สมุนไพรในตำรับยาการแพทย์แผนไทยของชาติ100 หมายเลข เพื่อเผยแพร่ในเว็บไซต์

กระเจ๊ียบแดง
Hibiscus sabdariffa L.
วงศ์: MALVACEAE

การกระจายพันธ์แุ ละนเิ วศวทิ ยา:
มีถ่ินกำเนิดในประเทศซูดำน รวมถึงประเทศใกล้เคียง
ในแถบทวีปแอฟริกำแล้วมีกำรกระจำยพันธุ์ไปยังทั่ว
โลก ในประเทศไทยพบปลูกทวั่ ไป
สรรพคณุ
เมล็ด แก้อ่อนเพลีย บำรุงกำลัง บำรุงธำตุ แก้ดีพิกำร
ขบั ปสั สำวะ
ทั้งต้น เปน็ ยำฆ่ำพยำธิตวั จ๊ดี
ก ลี บ ด อ ก ช ง กั บ น้ ำ รั บ ป ร ะ ท ำ น เ พื่ อ ล ด ค ว ำ ม ดั น
ลดไขมันในเลือด

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

กระชาย

Boesenbergia rotunda (L.) Mansf.

วงศ:์ ZINGIBERACEAE
การกระจายพันธ์แุ ละนิเวศวิทยา:
พบท่ีอินเดีย จีนและเอเชียตะวันออก
เฉียงใต้ ในธรรมชาติพบข้ึนตามป่า
ผลดั ใบ ป่าเบญจพรรณ และป่าดบิ แลง้
สรรพคณุ
เหง้า แก้โรคในปากเปอื่ ย ปากเปน็ แผล
ปากแหง้ ขบั ระดูขาว ขับปสั สาวะ รกั ษา
โรคบดิ แกป้ วดมวนทอ้ ง

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

กระทืบยอบ
Biophytum adiantoides Wight ex
Edgew. & Hook. f.
วงศ์: OXALIDACEAE

การกระจายพนั ธ์ุและนิเวศวิทยา:
มีถน่ิ กำเนิดทภี่ ูมภิ ำคอนิ โดจนี และเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้
ในประเทศไทยพบขึ้นตำมเขำหินปนู และป่ำโปรง่ บนพนื้ ท่ี
สูงจำกระดบั น้ำทะเลไม่เกิน 330 เมตร
สรรพคุณ
ตน้ รสเยน็ ชื่น ดบั พษิ ร้อน แกไ้ ข้ แก้ปสั สำวะพกิ ำร
แกส้ ะอกึ ดับพษิ รอ้ น ถอนพิษยำเบอื่ เมำ แก้กำฬ ขับน่ิว
แกเ้ ดก็ ลิ้นกระด้ำงคำงแข็ง แกแ้ ผลเร้ือรงั
รำก รสเย็นขนื่ แกน้ ิ่ว แกโ้ รคหนองใน

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

กระบอื เจด็ ตัว
Excoecaria cochinchinensis Lour.
วงศ:์ EUPHORBIACEAE

การกระจายพันธุแ์ ละนิเวศวิทยา:
พบกระจายพันธุ์ในแถบภูมิภาคอินโดจีน ในประเทศ
ไทยพบทว่ั ทกุ ภาค
สรรพคุณ
ใบ รสร้อนเฝือ่ นข่นื ช่วยขบั นา้ คาวปลาหลงั คลอด และ
ขับเลือด แก้สันนิบาตหน้าเพลิง แก้สันนิบาตเลือด
ยางจากต้น เปน็ พษิ ใช้เบ่อื ปลา

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

กระเบากลัก
Hydnocarpus ilicifolia King
วงศ:์ FLACOURTIACEAE

การกระจายพนั ธุ์และนเิ วศวิทยา:
พบมีเขตการกระจายพนั ธ์ุในภมู ภิ าคอนิ โดจีน
และแหลมมลายู ส่วนในประเทศไทยพบไดท้ ่ัวทกุ ภาค
โดยมักขึน้ ในป่าเบญจพรรณ ปา่ ดบิ แล้ง ตามเขาหนิ ปนู
และใกลช้ ายทะเล บนพน้ื ท่ตี งั้ แตร่ ะดบั น้าทะเลจนถงึ ความ
สงู ประมาณ 800 เมตร
สรรพคุณ
ใบ แกพ้ ิษบาดแผลสด แก้กลากเกล้อื น ฆา่ พยาธบิ าดแผล
ผล แกโ้ รคผวิ หนัง โรคเรือ้ น มะเรง็ คดุ ทะราด
รากและเน้อื ไม้ แก้เสมหะเปน็ พษิ ดบั พิษท้งั ปวง

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

กะตงั ใบ
Leea indica (Burm.f.) Merr.
วงศ์: LEEACEAE
การกระจายพนั ธุแ์ ละนิเวศวิทยา:
มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
พบต้ังแต่อินเดียถึงออสเตรเลีย และ
หมู่เกำะแปซิฟิก ในไทยพบทุกภำค
ขนึ้ หลำกหลำยสภำพป่ำ
สรรพคุณ
รำก รสเย็นเมำเบื่อ แก้ไข้ ขับเหงื่อ
ดับร้อน แก้ปวดเมื่อยตำมร่ำงกำย
แก้ตกขำว

