วิเคราะห์หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖

วเิ คราะห์หนังสอื เรยี นรายวชิ าพนื้ ฐานภาษาไทย
วรรณคดีวิจกั ษ์ ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ ๖

ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พทุ ธศักราช ๒๕๕๑

โดย
นายธนากร โสมาบุตร

การวิเคราะห์หนังสือเรียนรายวิชาภาษาไทยนี้เป็นสว่ นหนงึ่ ของรายวชิ า ED๑๐๓๓ ววิ ัฒนาการแบบเรียนไทย
หลกั สูตรศกึ ษาศาสตรบัณฑติ สาขาวชิ าการสอนภาษาไทย
มหาวิทยาลัยมหามกฏุ ราชวิทยาลัย วิทยาเขตอสี าน
ภาคเรยี นท่ี ๑ ปกี ารศึกษา ๒๕๖๕

ก

คำนำ

การวิเคราะห์หนังเรียนรายวิชาภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖ เล่มนี้ เป็นรายงานการวิเคราะห์
หนังสอื เรียนรายวชิ าพน้ื ฐานภาษาไทย ช้นั มัธยมศกึ ษาปีท่ี ๖ ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน
พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๑ ซงึ่ เป็นสว่ นหนึ่งของรายวชิ า ED๑๐๒๒ ววิ ัฒนาการแบบเรยี นไทย โดยรายงานเล่มนี้มี
วัตถุประสงค์เพ่ือ เพื่อให้นักศึกษาได้ฝึกวิเคราะหห์ นังสือเรียนรายวชิ าภาษาไทยกับหลักสูตรแกนกลางขัน้
พื้นฐานพุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยมุ่งหวังให้เกิดความรู้ ความสามารถ ทักษะ เจตคติ และประสบการณ์
เกี่ยวกับการจดั การเรียนรู้ในการประกอบวิชาชีพครู ผู้รายงานได้เรียบเรียงผลของการทำงานเป็นทั้งหมด
จำนวน ๕ บท ได้แก่ บทที่ ๑ องค์ประกอบภายนอกของแบบเรียน, บทที่ ๒ องค์ประกอบภายในของ
แบบเรียน, บทที่ ๓ วิเคราะห์ความสอดคล้องของเนื้อหากับหลักสูตร (ตัวชี้วัด), บทที่ ๔ วิเคราะห์ความ
สอดคล้องระหว่างกิจกรรมชวนคิดพินิจคุณค่ากับพฤติกรรมด้านพุทธิพิสัยตามทฤษฎีการเรียนรู้ของ
Benjamin Bloom, และ บทที่ ๕ วิเคราะห์ขอ้ ดีและขอ้ บกพร่องของแบบเรียน

หวังว่ารายงานเลม่ น้ี จะเป็นประโยชน์ต่อผ้ศู ึกษาแนวทางการเรยี นวชิ าชีพครู อย่างไรก็ดีอาจจะมี
ส่วนทไ่ี มค่ รบสมบูรณอ์ ยบู่ า้ ง ผจู้ ดั ทำรายงานขอนอ้ มรับคำแนะนำดว้ ยความเคารพยง่ิ

ลงชื่อ................................................ผจู้ ดั ทำรายงาน
(นายธนากร โสมาบุตร)
๑๗ สงิ หาคม ๒๕๖๕

ข

สารบญั

เรอ่ื ง หน้า
คำนำ ก
สารบญั ข
บทท่ี ๑ องคป์ ระกอบภายนอกของแบบเรียน ๑
๑
๑.๑ ขอ้ มูลท่วั ไปของแบบเรียน ๑
๑.๒ ปกหนงั สอื ๒
๓
๑.๒.๑ ปกหน้าดา้ นนอก ๓
๑.๒.๒ ปกหน้าด้านใน ๔
๑.๒.๓ ปกรอง ๕
๑.๒.๔ ใบรองปกดา้ นหน้า ๕
๑.๒.๕ ปกรองดา้ นหลัง ๖
๑.๒.๖ ปกหลงั ด้านใน ๖
๑.๒.๗ ปกหลัง ๗
๑.๒.๘ สนั ปก ๗
บทท่ี ๒ องค์ประกอบภายในของแบบเรียน ๑๑
๒.๑ การวเิ คราะห์เน้อื หาแบบเรียน ๑๒
๒.๒ รปู แบบการจัดแบง่ เน้ือหาแบบเรียน ๑๒
๒.๓ ความถูกต้องของเนื้อหา ๑๕
๒.๔ ภาพประกอบ ๑๖
๒.๕ ดา้ นการใช้ภาษา ๑๗
๒.๖ ความยากง่ายของเนื้อหา ๒๗
บทท่ี ๓ วเิ คราะห์ความสอดคลอ้ งของเนือ้ หากับหลักสูตร (ตัวชีว้ ัด)
บทท่ี ๔ วิเคราะหค์ วามสอดคล้องระหวา่ งกิจกรรมชวนคิดพนิ จิ คุณคา่ ๕๑
กับพฤตกิ รรมดา้ นพุทธิพิสัยตามทฤษฎกี ารเรยี นรู้ของ Benjamin Bloom ๕๒

บทท่ี ๕ วิเคราะห์ข้อดีและข้อบกพร่องของแบบเรยี น
บรรณานุกรม

บทท่ี ๑
องคป์ ระกอบภายนอกของแบบเรียน

๑.๑ ข้อมลู ท่วั ไปของแบบเรียน

หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐานภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖ จัดพิมพ์โดยโรง
พมิ พ์ สกสค. ลาดพร้าว

ขนาดของหนงั สอื : ๑๘.๕ x ๒๖ เซนติเมตร
ขนาดสนั หนงั สือ : ๒ เซนติเมตร
จำนวนหน้า : จำนวนเนือ้ หา ๑๕๑ หนา้
ชนิดกระดาษของปก : กระดาษอาร์ตมัน
ชนิดกระดาษของเนื้อหา : กระดาษถนอมสายตาคุณภาพดี พ้นื ผิวมคี ณุ สมบัติดูดซบั แสง ปริมาณ
การสะทอ้ นแสงนอ้ ย ทำให้สบายตาเวลาอ่าน
ลักษณะการเขา้ เลม่ : ใช้วธิ ีเข้าเล่มดว้ ยสันกาว มคี วามเรยี บร้อย แข็งแรง และคงทนใชง้ านได้นาน

๒

๑.๒ ปกหนงั สอื
๑.๒.๑ ปกหน้าด้านนอก

ระดับช้ัน ชื่อหนังสอื

รูปภาพ กล่มุ สาระการเรยี นรู้
หลักสูตร

ตรากระทรวงฯ ราคา

ปกหน้าดา้ นนอกของหนังสือเรียน รายวชิ าพ้นื ฐาน ภาษาไทย วรรณคดวี ิจักษ์ ช้นั มัธยมศึกษาปีที่
๖ มีการพิมพ์ชนิด ๔ สี ด้วยกระดาษอาร์ตมัน โดยใช้สีเขียวเป็นสีหลักของพื้นหลงั มีภาพวาดสมเด็จพระ
พันวษาเสด็จออกพิพากษาคดีความของขุนช้าง ขุนแผน และนางวันทอง จากเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน
ตอนขนุ ชา้ งถวายฎกี า

ส่วนด้านบนและด้านล่างของปกหนังสือเปน็ ขอ้ มูลเบ้ืองต้นของหนังสือ โดยส่วนบนประกอบด้วย
ชื่อหนังสือตัวอกั ษรสีน้ำเงินขอบสีขาวระบุคำว่า “หนังสือเรียน รายวิชาพ้ืนฐาน ภาษาไทย” ถัดลงมาเป็น
ตัวอักษรสีเหลืองขนาดใหญ่เห็นเด่นชัดระบุคำว่า “วรรณคดีวิจักษ์” มุมซ้ายบนของหนังสือระบุระดับชั้น
ด้วยตัวอักษรสีเขียวว่า “ชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี” และระบุตัวเลขหกไทย (๖) สีน้ำตาลขอบสีขาวบนพื้นสีฟ้า
เขียวรูปวงกลม และส่วนด้านล่างพื้นหลังสีเขียวมีตัวอักษรสีขาวระบุคำว่า “กลุ่มสาระการเรียนรู้
ภาษาไทย” ถัดลงมามีตัวอักษรสีเหลืองระบุคำว่า “ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน
พทุ ธศักราช ๒๕๕๑” มุมซา้ ยลา่ งของหนังสือเป็นตราสัญลักษณ์ของกระทรวงศึกษาธิการ และมุมขวาล่าง
ของหนังสือระบรุ าคาหนังสอื ๗๘ บาท ด้วยตวั อักษรสีขาว

๓

สรุปโดยรวมแล้วหน้าปกหนังสือเรียนมีความสวยงาม ด้วยภาพวาดจากวรรณคดีไทยชื่อดังอย่าง
ขุนช้างขุนแผน ตอนขุนช้างถวายฎีกา โดดเด่นอยู่กลางหน้าปก และเหมาะสมสำหรับนัก เรียนช้ัน
มัธยมศึกษาปีที่ ๖ เพื่อดึงดูดความสนใจในการเข้าสู่เนื้อหาที่จะทำการเรียนการสอน และชื่อหนังสือมี
ความโดดเดน่ ตดั กับสีพน้ื ทำใหเ้ ห็นได้ชดั เจน และตัวเลขระบรุ ะดบั ช้นั โดดเดน่ เห็นไดช้ ดั เจนเชน่ เดยี วกัน

๑.๒.๒ ปกหนา้ ดา้ นใน
หนา้ ว่าง

๑.๒.๓ ปกรอง
ประกอบด้วยขอ้ มลู ดังน้ี

๑. ตราครุฑ
๒. ชือ่ รายวชิ า : หนังสอื เรยี น รายวชิ าพื้นฐาน ภาษาไทย
๓. ชื่อหนังสอื : วรรณคดวี จิ กั ษ์
๔. ระดับช้นั : ช้นั มธั ยมศกึ ษาปีที่ ๖
๕. ภาพประกอบเนื้อหาในหนังสอื : ภาพจิตรกรรมฝาผนังตอนหน่ึงจากไตรภมู ิพระร่วง ตอนมนสุ สภูมิ
๖. กลมุ่ สาระการเรียนรู้ : กล่มุ สาระการเรยี นรูภ้ าษาไทย
๗. หลกั สตู ร : หลักสตู รแกนกลางการศกึ ษาข้นั พน้ื ฐาน พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๑
๘. สังกัด : สำนักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขัน้ พนื้ ฐาน กระทรวงศกึ ษาธิการ

