พุทธประวัติ สังคม ป.4

จัดการเรยี นร้โู ดย นางปยิ ะมาศ เจริญวงศานนท์
ขอบคณุ ส่อื DLTV
จากครวู รพรรณ์ ศรีอรุณ ครูฐิตริ ัตน์ ดิษฐวงศ์

คาถามชวนคดิ

นกั เรยี นทราบหรอื ไม่ว่า
องคส์ มเด็จพระสมั มาสมั พทุ ธเจา้

ทรงตรสั ร้ใู ตต้ ้นอะไร
1.ใต้ตน้ โพธิ์ 2.ใตต้ น้ สาละ

3.ใต้ตน้ ไทร

ใตต้ ้นโพธ์ิ

องคส์ มเดจ็ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ทรงตรสั ร้ใู ต้ตน้ พระศรีมหาโพธ์ิ

“ต้นโพธ์ทิ ี่องค์สมเด็จพระสมั มาสัมพุทธเจา้
ทรงตรัสรู้ เราจะเรียกวา่ ตน้ พระศรมี หาโพธ”์ิ

วนั สาคัญของพระพุทธศาสนาในวันขนึ้ 15 คา
เดือน 6 คือ วันวิสาขบชู า มเี หตกุ ารณ์อะไร

ทสี าคญั เกิดขึน้ พร้อมกนั 3 ประการ

ประสูติ ตรัสรู้ และ
เสด็จดับขนั ธป์ รินิพพาน

พทุ ธประวัติ

ตอน ตรัสรู้

เจ้าชายสทิ ธตั ถะออกผนวช
รมิ ฝัง่ แมน่ า้ อโนมา

ท่มี าของภาพ http://topicstock.pantip.com/isolate/topicstock/2012/10/M12810111/M12810111.html

หลงั จากทีเ่ สด็จออกผนวชแล้ว
เจ้าชายสิทธัตถะได้ทรงไปศกึ ษา

หาความรจู้ ากส้านักของ
อาฬารดาบสและอทุ กดาบส
จนหมดความรขู้ องอาจารย์
แตก่ ็ยงั ไม่พบทางพน้ ทกุ ข์

จงึ ลาออกจากส้านกั นนั

ท่มี าของภาพ https://sites.google.com/site/dalahdarawadee/prawati-sasda-khxng-sasna-phuthth/khea-suksa-ni-sanak-dabs

หลงั จากท่เี สด็จออกจากสา้ นกั นัน
พระองคท์ รงศึกษาค้นคว้า

และทดลองปฏบิ ัตดิ ้วยพระองคเ์ อง
ทรงบ้าเพ็ญทุกขกริ ยิ า โดยขบกัดฟัน
กลันหายใจ อดอาหาร เป็นเวลา 6 ปี
ก็ยงั ไม่พบหนทางสูค่ วามพน้ ทกุ ข์

ทม่ี าของภาพ http://topicstock.pantip.com/isolate/topicstock/2012/10/M12810111/M12810111.html

พระอนิ ทรจ์ งึ เสด็จลงมาดีดพิณ 3 สาย
ทีม่ สี ายทตี่ งึ เกินไป ตึงพอดี กบั หยอ่ นเกินไป
จนสายตงึ ขาดลง สายตึงกา้ ลงั ดเี สยี งเพราะ
สายหย่อน เสยี งไม่ดงั กงั วาล ทา้ ใหด้ า้ รวิ ่า

ต้องเหมือนพณิ ตอ้ งตงั สายให้พอดี
ไม่ตงึ ไม่หย่อน จึงเลกิ บา้ เพ็ญทกุ รกริ ิยา
ทา้ ใหป้ ญั จวัคคยี ท์ ัง 5 ทค่ี อยปรนนิบัติ

เส่อื มศรัทธาจึงละทงิ หน้าที่

ท่มี าของภาพ http://topicstock.pantip.com/isolate/topicstock/2012/10/M12810111/M12810111.html

ขณะมีพระชนมายไุ ด้ ๓๕ พรรษา
ในวนั ท่พี ระองคต์ รสั รู้ นางสชุ าดา
ไดถ้ วายขา้ วมธปุ ายาส (หุงดว้ ยนม)

ท่มี าของภาพ http://www.watthumpra.com/buddha3-prasuti/prasuti29-tookkarakiriya.html

