เอกสารประกอบการสอน วิชาการบัญชีเบื้องต้น 1

ทนุ – นายปลา 301 67
นาสินทรพั ย์ หนี้สนิ มาลงทนุ 700,000 -

5.2 การบนั ทึกรายการค้าระหวา่ งงวด
การบันทึกรายการค้าจะทาต่อจากการบันทึกรายการเปิดบัญชี โดยบันทึกรายการค้า

เรยี งลาดบั วนั ทที่ ่เี กดิ รายการคา้ นั้น ๆ
ตัวอยา่ งที่ 3.5 นางกญั ชลี เปิดสานกั งานจดั ทาและตรวจสอบบัญชี มีรายการคา้ ดังนี้
25x1
พ.ค. 1 นางกญั ชลนี าเงินสด 100,000 บาท วสั ดุสานกั งาน 3,800 บาท อปุ กรณส์ านกั งาน 60,500 บาท

เจา้ หนี้การค้า 20,000 บาท มาลงทนุ
2 จา่ ยค่าเช่าสานกั งานเปน็ เงนิ สด 3,500 บาท
3 รับเงนิ ค่าตรวจสอบบญั ชี 20,500 บาท นาฝากธนาคารทนั ที
4 ซอ้ื เครอ่ื งเขียนต่าง ๆ 500 บาท ดว้ ยเงินเช่ือ
5 จา่ ยค่าพาหนะ 600 บาท ด้วยเงินสด
6 นาเงนิ สดฝากธนาคาร 20,000 บาท
8 ซอ้ื เครือ่ งคอมพิวเตอร์ 1 เครือ่ ง 22,500 บาท จา่ ยเงนิ สดทนั ที 4,500 บาท ทเ่ี หลอื

จะชาระในเดือนถดั ไป
10 ให้บริการจดทะเบียนห้างหุ้นส่วนไทยทา ได้รับเงนิ 10,000 บาท
12 รบั จ้างทาบัญชใี หบ้ ริษัท เอสเคเซอร์วสิ 14,000 บาทยงั ไมไ่ ดร้ บั เงนิ
15 จ่ายชาระหน้เี มอ่ื วนั ที่ 4 พฤษภาคม 25x1 ท้ังหมด
17 ถอนเงนิ จากธนาคารมาใชใ้ นรา้ น 5,000 บาท
20 รบั ชาระหน้ีเมือ่ วนั ท่ี 12 พฤษภาคม 25x1 ทงั้ หมด
22 นางกญั ชลีถอนเงินจากธนาคารไปใชส้ ่วนตัว 3,000 บาท
25 ซอ้ื วสั ดุสานักงานเป็นเงนิ สด 900 บาท
28 กู้เงนิ จากธนาคาร 50,000 บาท ไดร้ บั เป็นเงนิ สด
29 บรกิ ารจดั ทาและตรวจสอบบัญชใี ห้ลกู ค้า 2 ราย ๆ ละ 5,000 บาท ยังไม่ได้รับเงิน
31 จา่ ยค่าแรงงานคนงานในรา้ น 6,500 บาท ด้วยเชค็

ฟ

68

ใหท้ า บันทกึ รายการเปดิ บญั ชี และรายการค้าระหว่างงวดในสมดุ รายวันทั่วไป โดยใชผ้ งั บญั ชดี งั น้ี

101 เงินสด 301 ทนุ -นางกัญชลี
102 เงนิ ฝากธนาคาร 302 ถอนใชส้ ว่ นตวั
103 ลูกหนก้ี ารค้า 401 รายได้คา่ บริการ
104 วัสดสุ านกั งาน 501 ค่าเช่าสานักงาน
105 อปุ กรณส์ านกั งาน 502 ค่าพาหนะ
201 เจา้ หนี้การคา้ 503 คา่ แรงงาน
202 เงนิ กู้

สมุดรายวันทว่ั ไป หน้า 1
เดบิต เครดิต
พ.ศ. 25x1 รายการ เลขท่ี บาท สต. บาท สต.
เดือน วนั ท่ี บญั ชี 100,000 -
3,800 -
พ.ค. 1 เงินสด 101 60,500 -

วสั ดสุ านักงาน 104 20,000 -
144,300 -
อปุ กรณส์ านกั งาน 105

เจ้าหนี้การค้า 201

ทนุ -นางกัญชลี 301

นาสนิ ทรัพย์ หน้สี ินมาลงทุน

2 คา่ เช่าสานักงาน 501 3,500 -
เงินสด 101 3,500 -

จ่ายค่าเชา่ สานกั งาน

3 เงินฝากธนาคาร 102 20,500 -
รายได้ค่าบริการ 401
20,500 -
รับรายไดค้ ่าบริการนาฝากธนาคาร

4 วัสดุสานกั งาน 104 500 -
เจ้าหน้กี ารค้า 201 500 -

69

ซื้อเครอ่ื งเขยี นเปน็ เงนิ เชื่อ 502 600 -
101 600 -
5 คา่ พาหนะ
เงินสด 102 20,000 -
101 20,000 -
จ่ายคา่ พาหนะ

6 เงินฝากธนาคาร
เงนิ สด

นาเงนิ สดฝากธนาคาร

70

สมดุ รายวันท่วั ไป หน้า 2
เครดิต
พ.ศ. 25x1 รายการ เลขท่ี เดบิต บาท สต.
เดอื น วนั ท่ี บญั ชี บาท สต.
22,500 - 4,500 -
พ.ค. 8 อปุ กรณส์ านักงาน 105 18,000 -

เงนิ สด 101

เจ้าหนี้การค้า 201

ซอ้ื เคร่ืองคอมพวิ เตอร์

10 เงนิ สด 101 10,000 -

รายได้ค่าบริการ 401 10,000 -

ใหบ้ ริการจดทะเบียนห้างหุ้นสว่ น

12 ลกู หน้กี ารคา้ 103 14,000 -
รายได้ค่าบรกิ าร 401 14,000 -

ให้บรกิ ารยังไม่ได้รบั เงิน

15 เจ้าหนี้การคา้ 201 500 -
เงนิ สด 101
500 -
จ่ายชาระหน้ี เมื่อวนั ท่ี 4 พ.ค. 25x1

17 เงนิ สด 101 5,000 -
เงนิ ฝากธนาคาร 102
5,000 -
ถอนเงนิ จากธนาคารมาใชใ้ นร้าน

20 เงินสด 101 14,000 -
ลกู หนีก้ ารค้า 103
14,000 -
รบั ชาระหน้ี เมือ่ วันท่ี 12 พ.ค. 25x1

22 ถอนใชส้ ่วนตัว 302 3,000 -
เงนิ ฝากธนาคาร 102 3,000 -

71

ถอนเงินจากธนาคารไปใชส้ ่วนตัว

พ.ศ. 25x1 รายการ สมุดรายวนั ทั่วไป เดบิต หน้า 3
เดือน วนั ท่ี เลขท่ี บาท สต. เครดติ
บัญชี บาท สต.
พ.ค. 25 วัสดสุ านกั งาน 104 900 -
101 900 -
เงินสด

ซื้อวัสดุสานกั งาน

28 เงินสด 101 50,000 -
เงนิ กู้ 202 50,000 -

กเู้ งนิ จากธนาคาร

29 ลูกหนก้ี ารคา้ 103 10,000 -
รายได้ค่าบรกิ าร 401 10,000 -

ให้บรกิ ารยังไมไ่ ดร้ ับเงิน

31 คา่ แรงงาน 503 6,500 -
เงนิ ฝากธนาคาร 102 6,500 -

จ่ายค่าแรงเป็นเชค็

6. ประโยชนข์ องสมุดรายวนั ท่ัวไป

6.1 แสดงให้เห็นรายการคา้ ที่เกิดขนึ้ ในแตล่ ะวัน โดยบนั ทกึ เรยี งตามลาดบั วันที่ ทเ่ี กิดขน้ึ ก่อนหลัง
และช่วยในการอา้ งองิ ในภายหน้า

6.2 ชว่ ยวเิ คราะห์รายการคา้ ทงั้ ดา้ นเดบิตและเครดิต จานวนเงิน รวมท้งั บนั ทึกคาอธิบายถงึ สาเหตุ

72

ท่เี กิดรายการค้าดังกลา่ วขนึ้
6.3ช่วยให้การผิดพลาดในการลงบัญชีน้อยลง เม่ือเปรียบเทียบกับการลงรายการในบัญชีแยกประเภท

โดยตรง และช่วยให้การหาทผี่ ิดในการลงบญั ชีเปน็ ไปไดง้ า่ ยขึน้

73

บทสรุป

สมุดรายวันท่ัวไป เป็นสมุดรายวันที่ใช้บันทึกรายการขั้นต้นท่ีใช้จดบันทึกรายการค้าได้
ทกุ รายการ กรณีทก่ี จิ การนนั้ ใช้สมุดรายวันท่ัวไปเพียงเลม่ เดียว หรือเป็นรายการท่ีไม่สามารถบันทึกใน
สมุดรายวันเฉพาะได้ ในกรณีท่กี ิจการนัน้ ใช้สมุดบนั ทึกรายการขนั้ ต้นหลายเลม่ สมุดรายวันทั่วไปชว่ ย
ให้การวิเคราะห์รายการค้าที่จะบันทึกบัญชีด้านเดบิตและด้านเครดิตมีความถูกต้องมากยิ่งข้ึน
กล่าวคอื รายการคา้ ทกุ รายการตอ้ งบันทึกบญั ชี 2 ด้าน คอื ด้านเดบิต (ซา้ ย) และดา้ นเครดิต (ขวา) โดย
จานวนเงนิ รวมดา้ นเดบติ ต้องเทา่ กับจานวนเงนิ รวมด้านเครดิตเสมอ

หลักจาเพื่อสร้างความเขา้ ใจ

สรุปการวเิ คราะห์รายการคา้ ตามหลักบัญชีคู่ เพมิ่ ขึ้น  ลดลง 
เดบติ / Dr. เครดติ / Cr.
หมวด เครดติ / Cr. เดบิต / Dr.
หมวด 1 สนิ ทรัพย์ เครดิต / Cr. เดบติ / Dr.
ชอ่ื บัญชี เชน่ เงนิ สด เงินฝากธนาคาร ลกู หนีก้ ารค้า เครดติ / Cr. เดบิต / Dr.
วัสดสุ านกั งาน อุปกรณ์สานักงาน เครื่องมือ เครอื่ งตกแต่ง เดบิต / Dr. เครดติ / Cr.
รถยนต์ อาคาร ท่ดี นิ เปน็ ตน้
หมวด 2 หนีส้ นิ
ชื่อบัญชี เชน่ เจ้าหนีก้ ารค้า เงินเบิกเกนิ บัญชี เงนิ กู้ เปน็ ต้น
หมวด 3 สว่ นของเจา้ ของ
ชอ่ื บญั ชี เช่น ทนุ -เจา้ ของกิจการ ถอนใช้ส่วนตวั
กาไรขาดทุน เป็นต้น
หมวด 4 รายได้
ชือ่ บญั ชี เชน่ รายได้ค่าบรกิ าร รายได้เบด็ เตล็ด เป็นตน้
หมวด 5 ค่าใช้จ่าย
ชื่อบญั ชี เชน่ ค่าเชา่ คา่ เบี้ยประกนั ค่าโฆษณา ค่าพาหนะ
ค่ารบั รอง คา่ น้าค่าไฟ คา่ สาธารณปู โภค ค่าซอ่ มแซม คา่ จา้ ง
ค่าแรงงาน เงินเดอื น เป็นต้น

74

ศพั ทบ์ ัญชีทผี่ ู้เรยี นควรรู้

ท่ี ศัพท์บญั ชี ความหมาย
1. Book of Original Entry สมุดบันทกึ รายการข้ันต้น
2. Cash Payments Journal สมดุ รายวนั จา่ ยเงนิ
3. Cash Receipts Journal สมดุ รายวนั รบั เงนิ
4. Chart of Account ผงั บญั ชี
การบนั ทกึ บัญชีท่มี ีด้านเดบติ หรอื เครดิต
5. Compound journal entry มากกวา่ 1 บญั ชี
เครดติ ขวา
6. Credit เดบติ ซา้ ย
7. Debit หลกั การบัญชีคู่
8. Double-entry bookkeeping สมุดรายวันทวั่ ไป
9. General Journal สมดุ รายวันซอื้
10. Purchases Journal สมดุ รายวนั ส่งคนื และจานวนทีไ่ ด้ลด
11. Purchases Returns and Allowance Journal สมุดรายวนั ขาย
12. Sales Journal สมดุ รายวนั รับคนื และจานวนทีล่ ดให้
13. Sales Returns and Allowance Journal การบันทึกบัญชที ่มี ดี ้านเดบติ และเครดิต
อย่างละ 1 บญั ชี
14. Single journal entry สมุดรายวนั เฉพาะ

15. Special Journal

75

ใบงานท่ี 3.1 เขยี นแผนที่ความคิด (Mind Mapping)

กลุ่มท่.ี ....................ช่ือกลุ่ม.....................................................................................................................