๔

๑.๒.๔ ใบรองปกด้านหนา้
ประกอบด้วยข้อมลู ดังนี้

๑. ช่อื รายวิชา : หนังสือเรยี น รายวชิ าพน้ื ฐาน ภาษาไทย
๒. ชื่อหนงั สือ : วรรณคดวี ิจักษ์
๓. ระดบั ชัน้ : ช้นั มัธยมศึกษาปที ่ี ๖
๔. กลุ่มสาระการเรียนรู้ : กลุ่มสาระการเรียนร้ภู าษาไทย
๕. หลกั สตู ร : หลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษาขัน้ พน้ื ฐาน พทุ ธศักราช ๒๕๕๑
๖. ชอื่ และทีอ่ ยผู่ ้ถู ือลิขสิทธิ์ : สำนกั งานคณะกรรมการการศึกษาข้นั พนื้ ฐาน กระทรวงศึกษาธกิ าร
ถนนราชดำเนนิ นอก เขตดสุ ติ กรุงเทพมหานคร ๑๐๓๐๐ โทรศัพท์และโทรสาร ๐ ๒๖๒๘ ๕๓๔๓
๗. ตัวเลขประจำหนงั สอื สากล : ISBN ๙๗๘-๖๑๖-๔๖๑-๐๑๗-๐
๘. จำนวนครง้ั ท่ีพิมพ์ : พิมพค์ รงั้ ทสี่ ิบ พ.ศ. ๒๕๖๑
๙. จำนวนหนงั สือทพี่ มิ พ์ : จำนวน ๑๘๐,๐๐๐ เลม่
๑๐. สำนกั พมิ พ์ : โรงพมิ พ์ สกสค. ลาดพรา้ ว ทอ่ี ยู่ ๒๒๔๙ ถนนลาดพร้าว แขวงสะพานสอง เขต
วงั ทองหลาง กรุงเทพมหานคร ๑๐๓๑๐ โทรศพั ท์ ๐ ๒๕๓๘ ๓๐๓๓, ๐ ๒๕๑๔ ๔๐๓๓ โทรสาร ๐ ๒๕๙๓
๙๙๕๖ www.suksapan.or.th

๕

๑.๒.๕ ปกรองด้านหลงั
ประกอบด้วยคณะผู้จัดทำหนังสือเรียน และอีกหน้าหนึ่งเป็นใบอนุญาตให้ใช้สื่อการเรียนรู้ใน
สถานศกึ ษา ซงึ่ เปน็ องค์ประกอบทจ่ี ำเป็นตอ้ งมีสำหรบั หนังสือเรยี น จงึ จะสามารถนำมาใชท้ ำการเรยี นการ
สอนในโรงเรยี นได้ โดยแสดงเน้ือหาในใบอนญุ าตไว้อยา่ งชดั เจน ทำให้หนงั สอื แบบเรยี นเล่มน้นี ่าเชื่อถอื

๑.๒.๖ ปกหลงั ด้านใน
บอกรายชื่อหนังสือแบบเรียนรายวิชาพื้นฐานภาษาไทยของระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖ ตาม
หลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาข้ันพืน้ ฐาน พทุ ธศักราช ๒๕๕๑ ประกอบดว้ ยดงั นี้
๑. หนังสอื เรยี น รายวิชาพื้นฐาน ภาษาไทย หลักภาษาและการใชภ้ าษาเพ่ือการส่อื สาร
๒. หนงั สือเรยี น รายวิชาพืน้ ฐาน ภาษาไทย วรรณคดีวิจกั ษ์

๖

๑.๒.๗ ปกหลงั
มีบทเสภาตอนหนึ่งจากเสภาเรื่องขุนช้างขนุ แผน ตอนขุนชา้ งถวายฎกี า ตวั อกั ษรสขี าวบนพื้นหลัง
สเี ขียวเขม้ และขอ้ มลู สำนกั พิมพด์ งั น้ี
๑. รหสั ราคา และตวั เลขแสดงจำนวนราคากำกบั : รหสั ราคา และราคา ๗๘.๐๐ บาท
๒. ช่อื และท่อี ยสู่ ำนักพิมพ์ : ศกึ ษาภณั ฑ์พาณิชย์ โรงพมิ พ์ สกสค.ลาดพร้าว
๓. ชอื่ ผพู้ ิมพ์และผูโ้ ฆษณา : นายพนิ ิจศักด์ิ สุวรรณรังค์
๔. ตราสำนักพิมพ์
๕. เวบ็ ไซต์สำนักพิมพ์ : www.suksapan.or.th

๑.๒.๘ สนั ปก ประกอบดว้ ยข้อมลู ดังน้ี
๑. ตราสัญลกั ษณ์กระทรวงศกึ ษาธกิ าร
๒. ชื่อหนงั สือ : หนงั สือเรียน รายวชิ าพน้ื ฐาน ภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์ ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีที่ ๖

บทท่ี ๒
องคป์ ระกอบภายในของแบบเรยี น

๒.๑ การวิเคราะห์เน้อื หาแบบเรียน
เนื้อหาแบบเรยี นแบง่ ออกเป็นบทนำจำนวน ๑ บท และเนอื้ หาจำนวน ๖ บท ดังน้ี

บทนำ การวเิ คราะหค์ ณุ คา่ ของวรรณคดี
เนี้อหาเกี่ยวกับคุณค่าของวรรณคดี ประกอบด้วยคุณค่าด้านอารมณ์ คุณค่าด้านคุณธรรม และ

การอ่านวรรณคดใี ห้มคี ณุ คา่
บทท่ี ๑ เสภาเรือ่ งขนุ ชา้ งขุนแผน ตอนขุนช้างถวายฎกี า

๑) บทวิเคราะห์
๑.๑ ประหนึง่ ว่าวันทองนี้สองใจ นำเขา้ สู่บทเรยี นโดยยกเสภามา ๑ บท ดังน้ี
ชอบผิดพอ่ จงคดิ คะนึงตรอง อันตวั น้องมลทินหาสน้ิ ไม่
ประหน่ึงวา่ วนั ทองนสี้ องใจ พบไหนกเ็ ปน็ แต่เชน่ นั้น

แล้วกล่าวถึงเรอ่ื งราวของนางวันทองตั้งแต่เยาว์วัย จนถึงขนุ ช้างถวายฎกี า
๑.๒ มันเกิดเหตุทั้งนี้ก็เพราะหญิง เนื้อหาเก่ียวกับสมเด็จพระพันวษารับฎีกาขุนช้าง

และทรงตดั สนิ คดฟี อ้ งรอ้ ง
๑.๓ เรือ่ งทไี่ ม่เป็นไปตามใจหวงั มเี นอ้ื หาเก่ียวกับการวิเคราะห์เร่ืองราวของสมเด็จพระ

เจ้าบรมวงศ์เธอ เจา้ ฟา้ กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์
๒) เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนขุนช้างถวายฎีกา มีเนื้อหาเริ่มตั้งแต่พลายงามชนะความขุน

ช้าง จนถึงสมเดจ็ พระพันวษาตัดสนิ โทษประหารนางวันทอง
๓) คำอธิบายศัพท์และข้อความ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายศัพท์และข้อความ ที่ยากและ

นา่ สนใจในเสภาเรอื่ งขุนช้างขุนแผน ตอนขนุ ชา้ งถวายฎีกา
๔) ชวนคิดพินิจคุณค่า มีเนื้อหาเกี่ยวกับกิจกรรมการเรียนรู้ซึ่งแบ่งออกเป็น วิเคราะห์เนื้อหา

พิจารณาภาษาการประพันธ์ และเลอื กสรรนำไปใช้
บทท่ี ๒ สามกก๊ ตอนกวนอไู ปรบั ราชการกบั โจโฉ

๑) บทวเิ คราะห์ เขา้ สเู่ นือ้ หาดว้ ยข้อความเปิดเร่ืองในสามก๊กฉบับแปลเปน็ ภาษาไทยสำนวนของ
เจ้าพระยาพระคลัง (หน) ดังนี้

“เดมิ แผน่ ดินเมืองจีนท้งั ปวงนั้น เป็นสขุ มาช้านานแล้วกเ็ ปน็ ศกึ ครั้นศึกสงบแลว้ กเ็ ป็นสุข”
แลว้ กลา่ วถงึ ประวัตเิ ร่ืองราวเก่ยี วกับการแปลสามก๊กเป็นภาษาไทย

๘

๑.๑ สังเขปเรื่องสามก๊ก มีเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องย่อสามก๊ก ตั้งแต่สมัยปลายราชวงศ์ฮั่น
ในรัชกาลพระเจ้าเลนเต้ จนถึงโจโฉพากวนอูไปถวายตวั เป็นทหารพระเจ้าเหย้ี นเต้

๑.๒ น้ำใจของโจโฉ มีเน้ือหาเก่ียวกับประวัตขิ องโจโฉ และอปุ นิสัยของโจโฉ
๑.๓ ความสวามิภักดิ์ของกวนอู มีเนื้อหาเกี่ยวกับความจงรักภักดีของกวนอูที่มีต่อ
เจา้ นายเก่าคอื เล่าปี่
๑.๔ ภาษาโบราณ แต่ก็ไม่ยาก มีเนื้อหาเกี่ยวกบั การใช้ภาษาในการแปลสามกก๊ ถอ้ ยคำ
ทใี่ ชก้ ็ไม่ใช่ศพั ท์ยาก แตก่ ม็ ถี ้อยคสำนวนโบราณบา้ งซ่งึ ใชต้ า่ งไปจากปัจจุบนั
๒) สามก๊ก ตอนกวนอูไปรับราชการกับโจโฉ มีเนื้อหาเริ่มตั้งแต่โจโฉยกทัพไปปราบเล่าปี่ เล่าป่ี
แตกทัพหนีโจโฉไปอาศัยอยู่กับอ้วนเสี้ยว เตียวเลี้ยวอาสาโจโฉไปเกลี้ยกล่อมกวนอู กวนอูขอคำมั่นสัญญา
แลว้ ยอมไปอยกู่ ับโจโฉ โจโฉพยายามผูกใจกวยอูแต่ไม่สำเร็จ
๓) คำอธิบายศัพทแ์ ละขอ้ ความ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการอธบิ ายศพั ท์และข้อความที่ยาก ภาษาจีน
ทบั ศพั ท์ และน่าสนใจในเร่ืองสามก๊ก ตอนกวนอไู ปรับราชการกับโจโฉ
๔) ชวนคิดพินิจคุณค่า มีเนื้อหาเกี่ยวกับกิจกรรมการเรียนรู้ซึ่งแบ่งออกเป็น วิเคราะห์เนื้อหา
พจิ ารณาภาษาการประพันธ์ และเลือกสรรนำไปใช้
บทท่ี ๓ กาพยเ์ ห่เรือ
๑) บทวเิ คราะห์
๑.๑ เสียงเห่เป็นสญั ญาณเพื่อความพร้อมเพียง เนื้อหาเกีย่ วกับการส่งสญั ญาณเพ่อื ให้
การทำกิจกรรมพร้อมเพยี งกัน แล้วกล่าวถึงการส่งสญั ญาณในกระบวนเรอื หลวง
๑.๒ กาพย์เห่เรือของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร มีเนื้อหาเกี่ยวกับการนิพนธ์กาพย์เห่เรือของ
เจ้าฟา้ ธรรมธเิ บศร

