(bacteri.blogsky)جزوه باکتری اختصاصی

‫تشخیص و درمان عفونت های کلستریدیوم بوتولینیوم‬

‫• تشخیص بر اساس جداسازی باکتری و کشت آن از نمونه بیمار یا تعیین وجود توکسین در غذا‬
‫یا سرم و مدفوع بیمار‬

‫• براي جداسازي باكتریهاي كه اسپوردارند می توان ازروش جداسازي به كم حرارت استفاده‬
‫كرد ‪ .‬براي این منظور باید نمونه مورد ازمایش رادرسرم فیزیولوژي سوسپانسیون شده و به‬
‫مدت ‪ 10‬دقیقه جوشانده شود تا سایر باكتري هاي بدون اسپور ازبین برود ( شو حرارتي)‬

‫سپس نمونه را درشرایط مناسب (بي هوازي براي كلستریدیوم ها) كشت داده وكلني هاي‬
‫ارگانیسم راشناسایي كنید ‪.‬‬

‫• از محیط هاي انتخابي )‪ EYA (Egg-Yolk agar‬و ( ‪ CBI ( C.botulinum Isolation‬براي‬
‫ایزوله كردن كلستریدیوم بوتولینوم استفاده مي شود ‪.‬‬

‫• قطعیترین راه تشخیص بوتولیسم تزریق سرم خون یا مدفوع بیمار به موش و بررسی علایم‬
‫در آن است‪ .‬درمان بر اساس تجویز آنتی بیوتیک ( مترونیدازول یا پنی سیلین ) ‪ +‬آنتی‬
‫توکسین سه گانه ی بوتولینیوم ‪ +‬مراقبت های تنفسی از بیمار‬

‫کلستریدیوم دیفیسیل‬

‫عامل کولیت با غشا کاذب و اسهال آنتی بیوتیکی‬

‫فاکتورهای بیماریزایی کلستریدیوم دیفیسیل‬

‫• توکسین ‪ A‬که یک انتروتوکسین است‬
‫• توکسین ‪ B‬که یک سیتوتوکسین است‬

‫• هیالورونیداز‬
‫• فاکتور چسبندگی‬
‫• تشخیص بر اساس تعیین وجود سیتوتوکسین یا انتروتوکسین باکتری در نمونه مدفوع‬
‫• مصرف آنتی بیوتیک ها باید قطع شود‪ .‬در موارد شدید بیماری از مترونیدازول و‬
‫وانکومایسین برای درمان استفاده شود‪ .‬عود بیماری شایع است بنابراین یک دوره ی‬
‫ثانویه از درمان با فاصله ی زمانی توصیه می شود‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪101‬‬

‫اسپیروکت ها‬

) ‫ترپونما ( بی هوازی‬
) ‫بورلیا ( میکروآئروفیلیک‬

) ‫لپتوسپیرا ( هوازی‬

‫گونه جنس‬ ‫بیماری‬

Treponema pallidum ssp. pallidum Syphilis
pallidum ssp. endemicum Bejel
pallidum ssp. pertenue Yaws
carateum Pinta

Borrelia burgdorferi Lyme disease (borreliosis)
recurrentis Epidemic relapsing fever
Many species Endemic relapsing fever

Leptospira interrogans Leptospirosis
(Weil’s Disease)

Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology 102

‫بیماری‬ ‫زیرگونه‬ ‫گونه‬
‫سیفیلیس‬ ‫ت‪ .‬پالیدوم‬
‫ت‪ .‬پالیدوم پالیدوم‬
‫یاز‬ ‫ت‪ .‬پالیدوم پرتنئو‬
‫بژل‬ ‫ت‪ .‬پالیدوم اندمیکوم‬

‫پینتا‬ ‫ترپونما‬

‫ت‪ .‬کاراتئوم‬

‫سیفلیس‬

‫• بیماري در تمام نقاط دنیا دیده مي شود‬
‫• بیشتر در دوره فعالیت جنسي و در سنین ‪ 15‬تا ‪ 39‬سال پیش مي آید و یک بیماري آمیزشي مزمن است‬

‫• بیماری حتی با بوسه نیز منتقل می شود‬
‫• انسان میزبان اصلی باکتری عامل این بیماري مي باشد‬
‫• سیفلیس دارای دو مر حله حاد ( زودرس ) و مزمن ( دیررس) است‬
‫• ضا یعات زودرس ماهیت عفوني دارد اما به نسبت خوش خیم بوده و اکثرا خود به خود بهبود مي یابند‬

‫• انتقال باکتری واژینال‪ ،‬معقدی و دهانی است‬
‫• مادران باردار باکتری را از طریق خون به جنیین انتقال می دهند ( سیفلیس مادرزادی )‬

