Ogos 2017).

(ii) Carta aliran prosedur permohonan cap dagangan (Akta Cap Dagangan 1976)

PERMOHONAN (Manual)
(Pemberian tarikh dan nombor

permohonan)
(Borang CD5 – RM370 (Manual))

PEMERIKSAAN FORMALITI Tidak PINDAAN Tidak
(Pematuhan peruntukan statutori) mematuhi (Tempoh diberi diterima

12 bulan)

Mematuhi

CARIAN & PEMERIKSAAN Diterima

(Pemeriksaan terhadap
kebolehdaftaran & carian
terhadap cap-cap terdahulu)

Diterima Dibantah

PEWARTAAN Diterima RAYUAN BERTULIS
(Tempoh diberi 2 bulan)
(Borang CD31 – RM650) 7
(Tempoh 2 bulan untuk Tidak
diterima
bangkangan)
PENDENGARAN EX-PARTE
Dibangkang oleh pihak ketiga (Tempoh diberi 2 bulan)
Tidak
PROSEDUR BANGKANGAN diterima HARTA INTELEK
(Borang CD7 – RM650 (Manual)
PERMOHONAN DITOLAK
Tiada Bangkangan
bangkangan diterima

Bangkangan
ditolak

RAYUAN DI MAHKAMAH
TINGGI (HARTA INTELEK)

SIJIL PENDAFTARAN

*Sila rujuk Peraturan-Peraturan Cap Dagangan untuk prosedur terperinci.
SuSmUbMerB: hEtR(tDpd::iKi/c/Mewampwaaelwniaytp.mesaridyiaaai.npK2oP8.ugeaoOrlvdag.amogLsayun/2mmg0aps1n/u7pr)Dr:.oaPsleeasrm-bpaeNdrmeagnoeahrnio,nHKaonapr-cetaararItsnai-tdaeallinerk-KcMaeppa-eldnaagyggsauinangaaann/(?2la0n0g9=).mSsistem Paten

159

HARTA INTELEK Prosedur permohonan cap dagangan secara manual
1. Pemohon perlu mengemukakan Borang CD5, berserta yuran yang ditetapkan.
2. Pemeriksaan formaliti akan dibuat.
3. Sekiranya mematuhi, akan melalui proses pemeriksaan terhadap kebolehdaftaran

dan carian cap-cap terdahulu.
4. Jika tidak mematuhi syarat yang ditetapkan, maka pindaan akan dibuat dalam

tempoh 12 bulan.
5. Permohonan yang diterima akan melalui proses pewartaan, dalam tempoh dua

bulan untuk bangkangan. Jika tiada bangkangan, sijil pendaftaran akan dikeluarkan.
6. Sekiranya permohonan dibantah, rayuan bertulis boleh dibuat.
7. Jika permohonan masih tidak diterima, boleh membuat rayuan di Mahkamah Tinggi

(Harta Intelek).

Prosedur permohonan cap dagangan secara atas talian
IP Online Portal menyediakan pemfailan permohonan Cap Dagangan baharu, yang
mengandungi borang TM1 hingga TM31. Dokumen berkaitan dan sokongan lain boleh
dimuat naik sebagai lampiran semasa proses pemfailan.

7

Persediaan sebelum memulakan pendaftaran:
1. Sediakan dokumen dalam format digital (GIF, TIFF, PDF atau DOC).
2. Sila pastikan bahawa representasi Cap Dagangan dalam format GIF dengan saiz

tidak melebihi 100KB dan 120 × 90 piksel.
3. Jika anda adalah ejen berdaftar, sila sediakan TM1 anda untuk dimuat naik ke IP

Online Portal.
4. Sediakan Akuan Berkanun dalam format TIFF atau PDF.
5. Sediakan Senarai Barangan dalam bentuk fail DOC untuk dimuat naik ke IP

Online Portal.
6. Dapatkan ID Digital dari MyIPO – https://digitalid.msctrustgate.com/MyIPO.
7. Pasang ID Digital ke dalam PC.
8. ID Digital hendaklah disertakan dengan borang permohonan.
9. Teruskan dengan pembayaran. Sila semak yuran dalam jadual bayaran.
10. Sila cetak salinan borang TM5 sebelum membuat pembayaran.
11. Sila cetak borang pengesahan setelah selesai pemfailan.

Sumber: http://www.myipo.gov.my/ms/memohon-cap-dagangan/?lang=ms%2F#filing-
trade-mark-via-online%20 (Dicapai pada 28 Ogos 2017).

160

(iii) Carta aliran prosedur permohonan reka bentuk industri (Akta Reka Bentuk Industri 1996)

PERMOHONAN
(Borang ID1)

Bayaran untuk permohonan
individu & permohonan berganda
pertama – RM500
Bayaran untuk permohonan
berganda seterusnya – RM500
Bayaran pewartaan untuk setiap
tontonan – RM200

Tidak meTmidaatkuhi
diterima
PEMERIKSAAN & FORMALITI PEMBETULAN & PERMOHONAN
Pematuhan definisi & keperluan? DIABAIKAN
PENGHUJAHAN
(Tempoh diberi
3 bulan)

Diterima Mematuhi

meTmidaatkuhi 7

PENCARIAN NOVELTI Dibantah MAKLUM BALAS PERMOHONAN
(6 bulan dari tarikh prioriti (Tempoh diberi DITOLAK
termasuk bayaran pewartaan) 3 bulan)

Diterima Mematuhi

SIJIL PENDAFTARAN RAYUAN DI HARTA INTELEK
PEWARTAAN MAHKAMAH TINGGI

(HARTA INTELEK)

*Sila rujuk Peraturan-peraturan Reka Bentuk Industri untuk prosedur terperinci.

Sumber: http://www.myipo.gov.my/ms/borang-permohonan-carta-alir/?lang=ms
(Dicapai pada 28 Ogos 2017).

161

HARTA INTELEK Prosedur permohonan reka bentuk industri secara manual
1. Pemohon menyerahkan borang ID 1 untuk permohonan individu dan permohonan

berganda pertama, seterusnya dan bayaran pewartaan untuk setiap tontonan, berserta
bayaran yuran yang ditetapkan.
2. Seterusnya, pemeriksaan akan dijalankan.
3. Jika memenuhi pematuhan yang ditetapkan, permohonan diterima dan sijil pendaftaran
dikeluarkan.
4. Jika permohonan tidak diterima atau ditolak, rayuan boleh dibuat di Mahkamah Tinggi
(Harta Intelek).