๑.๒.๑ บทเห่ชมพยุหยาตราทางชลมารค มีเนื้อหาเกี่ยวกับการเรียงลำดับบท
ชมกระบวนเรือ และพรรณนาลกั ษณะพิเศษของเรือลำต่าง ๆ

๑.๒.๒ บทเห่ครวญ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการพรรณนาความรู้สึกของกวีในยามค่ำ
ไปจนถงึ รงุ่ เชา้ ทีม่ แี ตค่ วามทุกข์ ความรญั จวนใจ

๒) กาพย์เห่เรือ พระนิพนธ์เจ้าฟ้าธรรมธเิ บศร มีเนอื้ หาเกย่ี วกับบทเหช่ มเรือ บทเห่ชมปลา บท
เห่ชมไม้ บทเห่ชมนก และบทเห่ครวญ โดยในแต่ละบทจะขึ้นด้วยโคลงสี่สุภาพ ๑ บท แล้วตามด้วยกาพย์
ยานี ๑๑ ไมจ่ ำกัดจำนวน

๓) คำอธิบายศัพท์และข้อความ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายศัพท์และข้อความ ที่ยากและ
น่าสนใจในกาพย์เหเ่ รอื

๙

๔) ชวนคิดพินิจคุณค่า มีเนื้อหาเกี่ยวกับกิจกรรมการเรียนรู้ซึ่งแบ่งออกเป็น วิเคราะห์เนื้อหา
พิจารณาภาษาการประพันธ์ และเลอื กสรรนำไปใช้
บทที่ ๔ สามคั คีเภทคำฉันท์

๑) บทวิเคราะห์
๑.๑ ขาดญาณพิจารณ์ตรอง มีเนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาตริตรอง และเปรียบเทียบ

เหตกุ ารณใ์ นประเทศไทย แลว้ กลา่ วถงึ จดุ ประสงค์การแตง่ สามคั คเี ภทคำฉนั ท์
๑.๒ อุทาหรณ์เรื่องสามัคคีเภท มีเนื้อหาเก่ียวกับวัสสการพราหมณ์สร้างความ

หวาดระแวงใหก้ ับพระกุมาร
๑.๓ วัสสการพราหมณก์ บั กษัตรยิ ล์ ิจฉวี มเี นื้อหาเก่ยี วกบั วสั การพราหมณว์ างแผนออก

อุบายและดำเนนิ การยุยงจนเหลา่ กษัตรยิ ์แตกความสามคั คี
๑.๔ ศิลปะการประพันธ์ในสามมัคคีเภทคำฉันท์ มีเนื้อหาเกี่ยวกับฝีมือในการแต่งคำ

ประพนั ธ์ โดยเลอื กสรรฉนั ท์ชนดิ ต่าง ๆ มาสลบั กนั อยา่ งเหมาะกบั เนอ้ื เรื่องแต่ละตอน
๒) สามัคคีเภทคำฉันท์ มีเนื้อเรือ่ งเริม่ จากวัสสการพราหมณเ์ ริ่มทำอุบายทำลายสามัคคี กษัตริย์

ลิจฉวีแตกความสามัคคีวัสสการพราหมณ์ลอบส่งข่าวทูลพระเจ้าอชาตศัตรู พระเจ้าอชาตศัตรูยกทัพมาตี
แคว้นวัชชี

๓) คำอธิบายศัพท์และข้อความ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายศัพท์และข้อความ ที่ยากและ
นา่ สนใจในเรือ่ งสามัคคเี ภทคำฉันท์

๔) ชวนคิดพินิจคุณค่า มีเนื้อหาเกี่ยวกับกิจกรรมการเรียนรู้ซึ่งแบ่งออกเป็น วิเคราะห์เนื้อหา
พิจารณาภาษาการประพนั ธ์ และเลือกสรรนำไปใช้
บทท่ี ๕ ไตรภมู พิ ระรว่ ง ตอนมนุสสภมู ิ

๑) บทวเิ คราะห์ มีเน้ือหาเกย่ี วกับความเปลย่ี นแปลงของสรรพสงิ่ เกิด แก่ เจบ็ และตาย
๑.๑ ไตรภูมิพระร่วง มเี นื้อหาเกยี่ วกับความหมายของไตรภมู ิพระร่วง
๑.๒ จุดมุ่งหมายของเรื่องไตรภูมิพระร่วง มีเนื้อหาเกี่ยวกับจุดประสงค์การแต่งไตรภูมิ

พระรว่ ง
๑.๓ นิรันดรสุขแหง่ นพิ พาน มีเน้อื หาเกย่ี วกับนพิ พานว่าเป็นความสขุ ท่ียงิ่ ใหญ่
๑.๔ ความสขุ ในอุตรกุรุทวีป มเี นื้อหาเกี่ยวกับความเป็นอยู่ของคนในอุตรกุรุทวปี
๑.๕ คุณคา่ ของเรอื่ งไตรภมู ิพระรว่ ง
๑.๕.๑ คุณค่าด้านวรรณคดี เปรียบให้เห็นอารมณ์และเห็นภาพชัดเจน การใช้

ภาพพจน์ชนิดอปุ มาและภาษาจิตภาพท่เี ปน็ ภาพพจนช์ นิดอุปมา

๑๐

๑.๕.๒ คุณค่าด้านศาสนา เป็นการนำเสนอคำสอนที่เป็นปรัชญาทาง
พระพทุ ธศาสนาช้ีให้เห็นแกน่ แท้ของชีวิต

๑.๕.๓ คุณค่าด้านจริยธรรม กำหนดกรอบแห่งการประพฤติปฏิบัติให้แก่คนใน
สังคม

๑.๕.๔ คุณคา่ ดา้ นประเพณีและวัฒนธรรม เนอ้ื หาเก่ียวกับการทำศพ การวาง
ผังพระราชวงั การเกิดเป็นมนษุ ย์

๒) ไตรภูมิพระร่วง ตอนมนุสสภูมิ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิสนธิเจริญเติบโตของมนุษย์ในครรภ์
และคลอดออกมา

๓) คำอธิบายศัพท์และข้อความ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายศัพท์และข้อความ ที่ยากและ
นา่ สนใจในไตรภมู พิ ระร่วง ตอนมนุสสภมู ิ

๔) ชวนคิดพินิจคุณค่า มีเนื้อหาเกี่ยวกับกิจกรรมการเรียนรู้ซึ่งแบ่งออกเป็น วิเคราะห์เนื้อหา
พิจารณาภาษาการประพนั ธ์ และเลือกสรรนำไปใช้
บทท่ี ๖ ขตั ตยิ พันธกรณี

๑) บทวิเคราะห์ เข้าสู่บทเรียนโดยข้อความที่คัดมาจากพระราชหัตถเลขาของพระบาทสมเด็จ
พระจลุ จอมเกลา้ เจ้าอยูห่ วั ถึงท่ปี ระชุมเสนาบดี ความว่า
“ฉนั รู้ตวั ชัดอยูว่ ่า ถา้ ความเป็นเอกราชของกรุงสยามได้สิ้นสดุ ไปเม่ือใด ชวี ิตรฉนั ก็คงจะสดุ ส้นิ ไปเมอื่ นน้ั ”

๑.๑ วิกฤตการณ์ ร.ศ. ๑๑๒ มีเน้อื หาเก่ียวกับวิกฤตการณ์ทชี่ าติตะวันตกล่าอาณานิคม
และการรักษาแผ่นดนิ สยามกบั ฝรง่ั เศส

๑.๒ กวีนิพนธ์เรื่องขัตกติยพันธกรณี มีเนื้อหาเกี่ยวกับพระอาการประชวรของ
พระบาทสมเดจ็ พระจุลจอมเกล้าเจา้ อยหู่ ัว

๑.๓ กลัวเป็นทวิราช บ ตริป้องอยุธยา มีเนื้อหาเกี่ยวกับพระราชนิพนธ์ใน
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยหู่ ัว

๑.๔ ขอตายให้ตาหลับ ด้วยชื่อนับว่าชายชาญ เนื้อหาเกี่ยวกับพระนิพนธ์ในสมเด็จ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานภุ าพ

๒) ขัตติยพันธกรณี มีเนื้อหาที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชนิพนธ์โคลงส่ี
สุภาพจำนวน ๗ บท อินทรวิเชียรฉันท์จำนวน ๔ บท และพระนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรม
พระยาดำรงราชานุภาพ

๓) คำอธิบายศัพท์และข้อความ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายศัพท์และข้อความ ที่ยากและ
น่าสนใจในเรอ่ื งขตั ติยพันธกรณี

๑๑

๔) ชวนคิดพินิจคุณค่า มีเนื้อหาเกี่ยวกับกิจกรรมการเรียนรู้ซึ่งแบ่งออกเป็น วิเคราะห์เนื้อหา

พจิ ารณาภาษาการประพนั ธ์ และเลือกสรรนำไปใช้

๒.๒ การวิเคราะห์รูปแบบการจดั แบ่งเน้อื หาแบบเรยี น

หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวชิ าภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖ จัดแบ่งเนื้อหา