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

กัญชา
Cannabis sativa L.
วงศ์: CANNABIDACEAE

การกระจายพันธ์แุ ละนิเวศวทิ ยา:
มีถนิ่ กำเนิดทวปี เอเชีย กระจำยพันธุ์ อัฟกำนิสถำน
ทวปี แอฟริกำเขตรอ้ น ทวีปยโุ รป ทวีปอเมรกิ ำเหนือและใต้
และฮำวำย
สรรพคุณ
ใบ รสเมำเบ่ือ แกห้ อบหืด เจรญิ อำหำร ชูกำลัง
ยอดอ่อน รสเมำเบอื่ แก้โรคเกี่ยวกับระบบประสำท ทำให้
นอนหลบั แก้อกั เสบ ระงับปวด แกส้ มองพกิ ำร แกบ้ ิด
ปวดท้อง แกก้ ลำ้ มเน้ือกระตุก
ดอก รสเมำเบ่อื แกโ้ รคเส้นประสำท นอนไม่หลับ เจรญิ
อำหำร กัดเสมหะในคอ

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ขยนั
Bauhinia strychnifolia Craib
วงศ:์ CAESALPINIACEAE
การกระจายพันธ์แุ ละนเิ วศวทิ ยา:
เปน็ พันธุ์ไม้เฉพาะถน่ิ ของ ประเทศไทย
พบบรเิ วณป่าทลี่ ุ่มตา่ ของปา่ เตง็ รงั หรือ
ชายปา่ ในพ้นื ทเี่ ปดิ โลง่
สรรพคณุ
ลา่ ตน้ หรือราก เข้ายาบ่ารุงโลหติ สา่ หรับ
สตรีหลงั คลอดบตุ รขณะอยไู่ ฟ ชว่ ยให้
มดลูกเขา้ อ่เู ร็วข้นึ

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ขลู่
Pluchea indica (L.) Less.
วงศ:์ COMPOSITAE

การกระจายพันธแ์ุ ละนเิ วศวทิ ยา:
มถี ่นิ กำเนิดอยู่ตำมเขตรอ้ นของทวปี เอเชยี พบท่ี
อนิ โดนีเซีย มำเลเซยี เวียดนำม อินเดยี จนี ปำปวั นิวกนิ ี
และออสเตรเลยี สำหรบั ในประเทศไทยพบไดม้ ำกตำม
ป่ำชำยเลน
สรรพคุณ
ใบ ตม้ ดื่มแทนชำลดนำหนัก
ใบและรำก รกั ษำไข้ พอกแก้แผลอักเสบ
ทังตน้ รสหอมฝำดเมำเคม็ แก้นวิ ในไต ตม้ นำด่ืมเปน็ ยำขบั
ปสั สำวะ แก้มตุ กิดระดูขำว ต้มนำอำบแกผ้ ื่นคนั
ใบและตน้ อ่อน บรรเทำอำกำรปวดขอ้
ดอก รสหอมฝำดเมำเค็ม แกน้ ิ่ว

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ข่า
Alpinia galanga (L.) Willd.
วงศ์: ZINGIBERACEAE

การกระจายพนั ธุแ์ ละนิเวศวทิ ยา:
พบทจ่ี นี อินเดีย เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในประเทศไทย
ส่วนใหญพ่ บเป็นพืชปลูก พบตามธรรมชาตใิ นปา่ ทงุ่ หญ้า
หรอื ป่าเบญจพรรณ ท่รี ะดบั 100-1,300 เมตร
จากระดับน้าทะเล
สรรพคุณ
ใบ รสเผ็ดร้อน ฆา่ พยาธิ กลากเกลือน แกป้ วดเมื่อยตามข้อ
ดอก รสเผด็ รอ้ น แก้กลากเกลอื น
ผล รสเผ็ดรอ้ นฉนุ ชว่ ยย่อยอาหาร แก้ปวดท้อง
หนอ่ รสเผด็ ร้อนหวาน แก้แนน่ หนา้ อก บ้ารุงไฟธาตุ
เหงา้ รสเผ็ดร้อนขม แกป้ วดทอ้ ง จุกเสียดแนน่ ขบั ลมให้
กระจาย แกฟ้ กบวม แกบ้ ิด

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ข้ีครอก
Urena lobata L.
วงศ์: MALVACEAE

การกระจายพันธแุ์ ละนเิ วศวิทยา:
ในประเทศไทยพบขึ้นตามทรี่ าบลมุ่ รกร้างทวั่ ไป
สรรพคุณ
ใบ รสข่ืน แก้ไอ ขบั เสมหะ
ราก รสเยน็ ถอนพษิ ไข้ แก้พษิ ร้อน
ทง้ั หา้ รสขมเย็น ขับปัสสาวะ แก้ไตพิการ

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ขีเ้ หล็ก

Senna siamea (Lam.) Irwin & Barneby.

วงศ์: CAESALPINIACEAE
การกระจายพันธุแ์ ละนิเวศวทิ ยา:
พบทุกประเทศในเอเซียตะวันออกเฉียงใต้
ประเทศไทย พบได้ในที่รกร้างว่างเปล่า
หรือที่โล่งแจ้งใกล้ถนน จนถึงท่ีกึ่งร่ม
ค่อนข้างชื้นใกล้ทางระบายน้าหรือที่ลุ่ม
ป่าเบญจพรรณในระดับพื้นล่างถึงป่าดิบ
เขาสงู
สรรพคุณ
ดอก ลดความดนั โลหติ
ดอกตูมและใบอ่อนเป็นยาระบาย
แก่น แก้ไข้ ท้าให้นอนหลับ รกั ษากามโรค

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ไขเ่ น่า
Vitex glabrata R. Br.
วงศ:์ LAMIACEAE
การกระจายพนั ธแ์ุ ละนเิ วศวทิ ยา:
พบที่อินเดีย จีนตอนใต้ จนถึงภาคเหนือ
ข องออสเ ตรเ ลีย ในป ระเ ทศ ไทย
พบข้ึนในป่าเบญจพรรณ ไปถึงป่าดิบ
ทั่วทกุ ภาค
สรรพคณุ
ราก เปน็ ยาช่วยเจริญอาหาร
เปลือกต้น แก้บดิ แก้เด็กถ่ายเป็นฟอง
แก้โรคพยาธใิ นเดก็ ท่มี อี าการเบื่ออาหาร
แกไ้ ข้

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

คนทา

Harrisonia perforata (Blanco) Merr.