Prosedur permohonan reka bentuk industri secara atas talian
IP Online Portal menyediakan pemfailan permohonan Reka Bentuk Industri baharu, yang
mengandungi borang ID 1 sehingga borang ID 14. Dokumen berkaitan dan sokongan lain

7 boleh dimuat naik sebagai lampiran semasa proses pemfailan.

Persediaan sebelum memulakan pendaftaran:
1. Sediakan semua dokumen dalam format digital, keutamaan dokumen adalah seperti

berikut:
• Borang RBP1, borang RBP10 (sekiranya menggunakan ejen), SJAR, dokumen

representasi, dokumen prioriti dan lain-lain.
2. Sila pastikan lampiran anda berada dalam format ini: DOC, PDF dan TIF.
3. Dapatkan ID Digital anda sendiri daripada MyIPO https://iponline.myipo.gov.my/

iponline/index.cfm?235F1706-C942-BB75-2F5C-0CDF8FE29E1D.
4. Pasang ID Digital anda ke dalam PC atau simpan ke peranti storan kedua contohnya,

thumb drive.
5. ID Digital hendaklah disertakan dengan permohonan anda.
6. Teruskan dengan pembayaran. Semak yuran dalam jadual Skim Harga.
7. Cetak salinan Borang RBP1, sebelum anda membuat pembayaran.
8. Cetak halaman Pengesahan setelah selesai pemfailan.

Sumber: http://www.myipo.gov.my/ms/memohon-reka-bentuk-perindustrian/?lang=ms%2F#filing-
industrial-design-online (Dicapai pada 28 Ogos 2017).

162

(iv) Carta aliran prosedur permohonan petunjuk geografi (Akta Petunjuk Geografi 2000)

PERMOHONAN
(Pemberian tarikh dan nombor

permohonan)
(Borang PG1 – RM250)

PEMERIKSAAN Tidak PINDAAN
mematuhi
FORMALITI
(Pematuhan Diterima
peruntukan
statutori)

Mematuhi Tidak diterima

PEWARTAAN Diterima
(Tempoh 2 bulan untuk
7
bangkangan)
(Borang PG3 – RM450)

PERMOHONAN
DITOLAK

Tiada Dibangkang oleh pihak ketiga
bangkangan
BANGKANGAN

SIJIL PENDAFTARAN BANGKANGAN BANGKANGAN HARTA INTELEK
DITOLAK DITERIMA

(Permohonan digugurkan)

RAYUAN DI
MAHKAMAH TINGGI

(HARTA INTELEK)

*Sila rujuk Peraturan-peraturan Petunjuk Geografi untuk prosedur terperinci.

Sumber: http://www.myipo.gov.my/ms/proses-permohonan-carta-alir-petunjuk-geografi/?lang=ms
(Dicapai pada 29 Ogos 2017).

163

Prosedur permohonan petunjuk geografi secara manual

1. Pemohon melengkapkan dan menyerahkan borang PG1 berserta yuran
yang ditetapkan.

2. Pemeriksaan formaliti akan dibuat.

3. Jika permohonan diterima maka pewartaan akandibuat.

4. Dalam tempoh dua bulan, pewartaan dibuka untuk bangkangan.

5. Jika tiada bangkangan, sijil pendaftaran dikeluarkan.
6. Sekiranya permohonan tidak memenuhi peruntukan yang ditetapkan,

pindaan akan dibuat.
7. Jika pindaan diterima, pemohon boleh meneruskan permohonan. Sekiranya

pindaan tidak diterima,permohonan akan ditolak.
8. Jika berlaku bangkangan oleh pihak ketiga dalam tempoh pewartaan,

pemohon boleh membuat rayuan di Mahkamah Tinggi (Harta Intelek).

HARTA INTELEK7 Prosedur permohonan petunjuk geografi secara atas talian
IP Online Portal menyediakan permohonan pemfailan permohonan petunjuk
164 geografi, yang terdiri daripada Borang GI 1 hingga Borang GI 19. Borang-borang
yang berkaitan dan dokumen sokongan boleh dimuat naik sebagai lampiran semasa
proses pemfailan.

Persediaan sebelum memulakan pemfailan:

1. Sediakan dokumen dalam format digital (GIF, TIFF, PDF atau DOC).
2. Sila pastikan bahawa representasi Petunjuk Geografi dalam format GIF dengan

saiz tidak melebihi 100KB dan 120 × 90 piksel.

3. Sediakan Akuan Berkanun dalam format TIFF atau PDF.
4. Sediakan Senarai Barangan dalam bentuk fail DOC untuk dimuat naik ke IP

Online Portal.
5. Dapatkan ID Digital dari MyIPO – https://digitalid.msctrustgate.com/MyIPO
6. Pasang ID Digital ke dalam PC.
7. ID Digital mestilah disertakan dengan borang permohonan.
8. Teruskan dengan pembayaran. Sila semak Fi dalam jadual bayaran.
9. Cetak borang pengesahan setelah selesai pemfailan.

Sumber: http://www.myipo.gov.my/ms/permohonan-petunjuk-geografi/?lang=ms
(Dicapai pada 29 Ogos 2017).

(v) Carta Aliran Prosedur Permohonan Reka Bentuk Susun Atur Litar Bersepadu

MULA

PERMOHONAN BORANG TIDAK LENGKAP 7
TIDAK LULUS
SEMAKAN
BORANG
PERMOHONAN
(INVENTION
DISCLOSURE

FORM)

SEDIAKAN SURAT
MAKLUMAN

SEMAKAN

SURAT MAKLUMAN HARTA INTELEK
KELULUSAN

PENGURUSAN DAN
PENYELENGGARAAN

HARTA INTELEK

TAMAT

Sumber: http://www.icc.utm.my/wp-content/uploads/2012/02/Proses-kerje-permohonan-IP-1.pdf
(Dicapai pada 29 Ogos 2017).