ออกเปน็ ๔ สว่ นดังนี้

๒.๒.๑ บทวิเคราะห์ โดยในบทวิเคราะห์จะแบ่งเป็นสามถึงห้าหัวข้อ โดยส่วนใหญ่มี

เนื้อหาเกี่ยวกบั ประวัตคิ วามเป็นมาของวรรณคดนี ้ัน ๆ ประวัติของผู้ทรงพระราชนพิ นธ์ ผู้ทรงนิพนธ์ และ

ผปู้ ระพนั ธ์ ความสำคญั คณุ ค่าในด้านตา่ ง ๆ ของวรรณคดี รวมไปถงึ การวจิ ารณว์ รรณคดี เป็นตน้

๒.๒.๒ บทวรรณคดี จะนำเนื้อหาวรรณคดีที่สำคัญมาเพียงบางตอนจากวรรณคดี ให้

นกั เรียนไดศ้ กึ ษา

๒.๒.๓ คำอธิบายศัพท์และข้อความ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายศัพท์และข้อความ ที่

ยากและน่าสนใจในวรรณคดีเรื่องนน้ั ๆ

๒.๒.๔ ชวนคิดพินิจคุณค่า เป็นกิจกรรมที่ให้นักเรียนได้พัฒนาความรู้ความสามารถใน

ทักษะกระบวนการทำงานด้านต่าง ๆ โดยแบ่งออกเป็น ๓ ส่วน คือ วิเคราะห์เนื้อหา พิจารณาภาษาการ

ประพนั ธ์ และเลือกสรรนำไปใช้

จากการวิเคราะห์รูปแบบการจัดแบ่งเนื้อหาแบบเรียนแสดงให้เห็นว่า หนังสือเรียนรายวิชา

พื้นฐานภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖ มีการจัดลำดับเนื้อหาในแต่ละบทเหมือนกันท้ัง

เล่ม โดยในแต่ละบทเริ่มด้วยบทวิเคราะห์ บทวรรณคดี คำอธิบายศัพท์และข้อความ และชวนคิดพินิจ

คณุ คา่ เป็นลำดบั สดุ ท้าย เหมือนกนั ท้ัง ๖ บทเรียน สามารถสรุปเปน็ ตารางได้ดงั นี้

เนือ้ หา

บทท่ี เร่อื ง บท บท คำอธบิ ายศัพท์ ชวนคิดพนิ จิ

วเิ คราะห์ วรรณคดี และข้อความ คณุ ค่า

๑ เสภาเร่อื งขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอนขุนชา้ งถวายฎกี า ✓✓ ✓ ✓

๒ สามกก๊ ตอนกวนอูไปรบั ราชการกบั โจโฉ ✓✓ ✓ ✓

๓ กาพยเ์ ห่เรือ ✓✓ ✓ ✓

๔ สามคั คีเภทคำฉนั ท์ ✓✓ ✓ ✓

๕ ไตรภูมิพระรว่ ง ตอนมนสุ สภูมิ ✓✓ ✓ ✓

๖ ขตั ตยิ พันธกรณี ✓✓ ✓ ✓

๑๒

๒.๓ ดา้ นความถกู ตอ้ งของเน้อื หา
เนื้อหาในหนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน ภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖ เล่มน้ี

เนื้อหาถูกต้องครบถ้วนสมบูรณ์ตามตัวชี้วัดจากหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช
๒๕๕๑
๒.๔ ด้านภาพประกอบ

ภาพประกอบภายในหนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐานภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่
๖ ปรากฏที่มา และชื่อเจ้าของผลงานกำกับบภาพในเนื้อหา แต่มีภาพเริ่มต้นบทเรียนที่ไม่ปรากฏช่ือ
เจ้าของผลงานทัง้ ๗ บท รวมบทนำ

ตวั อยา่ งภาพเริ่มตน้ บทเรยี น ท่ีไมป่ รากฏชือ่ เจา้ ของผลงาน

๒.๔.๑ จำนวนภาพ หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐานภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่
๖ มีภาพประกอบจำนวนทั้งส้ิน ๕๔ ภาพ (รวมปก)

๑๓

๒.๔.๒ ขนาดภาพ ภาพประกอบในเนื้อหามีขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่ ส่วนในหน้า
เร่ิมต้นบทเรียนจะเป็นภาพขนาดใหญ่เตม็ หนา้ กระดาษ

ตวั อย่างภาพประกอบขนาดเล็กในเนอ้ื หาบทเรียน
(๑) ภาพประกอบในบทที่ ๓ กาพยเ์ ห่เรือ หน้า ๙๓
(๒) ภาพประกอบในบทท่ี ๔ สามัคคีเภทคำฉันท์ หนา้ ๑๑๕

(๑) (๒)
ตัวอยา่ งภาพประกอบขนาดกลางในเนื้อหาบทเรยี น
(๑) ภาพประกอบในบทท่ี ๓ กาพย์เหเ่ รอื หนา้ ๘๖
(๒) ภาพประกอบในบทท่ี ๖ ขัตติยพนั ธกรณี หนา้ ๑๕๕

(๑) (๒)

๑๔

ตัวอย่างภาพประกอบขนาดใหญใ่ นเนื้อหาบทเรียน
(๑) ภาพประกอบในบทที่ ๒ สามก๊ก ตอนกวนอูไปรับราชการกับโจโฉ หนา้ ๕๑
(๒) ภาพประกอบในบทที่ ๒ สามก๊ก ตอนกวนอูไปรบั ราชการกบั โจโฉ หน้า ๕๔

(๑) (๒)
ตัวอย่างภาพประกอบขนาดใหญ่สว่ นเร่มิ ต้นบทเรยี น
(๑) ภาพประกอบในบทนำ การวิเคราะหค์ ณุ ค่าของวรรณคดี หน้า ๑
(๒) ภาพประกอบในบทท่ี ๒ สามกก๊ ตอนกวนอไู ปรับราชการกับโจโฉ หนา้ ๔๖

(๑) (๒)

๑๕

๒.๔.๓ คำอธิบายภาพ ภาพประกอบในเนื้อหาบทเรียนมีคำอธิบาย ที่มา และเจ้าของผลงาน
กำกบั ทกุ ภาพ แตใ่ นส่วนหนา้ เร่มิ บทเรยี นจะไมม่ คี ำอธบิ ายภาพ

ตวั อยา่ งคำอธิบายประกอบภาพ
(๑) ภาพประกอบในบทท่ี ๕ ไตรภมู ิพระร่วง ตอนมนุสสภูมิ หนา้ ๑๓๖
(๒) ภาพประกอบในบทที่ ๖ ขัตติยพันธกรณี หนา้ ๑๕๔

(๑) (๒)
๒.๔.๔ ลักษณะภาพ ภาพประกอบในเนื้อหาบทเรียนเป็นภาพถ่าย ภาพจากหนังสือ ภาพจาก
หนงั สือพมิ พ์ และภาพวาดสีน้ำ
๒.๔.๕ ความสอดคลอ้ งของภาพประกอบกับเนอ้ื หา ภาพประกอบในบทเรยี นทุกภาพสอดคล้อง
กับเนื้อหาทุกบท โดยจะแทรกอยูต่ ามเน้อื หาในบทเรียนน้นั ๆ
๒.๕ ดา้ นการใช้ภาษา
๒.๕.๑ การแยกคำ
ตัวอยา่ งการเขียนแยกคำในบทที่ ๑ เสภาเรอ่ื งขุนชา้ งขุนแผน ตอนขุนชา้ งถวายฎกี า หน้า ๑๙ คำ
วา่ “เจา้ ฟ้ากรมพระยานริศรานุวดั ตวิ งศ”์

๑๖

๒.๖ ดา้ นความยากงา่ ยของเนอ้ื หา
ความยากง่ายของเนื้อหาภายในหนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน ภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์ ชั้น

มัธยมศกึ ษาปที ่ี ๖ มีการเรยี งลำดบั ความยากง่ายของเน้ือหาได้อย่างเหมาะสม ซง่ึ เน้ือหาวรรณคดีในแต่ละ
บทที่มีความหลากหลาย ใช้ภาษาต่างกันแต่ก็ยังมีคำอธบิ ายศัพท์และข้อความที่ยากเพื่อให้นักเรียนเข้าใจ
ได้มากย่ิงขนึ้ อีกทงั้ ยงั แฝงข้อคิดในแต่ละบทเรยี นอกี ด้วย

บทที่ ๓

วเิ คราะห์ความสอดคล้องของเน้อื หากบั หลักสตู ร (ตวั ชวี้ ัด)

๓.๑ สาระและมาตรฐานการเรยี นรู้กลมุ่ สาระการเรยี นรู้ภาษาไทย
สาระท่ี ๑ การอ่าน

มาตรฐาน ท ๑.๑ ใช้กระบวนการอ่านสร้างความรู้และความคิดเพื่อนำไปใช้ตัดสินใจ แก้ปัญหาในการ
ดำเนินชวี ติ และมนี ิสยั รกั การอา่ น

สาระท่ี ๒ การเขียน
มาตรฐาน ท ๑.๒ ใช้กระบวนการเขียนเขียนสื่อสาร เขียนเรียงความ ย่อความ และเขียนเรื่องราวใน
รูปแบบต่าง ๆ เขยี นรายงานข้อมูลสารสนเทศและรายงานการศึกษาคน้ ควา้ อย่างมีประสิทธภิ าพ

สาระที่ ๓ การฟัง การดู และการพูด
มาตรฐาน ท ๑.๓ สามารถเลอื กฟงั และดูอยา่ งมวี จิ ารณญาณ และแสดงความรู้ ความคิด และความรู้สึกใน
โอกาสต่าง ๆ อย่างมีวิจารณญาณและสรา้ งสรรค์

สาระท่ี ๔ หลกั การใชภ้ าษาไทย
มาตรฐาน ท ๔.๑ เข้าใจในธรรมชาติของภาษาและหลักภาษาไทย การเปลี่ยนแปลงของภาษาและพลัง
ของภาษา ภมู ปิ ญั ญาทางภาษา และรักษาภาษาไทยไว้เป็นสมบัตขิ องชาติ

สาระที่ ๕ วรรณคดแี ละวรรณกรรม
มาตรฐาน ท ๕.๑ เข้าใจและแสดงความคิดเห็น วิจารณ์วรรณคดีและวรรณกรรมไทยอย่างเห็นคุณค่าและ
นำมาประยกุ ตใ์ ชใ้ นชวี ติ จริง