วงศ:์ SIMAROUBACEAE
การกระจายพนั ธ์แุ ละนเิ วศวิทยา:

พบขึ้นกระจายต้ังแต่จีนตอนใต้ ลงไปถึง
มาเลเซีย พบตามที่โล่งในป่าผลัด ใ บ
ป่าละเมาะและป่าเขาหินปูน ท่ีความสูง
ใกล้ระดบั น้าทะเล จนถงึ 900 เมตร

สรรพคณุ

เปลือกตน้ และราก รสเฝอ่ื นขม รกั ษาอาการ
ไข้เพื่อเส้น รักษาอาการท้องรว่ ง แกโ้ รค
ทางเดนิ ลา้ ไส้ ไข้เหนือ ไข้พิษ แกไ้ ข้
ทั้งต้น รสเฝื่อนขม แกก้ ระหายน้า
กิ่งกา้ น รสเฝอ่ื นขม ใช้สีฟนั รกั ษาฟนั

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

คนทเี ขมา
Vitex negundo L.

วงศ:์ LAMIACEAE
การกระจายพนั ธ์แุ ละนเิ วศวิทยา:
พบที่ทวีปแอฟริกา เอเชีย ญี่ปุ่น และหมู่
เกาะแปซิฟิก ที่ระดับความสูง 200-
1,400 เมตร ออกดอกช่วง เดือน
เมษายน-มิถุนายน ติดผลช่วงเดือน
กรกฏาคม-กนั ยายน
สรรพคุณ
รากและใบ เป็นยาลดไข้ แก้ปวดท้อง
เปลอื กตน้ รสหอมร้อน แกไ้ ข้ แก้รดิ สดี วง
แกพ้ ยาธิ แก้ฟกช้า
ใบ รสหอมรอ้ น แก้ไข้หวัด เจ็บคอ
ดอก รสหอมฝาด แกไ้ ข้ แก้ท้องเสยี

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

j

คนทสี อ
Vitex trifolia L.
วงศ์: LAMIACEAE
การกระจายพันธุ์และนิเวศวทิ ยา:
พ บ ท่ี เ อ เ ชี ย เ ข ต ร้ อ น - ก่ึ ง เ ข ต ร้ อ น
ออสเตรเลียเหนือ พบขึ้นในป่าดิบเขา
ป่าเบญจพรรณ พบท่ีความสูงจากระดับ
ทะเลปานกลาง 1000-1700 ม.
สรรพคุณ
ราก รสร้อนสุขุ ม แก้ไข้ ขั บ เ หงื่อ
ขับปัสสาวะ
ผล รสร้อนสุขุม แก้คล่ืนเหียนอาเจียน
ฆ่าพยาธิ แก้รดิ สดี วงทวาร
ใบ รสร้อนสุขุมหอม แก้โรคผิวหนัง
ผนื่ คัน แกร้ ิดสดี วงจมกู

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ครอบสีฟนั
Abutilon indicum (L.) Sweet.
วงศ:์ MALVACEAE.

การกระจายพันธ์ุและนเิ วศวิทยา:
มีถ่ินกำเนิดในทวีปเอเชีย เช่น อินเดีย ศรีลังกำ พม่ำ
ลำว เวยี ดนำม รวมถึงบำงสว่ นในทวีปแอฟริกำ สำหรับ
ในประเทศไทยสำมำรถพบได้ทั่วๆไป ตำมริมถนนหรือ
ตำมชำยป่ำรวมไปถึงท่ีรกร้ำงทั่วไป แต่ส่วนมำกจะพบ
ทำงภำคตะวนั ออกและภำคกลำงเป็นสว่ นใหญ่
สรรพคณุ
รำก รสขมร้อน แก้ไอ บำรุ งธำตุ บำรุงกำลัง
ขับปัสสำวะ แกด้ แี ละลม แกไ้ ข้ผอมเหลอื ง แก้มตุ กิด
ต้น รสขม ใชบ้ ำรุงโลหิต ขบั ลม
ใบ รสขมรอ้ นมัน ใช้บม่ ฝหี นองใหแ้ ตกเร็ว
ดอก รสขม ฟอกลำไส้ บม่ ฝีหนอง

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

โคกกระสุน
Tribulus terrestris L.
วงศ์: ZYGOPHYLLACEAE
การกระจายพนั ธแ์ุ ละนิเวศวทิ ยา:
พบเป็นพืชท้องถ่ินในเขตอบอุ่นและเขต
ร้อน ในยุโรปใต้ เอเชียใต้ แอฟริกา และ
ออสเตรเลีย ในประเทศไทยพบมากตาม
ป่าโปรง่ ทว่ั ไป
สรรพคณุ
ทงั้ ตน้ รสเคม็ ขน่ื เลก็ น้อย แก้ไขท้ ับระดู
ขบั ปัสสาวะ รักษาหนองใน ขบั ระดขู าว
รกั ษาอาการอกั เสบในช่องปาก