165

Prosedur Permohonan Reka Bentuk Susun Atur Litar Bersepadu

1. Menerima borang permohonan Perlindungan Harta Intelek daripada
pereka cipta.

2. Semakan borang permohonan (Invention Disclosure Form) maklumat
lengkap/tidak.

3. Tidak lengkap – kembalikan kepada pereka cipta.

4. Sediakan surat makluman kepada pereka cipta.

5. Kelulusan perlindungan Hak cipta.

6. Tidak lulus – makluman kepada pereka cipta.
7. Surat makluman kepada pereka cipta untuk kelulusan permohonan Reka

Bentuk Susun Atur Litar Bersepadu.

Standard Pembelajaran

Murid dapat: Justifikasi Keperluan Pendaftaran Harta Intelek

Membuat justifikasi

keperluan pendaftaran

bagi sesuatu harta intelek.

Pertahanan diri

Pendaftaran harta intelek dikategorikan sebagai salah
satu aspek pengurusan risiko. Memberi perlindungan

1 kepada harta intelek sebelum memperkenalkan kepada
pasaran akan mengurangkan risiko melanggar harta intelek

7 pihak lain.

HARTA INTELEK Pengurangan kekeliruan pelanggan 2
Melalui pendaftaran harta intelek, pencipta karya boleh
memberitahu kepada umum bahawa produk tersebut
ialah kepunyaan mereka terutamanya bagi cap dagangan
dan petunjuk geografi. Pendaftaran harta intelek adalah
seperti meletakkan label pada produk supaya mudah dikenal.

Mengelakkan aktiviti peniruan, penyalinan,
plagiarisme dan pemalsuan

Sekiranya mana-mana pihak yang menjadi mangsa

3 dalam aktiviti ini, mereka boleh membuat tuntutan untuk
pampasan dengan pihak yang bertentangan melalui kaedah
yang sah selagi mereka adalah pemilik harta intelek.

Sumber kewangan 4

Melalui hak eksklusif, pemilik boleh memperuntukkan
penggunaan harta intelek mereka kepada pihak lain
sama ada dalam bentuk perlesenan atau usaha sama bagi
memperoleh manfaat dalam aspek kewangan. Harta intelek
yang bernilai dapat membantu memasuki pasaran global.
166

Isu-isu Kepentingan Harta Intelek Standard Pembelajaran

Antara isu harta intelek yang paling mendapat perhatian Murid dapat:
adalah isu cetak rompak atau peniruan produk. Peniruan Mengkaji isu-isu berkaitan
produk tidak hanya tertumpu kepada barangan tertentu tetapi kepentingan harta intelek.
meliputi semua barangan seperti barangan elektrik, pakaian,
alat permainan kanak-kanak, selendang, aksesori seperti jam
tangan, beg tangan wanita berjenama, telefon bimbit, barangan
kecantikan dan kosmetik, perisian komputer dan banyak lagi.

Foto 7.9 Contoh barangan yang menghadapi masalah peniruan atau cetak rompak.

Oleh itu, sebagai seorang pereka cipta, adalah penting untuk kita peka dengan isu semasa
berkaitan harta intelek. Seterusnya melaksanakan kajian kes agar mendapat pengetahuan dan
maklumat dalam memastikan produk yang dihasilkan terlindung daripada peniruan produk.

Kajian Kes 7
Isu: Pengklonan Tudung

(Sumber: Keratan akhbar Sinar Harian, bertarikh 9 Jun 2014.)

Punca:
(i) Mengambil keuntungan dan kesempatan di atas

kepopularitian produk
(ii) Tiada penguatkuasaan dari pihak yang bertanggungjawab

Kesan dan Akibat: Layari laman sesawang http:// HARTA INTELEK
arasmega.com/qr-link/
(i) Menggugat punca pendapatan
(ii) Memberi persepsi negatif terhadap produk kerana kualiti artikel-isu-harta-intelek/ untuk
membaca artikel penuh tentang
yang berbeza
(iii) Kesan negatif kepada ekonomi negara isu berkaitan harta intelek.
(Dicapai pada 21 Julai 2017)

Langkah Penyelesaian

(i) Mempatenkan produk yang dihasilkan
(ii) Penguatkuasaan dari pihak berkuasa
(iii) Memikirkan strategi yang lebih berkesan untuk memastikan

produk lebih mendapat permintaan di pasaran

Aktiviti

1. Anda dikehendaki menyediakan satu kajian kes berkaitan dengan isu perlindungan harta
intelek. Berdasarkan kajian kes yang dilakukan:
(a) Kenal pasti jenis harta intelek
(b) Nyatakan isu berkaitan harta intelek
(c) Huraikan punca, kesan dan akibat serta langkah penyelesaian

(d) Jelaskan kepentingan perlindungan harta intelek

167

HARTA INTELEK Hak Cipta RUMUSAN
Karya Sastera
Harta Intelek
Karya Seni
Rakaman Bunyi
7 Karya Muzik

Filem Siaran
Harta Industri
Karya Terbitan
Paten
Reka Bentuk
Industri

Petunjuk Geograf i

Cap Dagangan Reka Bentuk Susun Atur Litar Bersepadu

168

LATIHAN

1. Nyatakan pengertian harta intelek.
2. Senaraikan tiga reka cipta yang tidak boleh dipatenkan.
3. Tandakan (✔) pada cap dagangan yang boleh didaftarkan dan (✘) pada cap dagangan yang

tidak boleh didaftarkan.

4. Berdasarkan gambar yang diberikan, nyatakan jenis harta industri yang betul.

7

HARTA INTELEK

5. MyIPO ialah sebuah badan yang menyediakan infrastruktur perundangan yang kukuh
dan sistem pentadbiran yang cekap ke arah meningkatkan kreativiti dan eksploitasi
harta intelek. Bincangkan bagaimanakah MYIPO dapat memainkan peranannya dalam
memberi perlindungan harta intelek?

169

BAB PENDOKUMENTASIAN

STANDARD KANDUNGAN
• Dokumentasi dan Persembahan

Reka Ciptaan

170

171

Standard Pembelajaran Dokumentasi dan Persembahan
8.1 Reka Ciptaan
Murid dapat:
Menerangkan kepentingan Definisi
pendokumentasian dalam
proses reka cipta. • Pendokumentasian ialah satu laporan bertulis yang
menghuraikan perincian reka ciptaan termasuk semua
maklumat berkaitan dengan pembinaan idea sehingga ke
peringkat prototaip dihasilkan.