๑๘

๓.๒ ตวั ชว้ี ดั
สาระที่ ๑ การอา่ น

ม.๔-๖/๑ อา่ นออกเสียงบทร้อยแก้ว และบทร้อยกรองไดอ้ ย่างถูกต้อง ไพเราะและเหมาะสมกบั เรือ่ งท่ีอา่ น
ม.๔-๖/๒ ตคี วาม แปลความ และขยายความเรื่องที่อ่าน
ม.๔-๖/๓ วเิ คราะห์และวจิ ารณ์เรือ่ งทอ่ี ่านในทกุ ๆ ด้านอยา่ งมีเหตผุ ล
ม.๔-๖/๔ คาดคะเนเหตุการณ์จากเรื่องที่อ่าน และประเมินค่าเพื่อนำความรู้ความคิดไปใช้ตัดสินใจ
แกป้ ัญหาในการดำเนินชีวิต
ม.๔-๖/๕ วเิ คราะห์วจิ ารณ์ แสดงความคิดเห็นโต้แย้งกับเรื่องทอ่ี ่าน และเสนอความคิดใหมอ่ ยา่ งมีเหตผุ ล
ม.๔-๖/๖ ตอบคำถามจากการอ่านประเภทตา่ ง ๆ ภายในเวลาที่กำหนด
ม.๔-๖/๗ อ่านเร่อื งต่าง ๆ แล้วเขยี นกรอบแนวคดิ ผังความคดิ บันทึก ยอ่ ความและรายงาน
ม.๔-๖/๘ สงั เคราะหค์ วามรจู้ ากการอ่านสือ่ สิ่งพมิ พ์ สื่ออิเล็กทรอนกิ สแ์ ละแหล่งเรียนรู้ตา่ ง ๆ มาพฒั นาตน
พัฒนาการเรยี น และพฒั นาความรู้ทางอาชีพ
ม.๔-๖/๙ มีมารยาทในการอา่ น

สาระที่ ๒ การเขยี น
ม.๔-๖/๑ เขียนสื่อสารในรูปแบบต่าง ๆ ได้ตรงตามวัตถุประสงค์ โดยใช้ภาษาเรียบเรียงถูกต้อง มีข้อมูล
และสาระสำคัญชดั เจน
ม.๔-๖/๒ เขยี นเรยี งความ
ม.๔-๖/๓ เขยี นย่อความจากสื่อท่ีมรี ปู แบบและเนอ้ื หาหลากหลาย
ม.๔-๖/๔ ผลติ งานเขียนของตนเองในรปู แบบตา่ ง ๆ
ม.๔-๖/๕ ประเมินงานเขยี นของผอู้ ื่นแลว้ นำมาพฒั นางานเขียนของตนเอง
ม.๔-๖/๖ เขียนรายงานการศึกษาค้นคว้าเรื่องที่สนใจตามหลักการเขียนเชิงวิชาการ และใช้ข้อมูล
สารสนเทศอา้ งอิงอยา่ งถกู ต้อง
ม.๔-๖/๗ บนั ทกึ การศึกษาค้นคว้าเพ่ือนำไปพัฒนาตนเองอย่างสมำ่ เสมอ
ม.๔-๖/๘ มีมารยาทในการเขียน

สาระที่ ๓ การฟงั การดู และการพดู
ม.๔-๖/๑ สรุปแนวคดิ และแสดงความคิดเหน็ จากเร่อื งทฟ่ี งั และดู
ม.๔-๖/๒ วิเคราะห์แนวคิด การใชภ้ าษา และความนา่ เชอื่ ถอื จากเรอ่ื งท่ีฟงั และดูอยา่ งมเี หตผุ ล
ม.๔-๖/๓ ประเมินเร่ืองทีฟ่ งั และดู แล้วกำหนดแนวทางไปประยกุ ต์ใช้ในการดำเนินชีวติ
ม.๔-๖/๔ มีวิจารณญาณในการเลอื กเรือ่ งที่ฟังและดู

๑๙

ม.๔-๖/๕ พูดในโอกาสต่าง ๆ พูดแสดงทรรศนะ โต้แย้ง โน้มน้าวใจ และเสนอแนวคิดใหม่ด้วยภาษา
ถูกตอ้ งเหมาะสม
ม.๔-๖/๖ มมี ารยาทในการฟงั การดู และการพูด

สาระที่ ๔ หลกั การใชภ้ าษาไทย
ม.๔-๖/๑ อธิบายธรรมชาตขิ องภาษาพลังของภาษา และลักษณะของภาษา
ม.๔-๖/๒ ใช้คำและกลมุ่ คำสรา้ งประโยคตรงตามวัตถปุ ระสงค์
ม.๔-๖/๓ ใชภ้ าษาเหมาะสมแกโ่ อกาส กาลเทศะ และบคุ คล รวมท้งั คำราชาศพั ทอ์ ยา่ งเหมาะสม
ม.๔-๖/๔ แตง่ บทรอ้ ยกรอง
ม.๔-๖/๕ วเิ คราะห์อิทธพิ ลของภาษาต่างประเทศและภาษาถน่ิ
ม.๔-๖/๖ อธิบายและวเิ คราะห์หลกั การสรา้ งคำในภาษาไทย
ม.๔-๖/๗ วเิ คราะหแ์ ละประเมนิ การใชภ้ าษาจากสื่อสงิ่ พิมพ์และส่ืออเิ ล็กทรอนกิ ส์

สาระท่ี ๕ วรรณคดแี ละวรรณกรรม
ม.๔-๖/๑ วิเคราะหแ์ ละวิจารณว์ รรณคดีและวรรณกรรมตามหลกั การวิจารณเ์ บ้ืองต้น
ม.๔-๖/๒ วิเคราะห์ลักษณะเด่นของวรรณคดีเชื่อมโยงกับการเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์และวิถีชีวิตของ
สงั คมในอดีต
ม.๔-๖/๓ วิเคราะห์และประเมินคุณค่าด้านวรรณศิลป์ของวรรณคดีและวรรณกรรมในฐานะที่เป็นมรดก
ทางวัฒนธรรมของชาติ
ม.๔-๖/๔ สังเคราะห์ข้อคิดจากวรรณคดีและวรรณกรรมเพอ่ื นำไปประยุกต์ใชใ้ นชีวติ จริง
ม.๔-๖/๕ รวบรวมวรรณกรรมพื้นบา้ นและอธบิ ายภูมปิ ัญญาทางภาษา
ม.๔-๖/๖ ทอ่ งจำและบอกคณุ คา่ บทอาขยานตามท่ีกำหนด และบทร้อยกรองทม่ี คี ณุ คา่ ตามความสนใจ
และนำไปใช้อ้างอิง

๒๐

๓.๓ สมรรถนะสำคญั ของผเู้ รียน
๑) ความสามารถในการสื่อสาร หมายถึง ใช้ภาษาถ่ายทอดความคิด ความรู้ ความเข้าใจ

ความรู้สึก และทัศนะของตนเอง เพื่อเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารและประสบการณ์อันจะเป็นประโยชน์ต่อการ
พัฒนาตนเองและสังคม รวมทั้งการเจรจาต่อรองเพื่อขจัดและลดปัญหาความขัดแย้งต่าง ๆ การเลือกรับ
หรือไม่รับข้อมูลข่าวสารด้วยหลักเหตุผลและความถูกต้อง ตลอดจนการเลือกใช้วิธีการสื่อสารที่มี
ประสทิ ธิภาพโดยคำนึงถึงผลกระทบท่มี ีต่อตนเองและสงั คม

๒) ความสามารถในการคิด หมายถึง รู้จักคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ คิดอย่างสร้างสรรค์ คิด
อย่างมีวิจารณญาณ และคิดเป็นระบบ เพื่อนำไปสู่การสร้างองค์ความรู้หรือสารสนเทศ เพื่อการตัดสินใจ
เก่ียวกบั ตนเองและสังคมไดอ้ ย่างเหมาะสม

๓) ความสามารถในการแก้ปัญหา หมายถึง เข้าใจความสัมพันธ์และการเปลี่ยนแปลงของ
เหตุการณ์ต่าง ๆ ในสังคมแสวงหาความรู้ ประยุกต์ความรู้มาใช้ในการป้องกัน และแก้ไขปัญหาได้อย่าง
ถูกต้องเหมาะสมบนพื้นฐานของหลักเหตุผลคุณธรรมและข้อมูลสารสนเทศ รวมทั้งตัดสินใจที่มี
ประสิทธภิ าพ โดยคำนงึ ถงึ ผลกระทบทเี่ กิดขนึ้ ตอ่ ตนเอง สังคมและสิง่ แวดล้อม

๔) ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต หมายถึง ใช้กระบวนการต่าง ๆ ในการดำเนิน
ชีวิตประจำวัน เรียนรู้ด้วยตนเองต่อเนื่อง ทำงานและอยู่ร่วมกันในสังคมด้วยการสร้างเสริมความสัมพันธ์
อันดีระหว่างบุคคล จัดการปัญหาและความขัดแย้งต่าง ๆอย่างเหมาะสม รู้จักปรับตัวให้ทันกับการ
เปลี่ยนแปลงของสังคมสภาพแวดล้อม และหลีกเลี่ยงพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ที่ส่งผลกระทบต่อตนเอง
และผู้อ่นื

๕) ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี หมายถึง รู้จักเลือกและใช้เทคโนโลยีด้านต่าง ๆ ทักษะ
กระบวนการทางเทคโนโลยี เพอื่ การพัฒนาตนเองและสังคมในดา้ นการเรียนรู้ การสอื่ สาร การทำงาน การ
แก้ปญั หาอย่างสรา้ งสรรค์ ถกู ต้องเหมาะสมและมคี ุณธรรม

๒๑

วิเคราะห์ความสอดคล้องของเนื้อหาของหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ วิเคราะห์ตาม