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

งา
Sesamum orientale L.
วงศ:์ LAMIACEAE
การกระจายพนั ธุ์และนิเวศวิทยา:
มีถิ่นกำเนิดในภำคตะวันออกของทวีป
แอฟริกำ และได้แพร่ขยำยเข้ำมำสู่ทวีป
เอเชยี และทวั่ โลก
สรรพคณุ
เมล็ด รสฝำดหวำนขม เปน็ ยำระบำยออ่ นๆ
บำรงุ กำลงั ทำใหร้ ำ่ งกำยมคี วำมอบอุ่น
นำมนั งำ รสฝำดร้อน ใช้ทำนำมันใสแ่ ผล
ทำผิวหนงั ให้นมุ่ และชุ่มช่ืน

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

จอกบว่ าย
Drosera burmannii Vahl
วงศ:์ DROSERACEAE

การกระจายพันธุแ์ ละนเิ วศวทิ ยา:
พบทัว่ ไปตามทุ่งหญา้ โลง่ ๆ หรอื ตามดินทรายทีช่ ื้นแฉะ
ในป่าเตง็ รัง ในประเทศไทยพบท่วั ทุกภาค ออกดอก
และตดิ ผลช่วงเดือนพฤษภาคม-ธนั วาคม
สรรพคุณ
ทั้งตน้ รสขม แกบ้ ิด ต่อมน้าเหลอื งอกั เสบ ขยี้ทารกั ษา
โรคผิวหนัง กลากเกล้ือน

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

จันทนก์ ะพอ้
Vatica diospyroides Symington
วงศ:์ DIPTEROCARPACEAE

การกระจายพนั ธแ์ุ ละนเิ วศวิทยา:
มีถ่ินกำเนินในเอเชียเขตร้อน พบที่มำเลเซีย และ
เวียดนำม ในประเทศไทยพบข้ึนตำมป่ำดิบชื้นลุ่มต่ำ
และชำยขอบป่ำพรุ ที่ระดับควำมสูง 10-100 เมตร
ออกดอกเดือนพฤศจิกำยน – มนี ำคม
สถานภาพ: พืชหำยำก
สรรพคุณ
เนอ้ื ไม้ รสร้อนหอม แก้ไข้เพ่ือลม แก้สนั นบิ ำต
แกเ้ สมหะและโลหิต ขับลม แก้ลมวิงเวียน

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

จันทนเ์ ทศ
Myristica fragrans Houtt.

วงศ:์ MYRISTICACEAE

การกระจายพันธ์ุและนเิ วศวทิ ยา:
มีถ่ินกำเนิดในหมู่เกำะโมลุกกะ ประเทศอินโดนีเซีย
ปจั จบุ ันพบวำ่ มกี ำรปลกู ทว่ั ไปในเขตเมืองรอ้ น
ในประเทศไทยพบทำงภำคใตข้ องประเทศ
สรรพคณุ
เน้อื ไม้,แกน่ รสขมหอมสุขุม แกไ้ ขเ้ พื่อดี ดบั พิษดี
พิษโลหิต บำรุงโลหติ บำรุงตบั ปอดหัวใจและน้ำดี
ลูก รสฝำดรอ้ นหอม แกธ้ ำตพุ กิ ำร แกจ้ กุ เสียด
แก้กำเดำ แก้ท้องร่วง แก้ร้อนในกระหำยน้ำ แก้ปวด
มดลูก ขับลม บำรุงโลหิต
รกหมุ้ เมล็ด รสเผ็ดรอ้ น บำรุงโลหติ บำรงุ ธำตุ ขบั ลม
เมลด็ รสร้อนหอมตดิ จะฝำด บำรงุ กำลัง บำรุงธำตุ
แกธ้ ำตุพิกำร ขบั ลมแกป้ วดมดลูก แกท้ ้องร่อง
เปลือกเมล็ด รำกฝำดมันหอม สมำนบำดแผลภำยใน
แก้ท้องข้นึ แกป้ วดท้อง

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

จันทนผ์ า
Dracaena cambodiana Pierre ex
Gagnep.
วงศ:์ ASPARAGACEAE

การกระจายพนั ธแ์ุ ละนิเวศวิทยา:
มถี ิ่นกำเนิดในประเทศไทย พบไดท้ ั่วไป โดยเฉพำะ
ตำมป่ำเขำ ออกดอกช่วง เดือนกรกฎำคม - สิงหำคม
สรรพคุณ
แก่น รสขมเย็น แก้ไออันเกิดจำกซำงและดี บำรงุ หวั ใจ
แกเ้ ลือดออกตำมไรฟัน แก้ไขเ้ พ่ือดพี ิกำร แก้บำดแผล

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

เจตมลู เพลิงขาว
Plumbago zeylanica L.

วงศ์: PLUMBAGINACEAE
การกระจายพนั ธ์ุและนิเวศวทิ ยา:
พบที่เอเชียเขตร้อน แอฟริกา อเมริกาใต้
แ ล ะ เ ห นื อ อ อ ส เ ต ร เ ลี ย โ อ ม า น
ในประเทศไทย พบในป่าที่ราบทั่วไป
และที่ชื้นแฉะ ท่ีความสูง 100-1,600
เมตร จากระดับทะเลปานกลาง
สรรพคณุ
ราก รสร้อน ขับลมในอก ขับโลหิต
ทเี่ ปน็ พิษ แกค้ ุดทะราด บารุงธาตุ
ต้น รสร้อน ขับระดูเสียให้ตกไป
ใบ รสร้อน แกล้ มในกองเสมหะ ช่วยยอ่ ย
อาหาร ขบั ผายลม

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

เจตมูลเพลงิ แดง

Plumbago indica L.