• Laporan ini penting sebagai rujukan pada masa akan datang
serta merupakan dokumen yang amat diperlukan dalam
proses pendaftaran paten sesuatu produk.

PENDOKUMENTASIAN Kepentingan Pendokumentasian

Dokumentasi reka cipta merupakan satu laporan bertulis yang dibuat oleh pereka mengenai hasil
ciptaannya. Pendokumentasian penting kerana:

(i) Menjadi bukti ciptaan seseorang
Seorang pereka cipta perlu merekodkan semua maklumat carian dan kajian serta lakaran
perkembangan idea sepanjang proses mereka cipta sebagai bukti bahawa produk tersebut
ialah hasil reka ciptaannya sendiri dan bukan ditiru daripada orang lain.

8 (ii) Untuk memfailkan permohonan paten

Pereka cipta yang ingin memfailkan permohonan perlindungan paten perlu mengemukakan
permohonannya berserta dokumentasi lengkap tentang ciptaan itu, di samping prototaip atau
model yang dihasilkan.

(iii) Memudahkan untuk membuat rujukan dan penyelidikan
Perekacipta yang inginmembuat inovasi serta Penyelidikan dan Pembangunan (R&D) boleh
membuat rujukan menggunakan maklumat yang terdapat dalam dokumentasi sedia ada.

Pengetahuan

Berikut ialah pengetahuan yang diperlukan untuk melaksanakan pendokumentasian:
(a) Mengetahui setiap maklumat berkaitan reka ciptaan.
(b) Mengetahui cara pengucapan awam.

Kemahiran
Berikut ialah kemahiran yang diperlukan untuk melaksanakan pendokumentasian:
(a) Menggabung maklumat sedia ada.
(b) Menyusun maklumat sedia ada mengikut format yang betul.
(c) Mencari maklumat menggunakan teknologi maklumat dan komunikasi.
(d) Menghasilkan slaid persembahan.
(e) Mempersembahkan maklumat menggunakan teknologi maklumat dan komunikasi.

172

Format Dokumentasi Standard Pembelajaran

Kandungan Murid dapat:
Dokumentasi Menghasilkan
dokumentasi reka
ciptaan mengikut format
yang ditetapkan.

1 5 8

Tajuk/Tema Lakaran Bibliografi

• Ringkas • Penjanaan idea. • Senarai terbitan
• Jelas • Lakaran akhir. seperti buku, makalah,
• Tepat dan lain-lain yang
digunakan sebagai
2 6 rujukan dalam
menghasilkan
Latar Belakang Deskripsi Projek penulisan kajian.
Pernyataan Masalah
• Bahan atau komponen 9 8
• Menyatakan senario yang digunakan.
Lampiran
dan masalah sehingga • Lukisan kerja dalam
bentuk lukisan terbantu • Maklumat-maklumat
melahirkan idea. komputer. sokongan sama ada
• Perkara-perkara yang dalam bentuk data,
• Langkah danteknik gambar dan sebagainya
membantu menyelesaikan pembuatan. yang berkaitan dengan
pembangunan projek.
masalah yang dinyatakan • Pengujian produk reka
ciptaan.
perlu jelas.
• Nyatakan langkah-langkah

kajian, pemerhatian,

pengumpulan maklumat

dan data.

3 7 PENDOKUMENTASIAN

Matlamat dan Objektif Brosur

• Objektif dan matlamat • Risalah yang menyatakan
reka cipta hendaklah maklumat atau
dinyatakan dengan jelas. menerangkan sesuatu
dengan ringkas, misalnya
4 produk.

Fungsi dan Kegunaan Setiap lakaran yang dihasilkan
dari awal perekaan merupakan
• Mestilah dinyatakan dengan jelas dan terperinci. dokumen atau harta intelek yang
• Termasuklah tentang kelebihan dan kekurangan mesti dipelihara. Dokumen yang
telah disediakan perlu dikumpul
reka cipta jika dibandingkan dengan produk dan disatukan untuk menjadi
satu dokumen rasmi.
sedia ada.

Dokumentasi yang siap hendaklah dijilid. Tujuannya adalah untuk memastikan dokumentasi
ini kukuh, selamat dan sempurna.

173

Tajuk/tema Mesin pengurai
serat daun nanas
Contoh tajuk mestilah ringkas seperti “Pesdana”,
“Pencuci Pintar” atau “Penyapu Super”. Sementara
contoh tema adalah seperti pembersihan, teknologi
hijau dan banyak lagi. Murid akan mencipta alat
berdasarkan tema yang dipilih.

Foto 8.1 Contoh nama produk
reka ciptaan.

Latar belakang

Latar belakang ialah penyataan masalah yang dihadapi

semasa menggunakan produk sedia ada. Latar
belakang juga menerangkan tentang produk yang
akan dihasilkan mampu mengatasi sesuatu masalah.

Misalnya dalam bidang pertanian, peladang

8 menghadapi masalah pelupusan daun nanas. Maka,
murid akan mencipta alat yang sesuai untuk membantu

peladang menyelesaikan masalah tersebut. Murid juga

akan mengumpul data atau maklumat berkaitan masalah

Foto 8.2 Data dan maklumat yang dihadapi.

yang dikumpul.

PENDOKUMENTASIAN Matlamat dan objektif

Matlamat dan objektif dalam reka ciptaan adalah tujuan sesuatu reka ciptaan. Contohnya,
reka ciptaan mesin pengurai daun nanas adalah untuk membantu peladang menyelesaikan
masalah daun nanas yang mengambil masa yang lama untuk dilupuskan.

Fungsi dan kegunaan

Kaedah dan cara penggunaan produk dinyatakan dengan jelas dan terperinci. Selain itu,
kelebihan dan kekurangan produk berbanding dengan produk sedia ada turut dinyatakan.
Contohnya, produk reka ciptaan mesin pengurai serat daun nanas digunakan untuk
menguraikan daun-daun nanas dan mendapatkan serat benang daripadanya.

174

Lakaran

Lakaran merupakan elemen yang sangat
penting untuk menggambarkan rupa dan
bentuk sesuatu idea. Melalui lakaran, idea
dapat dijelaskan dengan lebih berkesan
berbanding perkataan. Pereka akan
melakar mengikut cara dan gaya lakaran
tersendiri dan mengikut keperluan dan
kesesuaian. Yang penting, lakaran mudah
difahami dan menerangkan maklumat
yang ingin disampaikan.