‫• به دلیل داشتن شرکای جنسی متعدد شیوع بیماری در مردان ‪ 3.5‬برابر زنان است‬
‫• این بیماری مقلد بزرگ نام دارد چون تطاهرات بالینی زیادی دارد که افتراق آنرا از بیماریهای دیگر‬

‫مشکل می سازد‪.‬‬
‫• ترپونما پالیدوم عامل سیفیلیس قابل کشت نیست‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪103‬‬

‫مراحل سیفلیس‬

‫نوزاد مبتلا به سیفلیس‬ ‫راش سیفلیسی‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫شانکر سیفلیسی‬
‫‪104‬‬

‫دندان هوچینسون‬

‫صورت زینی شکل‬
‫یاز‬

‫گوما‬

‫تست های تشخیصی سیفلیس‬

‫میکروسکوپی‬

‫کشت‬

‫غیر ترپونمایی‬

‫)‪(Original Wasserman Test‬‬

‫سرولوژی‬ ‫ترپونمایی‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪105‬‬

‫پیشگیري از سیفلیس‬

‫‪ .1‬خویشتن داري در رابطه جنسي‬
‫‪ .2‬رفتار جنسي مسئولانه‬

‫‪ .3‬خودداري از تماس جنسي با فرد داراي زخم مشکوک در ناحیه تناسلی‬
‫‪ .4‬کاربرد کاندوم در تماس جنسي به منظور کاهش احتمال خطر آلودگي‬
‫‪ .5‬براي مردان شستن آلت تناسلي با آب و صابون بعد از مقاربت ‪ ،‬این روش مو جب‬

‫حفاظت کمي خواهد شد‪.‬‬

‫برای اولین بیمار در سال ‪ 1975‬در منطقهای به نام ‪ Lyme‬كشور آمریكا تشخیص داده شد‪ .‬در سال ‪1982‬‬
‫‪ Willy Burgdorfer‬عامل ایجاد كننده بیماری را تشخیص داد‪.‬‬

‫باکتری معمولاً در نیش آلوده ی ساس‪ ،‬کنه و بقیه حشرات خون آشام وجود دارد‪.‬‬

‫بیماری لایم‬ ‫تطاهرات زودرس آن ممکن است با آنفولانزا اشتباه گرفته شود‪.‬‬
‫فصل شیوع این بیماری بهار و تابستان است (هوای گرم)‪.‬‬

‫بیماری ‪ Morbidity‬بالا و ‪ Mortality‬کم دارد‪.‬‬

‫بیماری توسط سه گونه باكتری شامل ‪ B. burgdorferi, B. afzelli , B. Garinii‬ایجاد می شود‪.‬‬

‫گونه اول در كشور آمریكا و دو گونه دیگر بیشتر در كشورهای اروپایی باعث ایجاد بیماری میشوند‪.‬‬

‫میزبان اصلی آنها آهو وموش میباشد که توسط کنه سخت ‪ Ixodes‬به انسان منتقل می شود‪.‬‬

‫واكسن ساخته شده بر علیه این بیماری در سال ‪ 1998‬مورد تأیید سازمان غذا و داوری آمریكا قرارگرفت‬

‫در آمریكای شمالی واروپا بیماری لایم ‪ ،‬به عنوان عمومیترین بیماری حاصل از گزش كنهها است‪.‬‬

‫احتمال انتقال در دوران حاملگی از مادر به جنین توسط جفت وجود دارد و امكان آن در سه ماه اول حاملگی‬
‫بیشتر است‪ .‬بیماری مسری نیست و برای انتقال نیش کنه آلوده لازم است‪.‬‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪106‬‬

‫اریتم مزمن مهاجر در بیماری لایم‬

‫مخزن و ناقلین گونه های بورلیا‬ ‫‪107‬‬
‫تب راجعه اپیدمیک‬
‫تب راجعه اندمیک‬

‫بیماری لایم‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬

‫چرخه بیماری لایم‬

‫لارو نیمف کنه بالغ‬ ‫•تخم‬

‫•نیمف و به مقدار کمتر کنه بالغ در انتقال بیماری نقش دارد‬

‫•چون نیمف در بهار و تابستان خونخواری می کند بنابراین‬
‫بیماری لایم دارای شیوع فصلی است‬

‫•کنه بالغ در زمستان خونخواری می کند‬

‫•میزبان اصلی نیمف جوندگان و برای کنه بالغ گوزن است‬

‫تب راجعه‬

‫این بیماري در تمام نقاط دنیا به استثناء مناطقي از جنوب غربي اقیانوس آرام یافت مي شود‬ ‫•‬
‫•‬
‫تب راجعه ممكن است از طریق مادرزادي و انتقال خون نیز منتقل شود‬ ‫•‬