จุดประสงค์
เพ่ือใหผ้ ู้เรียนจดั ระเบียบความคิดเรอื่ ง การบันทกึ รายการคา้ ในสมดุ รายวันทวั่ ไป

กิจกรรม
1. ผเู้ รยี นแบ่งกลุม่ ๆ ละ 3-5 คน แต่ละกลมุ่ ให้คละผูเ้ รยี นทมี่ คี วามรู้ดี ปานกลางและอ่อน
2. ผ้เู รยี นชว่ ยกนั ระดมความคิด เพ่ือเขียนแผนทค่ี วามคดิ (Mind Mapping) เร่ือง การบันทกึ รายการคา้
ในสมุดรายวนั ท่วั ไป โดยผเู้ รียนสามารถใชค้ วามคดิ สรา้ งสรรค์ออกแบบเตมิ แต่งสีตาม
จนิ ตนาการได้
3. ผู้เรยี นแต่ละกลุม่ แลกเปลย่ี นกันตรวจใบงาน และตัวแทนกลมุ่ นาเสนอหน้าช้ันเรียน
4. ผู้สอนให้แนวคิด ชแี้ นะความถกู ตอ้ ง และสง่ิ ท่ตี ้องปรับปรุง

เกณฑ์การให้คะแนน
พิจารณาจากความถกู ต้อง ครบถ้วนสมบูรณข์ องเนอื้ หา การทางานเป็นทมี ความคดิ สร้างสรรค์

วิธีการนาเสนอ และบุคลิกภาพการนาเสนอ

ผลการเรยี นรู้
ทุกคาตอบที่ผู้เรียนแต่ละกลุ่มตอบได้ถูกต้อง หมายถึง สาระความรู้ท่ีผู้เรียนสามารถจดจา

และนาออกมาใช้ประโยชนไ์ ดง้ า่ ย

76

ใบงานที่ 3.2 หลกั การวเิ คราะหร์ ายการค้าตามหลกั บัญชคี ู่

กลุ่มท.ี่ ....................ช่อื กลุ่ม.....................................................................................................................

จดุ ประสงค์
เพื่อให้ผูเ้ รยี นเข้าใจหลกั การวิเคราะห์รายการค้าตามหลักบญั ชคี ู่

กิจกรรม
1. ผ้เู รยี นแบ่งกลุ่ม ๆ ละ 3-5 คน แตล่ ะกล่มุ ใหค้ ละผู้เรยี นท่ีมคี วามรดู้ ี ปานกลางและอ่อน
2. ถา้ เปรยี บบัญชี 5 หมวดกับน้ิวมือ 5 นิ้ว  ให้ผู้เรยี นช่วยกันระดมความคิดออกแบบเพ่ือ

สร้างความเขา้ หลกั การวเิ คราะหร์ ายการคา้ ตามหลกั บญั ชคี ู่
3. ผู้เรยี นแต่ละกลมุ่ แลกเปล่ยี นกนั ตรวจใบงาน และตวั แทนกลุ่มนาเสนอหน้าชนั้ เรยี น
4. ผู้สอนให้แนวคิด ชแี้ นะความถูกตอ้ ง และส่งิ ทต่ี ้องปรบั ปรุง

เกณฑก์ ารให้คะแนน
พิจารณาจากความถูกต้อง ครบถ้วนสมบูรณ์ของเน้ือหา การทางานเป็นทีม ความคิดสร้างสรรค์

วิธีการนาเสนอ และบุคลกิ ภาพการนาเสนอ

ผลการเรียนรู้
ทุกคาตอบท่ีผู้เรียนแต่ละกลุ่มตอบได้ถูกต้อง หมายถึง สาระความรู้ท่ีผู้เรียนสามารถจดจา

และนาออกมาใช้ประโยชน์ได้ง่าย

คาช้แี จง ถ้าเปรยี บบัญชี 5 หมวดกบั นิว้ มือ 5 นวิ้  ใหผ้ ้เู รียนชว่ ยกนั ระดมความคิดออกแบบ
เพือ่ สรา้ งความเข้าหลักการวเิ คราะหร์ ายการค้าตามหลกั บญั ชคี ู่

77

คาถามท้ายหน่วยการเรียนรทู้ ี่ 3

คาช้ีแจง จงตอบคาถามตอ่ ไปน้ี
1. จงอธิบายความหมายของผงั บัญชี
2. จงยกตวั อยา่ งชื่อบัญชีหมวด 1 สินทรพั ย์มา 5 รายการ
3. จงยกตัวอย่างชอ่ื บญั ชีหมวด 2 หนีส้ ินมา 5 รายการ
4. จงยกตัวอยา่ งชื่อบญั ชหี มวด 5 คา่ ใชจ้ า่ ยมา 5 รายการ
5. จงอธิบายหลักการบญั ชคี ู่
6. จงอธบิ ายความหมายสมดุ รายวันขน้ั ต้น
7. ประเภทของสมดุ รายวันขน้ั ตน้ มีกี่ประเภท ไดแ้ ก่อะไรบ้าง
8. จงอธิบายวิธีการบนั ทึกบญั ชีในช่องรายการในสมุดรายวันทวั่ ไป
9. จงบนั ทกึ รายการคา้ ตอ่ ไปนี้ นางปรยี าภัทรนาเงินสด 50,000 บาท เงนิ ฝากธนาคาร 20,000 บาท

วสั ดุสานักงาน 10,000 บาท เจ้าหนี้การค้า 15,000 บาท มาลงทนุ
10. จงบอกประโยชนข์ องสมดุ รายไดท้ ัว่ ไป

78

แบบฝึกหัดหนว่ ยการเรียนรู้ท่ี 3

ข้อ 3 - 1 ให้นาอกั ษรทางด้านขวามือมาใสห่ นา้ ข้อความทมี่ คี วามหมายสอดคล้องกนั

1. ผงั บัญชี ก. ขวา

2. คา่ ใช้จ่าย ข. ซา้ ย

3. เจา้ หน้กี ารคา้ ค. Expense

4. ลกู หน้ีการค้า ง. Payable

5. เดบิต (Debit) จ. Receivable

6. เครดิต (Credit) ฉ. เงินเบกิ เกินบัญชี

7. ส่วนของเจ้าของ ช. สมดุ รายวันทวั่ ไป

8. สมุดรายวันเฉพาะ ซ. ทนุ -เจา้ ของกจิ การ

9. สมุดบันทึกรายการข้ันตน้ ฌ. สมุดรายวนั ซอ้ื สินค้า

10. สมดุ บนั ทกึ รายการขน้ั ปลาย ญ. บัญชีแยกประเภทท่วั ไป

ฎ. ชอ่ื บัญชแี ละเลขท่ีบัญชี

ข้อ 3 - 2 จงบันทึกบญั ชีรายการค้าตอ่ ไปน้ี การบันทกึ บัญชี

รายการค้า เดบิต (Dr.) เครดติ (Cr.)

1. นายกงุ้ นาเงินสดมาลงทุน 100,000 บาท
2. ซ้อื อปุ กรณ์เปน็ เงินเช่ือ 14,000 บาท
3. ซ้อื วัสดุสานกั งานเป็นเงินสด 2,600 บาท
4. รบั รายได้คา่ บรกิ าร 3,500 บาท
5. สง่ บลิ เกบ็ เงนิ ใหล้ ูกคา้ 6,800 บาท
6. จา่ ยค่าเช่า 1,500 บาท
7. นาเงินสดฝากธนาคาร 9,000 บาท
8. ถอนเงินสดไปใช้ส่วนตัว 3,000 บาท
9. รบั บลิ ค่าไฟฟา้ จากนครหลวง 900 บาท
10. จา่ ยเงินเดือนพนกั งาน 4,500 บาท

79

ขอ้ 3 - 3 จงบนั ทึกบัญชีรายการคา้ ต่อไปน้ี การบนั ทึกบัญชี

รายการคา้ เดบติ (Dr.) เครดติ (Cr.)

1. นายทองนาเงนิ สด 50,000 บาท เครอื่ งมือ 10,000
บาท เจ้าหนี้ 18,000 บาท มาลงทนุ
2. ซือ้ เคร่ืองตกแตง่ เปน็ เงนิ เช่ือ 16,000 บาท
3. จา่ ยชาระหน้ใี หก้ บั เจ้าหน้ี 2,000 บาท
4. รับรายไดค้ ่าบริการนาฝากธนาคาร 5,000 บาท
5. ให้บรกิ ารลูกค้ายงั ไมไ่ ด้รบั เงิน 8,500 บาท
6. จา่ ยค่าเบี้ยประกนั 1,900 บาท
7. ถอนเงินสดจากธนาคาร 1,500 บาท
8. ถอนเงินสดไปใช้สว่ นตัว 800 บาท
9. จ่ายค่าไฟฟ้า 900 บาท
10. รบั ชาระหนจ้ี ากลูกหนี้ 3,000 บาท
11. กเู้ งิน 40,000 บาท นาฝากธนาคารทันที
12. จ่ายเงินเดือน 11,000 บาท เป็นเช็ค

ขอ้ 3 - 4 จงบันทึกรายการคา้ เปดิ บัญชตี ่อไปน้ีในสมดุ รายวนั ทั่วไป ณ วันท่ี 1 กุมภาพันธ์ 25x1
(1) นายกมลนาเงนิ สด 20,000 บาท มาลงทนุ
(2) นางสาวปูนานาเงินสด 10,000 บาท วัสดุซกั รีด 4,000 บาท อปุ กรณ์ซักรดี 50,000 บาท
มาลงทนุ
(3) นายคานาเงนิ สด 40,000 บาท เงนิ ฝากธนาคาร 50,000 บาท เครอื่ งมือซอ่ มรถ 60,000 บาท
ท่ีดนิ 200,000 บาท เจา้ หน้ี 55,000 บาท มาลงทนุ
(4) รา้ นเงินนาคมยี อดคงเหลือเงนิ สด 32,000 บาท ลูกหน้ีการคา้ 12,000 บาท วสั ดุตัดเยบ็
9,000 บาท อปุ กรณ์ตัดเยบ็ 33,000 บาท อาคาร 300,000 บาท เจ้าหนี้การคา้ 45,000 บาท
เงินกู้ 100,000 บาท
(5) รา้ นจิ๋วแจว๋ มียอดคงเหลือของเงินสด 122,000 บาท เงนิ ฝากธนาคาร 48,000 บาท
ลูกหน้ี 24,600 บาท วัสดุสานักงาน 7,500 บาท อุปกรณส์ านกั งาน 44,000 บาท
อาคาร 320,000 บาท ทด่ี นิ 500,000 บาท เจ้าหนี้การคา้ 32,000 บาท เงินเบกิ เกินบัญชี
65,000 บาท เงนิ กู้ 200,000 บาท