Foto 8.3 Lakaran.

Deskripsi projek 8

Foto 8.4 Pengujian. Antara perkara yang perlu ada dalam deskripsi ialah
bahan dan komponen yang digunakan, lukisan kerja,
langkah dan teknik pembuatan serta pengujian produk
reka ciptaan.

Contohnya, dalam menghasilkan mesin pengurai,
bahan yang digunakan ialah plat aluminium, motor
DC 12V, berus plastik, gear dan banyak lagi. Murid
akan menghasilkan lukisan kerja berdasarkan idea dan
langkah-langkah pembuatan. Kemudian, pengujian ke
atas produk reka ciptaandibuat.

Brosur PENDOKUMENTASIAN

Brosur ialah risalah yang kebiasaannya Cekap
mempunyai halaman hadapan yang Mesra Alam
menarik. Selain reka letak yang menarik,
pada brosur turut dinyatakan harga Mesra Pengguna
produk dan penerangan ringkas produk
reka ciptaan. RM1500

Mesin pengurai
daun nanas

Foto 8.5 Brosur.

175

Bibliograf i

APA ialah singkatan bagi Berikut ialah contoh penulisan bibliografi mengikut
American Psychology format APA:
Association’s, yang
merupakan salah satu gaya
penulisan bibliografi.

(a) Buku
Nama penulis. (Tahun diterbitkan). Judul buku mestilah italik. Tempat
diterbitkan: Nama penerbit.

Contoh:
Shahriman Zainal Abidin, Mohamad Hariri Abdullah dan Zaidi Yusoff. (2015).

Seni Reka Perindustrian: Daripada Idea Kepada Lakaran. Kuala Lumpur: Dewan
Bahasa dan Pustaka.

(b) Ensiklopedia dan Kamus

Ensiklopedia
Judul petikan. (Tahun diterbitkan). In Tajuk Ensiklopedia mestilah italik (hlm. muka
surat). Tempat diterbitkan: Nama penerbit.

Contoh:
Petronas. (1998). In Ensiklopedia Sejarah dan Kebudayaan Melayu (hlm. 1949).

Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

8

Kamus
TajukKamus mestilah italik. (Edisi). (Tahun diterbitkan). Tempat diterbitkan: Nama
penerbit.

Contoh:
Kamus Dewan. (Edisi Keempat). (2005). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

PENDOKUMENTASIAN (c) Majalah dan Surat Khabar
Nama pengarang. (Tarikh diterbitkan). Judul rencana. Nama Majalah atau Surat
Khabar mestilah italik, muka surat.

Contoh:
Che Nin Man. (2002, Jun). Keracunan Kimia Semula Jadi. Dewan Kosmik, 24-26.

(d) Laman Web
Nama pengarang.(Tarikh/tahun diterbitkan). Judulrencanamestilah
italik. Dimuat turun pada tarikh bahan diakses, alamat URL.
Contoh:
Abu Bakar bin Yang. (2015, Ogos 24). Teknologi dan Kejuruteraan
di Zaman Kegemilangan Islam. Dimuat turun pada Mei 25, 2017,
http://ipgktb. edu.my/ bgn/articles.php?article_id=1.

176

Lampiran

Semua bahan rujukan yang digunakan dilampirkan
dalam pendokumentasian. Antara lampiran yang
disertakan dalam pendokumentasian adalah seperti
lukisan ortografik, lukisan isometrik, lukisan
oblik, lukisan ceraian, brosur, manual pengguna,
borang soal selidik dan borang soal selidik jawapan
responden.

Foto 8.6 Manual produk reka ciptaan.

Persembahan Standard Pembelajaran 8

Setelahselesaimenyiapkanrekaciptaandanpendokumentasian, Murid dapat: PENDOKUMENTASIAN
murid akan membuat persembahan reka ciptaan di hadapan Menghasilkan
kelas. Secara umumnya, maklumat yang dipersembahkan persembahan/reka
adalah berdasarkan maklumat yang sudah didokumentasi. ciptaan menggunakan
pelbagai media.
Antara tujuan persembahan adalah untuk: Mempersembahkan
• Menyatakan matlamat dan objektif produk itu dihasilkan, produk yang terbaik
dalam reka bentuk secara
misalnya untuk mengatasi sesuatu masalah. berkesan dan kreatif.
• Menyatakan ciri-ciri sesuatu produk reka ciptaan seperti
Layari laman sesawang
fungsi, keistimewaan produk dan lain-lain. http://arasmega.com/qr-
• Menerangkan kaedah dan cara pembinaan produk link/membuat-persembahan/
untuk menonton video
reka ciptaan, termasuk bahan yang digunakan dalam Membuat Persembahan.
penghasilan produk. (Dicapai pada 13 Julai 2017)
• Mendapatkan pelbagai komen membina dan cadangan
penambahbaikan daripada kawan, guru, dan pihak lain.
• Dapat memperbaiki kualiti produk berdasarkan cadangan
penambahbaikan dan komen yang diberi.

Foto 8.7 Membuat persembahan di hadapan kelas.

177

Kaedah Persembahan

Persembahan boleh dilakukan melalui Teknologi Maklumat dan Komunikasi (TMK)
dan Bukan Teknologi Maklumat dan Komunikasi.

Teknologi Maklumat dan Komunikasi

Murid akan meringkaskan maklumat yang diambil daripada pendokumentasian dan
ditaip menggunakan komputer. Seterusnya, murid akan mengimbas lakaran yang dibuat
menggunakan mesin pengimbas. Penggunaan kamera juga perlu untuk mengambil foto
produk reka ciptaan yang dihasilkan.

Murid akan menggunakan perisian komputer yang sesuai untuk membuat reka letak
persembahan. Antara perisian komputer yang digunakan dalam persembahan adalah seperti
Power Point, Adobe Flash, Video Presentation atau lain-lain.

8 Rajah 8.2 Antara muka Adobe Flash.

Rajah 8.1 Antara muka Power Point.

PENDOKUMENTASIAN

Rajah 8.3 Antara muka Video Presentation.

