หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 94 1.4 ฟาร์มเลี้ยงแพะ อำเภอแม่จริมมีเกษตรกรที่เป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงแพะ ซึ่งสามารถให้นักท่องเที่ยวเข้าชม ได้ โดยมีไร่นายสมิง ฟาร์มแพะน้องใยบัว และธนากรฟาร์ม (1) “ไร่นายสมิง ฟาร์มแพะน้องใยบัว” เป็นฟาร์มตัวอย่างของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงแพะ มีแพะและแกะนับร้อย ๆ ตัว บรรยากาศดีมากเหมือนอยู่ต่างประเทศ ตั้งอยู่ที่ 83 หมู่ที่ 6 บ้านนาบัว ตำบลหนองแดง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน ช่วงเวลาเปิด วันจันทร์-ศุกร์ เวลา 13.00-17.00น. วันเสาร์- วัน อาทิตย์ หรือวันหยุด เปิด 2 ช่วง เช้า เวลา 10.00-11.00 น.และ บ่าย เวลา 13.00-17.00 น.ภายในไร่มี กิจกรรมการเรียนรู้การเลี้ยงแพะ การให้อาหารแพะ และการถ่ายรูปกับแพะ ภาพแสดงโคกหนองนาตาลอย ที่มา : https://m.facebook.com/maecharimbanhao/posts/770809093264216/
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 95 ภาพแสดง ที่มา : https://www.facebook.com/ไร่นายสมิง-ฟาร์มน้องใยบัว-100598024763360/ (2) ธนกร ฟาร์ม ฟาร์มเลี้ยงแพะของนายธนกร แคว้งอินทร์ เป็นฟาร์มตัวอย่างของกลุ่ม วิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงแพะตั้งอยู่ในเขตบ้านพรหม หมู่ที่ 1 ตำบลหนองแดง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน ภายใน ฟาร์มเลี้ยงแพะจะประกอบด้วยการเรียนรู้การเลี้ยงแพะ การให้อาหารแพะ และถ่ายรูปคู่กับแพะ ภาพแสดงธนกรฟาร์ม ที่มา:https://www.facebook.com99-100177785393512
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 96 เรื่องที่ 2 แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ 2.1 น้ำตกภูฟ้า ภาพแสดงน้ำตกภูฟ้า ที่มา: https://m.facebook.com/ToursNan/posts/831036047017559 น้ำตกภูฟ้า อยู่กลางป่าลึก ใกล้ชายแดนสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ในเขตอุทยาน แห่งชาติดอยภูคา อำเภอแม่จริม เป็นน้ำตกขนาดใหญ่ และสูงที่สุดในจังหวัดน่าน มีทั้งหมด 12 ชั้น ชั้นล่างสุด เป็นแอ่งน้ำใหญ่และลึก มีผาน้ำตกลาดชันไปเป็นขั้นบันได สามารถมองเห็นน้ำตกชั้น 1 ถึงชั้น 3 ได้ชัดเจน รวมความสูง ไม่ตำกว่า 100 เมตร ส่วนชั้นอื่น ๆ ต้องปีนขึ้นไปทีละชั้น จึงจะสามารถเห็นน้ำตกได้ โดยเฉพาะ ชั้น 5 ชั้น 6 สายน้ำจะทิ้งตัวลงตามผาหินเป็นสองสาย ชั้น 10 จะเป็นม่านน้ำลดหลั่นเป็นชั้น ๆ ตามผาหินกว้าง และชั้น 12 สายน้ำจะทิ้งตัวลงจากผาสูงอย่างยิ่งใหญ่อลังการ การเดินเท้าไปท่องเที่ยว ใช้ระยะเวลา 4 วัน 3 คืน หรือล่องเรือและเดินเท้าเข้าจะใช้เวลาลดลงเหลือเพียง 3 วัน 2 คืน 2.2 ต้นชมพูภูคา ภาพแสดงต้นชมพูภูคา ที่มา : https://m.facebook.com/Chin.Chinnapat777/