ทรงลอยถาดเส่ยี งพระบารมหี ลังจากที่
พระบรมโพธิสัตวเ์ สวยข้าวมธปุ ายาสแลว้
ทรงลอยถาดลงในแม่นา้ เนรัญชรา พรอ้ มกับ

ทรงอธษิ ฐานเสย่ี งพระบารมีว่า
“ถ้าจะไดต้ รสั รูอ้ นตุ รสมั มาสัมโพธิญาณ

ขอใหถ้ าดทองลอยทวนกระแสนา้
แมน้ วา่ ไมไ่ ด้สาเรจ็ สมประสงค์
ขอใหถ้ าดลอยลอ่ งไปตามกระแสนา้ ”

พุทธประวตั ิกล่าวว่า
ถาดนนั ไดล้ อยทวนกระแสน้าขนึ ไป

ท่มี าของภาพ http://www.watthumpra.com/buddha3-prasuti/prasuti29-tookkarakiriya.html

จนถึงวังนา้ วนแห่งหนงึ่ จงึ จมลงสนู่ าคพิภพ
ไปกระทบกบั ถาดสามใบของพระสัมมาสมั พุทธเจา้
ในอดีตสามพระองค์พญานาคราชซง่ึ ก้าลังนอนหลบั

อยใู่ นนาคพิภพได้ยนิ เสยี งถาดกระทบกัน
จึงทราบวา่ พระสมั มาสมั พทุ ธเจ้าจะบังเกิดขึน

ในโลกมนุษยอ์ ีกพระองคห์ น่งึ แลว้

( ในกัปปัจจุบนั หรือทีเรียกว่าภัทรกัปมีพระสัมมาสัมพทุ ธเจา้ ๕ พระองค)์

เจา้ ชายสิทธตั ถะ ตรสั รู้เปน็ พระสมั มาสมั พุทธเจา้
พระองคท์ ี่ ๔ ทรงพระนามว่า
“พระสมณโคดมพทุ ธเจ้า”

ท่มี าของภาพ http://www.watthumpra.com/buddha3-prasuti/prasuti29-tookkarakiriya.html

เหตุการณท์ เี กดิ ขน้ึ ก่อน
องค์สมเด็จพระสมั มาสมั พทุ ธเจ้าทรงตรสั รู้

(เหตุการณก์ ารผจญมาร)

เมือ่ ครงั พระพทุ ธองค์ทรงบ้าเพ็ญเพียร
เพอ่ื ตรัสรเู้ ป็นพระสัมมาสมั พทุ ธเจา้
ได้ทรงผจญกบั เหลา่ พวกพญามารทังหลาย
พญามารไดอ้ อกอุบายต่าง ๆ นานา
เพอื่ ใหพ้ ระพทุ ธองค์ทรงเกดิ กิเลสตัณหา
แตพ่ ระพุทธองคท์ รงไมย่ ินดยี ินร้าย
และในครังนันเอง พระแมธ่ รณีทรงแสดง

ปาฏหิ าริยป์ ราบเหล่าพญามาร
โดยทรงบบี มวยผมให้น้าไหลออกมา
ท่วม พวกพญามารทังหลายใหพ้ า่ ยแพ้ไป

ท่มี าของภาพ https://sites.google.com/site/historybuddha441/trasru

วนั ทต่ี รัสรู้ (ในวันเพ็ญขึน 15 คา้่ เดอื น 6)
สถานท่ตี รัสรู้ (ใตต้ น้ พระศรมี หาโพธิ์
รมิ ฝ่งั แมน่ า้ เนรญั ชรา เมืองพาราณสี)

ท่มี าของภาพ https://sites.google.com/site/historybuddha441/trasru

เมอ่ื พระมหาบรุ ษุ ทรงก้าจดั มารและเสนามาร
ให้ปราชยั ด้วยพระบารมี ก็ทรงเบกิ บานพระทยั
ไดป้ ติ เิ ปน็ กา้ ลังภายในสนบั สนุน เพิ่มพนู แรง
ปฏบิ ัติสมาธภิ าวนาใหย้ ง่ิ ขึน ดงั นนั พระมหาบรุ ุษ
จึงมิได้ทรงพกั ใหเ้ สียเวลา ทรงเจรญิ สมาธิภาวนา
ท้าจิตใหแ้ น่วแน่ ปราศจากอปุ กเิ ลส จนจติ สุขมุ
เขา้ โดยลา้ ดบั ไม่ช้าก็ได้บรรลปุ ฐมฌาน ทตุ ิยฌาน
ตตยิ ฌาน จตตุ ฌาน ซง่ึ เปน็ ส่วนรูปสมาบตั ิ เปน็ ลา้ ดบั