ประเดน็ ดงั น้ี

๑. เน้อื หา กับสาระการเรียนรูแ้ ละตวั ชว้ี ดั

๒. กิจกรรมการเรยี นรู้ กับสาระการเรยี นรแู้ ละตัวช้ีวดั

๓. กจิ กรรมการเรยี นรู้ กบั สมรรถนะสำคญั ของผู้เรียน

เนือ้ หา มาตรฐาน ตวั ชว้ี ดั สมรรถนะสำคญั
การเรยี นรู้ ของผ้เู รียน

บทที่ ๑ เสภาเรอื่ งขุนชา้ งชุนแผน ตอนขนุ ช้างถวายฎกี า

๑) บทวเิ คราะห์ ท ๕.๑ ม.๔-๖/๑

- ประหนงึ่ วา่ วันทองน้ีสองใจ ม.๔-๖/๒

- มันเกดิ เหตทุ ั้งนีก้ เ็ พราะหญงิ ม.๔-๖/๓

- เรอ่ื งท่ีไม่เปน็ ไปตามใจหวงั ม.๔-๖/๔

ม.๔-๖/๕

ม.๔-๖/๖

๒) เสภาเรื่องขุนช้างชุนแผน ตอนขนุ ชา้ งถวายฎีกา ท ๑.๑ ม.๔-๖/๑

ม.๔-๖/๒

๓) คำอธิบายศัพท์และขอ้ ความ

๔) ชวนคดิ พินจิ คณุ ค่า ท ๑.๑ ม.๔-๖/๓ - ความสามารถ

- วิเคราะห์เน้ือหา ม.๔-๖/๔ ในการสอื่ สาร

- พิจารณาภาษาการประพนั ธ์ ม.๔-๖/๕ - ความสามารถ

- เลือกสรรนำไปใช้ ท ๒.๑ ม.๔-๖/๑ ในการคดิ

ม.๔-๖/๒ - ความสามารถ

ท ๓.๑ ม.๔-๖/๕ ในการแกป้ ญั หา

ท ๔.๑ ม.๔-๖/๑ - ความสามารถ

ในการใช้ทักษะ

ชวี ติ

๒๒

เนอื้ หา มาตรฐาน ตวั ช้วี ดั สมรรถนะสำคญั
การเรยี นรู้ ของผ้เู รียน
บทที่ ๒ สามก๊ก ตอนกวนอูไปรบั ราชการกบั โจโฉ
๑) บทวิเคราะห์ ท ๕.๑ ม.๔-๖/๑
- สังเขปเรอื่ งสามกก๊ ม.๔-๖/๒
- น้ำใจของโจโฉ ม.๔-๖/๓
- ความสวามิภักด์ิของกวนอู ม.๔-๖/๔
- ภาษาโบราณ แต่กไ็ มย่ าก ม.๔-๖/๕
๒) สามกก๊ ตอนกวนอูไปรับราชการกบั โจโฉ
ท ๑.๑ ม.๔-๖/๑
๓) คำอธิบายศัพทแ์ ละขอ้ ความ ม.๔-๖/๒
๔) ชวนคิดพนิ ิจคุณคา่
- วิเคราะห์เนอ้ื หา ท ๑.๑ ม.๔-๖/๓ - ความสามารถ
- พจิ ารณาภาษาการประพันธ์ ม.๔-๖/๔ ในการสอ่ื สาร
- เลอื กสรรนำไปใช้ ม.๔-๖/๕ - ความสามารถ

ท ๒.๑ ม.๔-๖/๑ ในการคิด
ม.๔-๖/๓ - ความสามารถ

ท ๓.๑ ม.๔-๖/๒ ในการแกป้ ญั หา
ท ๔.๑ ม.๔-๖/๑ - ความสามารถ

ในการใช้ทักษะ
ชวี ติ

๒๓

เน้อื หา มาตรฐาน ตัวชว้ี ัด สมรรถนะสำคญั
การเรียนรู้ ของผูเ้ รียน
บทที่ ๓ กาพยเ์ ห่เรอื
๑) บทวเิ คราะห์ ท ๕.๑ ม.๔-๖/๑
- เสียงเหเ่ ป็นสัญญาณเพื่อความพร้อมเพียง ม.๔-๖/๒
- กาพย์เห่เรอื ของเจา้ ฟ้าธรรมธเิ บศร ม.๔-๖/๓
บทเหช่ มพยุหยาตราทางชลมารค ม.๔-๖/๔
บทเห่ครวญ ม.๔-๖/๕
ม.๔-๖/๖
๒) กาพย์เหเ่ รอื พระนพิ นธ์เจา้ ฟ้าธรรมธิเบศร
ท ๑.๑ ม.๔-๖/๑
๓) คำอธบิ ายศัพท์และขอ้ ความ ม.๔-๖/๒
๔) ชวนคดิ พนิ จิ คุณคา่
- วเิ คราะห์เนอื้ หา ท ๑.๑ ม.๔-๖/๓ - ความสามารถ
- พิจารณาภาษาการประพนั ธ์ ม.๔-๖/๕ ในการสอ่ื สาร
- เลอื กสรรนำไปใช้
ท ๒.๑ ม.๔-๖/๑ - ความสามารถ
ท ๓.๑ ม.๔-๖/๑ ในการคดิ
ท ๔.๑ ม.๔-๖/๔ - ความสามารถ

ในการแกป้ ญั หา
- ความสามารถ
ในการใช้ทักษะ
ชวี ติ

๒๔

เน้ือหา มาตรฐาน ตัวชว้ี ัด สมรรถนะสำคัญ
การเรยี นรู้ ของผู้เรียน
บทที่ ๔ สามคั คเี ภทคำฉนั ท์
๑) บทวิเคราะห์ ท ๕.๑ ม.๔-๖/๑
- ขาดญาณพิจารณต์ รอง ม.๔-๖/๒
- อุทาหรณ์เร่ืองสามัคคเี ภท ม.๔-๖/๓
- วสั สการพราหมณก์ บั กษัตรยิ ์ลจิ ฉวี ม.๔-๖/๔
- ศลิ ปะการประพนั ธ์ในสามมัคคีเภทคำฉนั ท์ ม.๔-๖/๕
ม.๔-๖/๖
๒) สามคั คีเภทคำฉันท์
ท ๑.๑ ม.๔-๖/๑
๓) คำอธบิ ายศัพทแ์ ละข้อความ ม.๔-๖/๒
๔) ชวนคิดพนิ ิจคุณค่า
- วิเคราะหเ์ น้อื หา ท ๑.๑ ม.๔-๖/๓ - ความสามารถ
- พิจารณาภาษาการประพันธ์ ม.๔-๖/๔ ในการสอื่ สาร
- เลือกสรรนำไปใช้ ม.๔-๖/๕ - ความสามารถ

ท ๒.๑ ม.๔-๖/๑ ในการคดิ
ม.๔-๖/๒ - ความสามารถ

ท ๓.๑ ม.๔-๖/๑ ในการแกป้ ญั หา
ม.๔-๖/๓ - ความสามารถ
ม.๔-๖/๕ ในการใช้ทักษะ

ท ๔.๑ ม.๔-๖/๕ ชีวิต
ม.๔-๖/๗

๒๕

เนือ้ หา มาตรฐาน ตวั ชวี้ ดั สมรรถนะสำคญั
การเรยี นรู้ ของผเู้ รียน
บทที่ ๕ ไตรภมู มิพระร่วง ตอนมนสุ สภมู ิ
๑) บทวเิ คราะห์ ท ๕.๑ ม.๔-๖/๑
- ไตรภูมพิ ระร่วง ม.๔-๖/๒
- จดุ มงุ่ หมายของเรื่องไตรภูมพิ ระรว่ ง ม.๔-๖/๓
- นิรนั ดรสขุ แหง่ นพิ พาน ม.๔-๖/๔
- ความสุขในอุตรกุรทุ วีป
- คณุ คา่ ของเร่ืองไตรภมู พิ ระรว่ ง ท ๑.๑ ม.๔-๖/๑
คุณค่าด้านวรรณคดี ม.๔-๖/๒
คุณคา่ ด้านศาสนา
คณุ ค่าดา้ นจริยธรรม ท ๑.๑ ม.๔-๖/๓ - ความสามารถ
คณุ ค่าด้านประเพณแี ละวฒั นธรรม ม.๔-๖/๔ ในการสื่อสาร
๒) ไตรภมู มพิ ระรว่ ง ตอนมนุสสภูมิ ม.๔-๖/๕ - ความสามารถ

๓) คำอธิบายศพั ท์และข้อความ ท ๒.๑ ม.๔-๖/๑ ในการคดิ
๔) ชวนคิดพินิจคณุ ค่า ม.๔-๖/๒ - ความสามารถ
- วิเคราะหเ์ นอื้ หา ม.๔-๖/๓ ในการแก้ปัญหา
- พจิ ารณาภาษาการประพนั ธ์
- เลอื กสรรนำไปใช้ ท ๓.๑ ม.๔-๖/๑ - ความสามารถ
ม.๔-๖/๒ ในการใช้ทักษะ
ม.๔-๖/๓ ชีวติ
ม.๔-๖/๔

ท ๔.๑ ม.๔-๖/๑

๒๖

เนือ้ หา มาตรฐาน ตัวชว้ี ดั สมรรถนะสำคญั
การเรียนรู้ ของผ้เู รียน
บทท่ี ๖ ขตั ติยพันธกรณี
๑) บทวิเคราะห์ ท ๕.๑ ม.๔-๖/๑
- วกิ ฤตการณ์ ร.ศ. ๑๑๒ ม.๔-๖/๒
- กวีนิพนธเ์ รอ่ื งขตั กตยิ พันธกรณี ม.๔-๖/๓
- กลัวเปน็ ทวริ าช บ ตรปิ อ้ งอยธุ ยา ม.๔-๖/๔
- ขอตายใหต้ าหลับ ด้วยช่อื นับวา่ ชายชาญ
๒) ขตั ตยิ พันธกรณี ท ๑.๑ ม.๔-๖/๑
ม.๔-๖/๒
๓) คำอธบิ ายศพั ท์และข้อความ
๔) ชวนคิดพนิ ิจคณุ ค่า ท ๑.๑ ม.๔-๖/๓ - ความสามารถ
- วเิ คราะห์เนือ้ หา ม.๔-๖/๔ ในการสือ่ สาร
- พิจารณาภาษาการประพนั ธ์ ม.๔-๖/๕ - ความสามารถ
- เลอื กสรรนำไปใช้ ม.๔-๖/๘ ในการคิด