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 97 การเดินทางเข้าป่าลึกเพื่อชมดอกชมพูภูคา เริ่มต้นที่ระยะทางจาก หมู่บ้านสว่าง ประมาณ 6 กิโลเมตร ถึงต้นชมพูภูคา โดยสามารถเดินตามเส้นทางรถไถชาวบ้านหรือนั่งรถไถขึ้นไป ซึ่งเป็นเส้นทาง ยากลำบากมากเนื่องจากมีความชันขึ้นเรื่อย ๆ ต้องขึ้นเขาไต่ระดับความสูงขึ้นไป สองข้างทางระยะแรกเป็น พื้นที่ทำกินของชาวบ้าน ป่าชุมชน ต่อด้วยผืนป่ารอยต่อชายแดนไทย-สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว มีต้นไม้หนาทึบ ผู้นำทางและคนขับรถไถต้องมีความชำนาญเส้นทางเป็นพิเศษ ต้นชมพูภูคามีประมาณ 200 กว่าต้น หรืออาจจะมากกว่านั้น มีต้นขนาดเล็กขึ้นกระจาย อยู่ทั่วไปตามผืนป่า และคาดว่าจะมีอีกมากในป่า ดอกชมพูภูคาจะเริ่มแย้มบานในเดือนกุมภาพันธ์ และจะบาน สะพรั่งในเดือนมีนาคมของทุกปี ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับลักษณะสภาพอากาศในปีนั้น ๆ ดอกชมพูภูคาถือว่าเป็นดอกไม้ ป่าหาดูยากที่สุดในประเทศไทย ค้นพบครั้งแรกที่ยอดดอยภูคา อำเภอปัว และต่อมาค้นพบที่บ้านสว่าง อำเภอ แม่จริม นอกจากนี้ยังสามารถชมได้ที่ดอยมณีพฤกษ์ อำเภอทุ่งช้าง ดอยขุนสถาน อำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน ซึ่งดอยเหล่านี้เป็นป่าดิบเขา มีอากาศหนาวเย็น เมฆหมอกครื้มตลอดปี ต้นชมพูภูคาเป็นไม้ยืนต้น สูง 10-25 เมตร เปลือกลำต้นเรียบสีเทาน้ำตาล ใบประกอบแบบ ขนนก ยาว 30–80 เซนติเมตร ใบรูปหอกถึงรูปไข่ กว้าง 2.5-6 เซนติเมตร ยาว 8-25 เซนติเมตร โคนใบ เป็นรูปลิ่มหรือกลม ปลายใบแหลม ดอกสีขาว–ชมพู คล้ายรูประฆัง ออกเป็นช่อที่ปลายยอด ช่อดอกยาวได้ถึง 20-40 เซนติเมตร กลีบรองดอกขนาดใหญ่ รูปถ้วยมีขอบหยักตื้น ๆ กลีบดอก 5 กลีบ รูปไข่กว้าง โคนกลีบ เรียวยาว ปลายกลีบม้วนออกด้านนอก ขนาด 1.8-2 เซนติเมตร กลีบบนมักคว่ำลง เกสรผู้ 8 อัน ก้านเกสร เพศผู้ยาว 2.5–3 ซม. ปลายโค้ง รังไข่และก้านเกสรเพศเมียมีขนปกคลุม รังไข่ยาว 0.3-0.4 เซนติเมตร เกสร เพศเมียยาว 3-4 เซนติเมตร ปลายงอลง ผลรูปกระสวย แก่แล้วแตกออกมีเมล็ดรูปรี กว้าง 12 มิลลิเมตร ยาว 20 มิลลิเมตร
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 98 ที่มา : https://m.facebook.com/Chin.Chinnapat777/ 2.3 น้ำตกลอยฟ้า น้ำตกลอยฟ้า (น้ำตกใหม่) การเดินทางไปท่องเที่ยวน้ำตกแห่งนี้จะต้องให้คนในหมู่บ้านสว่าง เป็นผู้นำทาง หลังจากได้รับอนุญาตจากผู้ใหญ่บ้านแล้วเท่านั้น โดยต้องเดินเท้า ตามทางรถไถ ระยะทางประ มาน 3 กิโลเมตร ระหว่างสองข้างทางเป็นไร่ข้าวและไร่ข้าวโพดของชาวบ้านสว่าง จุดเด่นของน้ำตกคือ น้ำตกมี ความสูงประมาน 40-50 เมตร และมีความสวยงาม นักท่องเที่ยวสามารถลงเล่นน้ำได้ตามปกติ แต่ห้ามนำ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิดเข้าไปเด็ดขาด และขอความร่วมมือช่วยกันรักษาความสะอาดบริเวณรอบ ๆ น้ำตกด้วย ข้อห้ามเมื่อเข้าไปท่องเที่ยวน้ำตกลอยฟ้า มี3 ข้อ ดังนี้ (1) ห้ามทิ้งขยะบริเวณน้ำตกและตลอดเส้นทาง (2) ห้ามเด็ดหรือเก็บของป่าทุกชนิด (3) ห้ามตะโกนหรือสงเสียงดังเกินควร ที่มา : https://m.facebook.com/Chin.Chinnapat777/