80

ขอ้ 3 - 5 เม่ือวันที่ 1 มีนาคม 25x1 นายสุภาพนาเงินสด 50,000 บาท เงินฝากธนาคาร 40,000 บาท
มาลงทนุ เปิดรา้ นช่อื รา้ นสุภาพแปลเอกสาร รายการคา้ ระหว่างเดือนมีนาคม 25x1 มีดังน้ี

25x1
ม.ี ค. 3 จ่ายค่าเช่าเปน็ เงินสด 4,000 บาท

6 ซอ้ื คอมพวิ เตอร์ 1 ชดุ เป็นเงนิ เชอ่ื 29,900 บาท จากรา้ นเอบีซี
10 รับคา่ แปลเอกสารเป็นเงนิ สด 4,500 บาท
11 นาเงินสดไปฝากธนาคาร 20,000 บาท
15 บรกิ ารแปลเอกสารให้นางสาวกุ๊กไก่ ยงั ไมไ่ ด้รับเงนิ 5,000 บาท
16 ซ้อื วสั ดุสานกั งาน 500 บาท
19 ถอนเงินจากธนาคารไปใชส้ ว่ นตวั 2,000 บาท
20 จา่ ยค่ารถรับจา้ ง 200 บาท
24 รับค่าแปลเอกสาร 6,200 บาท นาเงินฝากธนาคารทนั ที
25 จ่ายค่าสาธารณูปโภค 1,100 บาท
30 ถอนเงนิ จากธนาคารมาใช้ในร้าน 7,500 บาท

ให้ทา บนั ทึกรายการเปดิ บญั ชี และรายการคา้ ระหวา่ งงวดในสมดุ รายวนั ทัว่ ไป โดยใช้ผังบัญชี
ตอ่ ไปนี้

101 เงินสด 301 ทนุ -นายสภุ าพ

102 เงินฝากธนาคาร 302 ถอนใชส้ ว่ นตัว
103 ลกู หน้กี ารค้า 401 รายไดค้ ่าบรกิ าร
104 วัสดสุ านักงาน 501 ค่าเช่า
105 อุปกรณส์ านกั งาน 502 ค่ารถรบั จา้ ง
201 เจ้าหนก้ี ารค้า 503 ค่าสาธารณปู โภค

ขอ้ 3 - 6 นางสาวโสภิตา เปดิ ร้านรับบริการซัก อบ รดี เส้ือผา้ ชอ่ื ร้านโสภิตา ซัก อบ รีด เม่อื วนั ท่ี 1
พฤษภาคม 25x1 มรี ายการค้าดังนี้

25x1
พ.ค. 1 น.ส.โสภติ า นาเงนิ สด 100,000 บาท วสั ดซุ ักรีด 37,800 บาท เคร่อื งมือและอปุ กรณซ์ กั รีด

64,500 บาท เจ้าหน้ี 20,000 บาท มาลงทุน
2 จา่ ยคา่ เชา่ รา้ นเป็นเงนิ สด 1,500 บาท
3 รับรายไดค้ ่าซักรีด นาฝากธนาคาร 20,500 บาท
4 ซอื้ น้ายาซกั แห้ง 1 โหล 9,600 บาท ดว้ ยเงนิ เชอ่ื

81

5 จา่ ยคา่ พาหนะ 600 บาท ด้วยเงนิ สด
6 นาเงินสดฝากธนาคาร 20,000 บาท
8 ซือ้ เครือ่ งซกั ผา้ 1 เครอื่ ง 32,700 บาท จา่ ยเงนิ สดทนั ที 5,000 บาท ทเี่ หลือค้างไว้
10 รบั รายได้ค่าซกั รีดเป็นเงินสด 5,950 บาท
12 ซักรีดเสอ้ื ผ้าให้ลูกค้า 5,180 บาทยงั ไมไ่ ดร้ บั เงิน
25x1
พ.ค. 15 จา่ ยชาระหนค้ี ่านา้ ยาซกั แหง้ ท่ซี ื้อ เม่ือวันท่ี 4 พฤษภาคม 25x1 ทง้ั หมด
17 ถอนเงนิ จากธนาคารมาใช้ในร้าน 5,000 บาท
20 รบั ชาระหน้ีจากลูกค้า เมอ่ื วนั ที่ 12 พฤษภาคม 25x1 ทงั้ หมด
22 นางสาวโสภิตาถอนเงนิ จากธนาคารไปใชส้ ว่ นตวั 3,000 บาท
25 จา่ ยคา่ น้า ค่าไฟ ด้วยเงินสด 1,320 บาท
28 รับรายไดค้ า่ ซักรีด นาฝากธนาคาร 22,760 บาท
29 จา่ ยคา่ แรงงานคนงานในร้าน 6,500 บาท ด้วยเชค็
31 ให้บริการซักรีดเสือ้ ผ้าให้ลกู ค้าเปน็ รายเดือน 20 ราย ๆ ละ 500 บาท ยังไมไ่ ดร้ ับเงิน
31 จ่ายคา่ ใช้จา่ ยเบด็ เตล็ดเป็นเงนิ สด 1,240 บาท

ใหท้ า บนั ทกึ รายการเปดิ บัญชี และรายการคา้ ระหวา่ งงวดในสมดุ รายวันทว่ั ไป โดยใช้ผงั บัญชีต่อไปน้ี

101 เงนิ สด 401 รายได้คา่ บริการ

102 เงนิ ฝากธนาคาร 501 คา่ เช่าร้าน

103 ลกู หนก้ี ารค้า 502 ค่าแรงงาน

104 วสั ดุในการซกั รดี 503 คา่ นา้ คา่ ไฟ

105 เคร่ืองมือและอุปกรณซ์ กั รดี 504 ค่าพาหนะ

201 เจา้ หน้ีการค้า 505 คา่ ใช้จา่ ยเบ็ดเตล็ด

301 ทุน-นางสาวโสภติ า

302 ถอนใชส้ ่วนตวั

ข้อ 3 - 7 ต่อไปนเี้ ป็นรายการคา้ ของรา้ นร่ารวย ซงึ่ เปิดกจิ การบริการถา่ ยเอกสาร และจัดทารปู เลม่
ในเดอื นกรกฎาคม 25X1

25x1
ก.ค. 1 นายร่ารวยนาเงินสด 100,000 บาท อุปกรณ์สานกั งาน 80,000 บาท มาลงทุน

4 นาเงนิ สดฝากธนาคาร 50,000 บาท
8 ซ้ือวสั ดสุ านกั งาน 3,000 บาท

82

10 ซ้อื เครื่องถา่ ยเอกสารเพิม่ เตมิ 40,000 บาท เป็นเงนิ เชือ่
15 รบั เงินคา่ ถา่ ยเอกสาร 2,200 บาท
17 จ่ายชาระหนเี้ คร่อื งถา่ ยเอกสารวันท่ี 10 ก.ค. 25x1 ครึ่งหน่ึง
20 ถา่ ยเอกสารและเขา้ เล่มให้กับบรษิ ทั ทวี 9,000 บาท ยังไมไ่ ดร้ ับเงิน
22 จ่ายค่านา้ ค่าไฟ 920 บาท
24 ถ่ายเอกสารใหล้ ูกคา้ 3,000 บาท นาฝากธนาคารทนั ที
26 รับชาระหน้ีจากบริษทั ทวีท้ังหมด
29 ถอนเงนิ จากธนาคารไปใช้ส่วนตวั 4,500 บาท
31 จ่ายเงินเดือนให้พนกั งาน 5,000 บาท ด้วยเช็ค

ให้ทา บันทกึ รายการเปิดบัญชี และรายการค้าระหวา่ งงวดในสมดุ รายวันท่ัวไป

ขอ้ 3 - 8 นายวิชยั เปดิ อซู่ อ่ มรถยนต์ เมือ่ วันที่ 1 พฤษภาคม 25x1 ได้นาสินทรัพยแ์ ละหน้สี ิน
มาลงทุนดงั นี้ เงนิ สด 20,000 บาท เงินฝากธนาคาร 30,000 บาท วัสดสุ ิน้ เปลอื ง 3,000 บาท
เคร่ืองมอื ซ่อมรถ 5,000 บาท อาคาร 100,000 บาท และเจา้ หนกี้ ารคา้ 6,000 บาท
รายการคา้ ระหว่างเดือน มีดงั นี้

25x1
พ.ค. 2 จา่ ยคา่ เช่าอู่ 5,000 บาท

3 รับเงินสดจากลกู ค้าเปน็ รายไดจ้ ากการทาสีรถยนต์ 4,000 บาท
5 ซือ้ วสั ดุสิ้นเปลืองเปน็ เงนิ เช่อื จากร้านสมถวลิ 10,000 บาท
10 สง่ บิลเก็บเงินลกู คา้ เปน็ ค่าซ่อมรถ 6,000 บาท
15 จา่ ยเชค็ คา่ โฆษณา 1,000 บาท
17 กเู้ งนิ จากธนาคารกรุงธน จานวน 40,000 บาท นาฝากธนาคารทนั ที
20 เจา้ ของร้านถอนเงนิ จากธนาคารไปใชส้ ว่ นตวั 2,000 บาท
21 จา่ ยเช็คชาระหนี้วันท่ี 5 พ.ค. 25x1
23 รับรายได้ค่าซอ่ มรถยนต์ 25,000 บาท เป็นเงินสด
25 รับชาระหนี้ตามรายการวันท่ี 10 พ.ค. 25x1
27 รับรายได้ค่าซอ่ มรถยนต์ 12,000 บาท นาฝากธนาคาร
28 ซื้อเครอ่ื งมือซ่อมรถยนต์ 35,000 บาท จา่ ยเงนิ สด 15,000 บาท ที่เหลือค้างชาระ
30 จา่ ยค่าสาธารณปู โภค 2,500 บาท
31 จ่ายเงินเดอื นคนงาน 2 คน ๆ ละ 3,000 บาท

ใหท้ า บันทกึ รายการเปดิ บญั ชี และรายการคา้ ระหวา่ งงวดในสมุดรายวนั ท่วั ไป

83

84

ข้อ 3 – 9 เมื่อวันท่ี 1 สงิ หาคม 25x1 ร้านมดอนิ เตอรเ์ นต็ คาเฟ่ มีสนิ ทรัพยค์ งเหลอื ดังตอ่ ไปน้ี เงนิ สด
250,000 บาท เงนิ ฝากธนาคาร 60,000 บาท ลกู หน้กี ารค้า 25,000 บาท วสั ดุสานักงาน
7,000 บาท อปุ กรณ์สานกั งาน 100,000 บาท เจา้ หน้กี ารคา้ 15,000 บาท เงนิ กู้ยืมระยะยาว
100,000 บาท และทุน-นางสาวมด 327,000 บาท