178

Bukan Teknologi Maklumat dan Komunikasi

Persembahan melalui media bukan Teknologi Maklumat dan Komunikasi kebiasaannya dalam
bentuk poster. Murid akan meringkaskan maklumat daripada pendokumentasian dan ditaip
menggunakan komputer. Sementara, untuk lakaran murid akan mengimbas menggunakan
mesin pengimbas dan mengambil foto produk reka ciptaan yang dihasilkan. Dengan
menggunakan perisian seperti Microsoft Office Words, Adobe Indesign dan banyak lagi, murid
akan membuat reka letak dan mencetak bahan bercetak tersebut.

Mesin 8

N EP

Tema : Teknologi hijau

Menyelesaikan masalah
peladang untuk

meleraikan daun nanas.

Lakaran asal Hasil reka ciptaan

Foto 8.8 Contoh poster untuk persembahan produk reka ciptaan. PENDOKUMENTASIAN

Aktiviti

1. Saban tahun indeks kemalangan negara kita mencatatkan peningkatan. Situasi ini telah
menggusarkan pihak yang berwajib dalam menangani masalah ini. Sebagai seorang
pereka cipta muda, anda dikehendaki mereka cipta alat yang dapat membantu mencegah
kemalangan. Anda hendaklah berbincang dalam kumpulan dan perlu mendapat
bimbingan daripada guru tentang penyataan tajuk di atas.

179

RUMUSAN

Menjadi bukti Kepentingan Memudahkan untuk membuat
ciptaan seseorang Pendokumentasian rujukan dan penyelidikan

Untuk memfailkan
permohonan paten

Tajuk/Tema

Lampiran Format Latar Belakang
Bibliografi Dokumentasi Pernyataan Masalah

Matlamat dan Objektif

8 Brosur Fungsi dan Kegunaan

Deskripsi Projek Lakaran

PENDOKUMENTASIAN LATIHAN

1. Huraikan kepentingan pendokumentasian dalam sesuatu reka ciptaan.

2. Senaraikan sembilan perkara yang perlu ada dalam dokumentasi mengikut format
yang betul.

3. Tuliskan bibliografi di bawah mengikut format yang betul.
Buku: Pengenalan Tamadun Islam dalam Sains dan Teknologi
Penulis: Shahrir Mohd Zin
Penerbit: Dewan Bahasa dan Pustaka
Tempat: Kuala Lumpur
Tahun: 1985

4. Terangkan kaedah yang digunakan untuk menghasilkan persembahan yang berkesan
dan kreatif.

180

BAB 1 LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (LTK) 2. (i) Pam hidraulik
(ii) Motor hidraulik
1. Bentuk Perintah (iii) Silinder dua tindakan
(iv) Injap kawalan arah 5/2
ELIPS (v) Injap pelega tekanan
(vi) Injap kawalan aliran
SPLINE (vii) Penapis

POLYGON 3.

ARC Solenoid

BAB 2 BAHAN, PERALATAN DAN MESIN Geganti

PEMBINAAN PRODUK Motor Elektrik

1. (a) Keluli berkarbon tinggi Transformer
(b) Besi tuang
(c) Keluli tahan karat 4.

2. (a) Boleh lentur dan penebat haba Bekalan Kuasa Transformer
(b) Keras dan teguh
(c) Boleh lentur dan ringan
(d) Ringan dan mudah ditempa

3. (a) Pemegang – Keluli lembut
berbentuk bulat

(b) Roda – Getah
(c) Pelindung mata pemotong

– Plastik termoset
(d) Mata pemotong – Keluli tahan karat

4. (a) Mesin pemotong kayu Suis Motor Arus Terus
(b) Mesin canai mudah alih
(c) Mesin pelelas 5. (a) Suis
(b) Perintang
5. (a) Alatan: (c) Diod
(i) Pembaris keluli (d) Transistor
(ii) Pensel penanda (e) Pemuat
(iii) Jangka sudut (f) Pembaz
(iv) Gergaji kayu
(v) Tukul 6. Suis satu hala Perintang Pemuat tidak
(vi) Syelek tetap berkutub
(vii) Berus syelek
Bateri 12V
(b) Mesin:
(i) Gergaji jig LED
(ii) Mesin pelelas

BAB 3 SISTEM

1. (a) Gear
(b) Takal dan tali sawat
(c) Tuas
(d) Pneumatik
(e) Hidraulik

181

7. Alat kawalan jauh ini mengawal pergerakan 2.
kereta secara jarak jauh. Pergerakan ke
hadapan, belakang, kiri dan kanan.

8. (a) Elektronik Bentuk Bentuk Bentuk Cap Bentuk Cap
(b) Gabungan elektrik,elektronik Cap Nama Dagangan
dan mekanikal Dagangan
(c) Sistem mekanikal dan elektrik (Brand (Brand (Trade Mark) Berciri
(d) Mekanikal Mark) Name) Perseorangan

BAB 4 PEMBINAAN DAN PENGUJIAN MODEL 3. (Trade
BERFUNGSI DAN PROTOTAIP Character)

1. (a) Ciri model berfungsi: Logo huruf Logo simbol Logo representasi atau
(i) Tidak mengikut saiz sebenar kombinasi
(ii) Tidak menggunakan bahan
sebenar sepenuhnya 4.

(b) Ciri prototaip:
(i) Menggunakan bahan sebenar
(ii) Diuji keupayaan dan
prestasi sebenar

2. Simbol grafik Penerangan
Mula atau tamat proses
Hard sell Institusi Institusi

Proses atau operasi

Input proses atau output Hard sell Hard sell Hard sell

Proses penilaian atau membuat BAB 6 PEMASARAN PRODUK
pemilihan
1. (a) Kemandirian untuk terus beroperasi
Sambungan ke proses seterusnya (b) Memaksimumkan keuntungan
(c) Menguasai syer pasaran
3. (a) Ujian makmal (d) Kualiti produk
(b) Ujian parameter (e) Pulangan pelaburan

4. Untuk menentukan kelemahan dan 2. Golongan Kos
kekuatan sesuatu projek pengguna Dasar kerajaan
Permintaan dan penawaran Saluran agihan
5. (a) Mempunyai suis kawalan Ciri-ciri produk Faktor-faktor dalam
(b) Menggunakan kod warna setiap Objektif syarikat Menentukan Harga
komponen
(c) Adanya tanda keselamatan atau 3. Jualan
bahaya
(d) Dilindungi oleh fius Persaingan