‫بیجار کردستان از مناطق ” آندمیک تب راجعه ” میباشد‪ .‬ناقل آن کنه ی اورنیتودروس تولوزانی و‬ ‫•‬
‫عامل آن بورلیا پرسیکای می باشد‬
‫•‬
‫در نوع اپیدمیک شپش بدن انسان ( پدیکولوس هومینیس ) و در نوع اندمیک آن کنه نرم (‬ ‫•‬
‫اورنیتودروس ) ناقل است‬ ‫•‬
‫•‬
‫عامل نوع اپیدمیک بورلیا رکورنتیس و نوع اندمیک گونه های مختلف از جمله هرمسی ‪ ،‬پرسیکا است‬
‫•‬
‫در ایران عامل تب راجعه کنهای بیشتر بورلیا پرسیکا و آلودگی توسط کنهای به نام تولوزانی است‬
‫•‬
‫کنه بر خلاف شپش بورلیاها را به نسل بعدی خود منتقل میکند‬

‫علایم بیماری تب راجعه کنه ای ( اندمیک ) شبیه تب راجعه شپشی ( اپیدمیک ) است ولی مدت تب در‬
‫این بیماری کوتاهتر و دفعات عود آن زیادتر است‪.‬‬

‫سرایت از شپش به انسان به دست خود انسان انجام میگیرد نه نیش شپش‪ .‬یعنی شخصی خود را بخاراند‬
‫و شپش را له و از راه محل گزش باکتری وارد بدن شود‪ .‬شپش‪ ،‬تب تیفوسی و تب راجعه و تب خندق‬
‫را منتقل میکند‪.‬‬

‫آخرین بار تب راجعه شپشی در جنگ جهانی دوم در شمال آفرقا نزدیک به ‪ 50000‬نفر را به کام مرگ‬
‫کشاند‪ .‬تب راجعه شپشی دو بار در ایران در سال های ‪ ( 1298‬شرق ایران ) و ‪ ( 1322‬تهران وآبادان‬

‫) رخ داده است‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪108‬‬

‫لپتوسپیرا‬

‫• بیماری لپتوسپیروز توسط دانشمندي به نام وایل براي اولین بار در سال ‪ 1886‬شناسایي و تعریف شد‬
‫• شناسایي عامل بیماري توسط دانشمند ژاپني به نام اینادا در سال ‪ 1914‬صورت گرفت‬

‫• اولین مطالعه در ایران مربوط به سال ‪1336‬توسط دكتر مقامي و همكارانش در موسسه سرم سازی رازی بود‬
‫• در مناطق شمالي كشور این بیماري با نام تب بیجار معروف مي باشد‬

‫• لپتوسپیروز یكي از گسترش یافته ترین بیماریهاي مشتر بین انسان و حیوانات است‬
‫• شامل دو گونه است ‪ )1 :‬لپتوسپیرا اینتروگانس (بیماریزا)‪ )2 ،‬لپتوسپیرا بیفلكسا (غیر بیماریزا)‬
‫• در اثر تماس غیرمستقیم انسان یا دام با آب‪ ،‬خا یا غذاي آلوده شده توسط ادرار آلوده منتقل میشود‬
‫• لپتوسپیرا مي تواند از طریق خراشهاي ریز پوست و مخاطات سالم (مخاط لب و دهان و چشم) وارد بدن شود‬

‫• بیماری شامل دو مرحله است ‪ Leptospiremia :‬و ‪Leptospiruria‬‬
‫• بهترین وسیله براي مشاهده لپتوسپیرا استفاده از میكروسكپ زمینه تاری است‬
‫• رنگ آمیزي نقره در جنینهاي سقط شده و رنگ آمیزي با قرمز كنگو در مورد رسوبات ادراري کاربرد دارند‬
‫• لپتوسپیرا از صافیهاي ریز با اندازه ‪ 0.22‬تا ‪ 0.45‬میكرومتر كه اغلب باكتریها از آنها رد نمیشوند‪ ،‬رد می شود‬
‫• هوازي اجباري بوده و در دماي ‪ 30‬درجه سانتیگراد دوره تكثیر آنها ‪ 7‬تا ‪ 12‬ساعت است‬
‫• حدود ‪ 230‬سروتیپ در سطح جهان شناسایي شده كه وجود هشت سروتیپ آن در كشور ما نشان داده شده است‪.‬‬

‫بیماري لپتوسپیروزیس در انسان‬

‫عموماً به یكي از چهار شكل زیر رخ مي دهد‪:‬‬

‫* بیماري ملایمي شبیه آنفولانزا‬
‫* سندرم ‪ weil‬كه با یرقان‪ ،‬نارسایي كلیوي‪ ،‬خونریزي‪ ،‬میوكاردیت آریتمی همراه است‬

‫* مﻨﻨژیت‪ /‬مﻨﻨگوآنسفالیت‬
‫* خونریزي ریوي همراه با نارسایي تنفسي‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪109‬‬