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 99 2.4 น้ำตกสายรุ้ง ระยะทางจากบ้านสว่างไปถึงน้ำตกสายรุ้ง ประมาณ 6 กิโลเมตร เป็นเส้นทางเดียวกันกับทางไป น้ำตกลอยฟ้า แต่จะแยกไปทางซ้ายแล้วเดินไปตามลำห้วยจนถึงน้ำตก น้ำตกสายรุ้งเป็นน้ำตกที่ไม่ค่อยสูงแต่มี ความกว้างพอสมควร นักท่องเที่ยวสามารถลงเล่นน้ำได้ นำอาหารและเครื่องดื่มไปรับประทานได้ แต่ต้อง เก็บขยะกลับมาด้วย ***ทุกที่ที่ไป นักท่องเที่ยวหรือบุคคลภายนอกไม่สามารถเดินทางไปได้ด้วยตนเองต้องให้คนใน หมู่บ้านสว่างนำทาง และต้องขออนุญาตจากผู้ใหญ่บ้านก่อนทุกครั้ง*** ภาพแสดงน้ำตกลอยฟ้า ที่มา : https://m.facebook.com/Chin.Chinnapat777/ ภาพแสดงน้ำตกสายรุ้ง ที่มา : https://m.facebook.com/Chin.Chinnapat777/
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 100 กิจกรรม คำชี้แจง ให้ผู้เรียนตอบคำถามต่อไปนี้ 1. ผู้เรียนมีวิธีการประชาสัมพันธ์แหล่งท่องเที่ยวในอำเภอแม่จริมได้อย่างไร ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… 2. ให้ผู้เรียนยกตัวอย่างวิธีการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ชุมชนของตนเอง มาพอสังเขป ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… 3. ให้ผู้เรียนแนะนำสถานที่ท่องเที่ยวในพื้นที่อำเภอแม่จริม เพราะเหตุใดผู้เรียนจึงแนะนำสถานที่ท่องเที่ยวนี้ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 101 บทที่ 5 ผลิตภัณฑ์หรือสินค้า OTOP ของอำเภอแม่จริม สาระสำคัญ ผลิตภัณฑ์ หรือสินค้า OTOP ของอำเภอแม่จริม เป็นผลิตภัณฑ์ที่นำผลผลิตในพื้นที่อำเภอแม่จริม มาแปรรูป เพื่อให้ประชาชนสร้างรายได้โดยมีผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายคือ 1) ผลิตภัณฑ์แปรรูปผลผลิตทาง การเกษตร ได้แก่ ชาสมุนไพรใบหม่อน กล้วยกรอบ เม็ดมะม่วงหิมพานต์ กาแฟภูบ่อว้า และข้าวหลาม 2) ผลิตภัณฑ์หัตถกรรมพื้นบ้าน ได้แก่ ผลิตภัณฑ์จักสานจากไม้ไผ่ ไม้กวาดดอกหญ้า ตะกร้าจากเถาวัลย์ ผ้าทอ และ 3) อาหารตามฤดูกาล ในแต่ละฤดูกาลจะมีอาหารในพื้นถิ่นแตกต่างกัน ซึ่งเป็นของที่หาได้จาก ธรรมชาติในท้องถิ่นอำเภอแม่จริม ได้แก่ อาหารตามฤดูกาลประเภทสัตว์ และอาหารตามฤดูกาลประเภทพืชผัก ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง 1. บอกผลิตภัณฑ์หรือสินค้าOTOP ของอำเภอแม่จริมได้ 2. ยกตัวอย่างผลิตภัณฑ์หรือสินค้าOTOP ของอำเภอแม่จริม ขอบข่ายเนื้อหา เรื่องที่ 1 ผลิตภัณฑ์แปรรูปผลผลิตทางการเกษตร เรื่องที่ 2 ผลิตภัณฑ์หัตถกรรมพื้นบ้าน เรื่องที่ 3 อาหารตามฤดูกาล
