ทัศนธาตุ

สีนําเงิน สงบ สุขุม สุภาพ หนักแน่น

เคร่งขรึม สง่างาม มีศักดิศรี สูงศักดิ เป็ น
ระเบยี บ ถ่อมตน

สฟี ้า

ป ล อ ด โ ป ร่ ง โ ล่ ง
กว้าง เบา ความ
สว่าง ความเป็ นอสิ ระ
เสรีภาพ การ ช่วย
เหลือ แบง่ ปัน

สมี ่วง

มีเสน่ห์ น่าติดตาม
เร้นลับ ซ่อนเร้น มี
พ ลัง แ ฝ ง อ ยู่ ค ว าม
เศร้า ความผิดหวัง

สขี าว

บริสุทธิ สะอาด สดใส เบาบาง อ่อนโยน
เปิ ดเผย การ เ กิด ความรัก ความห วัง
ความจริง ความเมตตา ความศรัทธา
ความดงี าม

สดี าํ ใหค้ วามรู้สกึ

มืด สกปรก ลึกลับ ความ
สินหวัง จุดจบ ความตาย
ความชัว ความลับ ทารุณ
โหดร้าย ความเศร้า หนัก
แ น่น เข้มเข็ง อดทน มี
พลัง

สที อง

ความหรูหรา โอ่อ่า มีราคา สูงค่า
ความเจริญรุ่งเรือง ความมังคัง ความ
ราํ รวย การแผ่กระจาย

สีในศลิ ปะไทย

มแี ม่สแี บบไทย เช่น สหี งเสน
สีดอกลนิ จี สีบัวโรยฯลฯ
 สเี ฉพาะตัวละคร
 สีพเิ ศษคอื สที อง

สเี ฉพาะตวั ละคร

สที อง

นาํ หนVักalue

นาํ หนักหรือค่าอ่อนแก่ของสีต่าง ๆ ทคี ่าของสีในสี
เดียวกันและค่าของสีแต่ละสีเมือมาทาํ ให้เป็ นภาพ
ขาวดาํ กจ็ ะเกดิ ความออ่ นแก่ไม่เทา่ กัน

นาํ หนัก

ใหค้ วามรู้สกึ ลกึ ตนื และทาํ ใหเ้ กดิ จุดเดน่



ดอกฝิ น ศลิ ปิ น สมประสงค์ โยทองยศ

นาํ หนัก(แสงเงา)ในศลิ ปะไทย

ตัวจะไม่มแี สง-เงา
 ภาพประกอบด้านหลังจะมใี น
ยุคหลัง

ไม่ปรากฏแสง-เงาทลี าํ ตวั

แสง-เงาทฉี ากหลัง

รูปร่างShape

คอื รูปแบน ๆ ในแนวระนาบ มี 2 มติ ิ
มคี วามกว้างกับความยาว

รูปทรงForm

คือ รูป ทีมีลัก ษณะเ ป็ น 3 มิติ โด ย
นอกจากจะแสดง ความกว้าง ความ
ยาว ความลกึ หรือความนูน หนา

รปู ทรงมีความสาํ คญั มากกบั งาน
ประติมากรรมและสถาปัตยกรรม
ส่วนงานจิตรกรรมรปู ทรงท่ีเกิดขึน้

เป็นรปู ทรงลวงตา

รูปร่างรูปทรงทมี นุษยป์ ระดษิ ฐข์ นึ

รูปร่างรูปทรงทมี นุษยป์ ระดษิ ฐข์ นึ

รูปร่างรูปทรงทมี นุษยป์ ระดษิ ฐข์ นึ

เจดยี ท์ รงพุม่ ข้าวบณิ ฑ์
ศลิ ปะสุโขทยั ให้

ความรู้สกึ อ่อนช้อย

พุทธปฏมิ า สมัยสุโขทยั
ใหค้ วามรู้สกึ อ่อนช้อย
งดงามด้วยรูปทรงโค้งมน

พุทธปฏมิ า ปางสมาธิ
สมัยลพบุรีใหค้ วามรู้สึก

น่าเกรงขาม
ดว้ ยรูปทรงเหลยี ม

ปิ รามดิ กูฟูรูปทรงทใี หค้ วามรู้สกึ มันคง

ศลิ ปะแอบสแตรค

(ประมาณ ค.ศ. 1909 –1914)
ศลิ ปะแหง่ รูปร่างสเี หลยี ม

ภาพเหลือง แดง นาํ เงนิ

ศลิ ปะควิ บสิ ม์

(ประมาณ ค.ศ. 1905 –1920)