วงศ์: PLUMBAGINACEAE
การกระจายพันธแ์ุ ละนเิ วศวทิ ยา:
พบที่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มาเลเซีย
ลาว กัมพูชา ในประเทศไทยพบกระจาย
ห่างๆ เกือบทุกภาค ข้ึนตามป่าดิบแล้ง
ความสูงระดับต่า ๆ หรือพบเป็นไม้
ประดับ
สรรพคุณ
ราก รสร้อน บ่ารุงธาตุ ขับลมใน
กระเพาะอาหารและล่าไส้ บ่ารุงโลหิต
ขบั ประจา่ เดือนสตรี
ต้น รสร้อน แก้โลหิตท่เี กดิ แตก่ องก่าเดา
ใบ รสร้อน แก้ลมในกองเสมหะ แก้น้่าดี
ในฝกั ชว่ ยย่อยอาหาร ขบั ผายลม

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ฉัตรพระอินทร์
Leonotis nepetifolia (L.) R. Br.

วงศ์: LAMIACEAE
การกระจายพนั ธแ์ุ ละนิเวศวิทยา:
พบเป็นพืชพ้ืนเมืองของทวีปแอฟริกา
ในประเทศไทยมักพบข้ึนบรเิ วณที่มีความ
ชุ่มชื้น ดินร่วนซุย ตามป่าละเมาะ และ
ทว่ี า่ งท้ิงร้างรมิ ทางท่ัวไป
สรรพคณุ
ทั้งต้น รสขม แก้ไข้ป่า ขับประจาเดือน
สตรี แก้ประจาเดือนไมป่ กติ
ใบ รสขม แก้ไข้ แก้โรคปวดบวมตามข้อ
เปน็ ยาบารงุ
ดอก รสขมเย็น เผาแล้วใช้ขี้เถ้าทาแผล
ไฟไหม้ น้ารอ้ นลวก

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ชา้ แป้น
Callicarpa arborea Roxb.
วงศ์: LAMIACEAE

การกระจายพันธ์ุและนิเวศวทิ ยา:
พบทอี่ ินเดยี ตะวันออก ถึงมาเลเซยี และสุมาตรา
ในประเทศไทยพบทั่วไปตามปา่ ผลดั ใบและปา่ ดบิ เขา
ที่ใกลร้ ะดับน้าทะเล จนถงึ ระดบั ความสูง 1,200 เมตร
สรรพคุณ
เปลอื กต้น รกั ษาอมั พาตระยะท่ีเปน็ ใหม่ๆ
แกน่ ผสมกับสมนุ ไพรอ่ืน ฝนน้ากิน แก้ไขเ้ ปลีย่ นฤดู

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ชา้ เรือด
Caesalpinia mimosoides Lam.
วงศ:์ FABACEAE

การกระจายพนั ธ์แุ ละนิเวศวทิ ยา:
พบในอินเดยี จีน และอินโดจนี ในประเทศไทยพบตาม
ปาเบญจพรรณ
สรรพคุณ
ยอดออน เคย้ี วกินสด แกลม วิงเวียน หนามืด
ลาต้น บารงุ เลือด แก้วงิ เวียน

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ชมุ เหด็ เทศ
Senna alata (L.) Roxb.
วงศ:์ CAESALPINIACEAE
การกระจายพนั ธ์ุและนิเวศวิทยา:

พบที่ทวีปเอเชีย ออสเตรเลีย แอฟริกา
อเมริกา ในประเทศไทยพบตามที่ชุ่มช้ืนและ
ชายน้า กลางแจ้งชอบแดดจัด พบที่ความสูง
จากระดบั ทะเลปานกลาง

สรรพคุณ

ฝัก รสเอยี นเบอ่ื แกพ้ ยาธิ เปน็ ยาระบาย ขับพยาธิ
ใบ เป็นยาถ่าย รักษาขี้กลาก โรคผิดหนงั อ่ืนๆ
ใบและดอก ท้ายาต้มมรับประทาน ขับเสมหะ
ในรายทห่ี ลอดลมอักเสบ

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ดบั ยาง
Solanum erianthum D. Don
วงศ์: SOLANACEAE

การกระจายพนั ธุ์และนิเวศวิทยา:
พบกระจายพันธ์ุจากตอนใตข้ องทวีปอเมริกาถึงอินเดยี
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และตอนเหนือของทวีป
ออสเตรเลีย ในประเทศไทยพบท่ัวไปตามชายป่า
ละเมาะและท่ีเปิด ที่ระดับความสูงใกล้น้าทะเล จนถึง
ระดับความสูง 1,000 เมตร
สรรพคณุ
เปลอื ก รกั ษาโรคผิวหนงั
ใบ พอกแผลแกน้ ้ารอ้ นลวก

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ดปี ลากงั้
Phlogacanthus pulcherrimus
T.Anderson
วงศ:์ ACANTHACEAE

การกระจายพันธแ์ุ ละนเิ วศวิทยา:
มีถ่ินกำเนิดในเอเชียเขตร้อน และทำงตอนใต้จนถึง
ตอนกลำงของประเทศจีนและแพร่กระจำยไปยัง
มอริเชียส เรอูนียง และหมู่เกำะวินด์เวิร์ด ในประเทศ
ไทยพบตำมป่ำดิบแล้งใกล้ลำธำร ที่ควำมสูงจำกระดับ
ทะเลปำนกลำง 200 เมตร
สรรพคณุ
ใบ รสขมหวำน แกเ้ บำหวำน บำรงุ กำลงั