‫تست های تشخیصی لپتوسپیروزیس‬

‫روش و نمونه مورد آزمایش تست تشخیصی‬ ‫ویژگی تست‬

‫محیط های کشت لپتوسپیرا‬

‫‪ (1‬محیط كورتف (‪)Kortof’s Medium‬‬
‫‪ (2‬محیط فلچر (‪)Fletcher Medium‬‬
‫‪ (3‬محیط استوارت (‪)Stuart’s Medium‬‬
‫‪ (4‬محیط اختصاصي ‪)Ellinghausen-McCullough-Johnson-Harris( EMJH‬‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪110‬‬

‫اپیدمیولوژی اسپیروکت ها‬

‫گونه‬ ‫بیماری‬ ‫راه انتقال‬

‫فاکتورهای بیماریزایی‬

‫• ترپونما‬

‫پروتیین های غشاء خارجی ( ادهسین )‬
‫هیالورونیداز ( تسهیل انتشار باکتری )‬
‫پوشش فیبرونکتینی ( ممانعت از فاگوسیتوز )‬

‫واکنش اتوایمن‬

‫• بورلیا‬

‫شیفت آنتی ژنی ( تب راجعه )‬
‫پروتیین های غشاء خارجی و واکنش اتوایمن ( لایم )‬

‫لپتوسپیرا‬

‫پروتیین های غشاء خارجی و واکنش اتوایمن‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪111‬‬

‫تشخیص‬

‫• ترپونما ‪ :‬میکروسکوپی ‪ ،‬سرولوژی‬
‫• بورلیا ‪ :‬میکروسکوپی ( تب راجعه ) ‪ ،‬سرولوژی ( لایم )‬

‫• لپتوسپیرا ‪ :‬کشت ‪ ،‬سرولوژی‬

‫درمان‬

‫• سیفلیس ‪ :‬پنی سیلین‬
‫• تب راجعه ‪ :‬تتراسایکلین‬

‫• لایم ‪ :‬آموکسی سیلین‬
‫• لپتوسپیروز ‪ :‬پنی سیلین‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪112‬‬

‫‪• Rickettsia‬‬
‫‪• Orientia‬‬
‫‪• Ehrlichia‬‬
‫‪• Anaplasm‬‬
‫‪• Coxiella‬‬
‫‪• Bartonella‬‬

‫‪Rickettsia‬‬ ‫ریکتزیا‬

‫• مثل کلامیدیاها آنها را هم روی محیط کشت سلولی ( فیبروبلاست جنین جوجه‪ ،‬سلولهاي ‪L929‬و یا‬

‫سلولهاي اندوتلیال ) و هم روی كیسه زرده تخممرغ جنیندار می توان کشت داد ‪.‬‬

‫• چون ریكتزیا باكتري داخل سلولي اجباري است‪ ،‬بر روي محیطهاي میكروبي قابل كشت نیستند‬

‫• کوکوباسیل های کوچک چند شکلی ‪ .‬گرم منفي اما رنگ آمیزی گرم را خیلی ضعیف می گیرند‬

‫• تمام ریکتزیاها توسط نیش و مدفوع بندپایان به انسان منتقل می شوند به جز کوکسیلاها که توسط‬
‫قطرات تنفسی منتقل می شوند‬

‫‪ -‬سلولهاي آلوده با ریكتزیا را با رنگ گیمسا یا گیمنز رنگ مينمایند‪.‬‬

‫در رنگ آمیزي گیمنز سلول میزبان سبز آبي و ریكتزیا قرمز روشن ميشود‪.‬‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪113‬‬

‫پاتوژنز‬

‫• القاء فاگوسیتوز ‪:‬ریکتزیاها میتوانند سلول های ماکروفاژی را تحریک کنند که آنها‬
‫را ببلعند ‪ .‬به علاوه آنها مکانیسم هایی دارند که با استفاده از آنها می توانند از دست‬
‫سیستم ایمنی فرار کنند ‪ .‬بنابراین درون سلول برای این باکتری خیلی امن تر است و با‬

‫استفاده از بودن درون سلول می توانند ارتباطات بیشتری برقرار کنند ‪( .‬کلامیدیاها‬
‫درون فاگوزوم قرار می گیرند ‪ .‬دارای خارها و یا کانالهایی هشت وجهی اند که‬
‫فاگوزوم از این طریق می تواند با محیط بیرون در ارتباط باشد )‪.‬‬

‫• از طریق القاء فاگوسیتوز وارد سیتوپلاسم شده و به کمک رشته های اکتین درون‬
‫سلول جابه جا می شوند ‪( .‬مشابه لیستریا و شیگلا )‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪114‬‬

‫‪ ‬مهمترین خصوصیات ریكتزیاها فعالیت همولیتی آنهاست‪ ،‬كه به دلیل فسفولیپاز ‪ A2‬است كه سریعاً سلول‬
‫میزبان را تخریب ميكند‪ .‬همچنین باعث پاره شدن فاگوزوم و آزاد شدن باکتری ها می شود‪.‬‬