ท ๒.๑ ม.๔-๖/๑ - ความสามารถ
ม.๔-๖/๓ ในการแกป้ ญั หา

ท ๓.๑ ม.๔-๖/๑ - ความสามารถ
ม.๔-๖/๒ ในการใช้ทักษะ
ม.๔-๖/๓ ชวี ติ

ท ๔.๑ ม.๔-๖/๑
ม.๔-๖/๓
ม.๔-๖/๔

วเิ คราะห์ความสอดคลอ้ งระ
กับพฤติกรรมดา้ นพุทธิพสิ ัยตามท

พฤติกรรมดา้ น
ตามทฤษฎกี า

กจิ กรรมการเรียนรู้
ความ ู้รความจำ
ความเข้าใจ

บทท่ี ๑ เสภาเรอ่ื งขุนชา้ งขุนแผน ตอนขุนชา้ งถวายฎกี า ✓
วเิ คราะห์เนอื้ หา
๑. นกั เรียนเหน็ สมควรหรือไม่ที่จม่นื ไวยไปรับตวั นางวันทอง
มาอยู่ด้วย จงให้เหตผุ ลประกอบคำอธบิ าย
๒. บทเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนขุนช้างถวายฎีกานี้
นักเรียนคิดว่าตัวละครตัวใดต่อไปนี้มีบทบาทเด่นที่สุด
เพราะเหตุใด ให้อธิบายตามลำดับความสำคัญที่ปรากฏใน
เรอ่ื ง
๒.๑ ขนุ ช้าง ๒.๒ ขนุ แผน ๒.๓ นางวันทอง
๒.๔ พระพนั วษา ๒.๕ จมนื่ ไวย

การนำไปใช้บทท่ี ๔
การ ิวเคราะ ์หะหวา่ งกจิ กรรมชวนคิดพนิ จิ คุณค่า
การประเ ิมนค่าทฤษฎกี ารเรยี นรูข้ อง Benjamin Bloom
การสร้างสรรค์นพทุ ธิพสิ ยั (Cognitive Domain)
ารเรียนร้ขู อง Benjamin Bloom

ผลการวเิ คราะห์

เขา้ ใจเหตุผลของตวั ละคร

วิเคราะห์ลำดับความสำคัญของตัว
ละครได้
✓

พฤตกิ รรมดา้ น
ตามทฤษฎกี า

กิจกรรมการเรยี นรู้ ความรู้ความจำ
ความเ ้ขาใจ

๓. นักเรียนจะเปลี่ยนแปลงเนื้อเรื่องอย่างไรจึงจะไม่ทำให้ ✓
เกดิ การสูญเสยี ของทุกฝา่ ย
๔. ยกตัวอย่างแนวคิดและค่านิยมที่ปรากฏในเรื่องขุนช้าง ✓
ขุนแผน ตอนขุนช้างถวายฎีกา ที่นักเรียนเห็นว่ามีประโยชน์ ✓
ทงั้ ต่อตนเองและสว่ นรวมมาอยา่ งนอ้ ย ๒ ประการ
พิจารณาภาษาการประพนั ธ์
๑. ฝึกอ่านทำนองเสนาะและขับเสภาในเรื่องขุนช้างขุนแผน
ตอนขุนชา้ งถวายฎีกา
๒. ฝึกอ่านตามฉันทลักษณ์และเขียนเสียงอ่านของคำ
ประพนั ธ์ เชน่
หอมหวนอวลอบบุปผชาติ หอม-หวน-อวน-อบ-บุบ-ผะ-ชาด
๒.๑ พลางนง่ั ลงนอบนบอภวิ ันทน์
๒.๒ หมอบประนมเฝ้าแหนแน่นขนัด
๒.๓ พระจนั ทรจรแจ่มกระจ่างดี พระพายพดั มาลีตรลบไป

๒๘

นพทุ ธิพสิ ัย(Cognitive Domain)
ารเรียนรู้ของ Benjamin Bloom

การนำไปใ ้ช ผลการวิเคราะห์
การ ิวเคราะ ์ห
การประเ ิมนค่า
การสร้างสรรค์

✓ มีความสร้างสรรค์ในการ
เปล่ยี นแปลงเน้ือเรือ่ งได้

เข้าใจแนวคิดและค่านิยมที่ปรากฏ

ในเรอ่ื ง

มีความรู้ความจำในการฝึกอ่าน
ทำนองเสนาะ
มคี วามรู้ความจำการสะกดคำ

กิจกรรมการเรียนรู้ ความรู้ความจำพฤติกรรมด้าน
ความเ ้ขาใจตามทฤษฎีกา
๓. ฝกึ ถอดคำประพันธ์ เช่น
ถงึ ตวั ไปใจยงั นบั อยู่วา่ ผัว ✓
นอ้ งนกี้ ลวั บาปทบั เม่ือดบั จติ
หญิงเดยี วชายครองเปน็ สองมิตร
ถา้ มปี ลิดเสียใหเ้ ปลอื้ งไมต่ ามใจ
คราวนั้นเมอ่ื ตามไปกลางป่า
หน้าตาเหมือนหน่ึงทามินหม้อไหม้
ชนะความงามหน้าดงั เทยี นชัย
เขาฉุดไปเหมอื นลงทะเลลกึ
เจ้าพลายงามตามรับเอากลับมา
ทนี ้ีหน้าจะเป็นน้ำหมึก
กำเรบิ ใจด้วยเจ้าไวยกำลงั ศกึ
จะพาแมต่ กลกึ ให้จำตาย

๒๙

นพทุ ธิพิสยั (Cognitive Domain)
ารเรียนรขู้ อง Benjamin Bloom

การนำไปใ ้ช ผลการวเิ คราะห์
การ ิวเคราะ ์ห
การประเ ิมนค่า
การสร้างสรรค์

มีความเข้าใจในบทประพันธ์ แล้ว
ถอดคำประพนั ธ์ได้

พฤติกรรมด้าน
ตามทฤษฎีกา

กิจกรรมการเรยี นรู้ ความรู้ความจำ
ความเ ้ขาใจ

๔. อภปิ รายความหมายของข้อความตอ่ ไปน้ี ✓
๔.๑ เมอ่ื คราวตัวแมเ่ ปน็ คนกลาง ทา่ นกว็ างบทคืนให้บิดา
๔.๒ ด้วยเป็นข้าลักไปไหลักมา เห็นเบื้องหน้าจะถึงแม่จึง
หา้ ม
๔.๓ มันเหมอื นววั เคยขาม้าเคยข่ี ถึงบอกว่าดีหาเช่ือไม่
๔.๔ จำจะตัดรากใหญ่ให้หล่นพรู ให้ลูกดอกดกอยู่แต่กิ่ง
เดียว
๕. ยกตัวอย่างคำประพันธ์ในเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนขุน
ช้างถวายฎีกาที่แสดงลักษณะที่กำหนดให้ต่อไปนี้มาพอ
สงั เขป
๕.๑ การมีสัมมาคารวะ
๕.๒ ความรักความอาทรของแม่ท่มี ีตอ่ ลกู
๔.๓ ความเมตตาปรานของผใู้ หญต่ อ่ ผูน้ อ้ ย
๕.๔ ความรกั และความหว่ งใยระหว่างสามีและภรรยา

๓๐

นพทุ ธิพสิ ยั (Cognitive Domain)
ารเรยี นร้ขู อง Benjamin Bloom

การนำไปใ ้ช ผลการวิเคราะห์
การ ิวเคราะ ์ห
การประเ ิมนค่า
การสร้างสรรค์

มีความเข้าใจในความหมายของ
ขอ้ ความ

วิเคราะห์บทประพันธ์ให้เนื้อหา
สอดคล้องกบั หวั ขอ้ ได้

✓

พฤตกิ รรมดา้ น
ตามทฤษฎีกา

กจิ กรรมการเรียนรู้ ความรู้ความจำ
ความเ ้ขาใจ

๖. ยกตัวอย่างคำประพันธ์ในเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนขุน ✓
ช้างถวายฎีกาท่ีใชภ้ าพพจนช์ นดิ ตา่ ง ๆ มา ๓ ชนิด พร้อมทั้ง
อธิบายใหเ้ ห็นว่าเปรยี บอยา่ งไร และเปรียบได้ดเี พยี งใด ✓
เลอื กสรรนำไปใช้
๑. เขียนเรยี งความเกี่ยวกบั ตวั ละครในเรื่องขุนช้างขุนแผนที่
นักเรยี นชอบมากทสี่ ดุ
๒. วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของครอบครัวไทยในสมัยต้น
รัตนโกสินทร์ตามสภาพการณ์ที่ปรากฏในเรื่องขุนช้าง
ขุนแผน
๓. อ่านอาขยานบทเลือกที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนดซึ่ง
ยกย่องกนั วา่ ไพเราะมาก แล้วพิจารณาเนอ้ื หาและภาษาท่ีใช้
ในการประพันธ์ตอนนี้ และควรอ่านขุนช้างขุนแผนตอน
ขุนแผนขึน้ เรอื นขุนช้าง ประกอบด้วย

๓๑

นพทุ ธิพิสัย(Cognitive Domain)
ารเรียนรขู้ อง Benjamin Bloom

การนำไปใ ้ช ผลการวเิ คราะห์
การ ิวเคราะ ์ห
การประเ ิมนค่า
การสร้างสรรค์

✓✓ วิเคราะห์การใช้ภาพพจน์ และ
ประเมินค่าการเปรียบเทียบได้ดี
✓ เพียงใด
✓
เข้าใจลักษณะของตัวละครและ
ประเมินคา่ ตัวละครท่ชี อบมากทส่ี ดุ
วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของ
ครอบครัวไทยที่ปรากฏในเนื้อเรื่อง
ได้
มีความรู้ความจำในการอ่านบท
อาขยาน

พฤตกิ รรมดา้ น
ตามทฤษฎกี า

กิจกรรมการเรยี นรู้ ความรู้ความจำ
ความเ ้ขาใจ

๔. ค้นหาเรื่องนิทาน นิยาย หรือนวนิยายที่มีเค้าเรื่องชาย
สองรักหญิงหนง่ึ โดยบอกชือ่ เรื่อง ชือ่ ผูแ้ ต่ง และเน้ือเร่ืองย่อ
หรือแต่งเป็นเรื่องสั้นโดยผูกเรื่องตามเค้าเรื่องตอนใดตอน
หน่ึงของเรอ่ื งขนุ ชา้ งขุนแผน
๕. จัดประกวดขับเสภาเร่ืองขุนชา้ งขนุ แผนและเรื่องอนื่ ๆ

๖. จัดโต้วาทีเรื่องขุนช้างขุนแผน ในญัตติ “วันทองสองใจ
จริงหรือ” หรือ “ใครกันแน่เป็นต้นเหตุท่ีทำให้นางวันทอง
ถกู ประหาร” หรอื ญตั ติอนื่ ๆ ตามความสนใจของนักเรียน
๗. จัดทัศนศึกษาจังหวัดสุพรรณบุรี จังหวัดกาญจนบุรี และ
จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เพื่อศึกษาวิถีชีวิตและชมสถานท่ี
เก่ียวกบั เรอ่ื งขุนช้างขุนแผน