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ต้วิ ขน
Cratoxylum formosum (jack) Dyer
subsp. pruniflorum (Kurz) Gogelein
วงศ:์ HYPERICACEAE
การกระจายพันธแ์ุ ละนิเวศวทิ ยา:
พบขึ้นตามป่าเบญจพรรณแล้งทุกภาค
ที่สูงจากระดับน้าทะเลตั้งแต่ 200-1000
เมตร
สรรพคณุ
ร า ก ผ ส ม กั บ หั ว แ ห้ ว ห มู แ ล ะ ร า ก
ปลาไหลเผือก ต้มน้าด่ืม เป็นยาขับ
ปัสสาวะ แก้ปัสสาวะขดั

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ตูมกาขาว
Strychnos nux-blanda A. W. Hill
วงศ:์ LOGANIACEAE

การกระจายพนั ธุแ์ ละนิเวศวิทยา:
พบได้ในประเทศอินเดยี ศรลี ังกา พม่า ลาว กมั พูชา
เวยี ดนาม และทางตอนเหนือของประเทศมาเลเซีย
ในไทยพบตามป่าเต็งรงั และปา่ เบญจพรรณ ท่รี ะดบั ความ
สงู ไมเ่ กนิ 800 เมตร ออกดอกเดอื น พ.ย. ติดผลเดือน ธ.ค.
สรรพคุณ
เนื้อไม้ เปน้ ยาแกไ้ ข้ แกพ้ ิษรอ้ น ทาใหเ้ จรญิ อาหาร บารงุ
ประสาท แกไ้ ข้เชอ่ื มซึม

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

เตยทะเล
Pandanus odoratissimus L.f.
วงศ์: PANDANACEAE

การกระจายพนั ธุ์และนเิ วศวิทยา:
มถี นิ่ กำเนิดตำมชำยหำดท่ัวคำบสมุทรในแถบเสน้ ศูนยส์ ตู ร
รอบโลก โดยพบขน้ึ เปน็ ดงอยู่ตำมชำยหำด ต้ังแตห่ มู่เกำะ
ของฟิลปิ ปินส์ เวยี ดนำม คำบสมุทรมลำยู หมูเ่ กำะฮำวำย
อินเดีย ออสเตรเลยี พอลินีเชีย และวำนอู ำตู ส่วนใน
ประเทศไทยพบไดม้ ำกที่จังหวัดตรงั และสตูล
สรรพคุณ
รำก รสเย็นและหวำนเลก็ น้อย แกพ้ ิษโลหิต แก้พษิ ไข้
แก้พษิ เสมหะ ขบั ปัสสำวะ
ชอ่ ดอกตัวผู้ จัดอยใู่ นเกสรทั้ง 9 ใช้ปรุงเป็นยำหอม
และบำรงุ หวั ใจ

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ทองเดอื นหา้
Erythrina stricta Roxb.
วงศ:์ FABACEAE
การกระจายพนั ธแ์ุ ละนิเวศวทิ ยา:
พบที่อินเดีย ถึงเอเชียตะวันออก
เฉียงใต้ ในประเทศไทยพบทาง
ภาค เ หนือ ตามป่ าเ บญจพรรณ
และป่ าเ ต็งรัง ที่ระดับ ค วามสู ง
400-800 เมตร ออกดอกและติดฝัก
ช่วงเดอื นกุมภาพันธถ์ ึงเมษายน
สรรพคณุ
ใบ มีรสมัน เย็น มีสรรพคุณดับพิษไข้
แก้ลม แก้ริดสีดวง ขับพยาธิไส้เดือน
ทาแก้ปวดตามข้อ คั่วให้เกรียมใช้ปรุง
เป็นยาเย็นสาหรบั ดับพิษ

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

เทา้ ยายม่อม

Clerodendrum petasites (Lour.) S. Moore

วงศ์: LAMIACEAE

การกระจายพันธแุ์ ละนิเวศวทิ ยา:
มถี ิ่นกำเนิดในประเทศอินเดีย ในประเทศไทยพบทั่วไป
ตำมป่ำเบญจพรรณช้ืน ออกดอกติดผลระหว่ำงเดือน
ตุลำคม - พฤศจกิ ำยน
สรรพคุณ
ทั้งต้น เป็นสมนุ ไพรแกป้ วดเมื่อย
รำก เป็นยำขับเสมหะ ดับพิษไข้ แกร้ อ้ นใน

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

เทยี นข้าวเปลอื ก
Foeniculum vulgare Mill.
วงศ์: APIACEAE

การกระจายพันธ์แุ ละนเิ วศวิทยา:
มแี หลง่ กำเนิด แถบทะเลเมดเิ ตอรเ์ รเนียน และได้มกี ำร
นำมำปลกู ในหลำยทอ้ งถนิ่ เช่น อำเจนตินำ ฮงั กำรี บุลกำ
เรีย เยอรมันี ฝรง่ั เศส อิตำลี กรกี จีน และอนิ เดีย
ในประเทศไทยพบปลูกทว่ั ไป
สรรพคุณ
ผลแก่ รสหวำนเผ็ดหอม บำรุงกำลงั ขับผำยลม