6. (a) Menggantikan komponen yang rosak Jenis perniagaan
atau tidak cekap
-
(b) Menambah komponen jika perlu -
(c) Membuat kemasan agar lebih baik 4
(d) Memastikan faktor ergonomik Pesaing 3

dipertingkatkan

5 Golongan pengguna
6 Modal
BAB 5 PENJENAMAAN PRODUK Potensi untuk 2
berkembang 7 Infrastruktur

1. (a) Beras (b) Gula Undang-undang yang 1 Faktor-faktor
melindungi perniagaan Pemilihan
(c) Ubat gigi Tempat
Pemasaran

182

4. (a) Nama Produk 5. (a) Menggalakkan program kesedaran
(b) Gambar Produk awam mengenai kepentingan
(c) Harga harta intelek.
(d) Logo dan Slogan
(e) Maklumat Pengeluar (b) Mewujudkan sistem pentadbiran
(f) Spesifikasi Produk yang cekap dan berkesan.
(g) Penerangan Produk
(c) Menyediakan maklumat harta intelek
5. (a) Arahan pemasaran yang lengkap dan mesra pengguna.
(b) Cara penggunaan
(c) Penyelenggaraan produk (d) Menyediakan khidmat nasihat
(d) Tip keselamatan harta intelek.

BAB 7 HARTA INTELEK (e) Memperkukuh perundangan harta
intelek.
1. Harta intelek merujuk kepada ciptaan minda
yang dilindungi dalam undang-undang bagi BAB 8 PENDOKUMENTASIAN
membolehkan orang ramai untuk mendapat
pengiktirafan atau faedah kewangan daripada 1. (a) Menjadi bukti ciptaan seseorang
apa-apa yang mereka ciptakan. (b) Untuk memfailkan permohonan paten
(c) Memudahkan untuk membuat
2. (a) Penemuan, teori-teori saintifik dan rujukan dan penyelidikan
kaedah-kaedah matematik.
2. (a) Tajuk/tema
(b) Skim, aturan atau kaedah bagi (b) Latar Belakang Pernyataan Masalah
menjalankan perniagaan. (c) Matlamat dan Objektif
(d) Fungsi dan Kegunaan
(c) Kaedah-kaedah merawat tubuh (e) Lakaran
manusia atau haiwan melalui (f) Deskripsi Projek
pembedahan atau terapi, dan (g) Brosur
kaedah-kaedah diagnosis yang (h) Bibliografi
dilakukan kepada tubuh manusia (i) Lampiran
atau haiwan.
3. Shahrir Mohd Zin. (1985). Pengenalan
3. Tamadun Islam dalam Sains dan Teknologi.
Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
✔ ✖ ✖✔
4. (a) Kaedah yang digunakan ialah
4. Harta Gambar Harta persembahan menggunakan Teknologi
Gambar Intelek Intelek Maklumat dan Komunikasi (TMK)
dan Bukan Teknologi Maklumat dan
Reka Reka Komunikasi.
bentuk bentuk
industri susun (b) Kaedah persembahan menggunakan
atur litar Teknologi Maklumat dan Komunikasi
Paten bersepadu (TMK) menggunakan perisian
seperti Power Point,AdobeFlash dan
Petunjuk Video Presentation untuk membuat
geografi persembahan.

(c) Kaedah persembahan Bukan
Teknologi Maklumat dan Komunikasi
(TMK) contohnya menghasilkan
poster untuk mempersembahkan
reka ciptaan.

Cap
dagangan

bahan mentah barang-barang (seperti hasil paten surat kerajaan yang memberi hak kepada
tanaman, galian, dan sebagainya) yang orang (perusahaan) untuk mengeluarkan
digunakan dalam perusahaan dan sebagainya barang ciptaannya sendiri untuk beberapa
untuk menghasilkan barang lain. tahun dengan melarang orang lain menirunya.

bukan logam unsur yang lain daripada logam. pemasa alat untuk mengatur dan mengawal masa
operasi sesuatu mesin, peranti dan sebagainya.
bendalir benda mengalir (seperti cecair atau gas)
yang berubah-ubah bentuknya menurut pembaz peranti elektrik yang memberikan bunyi
bentuk bekas yang mengandunginya. sebagai isyarat.

cap dagangan tanda (gambar, nama, dan lain-lain) pemuat (kapasitor) peranti yang dapat menyimpan
yang digunakan dalam perdagangan (pada cas elektrik, mewujudkan kapasitans di dalam
barang-barang dan lain-lain). litar, menahan pengaliran arus terus dan
membolehkan pengaliran arus ulang-alik.
diod peranti semikonduktor yang membolehkan
aliran arus satu arah sahaja dan banyak penderia (sensor) alat yang dapat mengesan
digunakan dalam litar elektronik sebagai perubahan sinar cahaya, haba, tekanan dan
penerus atau pemangkas. sebagainya.

format susun atur pendokumentasian yang telah perintang komponen elektrik yang mengawal arus.
ditetapkan (mengikut proses 9P).
pneumatik 1. berkaitan dengan udara, angin, atau
gear susunan roda-roda bergigi dalam enjin gas. 2. (bukan alat, mesin, dan sebagainya)
yang membolehkan kuasa dihantar dari satu yang dikendalikan oleh udara mampat.
bahagian ke bahagian lain untuk menukar
kelajuan atau arah pergerakan. slogan cogan kata.

geganti suis yang dibuka atau ditutup dengan solenoid gulungan dawai tembaga yang menjadi
menggunakan kesan elektromagnet. magnet apabila dihubungkan dengan aliran
elektrik.
hak cipta hak penguasaan yang dilindungi
undang-undang atas seluruh atau sebahagian suis alat penghubung atau pemutus litar elektrik.
daripada hasil ciptaan seseorang pengarang
(pencipta, penggubah dan lain-lain). tali sawat jalur tali bundar atau bulat yang
digunakan untuk menggerakkan bahagian
hidraulik yang digerakkan atau dijalankan oleh tertentu mesin dan sebagainya.
cecair.
transformer sejenis alat untuk mengubah arus
jenama jenis barang yang memakai nama khas elektrik (seperti mengubah voltan dan lain-
yang dikeluarkan oleh pengeluar (pembuat, lain).
pengilang) tertentu.
transistor peranti elektronik yang digunakan
kemandirian perihal (keadaan) dapat berdiri sebagai penguat arus, seperti yang terdapat
sendiri. dalam radio dan televisyen.