‫‪ ‬ریكتزیاها درون سیتوپلاسم سلول هدفش تكثیر ميیابد‪ .‬كوكسیلاها بیشتر شبیه كلامیدیا و ارلیشیا هستند‬
‫زیرا چرخه زندگي پیچیدهاي دارند كه غالباً درون واكوئلهاي میزبان كامل ميشود‪.‬‬

‫‪ ‬بیماريهاي ناشي از ریكتزیا به صورت واسکولیت (ندولهای عروقی )‪ ،‬تب و راش بروز ميكند‬
‫‪ ‬پوست ( راش‪ ،‬پاپول‪ ،‬وزیکول ) – اندوتلیال عروقی‬

‫‪ ‬راشهاي مربوط به ریكتزیاي تیفوسي از تنه شروع شده و به انتهاها ادامه ميیابد‪ ،‬اما راشهاي مربوط‬
‫به ریكتزیاي تب دانهدار از انتهاها شروع شده و به تنه میرسد‬

‫ریكتزیاهاي بیماریزا‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪115‬‬

‫تیفوس‬

‫• در سال ‪ 1909‬فردی به نام هاوارد ریکتز این میکروب را کشف کرد‪ .‬کسی که در مورد تب کوه راکی در‬
‫بیترروت والی مونتانا مطالعه می کرد‬

‫• در سال ‪ 1915‬استانیلاوس پروازک درباره آن را تحقیق کرد‪.‬‬

‫• هر دو دانشمند هم تیفوس گرفتند و به طرز وحشتناکی مردند‪.‬‬

‫• سه نوع تیفوس داریم ‪ .‬تیفوس اپیدمیک یا شپشی که عامل آن ریکتزیا پرووازکی میباشد و شایعترین‬
‫نوع تیفوس است ‪ .‬تیفوس آندمیک یا تیفوس ککی یا تیفوس موشی که عامل آن ریکتزیا تیفی است ‪.‬‬

‫نوع سوم تیفوس کنه ای )‪ )tick typhus‬که عامل بیماریزا ‪ R.australis‬است‬
‫• مخزن ریکتزیاها در تیفوس شپشی (همه گیر) انسان و در تیفوس نوع موشی جوندگان می باشند‪.‬حشره‬

‫ناقل در تیفوس شپشی‪ ،‬شپش در تیفوس موشی‪ ،‬کک و در تیفوس کنهای کنه می باشد‬
‫• علائم معمولاً تب‪ ،‬لرز‪ ،‬درد عضلانی‪ ،‬سردرد‪ ،‬لاغری شدید ‪ ،‬بثورات پوستی (با یا بدون اسکار ) است‬

‫• تیفوس ککی یک بیماری مشترک انسان و جانوران است ‪ .‬مخزن عفونت موش است‪ .‬انتشار عفونت بین‬
‫موشها به وسیل ٔه کک موش (‪ )X.Cheopis‬است‪ .‬بیماری از طریق مدفوع کک به انسان سرایت می کند‬

‫اپیدمیولوژی آناپلاسما‪ ،‬ارلیشیا و کوکسیلا‬

‫بیماری گونه‬ ‫انتشار جغرافیایی میزبان ناقل‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪116‬‬

‫تب کیو‬

‫• عامل بیماری نخستین بار در سال ‪ 1935‬توسط ‪ Harold Cox‬و ‪ MacFarlane Burnet‬شناسایی شد‬
‫و ترکیبی از نام این دو کاشف یعنی ‪ Coxiella Burnetti‬به این عامل اختصاص داده شد‪.‬‬

‫• بیماری تب کیو نخستین بار در سال ‪ 1935‬میلادی در بین کارگران یک کشتارگاه در استرالیا مشاهده و‬
‫در همان سال عامل بیماری از کنههای درماسنتور در ایالات متحده جدا شد‪.‬‬

‫• انگل اجباری درون سلولی است که داخل مونوسیتها و ماکروفاژها تکثیر و تزاید مییابد‬
‫• یک بیماری قابل انتقال بین انسان و دام که به نامهای تب بالکان و تب کشتارگاه نیز شناخته میشود‬

‫• مخفف ‪ Query‬به معنای پرسش و تردید است‬
‫• این باکتری با شیر‪ ،‬ادرار و مدفوع حیوانات آلوده دفع میشود‬
‫• این باکتری در مقابل گرما‪ ،‬خشکی و بیشتر مواد ضدعفونی مقاوم است‬
‫• ‪ ID50‬كوكسیلا براي انسانها بسیار پایین است و حتي ‪ 1‬ارگانیسم باعث بیماري ميشود كه همین سبب‬
‫شده كه كوكسیلا به عنوان آلوده كنندهترین عامل شناخته شود‪.‬‬