จนถงึ อรูปสมาบตั ิ ๔ บรบิ ูรณ์

ท่มี าของภาพ https://sites.google.com/site/historybuddha441/trasru

ตรัสรู้เป็นพระอรหนั ตสมั มาสัมพทุ ธเจ้า
เมอ่ื พระมหาบรุ ุษทรงชนะมารแลว้ นนั
พระอาทติ ย์ก้าลงั จะอัสดง ราตรีเรม่ิ ย่างเข้ามา
พระมหาบุรษุ ยงั คงประทับน่ังไมห่ ว่นั ไหว
ท่โี พธบิ ัลลังก์ ใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์
ทรงเร่ิมบ้าเพญ็ สมาธิใหเ้ กดิ ในพระทัย
ดว้ ยวธิ ีท่ีเรียกว่าเขา้ ฌาน แล้วทรงบรรลุฌาน
คือ วธิ ที ้าจติ ใหเ้ ปน็ สมาธิ คอื ให้จิตแน่วแน่
ไม่ฟงุ้ ซา่ น คดิ โนน่ คดิ นอ่ี ย่างปุถุชนธรรมดา

ท่มี าของภาพ https://sites.google.com/site/historybuddha441/trasru

ตรสั ร้ดู ว้ ยวธิ ี
(บา้ เพ็ญเพยี รโดยการนั่งสมาธิ)

ท่มี าของภาพ https://sites.google.com/site/historybuddha441/trasru

ส่งิ ทีพ่ ระพทุ ธเจา้ ตรสั รูน้ ัน
เป็นสัจธรรมเรยี กวา่ อรยิ สจั 4

ที่มาของภาพ https://sites.google.com/site/historybuddha441/trasru

สามธิดามารมาประโลมล่อใหห้ ลง
ก็ไมท่ รงใยดี หลังจากท่พี ระองค์ตรัสรู้แล้ว
พระพทุ ธเจ้าเสด็จประทับเสวยวิมตุ ิสุข
อยู่ภายใต้ตน้ พระศรีมหาโพธเ์ิ ป็นเวลา ๗ วัน
คา้ ว่า 'เสวยวมิ ุตสิ ขุ ' เป็นภาษาท่ใี ชส้ ้าหรับ
ทา่ นผ้ทู รงหลดุ พ้นแลว้ เทียบกับภาษา
สามญั ชนคนไมม่ ีกเิ ลสก็คอื พกั ผ่อนภายหลงั

ที่ตรากตร้างานมานน่ั เอง

ท่มี าของภาพ https://sites.google.com/site/historybuddha441/trasru

ทรงเสด็จเสวยวมิ ตุ ติสุขทสี่ ระมจุ ลินท์
เมื่อพระองคป์ ระทับเสวยวิมตุ ตสิ ขุ ได้ ๗ วัน

ได้เสด็จมาประทับท่ใี ตต้ ้นจิกรมิ สระนี
ตอนนันเกิดฝนตกหนักเจือด้วยลมหนาว
ฝนตกพร้าอยเู่ จ็ดวนั เจด็ คืน พญามจุ ลินท์
พญานาคแผ่พังพานบงั ฝนให้พระพุทธเจา้

ซึง่ ฝนตกเป็นเวลาเจ็ดวัน
ขณะเสวยวิมุตสิ ุขใตต้ น้ มุจลนิ ท์
อันเป็นสปั ดาห์ทีส่ ามของการตรัสรู้

ที่มาของภาพ https://sites.google.com/site/historybuddha441/trasru

ทรงเห็นว่าบุคคลในโลกนี
มีหลายจ้าพวก บางพวกสอนได้

บางพวกสอนไม่ได้
เปรยี บเสมือนบัว ๔ เหลา่

ท่มี าของภาพ https://sites.google.com/site/historybuddha441/trasru

ใบงานที ๓
เรือง พุทธประวตั ิ ตอน ตรสั รู้

คาช้แี จง ให้นกั เรยี นเขียนสรปุ เรอ่ื ง พทุ ธประวัติ ตอนตรัสรู้
มาพอสงั เขปลงในกรอบภาพ

ตอนตรสั รู้

....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................