logam unsur kimia seperti besi, emas, perak, ujian makmal ujian saintifik untuk menguji sifat
tembaga, dan lain-lain yang biasanya berkilau, ketahanan, tahap keselamatan dan kualiti
mulur, membentuk ion positif, dan menjadi prototaip.
pengalir haba dan elektrik yang baik.
ujian parameter menguji kefungsian prototaip
logo lambang khas sesuatu pertubuhan di tempat atau situasi sebenar.
yang tersirat dengan maksud tertentu.
volt unit tenaga elektrik yang diperlukan untuk
ohm unit ukuran rintangan elektrik. mengalirkan satu ampere arus elektrik melalui
rintangan satu ohm.
184

Aminudin Abu et al. (2008). Asas Lukisan Kejuruteraan dan Berbantu Komputer. Petaling Jaya: Pearson/
Prentice Hall.

B. V. Narayana Rao & Kusum Anad. (2010). Electronics (2nd edition). Mumbai: Himalaya Pub. House.

Dupont, A. (2008). Practical Prototype and script.aculo.us. New York: Apress.

Hansen, L. S. (2006). Applied Solid Works. New York: Industrial Press.

http://www.facebook.com/BSNMalaysia/ dipetik pada 31 Ogos 2017.

http://www.myipo.gov.my dipetik pada 20 Januari 2017.

https://www.usq.edu.au/library/referencing/apa-referencing-guide dipetik pada 25 Mei 2017.

Jones, D. R. H. & Ashby, M. F.(2005). Engineering Materials 1: An Introduction to Properties, Applications and
Design (3rd edition). United Kingdom: Butterworth-Heinemann.

Kementerian Pelajaran Malaysia. (2001). Buku Sumber Reka Cipta. Putrajaya: Bahagian Perkembangan
Kurikulum.

Kementerian Pelajaran Malaysia. (2001). Kemahiran Berfikir dalam Pengajaran dan Pembelajaran. Kuala
Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Kementerian Perdagangan Dalam Negeri, Koperasi dan Kepenggunaan (2009). Sistem Cap Dagangan di
Malaysia. Kuala Lumpur: Perbadanan Harta Intelek Malaysia.

Kementerian Perdagangan Dalam Negeri, Koperasi dan Kepenggunaan (2009). Sistem Hakcipta di Malaysia.
Kuala Lumpur: Perbadanan Harta Intelek Malaysia.

Kementerian Perdagangan Dalam Negeri, Koperasi dan Kepenggunaan (2009). Sistem Paten di Malaysia.
Kuala Lumpur: Perbadanan Harta Intelek Malaysia.

Kementerian Perdagangan Dalam Negeri, Koperasi dan Kepenggunaan (2009). Sistem Perlindungan Harta
Intelek di Malaysia. Kuala Lumpur: Perbadanan Harta Intelek Malaysia.

Kementerian Perdagangan Dalam Negeri, Koperasi dan Kepenggunaan (2009). Sistem Petunjuk Geografi di
Malaysia. Kuala Lumpur: Perbadanan Harta Intelek Malaysia.

Kementerian Perdagangan Dalam Negeri, Koperasi dan Kepenggunaan (2009). Sistem Reka Bentuk
Perindustrian di Malaysia. Kuala Lumpur: Perbadanan Harta Intelek Malaysia.

Khairul Anwar Hanafiah. (Edisi ke-2) (2010). Lukisan Kejuruteraan Berbantu Komputer. Skudai: Universiti
Teknologi Malaysia.

Raysman, R., Pisacreta, E. A., Ostrow, S. H., Adler, K. A. (2017). Intellectual Property Licensing: Forms and
Analysis. United State: Law Journal Press.

Saikat Das Gupta, Rabindra Mukhopadhyay, Krishna C. Baranwal, Anil K. Bhowmick. (2013). Reverse
Engineering of Rubber Products: Concepts, Tools, and Techniques. United State: CRC Press.

185

bahan 30, 101, 104, 105,106,109, manual pengguna 145, 177 kawalan tertutup 87
111, 122, 175 mesin 40, 50, 53 mekanikal 58, 59,73
modal 141 skala 101
brosur 143, 144, 173, 175, 177 model berfungsi 100, 101, 104, 109 slogan 130, 131
motor solenoid 78, 79
cap 123 suis 82
elektrik 72, 77, 91
dagangan 123, 131, 151, 154, arus terus 77, 78 takal dan tali sawat 58, 60, 61
155, 159, 160 arus ulang alik 77, 78 transformer

carta alir 103, 104 nama 151 injak naik 77
injak turun 77
diod 83 paten 151, 153 transistor 84, 89
pembaz 84 tuas 58, 61, 62, 63
gear 58, 59 pemasa 25, 28, 29
geganti 75, 76 86, 89 pemuat 84, 89 ujian
gentian 34, 35, 101 penderia 90 makmal 111,112
getah 34, 35, 36, 39, 101, 122 parameter 111,112
infra merah 90
had kemampuan 113 pergerakan 90
hak cipta 151, 152 sentuh 90
harga 136, 137, 138, 140, 143 warna 90
harta Pengawal Logik Aturcara 91, 92
pengira 90
industri 151, 153 perintang 83
intelek 151, 167 plastik 34, 39
hidraulik 58, 67 pneumatik 58, 63
prototaip 100, 101, 102, 107, 109,
idea 103,105,106 111, 113,115
infrastruktur 141 pengguna 120
promosi 142,143
jadual kerja 102, 103
jenama 123, 124,125
jualan langsung 143

reka bentuk 151, 155

kayu 30, 34 simbol 51, 69, 72, 155
kefungsian 101, 111, 112, 113 sistem 58
kemasan 47, 109
ketahanan 111, 113 elektrik 58, 75, 80
kos 121, 122, 137,139 elektronik 82, 85
kawalan automatik 88
litar bersepadu 89, 156 kawalan gabungan 91, 92
logam kawalan manual 88
kawalan semi-automatik 88
bukan ferus 30 kawalan terbuka 87
ferus 30
logo 126, 127, 128, 129

186