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

เทียนดอก
Impatiens balsamina L.
วงศ:์ BALSAMINACEAE

การกระจายพันธุ์และนเิ วศวิทยา:
มถี นิ่ กำเนิดในประเทศอินเดยี และแอฟรกิ ำ
ในประเทศไทยพบเปน็ พชื ปลกู ทว่ั ไป
สรรพคุณ
ใบสด ตำใหล้ ะเอียด แก้เล็บขบ รักษำฝหี รอื แผลพพุ อง
น้ำคั้นใบสด ใช้ยอ้ มผมแทนใบเทียนกิ่งเพรำะมีสำรสกัด
แอลกอฮอล์ของใบมีสำร lawsone ซงึ่ สำมำรถฆำ่ เชื้อรำ
ทท่ี ำใหเ้ ป็นโรคกลำกและฮ่องกงฟตุ

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

โทงเทง
Physalis angulata L.
วงศ:์ SOLANACEAE
การกระจายพนั ธุ์และนเิ วศวทิ ยา:
มีถิ่นกำเนิดในเขตร้อนของทวีปอเมริกำ
และกระจำยพั นธ์ุ ไปในเขตร้ อนต่ ำงๆ
ทั้งทวีปแอฟริกำและเอเชีย ในประเทศไทย
พบได้ทวั่ ทกุ ภำคของประเทศ
สรรพคุณ
ทั้งตน้ เปน้ ยำรักษำโรคฝี แกต้ ่อมทอลซิน
อักเสบ แก้ฝีในคอ แก้ปัสสำวะเป็นเลือด
แก้ฟกบวม อักเสบ แก้ฝี โรคผิวหนัง
แกร้ ้อนในกระหำยนำ้

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

นมสวรรค์
Clerodendrum paniculatum L.
วงศ:์ LAMIACEAE

การกระจายพนั ธ์แุ ละนิเวศวทิ ยา:
พบที่ประเทศจนี มาเลเซีย และฟิลิปปนิ ส์
ในประเทศไทยพบตามชายปา่
สรรพคุณ
ราก รสเมาออกร้อน ใช้แก้พิษฝีภายใน (วัณโรค)
แก้โรคเพ่ือโลหิต แก้ไข้เหนือ ขับลมให้ซ่านออกมา
ทั่วร่าง
ต้น รสเมาออกร้อน แก้พิษตะขาบ แมลงป่องต่อย
แก้ฝฝี ักบวั
ดอก รสเมาออกรอ้ น แกโ้ ลหติ ในท้อง แกพ้ ิษฝีกาฬ
ใบ รสเมาออกร้อน ใช้ตาพอกทรวงอก แก้ทรวงอก
อกั เสบ
ราก,ดอก,ลาต้น ใช้แก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อย และแก้ฝี
ภายใน

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

น้ำนมรำชสหี ์
Euphorbia hirta L.
วงศ์: EUPHORBIACEAE

กำรกระจำยพันธุ์และนเิ วศวทิ ยำ:
พบท่วั ไปในเขตร้อนและกงึ่ เขตรอ้ นทัว่ โลก มถี ่ินกำเนดิ ใน
อเมรกิ ำกลำง ในประเทศไทยพบเปน็ วชั พืชทุกภำคข้ึนตำม
ชำยป่ำ ทร่ี กรำ้ ง ท้องนำ และพน้ื ที่โล่ง จนถงึ ระดับควำมสูง
1,200 เมตร
สรรพคุณ
ตน้ สด เปน็ ยำแกบ้ ดิ ยำบำรุงกำลงั ขบั ปัสสำวะ แก้ไอหดื
แก้อำเจียน ขับน้ำนม แก้หอบหืด แก้กษัย ไตพกิ ำร
ท้งั ตน้ ต้มน้ำดื่ม ระงบั อำกำรชกั แกไ้ อ แก้หดื

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

บัวเผ่อื น
Nymphaea nouchali Burm. f.
วงศ์: NYMPHAEACEAE

การกระจายพนั ธ์แุ ละนเิ วศวิทยา:
มีถิ่นกำเนิดในแถบเอเชีย ในประเทศไทยพบทว่ั ทุกภำค
สรรพคณุ
ดอก รสฝำดหอมเย็น บำรุงหัวใจ ทำให้ชุ่มช่ืน
บำรงุ กำลัง แกไ้ ข้ตัวร้อน บำรงุ ครรภร์ กั ษำ
หัว รสหอมมันเผ็ดเล็กน้อย บำรุงร่ำงกำย ชูกำลัง
บำรุงครรภร์ กั ษำ บำรงุ หัวใจ บำรงุ ธำตุ

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

บวั หลวง
Nelumbo nucifera Gaertn.
วงศ:์ NELUMBONACEAE

การกระจายพันธุ์และนเิ วศวทิ ยา:
มถี นิ่ กำเนิดในแถบเอเชีย ในประเทศไทยพบทว่ั ทุกภำค

สรรพคณุ
ดอก รสฝำดหอม แก้ไข้ แก้เสมหะและโลหิ ต
ทำใหค้ ลอดบุตรงำ่ ย บำรุงครรภ์ บำรงุ หัวใจ
เกสร รสฝำดหอม แก้ไข้มีพิษร้อน ไข้รำกสำด ชูกำลัง
ทำใหช้ ่ืนใจ บำรุงครรภร์ ักษำ
ฝัก รสฝำดหอม แก้ท้องเดิน สมำนแผลในมดลูก
แก้พิษเห็ดเมำ

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

บุกคางคก
Amorphophallus paeoniifolius
(Dennst.) Nicolson
วงศ์: ARACEAE

การกระจายพนั ธแ์ุ ละนเิ วศวิทยา:
พบท่ีมาดากัสการ์ อินเดีย จีนตอนใต้ ภูมิภาคอินโดจนี
และมาเลเซีย ออสเตรเลียและหมู่เกาะแปซิฟิก
ในประเทศไทย พบทุกภาค ข้ึนตามป่าเบญจพรรณ
ป่าดิบแล้ง และชายป่าดิบช้ืน ความสูงถึงประมาณ
700 เมตร
สรรพคุณ
หัว รสเบ่ือคัน กัดเถาดาน กัดเสมหะ แก้เลือดจับเป็น
กอ้ นเปน็ ดาน หุงกับนา้ มนั ทากดั ฝา้ บาดแผล

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ประดแู่ ดง

Phyllocarpus septentrionalls Donn. Sm.