ได้ทรงไปศกึ ษาหาความรู้ ทรงบาเพญ็ ทุกขกริ ิยา
จากสานกั ของอาฬารดาบส

และอุทกดาบส นางสชุ าดาได้ถวาย

ตรสั รู้เป็นพระอรหนั ต พทุ ธประวัติ ขา้ วมธปุ ายาส

สัมมาสมั พุทธเจา้ ตอนตรัสรู้ ทรงลอยถาดเสี่ยง

พระบารมี

สามธดิ ามารมาประโลม ทรงเสด็จเสวย ทรงผจญกับเหลา่
ลอ่ ใหห้ ลงก็ไมท่ รงใยดี วมิ ตุ ติสุข พวกพญามารทงั หลาย

ตรสั รแู้ ล้ว

ท่มี าของภาพ https://sites.google.com/site/karkaneidphraphuththsasna/wan-xasalhbucha

คาถามชวนคดิ

1. พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรม
เทศนาหรอื หลกั ธรรมทท่ี รงตรสั รู้

เป็นคร้งั แรกแกใ่ คร

1) ชฎลิ 3 พี่นอ้ ง
2) ปญั จวัคคยี ท์ ั้ง 5
3) พระเจา้ พมิ พสิ าร

ปญั จวคั คียท์ ้งั 5

2. วันสาคญั ทางพระพุทธศาสนา
ในวันขึ้น 15 คา่ เดอื น 8 คอื วนั อาสาฬบูชา

มีเหตกุ ารณอ์ ะไรทสี่ าคญั

องค์สมเด็จพระสมั มาสมั พทุ ธเจ้า
แสดงธรรมเทศนาครง้ั แรก

พทุ ธประวัติ

ตอน ประกาศธรรม

เสดจ็ โปรด
ปญั จวคั คยี ์ทั้ง 5

ทีม่ าของภาพ http://www.watpamahachai.net/the_Buddha-28.htm
ทม่ี าของภาพ http://www.dhammajak.net/forums/viewtopic.php?t=52861

1. ลาดับแรก

เสด็จไปโปรดปัญจวัคคีย์ก่อน เพราะเป็นผู้ใกล้ชิด ซ่ึงได้รับใช้พระองค์ได้เร็ว ทรงเร่ิม
แสดงปฐมเทศนาชื่อ ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ในวันเพ็ญเดือน 8 ทาให้โกณฑัญญะหน่ึง
ปญั จวัคคยี ์บรรลธุ รรมขัน้ พระโสดาบัน ขอบวชเป็นพระภกิ ษุ จงึ เกิดพระสงฆอ์ งค์แรก

ท่มี าของภาพ http://www.watpamahachai.net/the_Buddha-28.htm

วันต่อ ๆ มา ทรงสอนให้ปัญจวัคคีย์ทเี่ หลือบรรลพุ ระธรรมขน้ั โสดาบนั
เชน่ เดียวกันและขอบวชท้งั หมด ต่อมาทรงแสดงธรรมชือ่ อนัตตลกั ขณสตู ร

โปรดพระปญั จวัคคยี ์ ทัง้ หมดได้บรรลุเปน็ พระอรหันต์

ท่มี าของภาพ http://www.watpamahachai.net/the_Buddha-28.htm

เสด็จโปรด
ชฎิลสามพน่ี อ้ ง

ที่มาของภาพ http://www.watpamahachai.net/the_Buddha-32.htm
ท่มี าของภาพ http://www.dhammajak.net/forums/viewtopic.php?t=52861

๒. ลาดบั ที่สอง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จทรงดาริที่จะเผยแผ่ให้ได้รวดเร็วนั้นต้องเผย แผ่
เข้าลัทธิท่ีมีผู้นับถือจานวนมากอยู่แล้วพระองค์เห็นว่าชฎิลสามพ่ีน้องตระกูลกั สสปะ
มีบรวิ ารรวมกนั 1,000 คน นา่ จะเหมาะท่จี ะชว่ ยในการเผยแผ่พระพทุ ธศาสนา