25X1
ส.ค. 2 ซ้ือปากกาน้าเงิน ปากกาแดง ไมบ้ รรทัด สมุดบัญชี 1,200 บาท

4 รับเงินคา่ ชวั่ โมงอินเตอร์เน็ตจากลูกคา้ 20 คน ๆ ละ 8 ช่ัวโมง ๆ ละ 20 บาท
5 ซอ้ื เครอ่ื งพมิ พ์ เพ่มิ เตมิ 2 เคร่ือง ๆ ละ 4,500 บาท เป็นเงนิ เชอ่ื
6 จา่ ยค่าบารงุ รักษาเครื่องคอมพวิ เตอร์ 20 เครอื่ ง ๆ ละ 500 บาท
10 ใหบ้ ริการลกู ค้า 5 คน ๆ ละ 1,000 บาท ยงั ไม่ไดร้ บั เงนิ
12 จา่ ยเงินคา่ ตกแตง่ รา้ นใหน้ ายปรชี า 7,500 บาท
14 ส่งใบแจ้งหน้ใี หร้ ้านสมโชค เนอื่ งจากยังไม่จ่ายชาระหนคี้ ่าบรกิ าร จานวน 6,000 บาท
15 รับเงนิ คา่ บริการ 10,000 บาท
16 รบั ชาระหนจี้ ากร้านสมโชคท้งั หมด
19 ถอนเงินฝากธนาคาร 10,000 บาท มาใช้ในร้าน
21 จา่ ยชาระหน้ีเมอื่ วนั ที่ 5 ส.ค. 25x1 ครึ่งหนึง่
23 รบั เงินคา่ บริการชวั่ โมงอนิ เตอร์ 5,000 บาท นาฝากธนาคารทันที
26 รบั ใบแจง้ หนค้ี ่าไฟฟ้าจากการไฟฟา้ นครหลวง 1,500 บาท ยงั ไมไ่ ดช้ าระเงนิ
28 ถอนเงนิ จากธนาคารไปใชส้ ว่ นตัว 9,000 บาท
30 จ่ายเงินเดือนพนกั งาน 2 คน ๆ ละ 4,000 บาท ดว้ ยเช็ค

ให้ทา บันทกึ รายการเปิดบญั ชี และรายการค้าระหวา่ งงวดในสมุดรายวันทว่ั ไป

85

แบบทดสอบเพอ่ื ประเมินผลหลงั การเรียนรหู้ น่วยที่ 3

คาช้แี จง ให้ผเู้ รยี นเลอื กคาตอบทถี่ กู ต้องที่สุดเพยี งคาตอบเดยี ว

1. Chart of Account คือข้อใด

ก. ชื่อบัญชี ข. เลขที่บัญชี

ค. สมการบญั ชี ง. การผา่ นรายการ

จ. ช่ือบญั ชแี ละเลขที่บัญชี

2. ขอ้ ใดถกู ต้องเกย่ี วกับผงั บญั ชี

ก. ทนุ 101 ข. ลกู หน้ีการค้า 201

ค. ค่านา้ ค่าไฟ 301 ง. รายได้คา่ บริการ 401

จ. ถอนใชส้ ว่ นตวั 501

3. ข้อใดคือหลกั การบญั ชีคู่ (Double-entry bookkeeping)

ก. เดบิต เงินสด 1,000

เครดติ ทนุ -นางสมศรี 900

ข. เดบิต เงนิ สด 1,000

วัสดสุ านักงาน 1,000

เครดติ ทนุ -นางสมศรี 1,000

ค. เดบิต เงินสด 1,000

เครดิต เงินกู้ 200

ทนุ -นางสมศรี 800

ง. เดบิต เงนิ สด 900

เงินฝากธนาคาร 200

เครดติ ทุน-นางสมศรี 1,000

จ. เดบิต เงนิ สด 700

เครอ่ื งตกแตง่ 100

เครดติ เงนิ เบกิ เกินบัญชี 400

ทุน-นางสมศรี 600

4. สมุดรายวนั ขัน้ ต้นที่ใช้บันทึกรายการเรื่องใดเร่อื งหนึง่ โดยเฉพาะ คอื เล่มใด

ก. สมุดรายวันเฉพาะ ข. สมดุ รายวันขาย

86

ค. สมุดรายวนั ทวั่ ไป ง. สมุดรายวันจ่ายเงิน

จ. สมดุ รายวันส่งคืนและจานวนทไี่ ดล้ ด

5. รายการเปดิ บัญชี ไดแ้ ก่

ก. จ่ายค่าน้าค่าไฟ ข. จ่ายชาระหนใี้ ห้กับเจา้ หนี้

ค. รับรายไดเ้ ป็นเงนิ สด ง. ถอนเงินจากธนาคารมาใชใ้ นร้าน

จ. ยอดคงเหลือยกมาแต่ละบญั ชี

6. นาเงินฝากธนาคารมาลงทุน สามารถบนั ทึกบญั ชโี ดย

ก. เดบติ เงินสด เครดิต ทุน ข. เดบิต เงนิ ฝากธนาคาร เครดิต ทนุ

ค. เดบิต ทนุ เครดติ เงนิ สด ง. เดบิต ทนุ เครดิต เงินฝากธนาคาร

จ. เดบติ เงินฝากธนาคาร เครดิต เงินลงทุน

7. สง่ บลิ เก็บเงินจากลูกค้าทค่ี ้างชาระคา่ บรกิ าร สามารถบนั ทึกบญั ชีโดย

ก. เดบิต เจ้าหนี้ เครดิต เงินสด ข. เดบิต ลูกหนี้ เครดติ รายได้คา่ บริการ

ค. เดบิต เงินสด เครดิต รายได้ค่าบริการ ง. เดบติ รายได้ค่าบริการ เครดติ ลูกหนี้

จ. เดบิต เงนิ สด เครดิต เงินฝากธนาคาร

8. รับบลิ ค่าไฟฟา้ จากการไฟฟ้านครหลวง สามารถบันทกึ บัญชีโดย

ก. เดบติ คา่ ไฟฟ้า เครดิต เงินสด ข. เดบิต ค่าไฟฟ้า เครดติ เจ้าหน้ี

ค. เดบิต ค่าไฟฟ้า เครดิต คา่ ไฟฟ้าค้างจา่ ย ง. เดบติ เจ้าหนี้ เครดติ ค่าไฟฟ้า

จ. เดบติ เงินฝากธนาคาร เครดิต คา่ ไฟฟ้าคา้ งจ่าย

9. นางสาวสุภาวดีถอนเงินจากบัญชขี องตนเองไปใช้สว่ นตวั สามารถบนั ทึกบัญชีโดย

ก. เดบติ เงนิ สด เครดิต ทุน ข. เดบิต ถอนใช้ส่วนตวั เครดิต เงินสด

ค. เดบิต ทนุ เครดติ ถอนใช้สว่ นตวั ง. เดบิต ถอนใช้ส่วนตวั เครดติ ทนุ

จ. ไม่ตอ้ งบนั ทึกบัญชี

10. ข้อใดไมใ่ ช่ประโยชน์ของสมุดรายวันทัว่ ไป

ก. ชว่ ยวิเคราะห์รายการค้า

ข. ใชเ้ ป็นหลกั ฐานอา้ งองิ ในภายในหลัง

ค. ลดการผิดพลาดในการบันทกึ บญั ชี

ง. สามารถแสดงยอดคงเหลือแตล่ ะบัญชีได้

จ. แสดงรายการค้าท่ีเกิดขน้ึ ในแต่ละวัน

หมายเหตุ ผู้เรยี นสามารถทาแบบทดสอบเพื่อประเมนิ ผลหลังการเรยี นรู้หนว่ ยที่ 3 ไดโ้ ดยการสแกน
QR Code ขา้ งลา่ งน้ี

87

80

หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี 4

สมดุ เงินสด 2 ชอ่ ง

สาระสาคญั

สมุดเงินสด 2 ช่อง เป็นสมดุ บนั ทกึ รายการขนั้ ต้นอย่างหนง่ึ นยิ มใช้ในกิจการขนาดเลก็ และ มี
รายการรับ - จ่ายเงิน ทเ่ี ป็นเงนิ สดและเงนิ ฝากธนาคารจานวนมาก การใชส้ มดุ เงินสด 2 ช่อง จะทาให้
ประหยดั เวลาในการผ่านรายการบัญชีแยกประเภททั่วไปเพราะสมุดเงนิ สด 2 ช่อง เปน็ ท้ังสมุดบันทึก
รายการข้นั ตน้ และบญั ชแี ยกประเภทท่วั ไปบัญชีเงินสดและเงินฝากธนาคาร

สาระการเรยี นรู้

1. ความหมายของเงนิ สด
2. ลกั ษณะของสมุดเงินสด 2 ชอ่ ง
3. รูปแบบของสมดุ เงนิ สด 2 ช่อง
4. การบนั ทกึ รายการในสมุดเงินสด 2 ชอ่ ง
5. การผ่านรายการไปบัญชแี ยกประเภททวั่ ไปท่เี กี่ยวข้อง

สมรรถนะประจาหนว่ ย

ดา้ นความรู้
แสดงความร้เู ก่ียวกับการบันทกึ รายการในสมุดเงนิ สด 2 ชอ่ ง และผ่านรายการไปบัญชี

แยกประเภททัว่ ไปได้ถกู ตอ้ ง
ดา้ นทกั ษะ
บนั ทกึ สมดุ เงนิ สด 2 ช่อง และผ่านรายการไปบัญชแี ยกประเภทท่วั ไปได้ถกู ต้อง
ด้านคุณธรรม จริยธรรม บูรณาการเศรษฐกจิ พอเพียง 3D
มีระเบียบ ละเอยี ดรอบคอบ ซ่อื สัตย์ มีวนิ ยั ตรงต่อเวลา มีเจตคติท่ีดีตอ่ วิชาชีพบัญชี

และปฏิบัตติ ามหลักปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง

จุดประสงค์การเรยี นรู้

1. บอกความหมายของเงินสด
2. บอกลักษณะของสมุดเงินสด 2 ชอ่ งได้
3. บอกรปู แบบของสมดุ เงินสด 2 ชอ่ งได้
4. บนั ทึกรายการในสมดุ เงนิ สด 2 ช่องได้
5. ผ่านรายการไปบัญชีแยกประเภททวั่ ไปท่ีเกีย่ วขอ้ งได้

81

82

แบบทดสอบเพือ่ ประเมินผลก่อนการเรยี นร้หู นว่ ยที่ 4

คาช้แี จง ให้ผเู้ รยี นเลอื กคาตอบท่ถี กู ต้องทส่ี ุดเพียงคาตอบเดยี ว
จากแบบฟอร์มตอ่ ไปนี้ ใช้ตอบคาถามขอ้ 1 - 3

......................... (1) หน้า 1

พ.ศ. 25x1 เลขท่ี รายการ เลขท่ี เดบติ พ.ศ. 25x1 เลขท่ี รายการ เลขที่ เครดิต
บัญชี บญั ชี เงินสด ธนาคาร
เดอื น วนั ใบ เงินสด ธนาคาร เดอื น วัน ใบ
ที่ สาคญั ที่ สาคญั

(2) (3)