วงศ์: FABACEAE

การกระจายพนั ธ์แุ ละนเิ วศวิทยา:
พบในประเทศกัวเตมาลา อเมริกาใต้ อเมริกากลาง
ประเทศไทยพบได้ทว่ั ไป
สรรพคุณ
แก่น เน้ือไม้ มีรสขมฝาดร้อน เป็นยาบารุงโลหิต บารุง
กาลงั บารงุ ธาตใุ นร่างกาย
ราก เปน็ ยาแกไ้ ข้ แกพ้ ิษไข้

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ปลาไหลเผอื ก
Eurycoma longifolia Jack.
วงศ์: SIMAROUBACEAE

การกระจายพนั ธ์แุ ละนเิ วศวิทยา:
พบทปี่ ระเทศลาว กมั พชู า ตอนใต้ของพมา่ คาบสมุทร
อินโดจีนมาเลเซยี ในประเทศไทยพบกระจายทว่ั ทกุ ภาค
มักจะพบในป่าเต็งรงั
สรรพคุณ
ราก รสขมเมาเล็กนอ้ ย ถ่ายพษิ ต่างๆ ถ่ายฝใี นท้อง
ถ่ายพษิ ไข้พิษเสมหะและโลหติ แก้ไข้ ตัดไขท้ กุ ชนดิ

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

เปราะหอม
Kaempferia galanga L.
วงศ:์ ZINGIBERACEAE

การกระจายพันธุแ์ ละนิเวศวิทยา:
พบในจีนตอนใต้ พม่า อินเดยี กัมพชู า เวียดนาม และ
ฟลิ ปิ ปินส์ ประเทศไทยพบตามปา่ เต็งรงั ปา่ เบญจพรรณ
สรรพคุณ
เหง้าสดหรอื แห้ง แก้อาการปวดท้อง ทอ้ งอืด ทอ้ งเฟ้อ
น้าคัน้ จากใบหรอื เหง้า ป้ายคอบรรเทาอาการเจบ็ คอ
ใช้ลา้ งศีรษะปอ้ งกนั รงั แค

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ผกั คราด

Acmella paniculata (Wall. Ex DC.)
R. K. Jansen

วงศ:์ ASTERACEAE
การกระจายพนั ธ์แุ ละนเิ วศวิทยา:
พบที่อนิ เดีย จีน ไต้หวัน และอินโดนิเซีย
ข้ึ น ใ น ท่ี เ ปิ ด ห รื อ ช้ื น ต า ม ช า ย ป่ า
แ ล ะ ทุ่ ง น า ตั้ ง แ ต่ ร ะ ดั บ ค ว า ม สู ง
100-1,700 เมตร ออกดอกและติดผล
ชว่ งเดือนมถิ นุ ายน-สิงหาคม
สรรพคณุ
ต้นสด แก้ฝีในล้าคอ หรือต่อมน้าลาย
อกั เสบ ท้าให้ลน้ิ ชา อุดฟันแกป้ วดฟัน

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ืช กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ผกั บงุ้ ทะเล
Ipomoea pes-caprae (L.) R.br.
วงศ์: CONVOLVULACEAE
การกระจายพนั ธแ์ุ ละนิเวศวทิ ยา:
พบได้ในแถบชายทะเลเขตร้อนท่ัวโลก
ในไทยพบตามชายฝง่ั ทะเล โดยมกั ขึ้น
ตามชายหาด ท่ีโล่งแจง้ ใกลช้ ายฝ่ังทะเล
สรรพคณุ
ทง้ั ต้น แกพ้ ิษแมงกะพรนุ ตาให้ละเอยี ด
คนั้ เอานา้ ทาแผลบริเวณที่ถกู แมงกะพรุน
หรอื ตากบั เหลา้ ใช้พอกได้
เมล็ด รสขืน่ แกต้ ะคริว แก้ปวดทอ้ ง เปน็
ยาระบาย

สำนกั งำนวิจยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium

ผกั แพว
Polygonum odoratum lour.
วงศ:์ POLYGOCEAE
การกระจายพันธ์แุ ละนเิ วศวิทยา:
พบทั่วไปทุกภาคของประเทศไทย
พ บ ไ ด้ ต ล อ ด ท้ั ง ปี เ กิ ด เ อ ง ต า ม
ธรรมชาติ ตามท่ีช้ืนพื้นราบ เช่น ห้วย
หนอง คลอง บงึ ตามแอง่ น้าตา่ ง
สรรพคุณ
ใบ คนั้ ผสมกับแอลกอฮอลท์ าแก้
กลากเกล้ือน ผืน่ คัน ชว่ ยเจริญอาหาร
ขบั ลมในกระเพาะอาหาร

สำนกั งำนวจิ ยั กำรแพทยแ์ ผนไทย
พิพิธภณั ฑพ์ ชื กรมกำรแพทยแ์ ผนไทยและกำรแพทยท์ ำงเลือก
Thai Traditional Medicine Herbarium