‫• میزبان اصلی این عفونت گاو‪ ،‬گوسفند و بز است‬

‫‪ ‬در رنگ آمیزی گیمسا به رنگ ارغوانی و با تکنیک ماکیاولو به رنگ قرمز روشن در میآیند‬

‫‪ ‬سویههاي حاد كوكسیلا بورنتي سبب پنوموني آتیپی ملایم بدون راش و سویههاي مزمن سبب اندوكاردیت‬
‫پایدار ميشوند كه با تحلیل كبد یا طحال همراه است‬

‫‪ ‬بعلت تغییرات فاز و تغییر آنتی ژن ‪ LPS‬دارای دو شکل بیماریزای حاد ( فاز ‪ I‬دارای ‪ ) LPS‬و مزمن است‬
‫‪ ‬از نظر ظاهری سه واریانت مرفولوژی كوكسیلا بورنتي درون سلول میزبان دیده شده است‪ :‬واریانت سلول‬

‫كوچ ‪ ،‬واریانت سلول بزرگ و واریانت اندوسپور‪:‬‬

‫‪ Large cell variant ( (LCV ) ‬که فرم رویان باکتری است و در مونوسیتها و ماکروفاژهای آلوده دیده‬
‫میشود‪.‬‬

‫‪Small cell variant (SCV) ‬که فرم عفونتزای باکتری است‪ ،‬در خارج سلول یافت میشود و می تواند‬
‫مدتهای مدید در محیط بهحالت بیماریزا باقی بماند و در برابر عوامل فیزیکی و شیمیایی مقاومت نماید‪.‬‬

‫‪ : Endospore ‬اندوسپور كوكسیلا بورنتی به خاطر موقعیت داخل سلولي باكتري و شكل آن در میكروسكوپ‬
‫الكتروني نامیده شده است‪ .‬البته این اندوسپور را نباید با اسپورهاي واقعي در باكتريهاي گرم منفي نظیر‬
‫باسیلوس و كلستریدیوم اشتباه گرفت‬

‫‪ ‬پیشگیري‪ :‬افرادي كه در معرض خطر تب ‪Q‬هستند‪ ،‬با واكسن كوكسیلا كه باكتري كشته شده است ایمن‬
‫ميشوند‪ .‬این واكسن بهتر است به جاي تزریق‪ ،‬با روش خراش دادن وارد بدن شود‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪117‬‬

‫تب خندق‬

‫‪ ‬تب خندق یا سنگر (‪ )Trench fever‬و یا تب ‪ 5‬روزه (‪ )Five day fever‬نوعی بیماری غیرشایع و‬
‫نسبتا" جدی است که توسط شپش منتقل می شود‪ .‬عامل این بیماری ریکتزیا کوئینتانا میباشد ( روکیالیما‬

‫کوینتانا یا بارتونلا کوینتانا )‬
‫‪ ‬این بیماری‪ ،‬اولین بار در جنگ جهانی اول در بین سربازانی که در خندقها بودند دیده شد‬
‫‪ ‬تب ولهاینیا (‪ ،)Wolhynia fever‬تب استخوان ساق پا (‪ )shin bone fever‬و بیماری هیس – ورنر‬

‫نیز نام دارد‪.‬‬
‫‪ ‬در این بیماری مدفوع شپش آلوده کننده است‪ .‬انتقال بیماری مانند تیفوس اپیدمیک از طریق مدفوع آلوده‬
‫شپش یا له شدن آن از راه زخم یا غشای مخاطی میباشد‪ .‬انسان به عنوان مخزن و شپش به عنوان ناقل‬
‫بیماری عمل می کنند‪ .‬بیماری خود را به صورت تب کلاسیک ‪ 5‬روزه نشان می دهد‪ .‬مرگ بر اثر بیماری‬

‫تب خندق بسیار نادر است‬
‫‪ ‬تست های سرولوژیکی مانند تست ‪ Weil-Felix‬برای تشخیص قطعی استفاده می شود‬

‫‪ ‬از آنتی بیوتیک تتراسایکیلین برای درمان استفاده می شود‬

‫بیماری خراش گربه یا تب خراش گربه یک بیماری با شیوع جهانی است که توسط‬
‫میکروبی به نام بارتونلا هنسلا ایجاد میشود ‪ .‬میکروب عفونی در بزاق و مدفوع کک آلوده‬

‫و برخی دیگر از انگل های خارجی وجود دارد‪ .‬کک ها از طریق مدفوع خود میکروب‬
‫را به گربه منتقل میکنند ‪ .‬مدفوع کک بر روی بدن باقی مانده و هنگامی که بچه گربه خود‬

‫را لیس می زند خورده می شود‪ .‬گربه هایی که به بارتونلوز مبتلا میشوند می توانند ناقل‬
‫بیماری شوند‪ .‬از آنجا یکه بیماری بین انسان و حیوان مشترک است (یعنی می تواند از‬