ภาพหญงิ สาวชาวอาวนิ ยอง
ศลิ ปิ น ปิ กัสโซ
ความงามจาก รูป ท ร งลูก บ าศก ์
(ลวงตา)

บริเวณว่าง

บริเวณว่าง คือ บริเวณทีมิใช่รูป
หรือองคป์ ระกอบหลักในภาพแต่มี
ความสาํ คัญในการให้ความรู้สึกกับ
งานศลิ ปะมาก

Space and Feeling

1
2

บริเวณว่าง

พืนทีว่างในภาพมาก ให้ความรู้สึกสบาย โล่ง หรือ
ความว่างเปล่า ความเหงาและความสงบ

พนื ทวี ่างน้อยใหค้ วามรู้สึก ความวุ่นวาย ความสับสน
ความสนุกสนาน

พ ืน ท ีว่างมีค ว าม ส ําคัญต่อ งาน ส ถ าปั ต ย ก ร ร ม เ พ ร าะ
ตอ้ งคาํ นึงถงึ พนื ทวี ่างของแตล่ ะคน

ภาพงานเลยี งอาหารกลางวันบนเรือสาํ ราญ
ใหค้ วามรู้สกึ วุ่นวาย สนุกสนาน

ภาพวัฏสังสารของอังคาร กัลยาณพงษ์
ใหค้ วามรู้สกึ ความวุ่นวาย หนาแน่น

ภาพพระอาทติ ยข์ นึ ของโมเนท์
พนื ทวี ่างแสดงความสงบและความกว้างของแม่นาํ

ภาพถา่ ยทะเลทหี มู่เกาะสุรินทรใ์ หค้ วามรู้สกึ สงบเงยี บ



พนื ผิว

หมายถึง ลักษณะของบริเวณผิวหน้าของสิงต่าง ๆ
เมือ สัมผัสห รือ ชมแ ล้วสามาร ถ รับรู้ได้ ว่ามี
ลักษณะ หยาบ ขรุขระ เรียบ มัน ด้าน เนียน สาก
ลักษณะทสี ัมผัสไดข้ องพนื ผวิ

พนื ผิว

มี 2 ประเภท คอื พนื ผวิ ลวงตา
และพนื ผวิ จริง

พืน ผิว จ ริง คือ พืน ผิว ที

สามารถรับรู้ได้ด้วยมือสัมผัส
จ ะเ กิด ใ น งาน ป ร ะติม าก ร ร ม
และสถาปัตยกรรม มักจะใช้
ลดความเรียบเนียนของส่วน
ผนังและรูปทรงตา่ ง ๆ

พืน ผิ ว ล ว ง ต า เ ป็ น พืน ผิว ทีไ ม่

สามารถจับต้องได้ด้วยมือ ส่วนใหญ่จะเกิดกับ
ง าน จิต ร ก ร ร ม ห รือ ก าร ส ร้าง ส ร ร ค ์ง าน แ น ว

ระนาบ

พนื ผวิ งานลงรักร่องกระจกประดบั
สถาปัตยกรรมไทยวัดพระแก้ว



พนื ผิวของการตกแต่งด้วยกระเบอื ง
เบญจรงคท์ ผี นังปราสาทพระเทพบดิ ร

พุทธปฏิมาปางเปิ ดโลก
ด้ า น ห น้ า ศ า ล า ก า ร
เปรียญวัดโพ ธิฯ แ สดง
พืน ผิวเรียบเนียน ข อ ง
องคพ์ ระตัดกับฉากหลัง

ความมันวาวของพนื ผิวที
เรียบจากการลงรักปิ ดทอง

พนื ผิวหนิ ประตมิ ากรรมร่องลกึ
ระเบยี งอุโบสถวัดพระแก้ว

ภาพสัญลักษณพ์ นื ผวิ
กระจก
เหลก็ กล้า

อฐิ บล๊อค

ภาพสัญลักษณพ์ นื ผิว
เศษหนิ
ทราย

ดนิ

หลักการทางทศั นศลิ ป์

คือ การนําองคป์ ระกอบทัศนศิลป์ ต่างๆ จัดเข้า
ด้วยกัน เพือให้เกิดความงาม ซึงแนวทางในการ
นาํ องคป์ ระกอบต่าง ๆ มาจัดรวมกันนัน คาํ นึงถงึ
เนือหา เรืองราว หรือสาระของผลงานทตี ้องการ
แสดงออกใหผ้ ู้ชมไดร้ ับรู้