1. จากแบบฟอรม์ ข้างต้นหมายเลข 1 ควรเขียนข้อความใด

ก. สมุดรายวันท่วั ไป ข. สมดุ รายวันเฉพาะ

ค. สมดุ เงนิ สด 2 ชอ่ ง ง. สมุดรายวนั ข้นั ต้น

จ. บัญชแี ยกประเภททัว่ ไป

2. จากแบบฟอรม์ ข้างตน้ หมายเลข 2 ควรเขียนขอ้ ความใด

ก. ชื่อบัญชี ข. คาอธิบายรายการ

ค. เลขที่ใบสาคัญรับเงิน ง. ชือ่ บญั ชีที่ทาให้เงนิ ฝากธนาคารลดลง

จ. ช่ือบญั ชีท่ีทาให้เงินฝากธนาคารเพม่ิ ขน้ึ

3. จากรูปแบบขา้ งตน้ หมายเลข 3 ควรเขียนข้อความใด

ก. ชอื่ บญั ชที เ่ี กี่ยวขอ้ ง ข. จานวนเงินสดทีจ่ า่ ย

ค. จานวนเงินสดทไ่ี ดร้ ับ ง. จานวนเงินฝากธนาคารทไี่ ด้รับ

จ. จานวนเงินฝากธนาคารที่จ่าย

4. คาวา่ “สมุดเงินสด 2 ชอ่ ง” ประกอบดว้ ยชอ่ งอะไรบ้าง

ก. เดบติ และเครดิต ข. เงนิ สดและธนาคาร

ค. เลขที่บญั ชแี ละธนาคาร ง. เงนิ สดและเงินสดยอ่ ย

จ. ธนาคารและถอนใช้สว่ นตัว

5. ข้อใดคอื หน้าท่ีของสมุดเงนิ สด 2 ชอ่ ง

ก. บันทึกรายการจ่ายคา่ ใช้จา่ ย ข. บันทกึ ซ้อื สินทรัพยเ์ ป็นเงินเช่อื

ค. บันทกึ ใหบ้ รกิ ารลูกค้ายังไม่ไดร้ บั เงนิ ง. บนั ทึกรบั - จ่ายเงินสด/เงินฝากธนาคาร

83

จ. บนั ทกึ รายการปดิ บัญชี ปรบั ปรุง และปดิ บัญชี

6. รายการใดตอ่ ไปน้ีไมต่ อ้ งบันทกึ ในสมุดเงินสด 2 ช่อง

ก. รับใบแจ้งหน้คี ่าไฟฟ้า ข. ซ้ือวัสดุสานกั งานเป็นเงินสด

ค. จา่ ยเช็คชาระหน้ใี ห้เจ้าหน้ี ง. ถอนเงนิ จากธนาคารมาใช้ในร้าน

จ. รบั รายได้คา่ บริการเปน็ เงนิ สด

7. รายการใดลงสมุดเงินสด 2 ช่อง ทงั้ ด้านเดบิตและเครดติ

ก. จ่ายชาระหนเ้ี งินกู้ ข. รับรายไดค้ ่าบรกิ าร

ค. นาเงนิ สดฝากธนาคาร ง. ซอื้ อปุ กรณ์สานกั งานเป็นเงนิ เช่ือ

จ. จ่ายคา่ เบ้ียประกนั ร้านเปน็ เช็ค

โจทยร์ ายการคา้ ตอ่ ไปน้ี ใชต้ อบคาถามขอ้ 8 - 10

25x1

เม.ย. 1 กิจการมียอดเงินสดคงเหลอื 20,000 บาท เงนิ ฝากธนาคาร 10,000 บาท

4 ซอ้ื จกั รเยบ็ ผา้ เป็นเงนิ เชือ่ 19,000 บาท

9 ซื้อวสั ดุตัดเย็บ 1,000 บาท

11 ถอนเงินสดไปใช้สว่ นตัว 2,000 บาท

15 รับรายไดค้ ่าตัดเย็บเสอ้ื ผ้า 5,000 บาท

19 จา่ ยคา่ น้า ค่าไฟ 800 บาท

23 ถอนเงินจากธนาคาร 1,000 บาท มาใช้ในรา้ น

25 รับรายไดค้ า่ ตัดเย็บเสือ้ ผา้ 5,000 บาท นาฝากธนาคารทนั ที

30 จ่ายเงนิ เดือนพนักงานเป็นเช็ค 9,000 บาท

8. กจิ การมีเงินสดคงเหลอื ในวันท่ี 30 เมษายน 25x1 จานวนเท่าใด

ก. 3,000 บาท ข. 17,000 บาท

ค. 20,000 บาท ง. 22,200 บาท

จ. 22,000 บาท

9. กิจการมีเงินฝากธนาคารคงเหลือในวนั ท่ี 30 เมษายน 25x1 จานวนเทา่ ใด

ก. 1,000 บาท ข. 5,000 บาท

ค. 9,000 บาท ง. 10,000 บาท

จ. 13,200 บาท

10. รายการวันท่ี 25 เมษายน 25x1 ต้องผ่านไปบัญชแี ยกประเภทท่ัวไปบญั ชใี ด

ก. ลกู หนกี้ ารค้า ข. เงินฝากธนาคาร

84

ค. รายได้คา่ ตัดเยบ็ ง. เงินฝากธนาคารกบั รายไดค้ ่าตดั เย็บ
จ. ลูกหนก้ี ารค้ากับรายได้ค่าตัดเย็บ

หมายเหตุ ผู้เรยี นสามารถทาแบบทดสอบเพือ่ ประเมินผลกอ่ นการเรยี นรู้หน่วยท่ี 4 ได้โดยการสแกน
QR Code ขา้ งลา่ งนี้

85

1. ความหมายของเงินสด

เงินสด (Cash) หมายถงึ เงนิ สดในมอื และเงินฝากธนาคาร ดังน้ัน เงินสดประกอบด้วยรายการ
2 ประเภท คอื

1.1 เงินสดในมือ (Cash on Hand) หมายถึง จานวนเงินที่กิจการมีอยู่ในครอบครอง ได้แก่
ธนบัตร เหรียญกษาปณ์ เงินสดย่อย เช็ครับที่ถึงกาหนดแต่ยังไม่ได้นาฝากเข้าบัญชีเงินฝากธนาคาร
แคชเชยี รเ์ ชค็ ดราฟตข์ องธนาคาร ตวั๋ แลกเงนิ ไปรษณีย์ ธนาณัตทิ ่สี ่งั จ่ายให้แกก่ จิ การ

1.2 เงินฝากธนาคาร (Cashat Book)หมายถึง เงินสดของกิจการที่นาฝากเข้าบัญชีเงินฝากธนาคาร
ประเภทท่ีสามารถถอนได้เม่ือทวงถาม ได้แก่ เงินฝากธนาคารประเภทออมทรัพย์ เงินฝากธนาคาร
ประเภทกระแสรายวัน (Current Account)

2. ลกั ษณะของสมุดเงินสด 2 ช่อง

สมุดเงินสด 2 ช่อง (Two column cashbook)เป็นทั้งสมุดบันทึกรายการข้ันต้นประเภทหน่ึงท่ีใช้
สาหรับบันทึกรายการรับ – จ่ายเงินสด และเงินฝากธนาคาร อีกท้ังยังเป็นบัญชีแยกประเภทท่ัวไป
(บัญชีเงินสดและเงินฝากธนาคาร) โดยรายการค้าใดเกี่ยวกับเงินสดและเงินฝากธนาคาร ไม่ว่าจะ
บันทึกรายการรับซ้ายมือ (ด้านเดบิต) หรือรายการจ่ายขวามือ (ด้านเครดิต) ให้บันทึกรายการที่
สมุดเงินสด 2 ช่อง ส่วนรายการเปิดบัญชี รายการปรับปรุง รายการปิดบัญชี และรายการค้าที่ ไม่มี
การรับ – จ่ายเงินสด และเงินฝากธนาคารให้บันทึกในสมุดรายวันทั่วไป แล้วผ่านบัญชีไป
บญั ชแี ยกประเภทท่วั ไปที่เก่ียวขอ้ ง

3. รปู แบบของสมุดเงินสด 2 ชอ่ ง

สมุดเงินสด 2 ช่อง มรี ปู แบบคล้าย ๆ กบั บัญชแี ยกประเภทท่ัวไปต่างกันตรงท่ีด้านเดบติ และ
ด้านเครดิตจะมชี ่องเงินสดกับช่องธนาคาร โดยท่ีถ้ารับเงินสดให้ลงด้านเดบิตชอ่ งเงินสด แต่ถ้ารับเป็น
เงินฝากธนาคารให้ลงด้านเดบิตช่องธนาคาร ส่วนการจ่ายเงินสดให้ลงด้านเครดิตช่องเงินสด
ส่วนการจ่ายเชค็ ใหล้ งดา้ นเครดิตช่องเงนิ ฝากธนาคาร หรอื อาจจางา่ ย ๆ วา่ “รบั ซ้ายจ่ายขวา” กไ็ ด้

สมดุ เงินสด 2 ชอ่ ง (1) หน้า...... (2)
เครดติ
พ.ศ. ........ เลขท่ี รายการ เลข เดบิต พ.ศ. 25x1 เลขท่ี รายการ เลข เงินสด ธนาคาร
ใบ ที่ เงินสด ธนาคาร ใบ ที่
เดอื น วนั สาคญั (5) บญั ชี เดอื น วนั สาคัญ (11) บัญชี (13) (14)
ท่ี (7) (8) ท่ี
(4) (6) (10) (12)
(3) (9)

86

รายละเอียดสมดุ เงนิ สด 2 ชอ่ ง มีดงั น้ี

หมายเลข รายการ คาอธิบาย
ช่ือแบบฟอร์ม
1 สมดุ เงินสด 2 ชอ่ ง เลขที่หน้าของสมดุ เงินสด 2 ชอ่ ง
วนั เดอื น ปี ท่ีเกดิ รายการรบั เงินสดหรือธนาคาร
2 หนา้ เลขท่ีใบสาคัญรับ
ชอื่ บญั ชที ี่ก่อใหเ้ กิดการรับเงนิ สดหรือธนาคาร
3 วัน เดอื น ปี เลขที่บัญชขี องช่ือบัญชีทีก่ ่อให้เกดิ การรับเงินสดหรือธนาคาร
จานวนเงนิ สดรับ
4 เลขทีใ่ บสาคญั ดา้ นเดบติ จานวนเงนิ ฝากธนาคารรบั
วัน เดอื น ปี ทเี่ กดิ รายการจา่ ยเงนิ สดหรือธนาคาร
5 รายการ เลขที่ใบสาคญั จ่าย
ช่อื บัญชที กี่ ่อให้เกดิ การจ่ายเงนิ สดหรือธนาคาร
6 เลขทบ่ี ัญชี เลขที่บัญชขี องชือ่ บัญชีท่กี อ่ ใหเ้ กดิ การจา่ ยเงินสดหรอื ธนาคาร
จานวนเงนิ สดจา่ ย
7 เงนิ สดดา้ นเดบิต จานวนเงินฝากธนาคารจ่ายหรือจ่ายเชค็

8 ธนาคารด้านเดบิต

9 วนั เดอื น ปี

10 เลขที่ใบสาคัญดา้ นเดบิต

11 รายการ

12 เลขที่บัญชี

13 เงินสดด้านเครดิต

14 ธนาคารด้านเครดติ

4. การบนั ทึกรายการในสมดุ เงินสด 2 ชอ่ ง

การบันทึกรายการในสมุดเงินสด 2 ชอ่ ง แบ่งเปน็ 2 กรณี
กรณีการรับเงิน : มขี ัน้ ตอนดังน้ี
1. เขยี น วนั เดอื น ปี ด้านเดบิต (ซ้ายมือ) ท่ีเกดิ รายการรับเงนิ สดหรอื ธนาคาร
2. เขียนเลขท่ีใบสาคัญรับ เช่น เลขท่ีใบเสร็จรบั เงนิ ลงในช่องเลขท่ีใบสาคญั รับ
3. เขียนชอื่ บญั ชดี า้ นเครดิต ท่ีบนั ทึกค่กู ับเงนิ สดหรือธนาคารลงในชอ่ งรายการ
4. เขยี นเลขท่ีบญั ชีดา้ นเครดิต ท่ีบันทกึ คู่กบั เงินสดหรือธนาคารลงในช่องเลขท่ีบญั ชี
5. เขียนจานวนเงินทร่ี บั ดา้ นเดบิต ถ้ารับเงินสดใหใ้ ส่จานวนเงนิ ในช่องเงนิ สด แต่ถา้ รับเงนิ