‫حیوان به انسان و بلعکس منتقل شود) گربه می تواند از طریق چنگ زدن وایجاد خراش و‬
‫همچنین گاز گرفتگی بیماری را به انسان انتقال دهد ‪ .‬کک به طور مستقیم باعث آلودگی‬

‫انسان نمی شود اما کنه می تواند مستقیما هم انسان و هم گربه را مبتلا سازد‪ .‬با رنگآمیرى‬
‫نقره وارتین ‪ -‬استارى مىتوان بارتونلا هنسلا را در بافت تشخیص داد‪.‬‬
‫بارتونلا باسیلی فرمیس عامل تب اورویا و زگیل پروآنا است‪.‬‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪118‬‬

‫کلامیدیا‬

‫• باکتری گرم منفی و داخل سلولی اجباری است‬

‫• با شیوع پنجاه میلیون مورد آلودگی در سال‪ ،‬کلامیدیا تراکوماتیس شایعترین عفونت باکتریایی منتقله از‬
‫راه تماس جنسی (‪ ) STD‬میباشد و شایعترین عامل اورتریت غیر گنوککی ( ‪ ) NGU‬است‪.‬‬

‫• اجسام انکلوزیون کلامیدیا تراکوماتیس‪ ،‬اولین بار در سال ‪ ۱۹۴۲‬توصیف شدند‪ .‬فیفان تانگ ( ‪Feifan‬‬
‫‪ )Tang‬در سال ‪ ۱۹۵۷‬برای اولین بار این باکتری را در کیسه زرده تخم مرغ کشت داد‪.‬‬

‫• تراخم یکی از مهمترین عوامل نابینایی در کشورهای درحال توسعهاست‪.‬‬

‫از تستهای مختلفی مانند ‪( NAAT‬تست تکثیر اسیدهای نوکلوئیک)‪ ،PCR ،‬تستهای هیبریداسیون اسید‬ ‫•‬
‫نوکلوئیک (تست کاوشگر ‪ ،)DNA‬تستهای سرولوژیکی ‪ ELISA‬و ‪ EIA‬و تست آنتی بادی فلورسانس‬
‫مستقیم )‪ )DFA‬برای تشخیص عفونتهای کلامیدیایی استفاده میشود‬

‫• به دلیل وجود گلیکوژن در انکلوزیونهای کلامیدیا تراکوماتیس (و نه کلامیدیوفیلا پنومونیه و‬
‫کلامیدیوفیلا پسی تاسی)‪ ،‬هنگام رنگ آمیزی با محلول ُید دار لوگول‪ ،‬به رنگ قهوهای در خواهند آمد‬

‫• کلامیدیا به آسانی با سوزاک اشتباه می گردد‪ ،‬زیرا علائم هر دو بیماری یکسان بوده و بیماری می تواند‬
‫به صورت همزمان رخ دهد‪.‬‬

‫ساختار آنتی ژنی‬

‫پپتیدو گلایکان‪ :‬فاقد ان استیل مورامیک اسید می باشد (مقاوم به اثر لیزوزم)‪.‬‬
‫‪ :LPS‬به عنوان آنتی ژن خانواده و جنس مطرح است‪.‬‬

‫‪ :OMP‬پرونتئن های غشای خارجی که به عنوان آنتی ژن تیپ مطرح است‪.‬‬

‫اپیدمیولوژی گونه های کلامیدیا‬

‫سرووار گونه‬ ‫روش انتقال‬ ‫بیماری‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪119‬‬

‫اجسام اولیه (‪ ،)Elementary bodies‬ذرات عفونتزا هستند‪.‬‬ ‫چرخه زندگی کلامیدیا‬
‫آنها در خارج از سلول پایدار میباشند‪ .‬فعالیت متابولیکی ندارند‬
‫و همانندسازی نمیکنند‪ .‬اجسام اولیه از طریق چند نوع ادهسین‬
‫مانند پروتئین اصلی غشای خارجی )‪ )MOMP‬به سلول میزبان‬
‫میچسبند‪ .‬آنها از طریق اندوسیتوز وارد سلول میشوند‪ .‬سپس‬

‫از طریق مکانیسم ناشناختهای مانع ادغام لیزوزوم با واکوئل‬
‫کلامیدیایی میشوند‪ .‬به این ترتیب از مرگ خود جلوگیری میکنند‪.‬‬

‫مدت اندکی پس از ورود به داخل سلول‪ ،‬پیوندهای دی‬
‫سولفیدی پروتئینهای غشای اجسام اولیه‪ ،‬پیوندهای عرضی خود‬
‫را از دست میدهند‪ .‬اجسام ابتدایی به اجسام بزرگی به نام اجسام‬
‫شبکهای(‪ )Reticulate bodies‬میشوند‪ .‬اجسام شبکهای‪ ،‬شکل‬