ท่มี าของภาพ http://www.watpamahachai.net/the_Buddha-32.htm

พระองค์จงึ เดนิ ไปพบชฎิลผู้พ่ี คือ อุรุเวลกัสสปะ
โดยขอเข้าไปอาศัยพกั แรม แต่อุรเุ วลกัสสปะ
ให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพักใน
โรงบูชาไฟ ซ่ึงมีพญานาคอาศัยอยู่ แต่พระองค์
ได้ปราบให้พญานาคที่ดุร้ายขดอยู่ในบาตรได้
จนชฎลิ ผูพ้ ี่ เกดิ ความเลอ่ื มใส จงึ ลอยเครือ่ ง
บูชาไฟ และขออปุ สมบทเป็นพระภกิ ษุ

ท่มี าของภาพ http://www.madchima.org/forum/index.php?topic=17790.0

ฝา่ ยชฎลิ ผนู้ ้องทง้ั สอง
เม่อื เหน็ เครื่องบริขารของชฎิลผพู้ ี่
ลอยมาตามกระแสน้า จงึ พาบรวิ าร
ไปพบพชี่ าย เมอ่ื เหน็ พช่ี ายถือเพศ
เปน็ พระภิกษุจึงขออปุ สมบทดว้ ย

ท่มี าของภาพ https://www.w-nikro.com/_m/article/content/content.php?aid=539340399

จากนัน้ องค์สมเดจ็ พระสัมมา
สมั พุทธเจ้า ทรงแสดงธรรมเทศนา
ช่อื ว่า อาทติ ตปรยิ ายสูตร
(อา-ทดิ -ตะ-ปะ-ริ-ยา-ยะ-สูด)
แก่พระภกิ ษเุ หล่านน้ั พระภกิ ษุ
ทั้งหมดไดป้ ฏบิ ัตธิ รรมจนเปน็
พระอรหนั ตใ์ นเวลาต่อมา

ท่มี าของภาพ https://www.w-nikro.com/_m/article/content/content.php?aid=539340399

เสดจ็ โปรด
พระเจ้าพมิ พสิ าร

ท่ีมาของภาพ https://samnakmai.blogspot.com/2018/10/blog-post_7.html
ท่มี าของภาพ http://www.dhammajak.net/forums/viewtopic.php?t=52861

๓. ลาดับที่สาม

องคส์ มเดจ็ พระสมั มาสัมพทุ ธเจา้ ทรงพาพระอรหันตจ์ านวน 1,003 องค์ ไปยังกรงุ ราชคฤห์
เม่ือพระเจ้าพิมพิสารทรงทราบข่าว จึงเสดจ็ พระราชดาเนินพร้อมดว้ ยข้าราชบรพิ ารไปเข้าเฝา้
องคส์ มเดจ็ พระสัมมาสัมพทุ ธเจา้

ท่มี าของภาพ https://samnakmai.blogspot.com/2018/10/blog-post_7.html

ทรงโปรดใหพ้ ระอรุ ุเวลกสั สปะ
ชแ้ี จงถงึ เหตุการณ์ท่เี ปล่ียนมา
นบั ถือพระพุทธศาสนาใหแ้ ก่
ชาวเมืองราชคฤห์ได้ทราบ
จากน้ันองคส์ มเดจ็ พระสัมมา
สมั พุทธเจา้ ทรงแสดงธรรม
เทศนาโปรดพระเจ้าพมิ พสิ าร
ข้าราชบริพารและชาวเมือง

ท่มี าของภาพ https://samnakmai.blogspot.com/2018/10/blog-post_7.html

จนเกดิ ความเลื่อมใสและศรทั ธา
ในพระพุทธศาสนา โดยพระ
เจ้าพิมพสิ ารไดป้ ระกาศตน
เปน็ พุทธมามกะ และถวาย
พระราชอุทยานเวฬุวนั ให้เป็น
ที่ประทับของพระพทุ ธเจา้

ท่มี าของภาพ https://samnakmai.blogspot.com/2018/10/blog-post_7.html

การแต่งต้งั
พระอัครสาวก

ทม่ี าของภาพ https://www.mokkalana.com/17
ทีม่ าของภาพ http://www.dhammajak.net/forums/viewtopic.php?t=52861