ฝากธนาคารให้ใส่จานวนเงนิ ในช่องธนาคาร
กรณีการจ่ายเงนิ ข้นั ตอนดงั น้ี
1. เขียน วัน เดอื น ปี ด้านเครดิต (ขวามอื ) ท่เี กดิ รายการจ่ายเงนิ สดหรอื ธนาคาร
2. เขยี นเลขท่ีใบสาคัญจ่าย เชน่ เลขท่ใี บเสรจ็ รบั เงนิ ลงในช่องเลขที่ใบสาคัญจ่าย
3. เขยี นช่ือบญั ชีด้านเดบติ ที่บันทึกคกู่ บั เงนิ สดหรอื ธนาคารลงในชอ่ งรายการ

87

4. เขยี นเลขท่ีบัญชีเดบิต ท่ีบันทกึ คูก่ ับเงินสดหรือธนาคารลงในชอ่ งเลขทบี่ ญั ชี
5. เขียนจานวนเงินที่จ่ายด้านเครดิต ถ้าจ่ายเงินสดให้ใสจ่ านวนเงินในช่องเงนิ สด แต่ถ้า

จ่ายเงินฝากธนาคาร (จ่ายเชค็ ) ให้ใสจ่ านวนเงนิ ในชอ่ งธนาคาร

88

ข้อควรจา 1. รายการเปิดบญั ชแี ละรายการท่ีไม่มกี ารรับหรือจา่ ยเงินสดหรอื เงินฝากธนาคารให้
บันทกึ ในสมดุ รายวนั ท่ัวไป แล้วผา่ นบัญชไี ปบญั ชีแยกประเภทท่วั ไปทเี่ กยี่ วขอ้ ง

2. กจิ การอาจจดั ทาใบสาคญั รับและใบสาคัญจ่ายขึ้นต่างหาก โดยวิธกี ารนาใบเสรจ็ รบั
เงนิ ทากาวปะบนกระดาษ A4 และกาหนดเลขที่เรียงตามลาดับ เพือ่ ความเปน็ ระเบียบ
เรยี บร้อยและสะดวกในการอ้างองิ

3. รายการนาเงนิ สดฝากธนาคาร (เดบติ ธนาคาร เครดติ เงนิ สด) และรายการถอนเงนิ
จากธนาคารมาใช้ในรา้ น (เดบิต เงินสด เครดติ ธนาคาร) ถือเป็นรายการทมี่ ีทั้งการรบั
และการจา่ ยเงนิ ซ่งึ รายการนจ้ี ะตอ้ งบันทกึ ท่ีสมดุ เงินสด 2 ช่องท้งั ด้านเดบิตและเครดติ
และเขียนอกั ษร C (ย่อมาจาก Contra หมายถึง รายการที่มีทง้ั การรับและจา่ ยเงินสด
หรือเงนิ ฝากธนาคาร) ลงในช่องเลขทบ่ี ัญชี

ตัวอย่างท่ี 4 - 1 ตอ่ ไปน้ีเป็นรายการคา้ บางส่วนของร้านอนงค์ตดั เย็บ
25x1
พ.ย. 1 นางอนงค์ นาเงินสด 20,000 บาท เงนิ ฝากธนาคาร 30,000 บาท มาลงทุน

3 ซอ้ื วัสดตุ ัดเย็บ 1,200 บาท
6 รบั รายได้คา่ ตัดเยบ็ เสื้อผ้า 2,500 บาท
9 จ่ายค่าเชา่ ร้าน 4,000 บาท
10 ซ้อื อปุ กรณ์ตัดเยบ็ เงินเช่ือ 11,900 บาท
14 ถอนเงินจากธนาคารไปใชส้ ่วนตวั 3,000 บาท
16 ให้บริการตดั เย็บเสื้อผ้าให้ลกู ค้ายังไม่ไดร้ บั เงิน 3,100 บาท
18 จา่ ยคา่ น้าค่าไฟ 600 บาท
22 จ่ายชาระหนว้ี นั ที่ 10 พ.ย. 25x1 ทัง้ หมด
25 รบั เงินตัดเยบ็ เสื้อผ้า 15,000 บาท นาฝากธนาคารทนั ที
29 ถอนเงินจากธนาคารมาใชใ้ นรา้ น 5,000 บาท
30 จ่ายค่าแรงงานพนักงานเป็นเชค็ 6,500 บาท

ให้ทา บันทึกรายการเปิดบญั ชแี ละรายการค้าในสมุดรายวนั ท่วั ไปและสมดุ เงนิ สด 2 ช่อง

89

พ.ศ.25x1 รายการ สมุดรายวนั ทั่วไป เดบติ หน้า 1
เดอื น วนั ที่ บาท สต. เครดิต
เลขท่ี 20,000 - บาท สต.
พ.ย. 1 เงินสด บัญชี 30,000 -
101 50,000 -
เงนิ ฝากธนาคาร 102
301
ทุน-นางอนงค์

นาสนิ ทรพั ย์มาลงทุน

10 อุปกรณ์ตัดเย็บ 105 11,900 -
เจ้าหนก้ี ารคา้ 201 11,900 -

ซอื้ อุปกรณ์ตดั เย็บเป็นเงนิ เชอื่

16 ลกู หนกี้ ารคา้ 103 3,100 - 3,100 -
รายได้ค่าตัดเย็บ 401

ให้บรกิ ารลกู ค้ายังไม่ได้รับเงิน

สมุดเงินสด 2 ชอ่ ง หน้า 1

พ.ศ. 25x1 เลขที่ รายการ เลข เดบิต พ.ศ. 25x1 เลขที่ รายการ เลขที่ เครดิต
ที่ เงนิ สด ธนาคาร บญั ชี เงินสด ธนาคาร
เดือน วนั ใบ บัญชี เดอื น วัน ใบ
ท่ี สาคัญ ท่ี สาคญั

พ.ย. 1 ทุน-อนงค์ 301 20,000 - 30,000 - พ.ย. 3 01 วัสดตุ ดั เย็บ 104 1,200 -

6 01 รายไดค้ ่าตัดเย็บ 401 2,500 - 9 02 ค่าเช่า 501 4,000 -

25 02 รายได้คา่ ตดั เย็บ 401 15,000 - 14 03 ถอนใชส้ ่วนตัว 302 3,000 -
5,000 -
29 ธนาคาร C 5,000 - 18 04 ค่าน้าคา่ ไฟ 502 600 -

22 05 เจ้าหนีก้ ารค้า 201 11,900 -

29 เงนิ สด C

30 06 คา่ แรงงาน 503 6,500 -

ยอดยกไป  9,800 - 30,500 -

27,500 45,000 - 27,500 45,000 -

90

5. การผ่านรายการไปบญั ชแี ยกประเภทท่วั ไปท่ีเกีย่ วข้อง

บญั ชีแยกประเภทท่ัวไป (General Ledger) มรี ปู แบบดงั นี้

ช่ือบญั ชี............................... (1) เลขท่ี.......... (2)
หนา้ เครดติ
พ.ศ. ............ รายการ หนา้ เดบติ พ.ศ. ............ รายการ บญั ชี บาท สต.
เดือน วนั ท่ี (4) (8) (9) (10)
(3) บญั ชี บาท สต. เดอื น วนั ที่

(5) (6) (7)

รายละเอยี ดบญั ชีแยกประเภทท่ัวไป มีดังนี้

หมายเลข รายการ คาอธิบาย

1 ชื่อบญั ชี ชื่อบญั ชีตามผังบญั ชี

2 เลขที่ เลขที่บญั ชตี ามผงั บัญชี

3 วัน เดือน ปี วัน เดอื น ปี ท่ีเกดิ รายการคา้ ด้านเดบติ

4 รายการ ช่อื บญั ชที ่ีบันทึกตรงกนั ข้าม (เครดิต) โดยดูจากสมดุ รายวันข้นั ตน้
5 หน้าบญั ชี เลขหนา้ ของสมุดรายวันขน้ั ต้น เช่น ร.ว. คอื สมุดรายวันทั่วไป
6 เดบติ จานวนเงินทางดา้ นเดบติ โดยดูจากสมดุ รายวันข้นั ตน้

7 วนั เดอื น ปี วัน เดือน ปี ทีเ่ กดิ รายการค้าดา้ นเครดิต

8 รายการ ชือ่ บัญชีทบ่ี ันทึกตรงกันขา้ มกนั (ด้านเดบิต) โดยดจู ากสมดุ รายวันขั้นต้น

9 หนา้ บัญชี เลขหนา้ ของสมุดรายวันขน้ั ตน้ เชน่ ร.ว. คือสมุดรายวนั ท่ัวไป

10 เดบิต จานวนเงนิ ทางดา้ นเครดติ โดยดจู ากสมุดรายวนั ขน้ั ตน้

โดยปกติการผ่านรายการจากสมุดรายวันขั้นต้นไปบัญชีแยกประเภทท่ัวไปมักจะทาทันที
ทีละรายการ เพราะเป็นการปฏิบตั ิตามหลกั บญั ชคี ู่ (เดบิตกับเครดิต) ป้องกันการหลงลมื แต่หากเข้าใจ
หลักเกณฑ์การบันทึกบัญชีแล้ว สามารถผ่านรายการจากสมุดเงินสด 2 ช่อง ไปยังบัญชีแยกประเภททั่วไป
หลังจากบันทึกรายการในสมดุ เงินสด 2 ช่อง เสร็จส้ินกอ่ นกไ็ ด้โดยมหี ลกั เกณฑ์ ดังน้ี

1. ผ่านรายการจากสมุดเงนิ สด 2 ช่องไปบญั ชแี ยกประเภททวั่ ไป โดยเรียงลาดับวันที่
2. ดชู ่ือบญั ชีที่ช่องรายการในสมุดเงนิ สด2 ช่อง ว่าเป็นบัญชีใดแล้วไปบัญชีแยกประเภทท่วั ไป ช่ือบญั ชี

ดงั กลา่ ว
3. บันทกึ วัน เดอื น ปี และจานวนเงินด้านตรงกนั ขา้ มกับสมดุ เงนิ สด 2 ชอ่ ง
4. ชอ่ งรายการใหใ้ ส่ชื่อบัญชีตรงกันข้ามกบั บัญชีแยกประเภททัว่ ไป

91

4.1 ถา้ เปน็ การลงทนุ ครงั้ แรก ที่มีช่ือบัญชีด้านเดบิตหรือเครดิตมากกวา่ 1 ชื่อบญั ชี
ใหใ้ ส่คาวา่ “สมดุ รายวนั ทว่ั ไป”

4.2 ถา้ เป็นการเร่ิมรอบบญั ชีใหม่ ท่มี ีช่อื บัญชีด้านเดบิตหรือเครดิตมากกว่า1 ชือ่ บญั ชีให้ใส่
คาวา่ “ยอดยกมา”

5. อ้างอิงเลขหน้าตามสมุดรายวนั ข้ันต้น เช่น รายการที่บันทึกในสมดุ รายวนั ทวั่ ไป ใช้ตัวยอ่
ร.ว. แต่ถา้ รายการไหนบนั ทกึ ในสมดุ เงนิ สด 2 ชอ่ ง ใช้ตัวยอ่ วา่ ง.ส. ในช่องหน้าบัญชี