๓๒

นพทุ ธิพสิ ัย(Cognitive Domain)
ารเรยี นรขู้ อง Benjamin Bloom

การนำไปใ ้ช ผลการวเิ คราะห์
การ ิวเคราะ ์ห
การประเ ิมนค่า
การสร้างสรรค์

✓ วิเคราะห์เนื้อเรื่องเรื่องอื่นเพื่อให้
✓ สอดคล้องกับบทเรียนได้
✓
✓ มีความสร้างสรรค์ในการจั ด
ประกวดขับเสภาได้

นำความรมู้ าใช้ในการโต้วาทไี ด้

นำความรู้มาใช้ในการศึกษาแหล่ง
เรยี นรู้นอกสถานที่ได้

พฤติกรรมดา้ น
ตามทฤษฎีกา

กิจกรรมการเรียนรู้ ความรู้ความจำ
ความเ ้ขาใจ

บทท่ี ๒ สามกก๊ ตอนกวนอูไปรบั ราชการกับโจโฉ ✓
วเิ คราะหเ์ นอ้ื หา
๑. วิเคราะห์บุคลิกลักษณะของตัวละครในเรื่อง เช่น โจโฉ ✓
กวนอู เตียวเล้ียว
๒. โจโฉคิดถูกหรือไม่ที่เลี้ยงดูกวนอูเป็นอย่างดี ถ้านักเรียน
เป็นทปี่ รึกษาของโจโฉจะสนับสนุนใหโ้ จโฉเลยี้ งดูกวนอูต่อไป
หรอื ไม่ เพราะเหตใุ ด
๓. เขียนสรุปเกี่ยวกับลักษณะภาวะผู้นำของโจโฉเท่าท่ี
สังเกตได้จากเนือ้ เรื่องท่ีเรียน
๔. กวนอูได้รับฉายาว่า “เทพเจ้าแห่งความสัตย์ซื่อ”
เนื้อความตอนใดในเรื่องที่สนับสนุนข้อความดังกล่าว
นักเรียนคิดว่าการรักษาความสัตย์ในปัจจุบันจำเป็นหรือไม่
เพราะเหตุใด

๓๓

นพทุ ธิพสิ ยั (Cognitive Domain)
ารเรยี นร้ขู อง Benjamin Bloom

การนำไปใ ้ช ผลการวิเคราะห์
การ ิวเคราะ ์ห
การประเ ิมนค่า
การสร้างสรรค์

✓ วิเคราะห์บุคลิกลักษณะของตัว
ละครได้

วิเคราะห์ความคิดตัวละคร และ

✓ เสนอขอ้ คดิ เห็นได้

มีความรู้ความจำเกี่ยวกับลักษณะ
ของโจโฉ
มีความเข้าใจลักษณะนิสัยของตัว
ละคร

พฤติกรรมดา้ น
ตามทฤษฎีกา

กจิ กรรมการเรยี นรู้ ความรู้ความจำ
ความเ ้ขาใจ

๕. นักเรียนได้ข้อคิดอะไรบ้างจากเรื่องสามกก๊ จะนำข้อคิดท่ี ✓
ได้นั้นไปใช้อย่างไรและมีวิธีใดที่จะแนะนำข้อคิดดังกล่าวให้
ผู้อื่นไดใ้ ช้ประโยชน์บา้ ง ✓
พจิ ารณาภาษาการประพันธ์
๑. ศึกษาอักขรวิธีที่ใช้เรียกชื่อตัวละครในเรื่องสามก๊ก ตอน
กวนอไู ปรับราชการกบั โจโฉ
๑.๑ อา่ นออกเสียงช่ือต่อไปนี้
ม้าเท้ง เตียนห้อง เล่าต้าย ซุนฮก อิกิ๋ม งักจิ้น แฮหัวตุ้น แฮ
หัวเอยี๋ น บติ ก๊ ตันเต๋ง เหีย้ นเต้ ตง๋ หาง คเิ ป๊ก บเี ยียงก๋ง ชีจิ๋ว
ฮูโต๋ แห้ฝือ บองเอย๋ี งสนั กิจ๋วิ
๑.๒ เขียนตามคำบอก โดยระมัดระวังการวางรูปวรรณยุกต์
ใหถ้ กู ตำแหน่ง

๓๔

นพุทธิพิสยั (Cognitive Domain)
ารเรยี นรูข้ อง Benjamin Bloom

การนำไปใ ้ช ผลการวิเคราะห์
การ ิวเคราะ ์ห
การประเ ิมนค่า
การสร้างสรรค์

เข้าใจในเนอื้ เรื่องและข้อคิด

มีความรู้ความจำการอ่านออกเสียง
คำ

พฤติกรรมดา้ น
ตามทฤษฎีกา

กิจกรรมการเรยี นรู้ ความรู้ความจำ
ความเ ้ขาใจ

๑.๓ บอกเสียงวรรณยุกต์ของแต่ละพยางค์ในคำข้างต้นว่า ✓
แต่ละพยางค์มีเสียงวรรณยุกต์อะไร พยางค์ใดมีรูปและเสียง
วรรณยกุ ต์ตรงกัน พยางคใ์ ดไมต่ รงกัน
๒. ข้อความต่อไปนี้มีคำเปรียบเทียบ ให้จำแนกว่าข้อความ
ใดเป็นสิ่งที่ต้องการกล่าวถึง ข้อความใดเป็นสิ่งที่เป็นตัว
เปรยี บ และมีลักษณะเด่นร่วมกันอย่างไร คำเปรียบเทียบอยู่
ตอนใดของเร่ือง และมคี วามหมายวา่ อยา่ งไร
๒.๑ เล่าปน่ี นั้ เปน็ คนมสี ตปิ ัญญา ถา้ ละไวช้ า้ ก็จะมีกำลังมาก
ข้ึน อปุ มาเหมอื นลกู นกอันขนปีกยังไม่ข้ึนพรอ้ ม แม้เราจะน่ิง
ไว้ใหอ้ ยใู่ นรงั ฉะน้ี ถา้ ขนขึ้นพรอ้ มแล้วก็จะบนิ ไปทางไกลได้
๒.๒ ตัวเราก็มิได้รักชีวิต อันความตายอุปมาเหมือนนอน
หลับ ท่านเร่งกลับไปบอกแก่โจโฉให้ตระเตรียมทหารไว้ให้
พรอ้ ม

๓๕

นพุทธิพิสัย(Cognitive Domain)
ารเรยี นรขู้ อง Benjamin Bloom

การนำไปใ ้ช ผลการวเิ คราะห์
การ ิวเคราะ ์ห
การประเ ิมนค่า
การสร้างสรรค์

เข้าใจคำเปรียบเทียบในข้อความ
แลว้ จำแนกสื่งทก่ี ล่าวถงึ ได้

พฤติกรรมดา้ น
ตามทฤษฎีกา

กจิ กรรมการเรยี นรู้ ความรู้ความจำ
ความเ ้ขาใจ

๒.๓ ถึงมาตรว่าท่านจะได้รับความลำบากก็อุปมาเหมือน ✓
หนึ่งลุยเพลิงอันลุกแลข้ามพระมหาสมุทรอันกว้างใหญ่ ก็จะ
ลือชาปรากฏชื่อเสียงท่านไปภายหน้า ว่าเป็นชาติทหารมีใจ
สัตย์ อกตญั ญูตอ่ แผ่นดิน
๓. เปรียบเทียบการใช้บทสนทนาในเรื่องสามก๊กกับบท
สนทนาในวรรณกรรมปจั จบุ นั
๔. รวบรวมสารโน้มน้าวใจที่ปรากฏในเรื่อง และวิเคราะห์
กลวิธีการโนม้ นา้ วใจของสารดังกล่าว
เลอื กสรรนำไปใช้
๑. ฝึกเขียนหรอื พูดโดยใชห้ ัวข้อทส่ี มั พนั ธ์กับเรอ่ื ง เชน่
๑.๑ กวนอู เทพเจ้าแห่งความสตั ย์ซือ่
๑.๒ โจโฉ นายกตลอดกาล
๑.๓ เล่าปี่ ผู้พนมมอื ใหแ้ ก่ชนทกุ ช้ัน

๓๖

นพทุ ธิพิสยั (Cognitive Domain)
ารเรียนรูข้ อง Benjamin Bloom

การนำไปใ ้ช ผลการวเิ คราะห์
การ ิวเคราะ ์ห
การประเ ิมนค่า
การสร้างสรรค์

✓ วิเคราะห์บทสนทนาในบทเรียน
เปรียบเทยี บกบั วรรณกรรมปัจจุบัน

✓ วิเคราะห์สารโนม้ น้าวใจได้

เข้าใจในหวั ข้อทกี่ ำหนดให้

พฤตกิ รรมดา้ น
ตามทฤษฎีกา

กจิ กรรมการเรยี นรู้ ความรู้ความจำ
ความเ ้ขาใจ

๒. เลือกเหตุการณ์บางตอนมาแต่งเป็นบทละครพูดเพ่ือ ✓
แสดงบทบาทสมมตุ ิ
๓. วาดภาพประกอบเรื่อง หรือสร้างฉากในเรื่องตาม ✓
จนิ ตนาการของนักเรียนเอง
๔. วิเคราะห์นิทานเรื่องอิเยียงซึ่งเตียวเล้ียวยกมาเป็น
อุทาหรณ์แก่โจโฉ โดยพิจารณาว่าสารสำคัญของนิทานคือ
อะไร เปน็ อทุ าหรณท์ ่สี มั ฤทธผ์ิ ลในการโนม้ นา้ วใจอย่างไร
๕. รวบรวมวรรณคดีหรอื วรรณกรรมท่ีมีการยกนิทานมาเป็น
อุทาหรณ์ พร้อมทั้งวิเคราะห์จุดประสงค์และสัมฤทธิ์ผลใน
การยกนิทานเรือ่ งน้ัน ๆ ดว้ ย
บทท่ี ๓ กาพย์เหเ่ รือ
วเิ คราะหเ์ น้ือหา
๑. จุดประสงค์ของการเห่เรือคอื อะไร มที ่วงทำนองในการเห่
ต่างกนั อย่างไร และประเพณกี ารเห่เรือมคี วามสำคัญอยา่ งไร