‫فعال و زنده باکتری هستند که فعالیت متابولیکی داشته و همانند‬
‫سازی میکنند‪ .‬اجسام شبکهای‪ ،‬بطور پیوسته از طریق تقسیم‬

‫دوتایی تکثیر پیدا میکنند تا اینکه واکوئل داخل سلولی‪ ،‬پر ازاین‬
‫اجسام خواهد شد‪ .‬سپس این اجسام به اجسام اولیه تبدیل‬

‫میشوند‪ .‬اجسام اولیه با ترکاندن سلول به خارج ازآن میریزند و‬
‫دوباره باکتری‪ ،‬چرخه خود را از سر میگیرد‪ .‬کلامیدیا از نظر‬
‫داشتن چرخه زندگی پیچیده‪ ،‬منحصر بفرد میباشد‪.‬‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪120‬‬

‫فرم عفونی باکتری ‪ ،‬کوچک‬ ‫اجسام اولیه‬
‫)‪(EB‬‬
‫غیر قابل تقسیم‬

‫از لحاظ متابولیکی غیر فعال‬
‫پایدار در محیط‬

‫فرم غیرعفونی باکتری ‪ ،‬بزرگ‬ ‫اجسام شبکه ای‬
‫قابل تقسیم‬ ‫(‪)RB‬‬

‫از لحاظ متابولیکی فعال‬
‫نا پایدار در محیط‬

‫منظور از فرم عفونی فرم آلوده کننده دیگر سلول هاست‪.‬‬

‫تشخیص‪:‬‬
‫برای کشت از محیط های زیر استفاده می شود‪:‬‬

‫• ‪ : Yolk sac‬جنین جوجه ‪ 6‬تا ‪ 8‬روزه‬
‫• کشت های سلولی ‪ McCoy‬و ‪HeLa‬‬

‫برای برسی تراخم از روش های زیر می توان بهره برد ‪:‬‬
‫‪ .۱‬بهترین تست ‪( DFA‬فلورسنس آنتی بادی مستقیم) روی تراشه های ملتحمه چشم است‪.‬‬

‫‪ .۲‬رد یابی ‪ IgA‬در اشک‪.‬‬
‫‪ .۳‬رنگ آمیزی گیمسا یا ید‪.‬‬

‫درمان ‪:‬‬
‫با تتراسایکین ها‪.‬‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪121‬‬

‫مایکوپلاسما‬

‫• دیواره ی سلولی ندارد و بی هوازی اختیاری است ( فقط مایکوپلاسما پنومونیه هوازی مطلق است )‬

‫• ریزترین وسا ده ترین اجرام آزادزی که می توانند از صافی هایی به قطر ‪ 0.45‬میکرومتر عبور نمایند‬

‫• عامل شایع عفونت مجارى فوقانى و تحتانى تنفس‬

‫• انتقال در مایکوپلاسما پنومونیه تنفسی و در مایکوپلاسما جنیتالیوم جنسی است‬

‫• ابتلاء به عفونت از طریق آئروسلها صورت مىگیرد و در جمعیتهاى نزدیک به هم (مثل مدارس و پادگانها)‬
‫اپیدمى ممکن است اتفاق بیفتد اما اکثر موارد بهصورت اسپورادیک یا در خانوادهها دیده مىشود‪.‬‬

‫• جهت رشد به کلسترول نیاز دارند وقادر به سنتز پورین ها و پیریمیدین ها نمی باشند‬

‫اکثر گونه ها از گلوکز (مایکوپلاسما پنومونیه ) یا آرژنین (مایکوپلاسما هومینیس ) به عنوان منبع اصلی‬ ‫•‬
‫انرژی استفاده نموده و از نظر تغذیه ای سخت رشد می باشند ( ‪( ) Fastidious‬مایکوپلاسما جنیتالیوم ) ‪.‬‬

‫بر روی محیط کشت حاوی عصاره ی گوشت‪-‬پیتون‪-‬سرم اسب و عصاره ی مخمر رشد می نمایند‪.‬‬

‫• در گسترش های رنگ آمیزی شده به روش گیمسا به اشکال کوکوباسیل‪ ،‬کوکسی ومارپیچی مشاهده می گردند‬

‫• جهت مشاهده آنها از میکروسکوپ زمینه تاریک ومیکروسکوپ فاز‪ -‬کنتراست استفاده می شود‬

‫• دارای ارگانل های اتصالی منحصربه فردی با انتهای باریک می باشند که اصولأ از طریق این ارگانل های‬
‫اتصالی به اپیتلیوم دستگاه تنفس اتصال می یابد‪ ( .‬آنتی ژن ‪ = P1‬سوپر آنتی ژن )‬

‫التهاب گوش میانی‬
‫آبسه تخمدانی‬

‫‪Dr.M.A.Hedayati PhD of Bacteriology‬‬ ‫‪122‬‬