ตัวอยา่ งที่ 4 – 2 ต่อไปน้ีเป็นรายการค้าบางสว่ นของอซู่ ่อมรถนายชาติ
25x1
มี.ค. 1 นายชาตินาเงนิ สดมาลงทนุ 10,000 บาท (เดบิต เงนิ สด เครดิต ทนุ -นายชาติ)

5 จ่ายเช็คซอื้ วสั ดซุ ่อมรถ 900 บาท (เดบิต วสั ดซุ อ่ มรถ เครดิต ธนาคาร)

สมดุ เงนิ สด 2 ชอ่ ง หนา้ 1

พ.ศ. 25x1 เลขที่ รายการ เลขท่ี เดบติ พ.ศ. 25x1 เลขท่ี รายการ เลขท่ี เครดิต
บัญชี เงนิ สด ธนาคาร บัญชี เงินสด ธนาคาร
เดอื น วนั ใบ เดอื น วัน ใบ
ท่ี สาคญั 301 10,000 - ที่ สาคญั 900 -

มี.ค. 1 ทุน-ชาติ ม.ี ค. 5 01 วสั ดซุ ่อมรถ 104

พ.ศ. 25x1 รายการ วสั ดุซอ่ มรถ รายการ เลขที่ 104
เดือน วันที่ หน้า เดบติ พ.ศ. 25x1 หน้า เครดิต
บญั ชี บาท สต. เดอื น วันที่ บญั ชี บาท สต.
ง.ส.1 900 -
ม.ี ค. 5 ธนาคาร

ทุน-นายชาติ เลขที่ 301
หนา้ เครดิต
พ.ศ. 25x1 รายการ หน้า เดบิต พ.ศ. 25x1 รายการ บัญชี บาท สต.
เดือน วันท่ี บญั ชี บาท สต. เดือน วันที่ ร.ว.1 10,000 -

มี.ค. 1 เงินสด

ตวั อย่างท่ี 4 - 3 จากตัวอยา่ งที่ 4.1 ใหท้ าผ่านรายการจากสมุดรายวนั ทัว่ ไปและสมุดเงินสด 2 ช่อง
ไปบัญชีแยกประเภททว่ั ไป

พ.ศ. 25x1 รายการ ลูกหน้ีการค้า รายการ เลขที่ 103
เดอื น วนั ที่ หนา้ เดบิต พ.ศ. 25x1 หนา้ เครดิต
บัญชี บาท สต. เดอื น วนั ท่ี บัญชี บาท สต.

92

พ.ย. 16 รายไดค้ ่าตดั เย็บ ร.ว.1 3,100 -

พ.ศ. 25x1 รายการ วัสดุตัดเยบ็ รายการ เลขท่ี 104
เดอื น วนั ท่ี หนา้ เดบติ พ.ศ. 25x1 หนา้ เครดิต
บญั ชี บาท สต. เดือน วนั ที่ บญั ชี บาท สต.
ง.ส.1 1,200 -
พ.ย. 3 เงนิ สด

93

พ.ศ. 25x1 รายการ อปุ กรณต์ ัดเยบ็ รายการ เลขท่ี 105
เดือน วันท่ี หนา้ เดบติ พ.ศ. 25x1 หนา้ เครดติ
บัญชี บาท สต. เดือน วันท่ี บญั ชี บาท สต.
ร.ว.1 11,900 -
พ.ย. 10 เจา้ หนี้การคา้

เจา้ หน้ีการค้า เลขที่ 201

พ.ศ. 25x1 รายการ หนา้ เดบิต พ.ศ. 25x1 รายการ หน้า เครดติ
เดอื น วันท่ี บญั ชี บาท สต. เดอื น วันที่ บญั ชี บาท สต.

พ.ย. 22 เงนิ สด ง.ส.1 11,900 - พ.ย. 10 อปุ กรณต์ ัดเย็บ ร.ว.1 11,900 -

ทนุ - นางอนงค์ เลขที่ 301
หนา้ เครดติ
พ.ศ. 25x1 รายการ หนา้ เดบติ พ.ศ. 25x1 รายการ บัญชี บาท สต.
เดอื น วนั ที่ บญั ชี บาท สต. เดือน วนั ที่ ร.ว.1 20,000 -
ร.ว.1 30,000 -
พ.ย. 1 เงินสด

ธนาคาร

พ.ศ. 25x1 รายการ ถอนใชส้ ่วนตัว รายการ เลขที่ 302
เดือน วนั ท่ี หน้า เดบติ พ.ศ. 25x1 หน้า เครดิต
บัญชี บาท สต. เดอื น วันท่ี บัญชี บาท สต.
ง.ส.1 3,000 -
พ.ย. 14 ธนาคาร

รายได้ค่าตดั เยบ็ เลขท่ี 401
หนา้ เครดติ
พ.ศ. 25x1 รายการ หน้า เดบติ พ.ศ. 25x1 รายการ บญั ชี บาท สต.
เดอื น วันที่ บญั ชี บาท สต. เดอื น วันท่ี ง.ส.1 2,500 -
ร.ว.1 3,100 -
พ.ย. 6 เงินสด ง.ส.1 15,000 -

16 ลูกหนก้ี ารคา้

25 ธนาคาร

พ.ศ. 25x1 รายการ ค่าเชา่ รายการ เลขที่ 501
เดอื น วนั ท่ี หน้า เดบติ พ.ศ. 25x1 หนา้ เครดติ
บญั ชี บาท สต. เดอื น วันท่ี บญั ชี บาท สต.

94

พ.ย. 9 เงนิ สด ง.ส.1 4,000 -

95

พ.ศ. 25x1 รายการ คา่ น้าคา่ ไฟ รายการ เลขที่ 502
เดือน วนั ท่ี หนา้ เดบิต พ.ศ. 25x1 หนา้ เครดติ
บัญชี บาท สต. เดอื น วนั ที่ บญั ชี บาท สต.
ง.ส.1 600 -
พ.ย. 18 เงินสด

พ.ศ. 25x1 รายการ ค่าแรงงาน รายการ เลขที่ 503
เดือน วันท่ี หนา้ เดบติ พ.ศ. 25x1 หนา้ เครดติ
บัญชี บาท สต. เดอื น วันท่ี บญั ชี บาท สต.
ง.ส.1 6,500 -
พ.ย. 30 ธนาคาร

บทสรุป

สมุดเงินสด 2 ชอ่ ง นับว่าเป็นสมุดบันทึกรายการขน้ั ต้นเล่มหนึง่ ทก่ี ิจการสามารถใช้บันทึกรายการ
ทีเ่ กี่ยวกับการรับและจ่ายเงนิ สด ท้ังท่ีเปน็ เงินสดและเงินฝากธนาคาร นอกจากสมุดเงนิ สด 2 ช่อง จะทาหนา้ ที่
เป็นสมุดบันทึกรายการขั้นต้นแล้วยังทาหน้าท่ีเป็นสมุดรายวันขั้นปลายด้วย กล่าวคือ ทาหน้าท่ีเป็นบัญชี
แยกประเภททั่วไปบัญชีเงินสด และบัญชีเงินฝากธนาคาร ดังน้ันถ้ากิจการใช้สมุดเงินสด 2 ช่อง แล้วก็ไม่
ตอ้ งเปดิ บัญชีแยกประเภทท่ัวไปบญั ชีเงนิ สด และเงนิ ฝากธนาคารอีก

หลกั จาเพ่อื สรา้ งความเขา้ ใจ

หลกั การเลอื กบันทึกรายการคา้ ระหวา่ งสมุดรายวนั ทวั่ ไป กบั สมุดเงินสด 2 ช่อง
 รายการเปิดบญั ชี และรายการคา้ ที่วิเคราะห์รายการคา้ ไม่มเี ดบิต หรือ
เครดิต เงนิ สดหรือเงินฝากธนาคาร บนั ทกึ ในสมดุ รายวันทวั่ ไป
 รายการคา้ ทีว่ ิเคราะห์รายการค้ามเี ดบติ หรือเครดิต เงินสดหรือเงนิ
ฝากธนาคาร ใหบ้ นั ทกึ ในสมดุ เงนิ สด 2 ชอ่ ง

96

ศัพท์บญั ชีท่ีผเู้ รยี นควรรู้

ท่ี ศพั ท์บญั ชี ความหมาย
1. Cash เงินสด
2. Cash on Hand เงนิ สดในมือ
3. Cash at Bank เงนิ ฝากธนาคาร
4. Contra รายการท่ีมีทัง้ การรบั – จ่ายเงนิ สด และเงนิ ฝากธนาคาร
5. Current Account เงนิ ฝากธนาคารประเภทกระแสรายวนั
6. General Ledger บญั ชแี ยกประเภททว่ั ไป
7. Saving Account เงนิ ฝากธนาคารประเภทออมทรพั ย์
8. Two column cash book สมดุ เงินสด 2 ช่อง

97

98

ใบงานท่ี 4.1 เขียนแผนที่ความคิด (Mind Mapping)

กลุ่มท.ี่ ....................ช่อื กล่มุ .....................................................................................................................

จุดประสงค์
เพือ่ ให้ผ้เู รียนจัดระเบยี บความคดิ เร่อื ง สมุดเงินสด 2 ชอ่ ง

กิจกรรม
1. ผ้เู รยี นแบง่ กล่มุ ๆ ละ 3-5 คน แตล่ ะกล่มุ ใหค้ ละผู้เรยี นทม่ี ีความรู้ดี ปานกลางและอ่อน
2. ใหผ้ เู้ รียนร่วมกันเขียนแผนที่ความคิด (Mind Mapping) เร่ือง สมุดเงินสด 2 ชอ่ ง โดยผู้เรียน
สามารถใช้ความคิดสร้างสรรค์ในการออกแบบ เตมิ แตง่ สีตามจนิ ตนาการได้
3. ผู้เรยี นแต่ละกลุม่ แลกเปลย่ี นกันตรวจใบงาน และตัวแทนกลุม่ นาเสนอหนา้ ช้นั เรียน
4. ผสู้ อนให้แนวคดิ ช้แี นะความถูกตอ้ ง และสงิ่ ท่ีต้องปรบั ปรุง

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน
พิจารณาจากความถูกต้อง ครบถ้วนสมบูรณ์ของเน้ือหา การทางานเป็นทีม วิธีการนาเสนอ

และบคุ ลกิ ภาพการนาเสนอ

ผลการเรียนรู้
ทุกคาตอบท่ีผู้เรียนแต่ละกลุ่มตอบได้ถูกต้อง หมายถึง สาระความรู้ที่ผู้เรียนสามารถจดจา

และนาออกมาใช้ประโยชน์ไดง้ ่าย

99

ใบงานท่ี 4.2 สมุดเงนิ สด 2 ช่อง

กลุ่มที่.....................ชอื่ กล่มุ .....................................................................................................................
จดุ ประสงค์

เพื่อใหผ้ ู้เรยี นเข้าใจความหมายของเงนิ สด ลักษณะและรปู แบบสมุดเงินสด 2 ช่อง
กจิ กรรม

1. ผู้เรยี นแบง่ กลุม่ ๆ ละ 3-5 คน แต่ละกลมุ่ ใหค้ ละผ้เู รียนท่ีมีความรู้ดี ปานกลางและออ่ น
2. ใหผ้ ู้เรยี นชว่ ยกันเติมคาหรือข้อความให้ตรงกับช่องและความหมายทกี่ าหนดให้
3. ผูส้ อนใหแ้ นวคิด ชีแ้ นะความถูกตอ้ ง และสง่ิ ที่ตอ้ งปรับปรุง
เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน
พิจารณาจากความถูกต้อง การทางานเป็นทีม ความคิดสร้างสรรค์ วิธีการนาเสนอ และ
บุคลกิ ภาพการนาเสนอ
ผลการเรยี นรู้
ทุกคาตอบท่ีผู้เรียนแต่ละกลุ่มตอบได้ถูกต้อง หมายถึง สาระความรู้ที่ผู้เรียนสามารถจดจา
และนาออกมาใชป้ ระโยชนไ์ ด้งา่ ย

100
คาชีแ้ จง ให้ผ้เู รยี นช่วยกันเตมิ คาหรอื ข้อความใหต้ รงกบั ชอ่ งและความหมายท่กี าหนดให้

= บนั ทกึ รายการรบั - จ่ายเงินสดและเงินฝากธนาคาร
= รายการท่ีบันทึกสมุดเงนิ สด 2 ช่องท้ังด้านเดบิตและเครดิต
= เงินสดในมอื และเงนิ ฝากธนาคารประเภทออมทรัพย์ หรอื กระแสรายวัน
สมุดรายวนั ขั้นปลาย =

ซอื้ สนิ ทรัพยเ์ ป็นเงนิ เชอ่ื บนั ทึกที่ =

101

คาถามท้ายหน่วยการเรียนรู้ที่ 4

คาชีแ้ จง จงตอบคาถามตอ่ ไปน้ี
1. จงบอกลักษณะของสมุดเงินสด 2 ช่อง
2. จงบอกรปู แบบของสมุดเงนิ สด 2 ช่อง
3. จงอธิบายหลกั การบันทกึ รายการในสมุดเงินสด 2 ช่อง
4. จงอธบิ ายการผ่านรายการจากสมุดเงนิ สด 2 ช่อง ไปบัญชแี ยกประเภทท่วั ไปท่เี กย่ี วขอ้ ง
5. รายการ Contra หมายถงึ อะไร

แบบฝึกหดั หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 4

ขอ้ 4 - 1 จงทาเคร่อื งหมาย หน้าข้อท่ีถกู ต้อง และทาเครอ่ื งหมาย หนา้ ข้อความทไ่ี ม่ถูกตอ้ ง
1. เงนิ ฝากธนาคารคือ เงินสดประเภทหนึ่ง
2. สมุดเงนิ สด 2 ชอ่ ง ทาหนา้ ท่ีทง้ั สมุดรายวันขั้นตน้ และสมดุ รายวนั ขัน้ ปลาย
3. รปู แบบสมดุ เงนิ สด 2 ช่อง เหมือนกบั บญั ชีแยกประเภททั่วไปบญั ชีเงนิ สดกับบัญชี
เงินฝากธนาคารรวมกัน
4. รายการที่บันทกึ ในสมุดเงนิ สด 2 ชอ่ งทุกรายการ ไมต่ ้องผา่ นรายการไปบัญชีแยกประเภททว่ั ไป
ท่ีเก่ยี วขอ้ ง
5. นาเงนิ สดมาลงทนุ บนั ทกึ ทส่ี มดุ เงนิ สด 2 ชอ่ งเท่านน้ั
6. รายการ Contra หมายถงึ รายการเปดิ บญั ชี
7. การนาเงินสดไปฝากธนาคาร ถอื เปน็ รายการ Contra
8. ให้บริการลูกคา้ ยังไม่ได้รับเงนิ บนั ทึกในสมุดรายวันท่ัวไป
9. รบั ชาระหนี้จากลกู หนี้ บนั ทึกในสมดุ เงินสด 2 ชอ่ ง
10. ถอนเงนิ ฝากธนาคารมาใชใ้ นรา้ น บนั ทึกทีส่ มุดเงินสด 2 ชอ่ งเทา่ นัน้

102

ข้อ 4 - 2 จงทาเครื่องหมาย เม่อื พจิ ารณาว่ารายการคา้ ตอ่ ไปนี้บันทึกบัญชที ี่สมุดเงนิ สด 2 ชอ่ ง
หรือบนั ทกึ ในสมดุ รายวนั ทว่ั ไป

รายการค้า สมดุ เงนิ สด 2 ช่อง สมุดรายวนั ทัว่ ไป
1. นาเงินสด เงินฝากธนาคารมาลงทนุ  
2. ซื้อวสั ดสุ น้ิ เปลอื งเป็นเงนิ เชือ่ 
3. กเู้ งนิ จากธนาคาร นาเงนิ ฝากธนาคารทันที 
4. จ่ายชาระหนี้เงนิ กู้ พรอ้ มดอกเบ้ยี  
5. ถอนเงินจากธนาคารไปใช้ส่วนตัว  
6. รับใบแจ้งหน้ีค่าน้าประปา
7. ใหบ้ รกิ ารซ่อมเครอ่ื งใชไ้ ฟฟา้ ยงั ไมไ่ ดร้ บั เงิน 
8. รับเงินสดจากการขายเศษกระดาษหนังสือพิมพ์เก่า 
9. จ่ายค่าทาป้ายไวนิลโฆษณากจิ การ 
10. จา่ ยเช็คซ้อื เครอ่ื งตกแตง่

ขอ้ 4 – 3 จงบนั ทึกรายการค้าตอ่ ไปนี้ท่ีสมุดเงนิ สด 2 ชอ่ ง ผา่ นไปบัญชแี ยกประเภททว่ั ไปทเ่ี ก่ยี วข้อง
25x1
ก.พ. 5 ซือ้ วสั ดุสานกั งาน 2,000 บาท

9 ถอนเงนิ จากธนาคาร 5,000 บาท มาใช้ในรา้ น
18 จ่ายคา่ พาหนะ 500 บาท
25 รับรายได้ค่าบรกิ าร 15,000 บาท นาฝากธนาคารทนั ที
30 จ่ายเงินเดือนพนักงานเปน็ เชค็ 4,000 บาท

สมุดเงินสด 2 ช่อง หน้า 1

พ.ศ. 25x1 เลขท่ี รายการ เลขท่ี เดบิต พ.ศ. 25x1 เลขท่ี รายการ เลขท่ี เครดิต
บัญชี บญั ชี
เดือน วนั ใบ เงินสด ธนาคาร เดือน วนั ใบ เงินสด ธนาคาร
ท่ี สาคัญ ท่ี สาคัญ

ก.พ. 1 ยอดยกมา  10,000 - 20,000 -

พ.ศ. 25x1 วัสดสุ านกั งาน รายการ เลขที่ 104
รายการ หน้า เดบติ พ.ศ. 25x1 หนา้ เครดิต

เดือน วันที่ บัญชี บาท สต. เดือน วนั ท่ี 103

บญั ชี บาท สต.

104

พ.ศ. 25x1 รายการ รายได้คา่ บรกิ าร รายการ เลขท่ี 401
เดอื น วนั ที่ หน้า เดบติ พ.ศ. 25x1 หน้า เครดติ
บัญชี บาท สต. เดือน วันที่ บญั ชี บาท สต.

พ.ศ. 25x1 รายการ ค่าพาหนะ รายการ เลขท่ี 501
เดือน วนั ที่ หน้า เดบิต พ.ศ. 25x1 หนา้ เครดิต
บญั ชี บาท สต. เดือน วันที่ บญั ชี บาท สต.

พ.ศ. 25x1 รายการ เงินเดอื น รายการ เลขที่ 502
เดือน วนั ท่ี หนา้ เดบติ พ.ศ. 25x1 หนา้ เครดติ
บญั ชี บาท สต. เดือน วนั ที่ บญั ชี บาท สต.

ขอ้ 4 - 4 ตอ่ ไปนี้เป็นรายการค้าบางส่วนของร้านสรรค์การบัญชี
25x1
ก.ย. 1 นายสรรค์นาเงินสดมาลงทนุ 50,000 บาท

5 ซ้ือวสั ดุสานกั งาน 1,800 บาท
7 นาเงินสดฝากธนาคาร 20,000 บาท
9 รบั รายไดค้ ่าจัดทาบญั ชี 5,500 บาท
11 ซือ้ อุปกรณ์สานกั งานเปน็ เงินเชื่อ 10,000 บาท
14 ถอนเงินสดไปใช้ส่วนตัว 1,000 บาท
15 ถอนเงนิ จากธนาคาร 5,000 บาท มาใช้ในรา้ น
18 จ่ายคา่ พาหนะ 550 บาท
22 จ่ายชาระหน้วี นั ที่ 11 ก.ย. 25x1 ครึง่ หน่งึ ด้วยเช็ค
25 รบั รายได้ค่าตรวจสอบบญั ชี 12,500 บาท นาฝากธนาคารทนั ที
30 จ่ายเงินเดือนพนักงานเป็นเชค็ 7,000 บาท

ให้ทา 1. บนั ทกึ รายการเปดิ บัญชแี ละรายการค้าระหวา่ งงวดในสมดุ รายวันขนั้ ตน้ ซงึ่ ประกอบดว้ ย
สมุดรายวันทั่วไป และสมดุ เงินสด 2 ช่อง

105

2. ผา่ นรายการไปยังบญั ชแี ยกประเภทท่วั ไปท่ีเกีย่ วขอ้ ง

106

สมุดรายวันท่วั ไป หน้า 1
เครดติ
พ.ศ. 25x1 รายการ เลขที่ เดบิต บาท สต.
เดือน วนั ท่ี บัญชี บาท สต.

สมดุ เงินสด 2 ช่อง หน้า 1

พ.ศ. 25x1 เลขท่ี รายการ เลขที่ เดบติ พ.ศ. 25x1 เลขที่ รายการ เลขที่ เครดติ
บญั ชี เงินสด ธนาคาร บัญชี เงินสด ธนาคาร
เดือน วนั ใบ เดือน วนั ใบ
ท่ี สาคัญ ที่ สาคญั

107

108

พ.ศ. 25x1 รายการ วัสดุสานักงาน รายการ เลขที่ 104
เดือน วันท่ี หน้า เดบติ พ.ศ. 25x1 หน้า เครดติ
บัญชี บาท สต. เดอื น วันท่ี บัญชี บาท สต.

พ.ศ. 25x1 รายการ อุปกรณ์ตัดเย็บ รายการ เลขที่ 105
เดือน วนั ท่ี หนา้ เดบิต พ.ศ. 25x1 หนา้ เครดติ
บัญชี บาท สต. เดือน วนั ที่ บัญชี บาท สต.

พ.ศ. 25x1 รายการ เจ้าหนี้การคา้ รายการ เลขที่ 201
เดอื น วันที่ หนา้ เดบติ พ.ศ. 25x1 หนา้ เครดติ
บญั ชี บาท สต. เดอื น วันท่ี บัญชี บาท สต.

พ.ศ. 25x1 รายการ ทุน - นายสรรค์ รายการ เลขท่ี 301
เดอื น วันท่ี หนา้ เดบติ พ.ศ. 25x1 หนา้ เครดติ
บัญชี บาท สต. เดือน วนั ที่ บญั ชี บาท สต.

พ.ศ. 25x1 รายการ ถอนใชส้ ว่ นตัว รายการ เลขที่ 302
เดอื น วันที่ หน้า เดบติ พ.ศ. 25x1 หน้า เครดิต
บญั ชี บาท สต. เดือน วนั ท่ี บญั ชี บาท สต.

พ.ศ. 25x1 รายการ รายไดค้ ่าบรกิ าร รายการ เลขท่ี 401
เดือน วนั ที่ หนา้ เดบติ พ.ศ. 25x1 หน้า เครดิต
บัญชี บาท สต. เดือน วันท่ี บัญชี บาท สต.