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 102 เรื่องที่ 1 ผลิตภัณฑ์แปรรูปผลผลิตทางการเกษตร 1.1 ชาสมุนไพรใบหม่อน ตำบลหนองแดง มีพื้นที่ปลูกหม่อนเลี้ยงไหม โดยได้มีการรวมกลุ่มการดำเนินงานคือ กลุ่มอาชีพ หม่อนไหม บ้านหนองแดง หมู่ 5 ตำบลหนองแดง อำเภอแม่จริม และกลุ่มส่งเสริมอาชีพปลูกหม่อนเลี้ยงไหม อำเภอแม่จริม (OTOP 3 ดาว : ผลิตภัณฑ์ชาใบหม่อน) ตั้งอยู่เลขที่ 15 หมู่ 3 บ้านดงไพรวัลย์ ตำบลหนองแดง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน ที่มา : https://www.edtguide.com/content/travel-selected/79611 ที่มา : https://www.edtguide.com/content/travel-selected/79611 ที่มา : https://www.edtguide.com/content/travel-selected/79611
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 103 1.2 กล้วยกรอบ กล้วยเป็นผลไม้ชนิดหนึ่งที่คนไทยรู้จักกันดี และนิยมบริโภคกันอย่างแพร่หลาย เนื่องจากเป็น ผลไม้คู่บ้านคู่เมืองมาตั้งแต่สมัยโบราณ สามารถปลูกได้ทุกพื้นที่ทั่วภูมิภาคของประเทศ และให้ผลผลิตตลอดทั้ง ปี เป็นผลไม้ที่อุดมไปด้วยสารอาหารหลายชนิดที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ทั้งโปรตีน คาร์โบไฮเดรตวิตามิน และ เกลือแร่ต่างๆ ดังนั้น การรับประทานกล้วยเป็นประจำสามารถช่วยบำรุงร่างกายให้แข็งแรง และป้องกัน การเกิดโรคบางชนิดได้ โดยการรับประทานกล้วยจะให้ผลดีที่สุดคือ รับประทานตอนเช้า เนื่องจากจะช่วยให้ ระบบต่าง ๆ ในร่างกายทำงานได้ดี และมีสรรพคุณทางยา ด้วย กล้วยเป็นผลผลิตทางการเกษตรชนิดหนึ่งที่ปลูกง่าย ให้ผลผลิตจำนวนมาก และสามารถนำมาใช้ ประโยชน์ได้ทุกส่วน โดยผลสุกนอกจากจะใช้รับประทานเป็นผลไม้แล้ว ยังสามารถนำมาปรุงอาหารคาวหวาน และแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ชนิดต่างๆ เทคโนโลยีการแปรรูปกล้วยทั้งด้านอาหาร และไม่ใช่อาหาร -กลุ่มแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรบ้านห้วยบง เลขที่ 41 หมู่ที่ 6 ตำบลหมอเมือง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน 55170 โทร 081 0358341 (นางดวงดาว ปิจคำ : ประธานกลุ่ม) - กล้วยกรอบหลากรส บานาน่า สแน็ค : กลุ่มแปรรูปผลิตภัณฑ์จากกล้วยบ้านนาเซีย เลขที่ 28 หมู่ที่ 2 บ้านนาเซีย ตำบลหมอเมือง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน 55170 โทร 064 3480241 Line ID : bananasnack_01 Facebook : บานาน่า สแน็ค (นางสุภาคินี สุทธโลก : ประธานกลุ่ม) เป็นแหล่งผลิตกล้วยน้ำว้าแปรรูป กล้วยหอมทองแปรรูป กล้วยไข่ แปรรูป ที่เลื่องชื่อ เป็นที่รู้จักของผู้บริโภคมานาน ภาพแสดงกล้วยกรอบ ภาพแสดงกล้วยกรอบ
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 104 1.3 เม็ดมะม่วงหิมพานต์ : วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรตำบลน้ำพาง (โครงการน้ำพางโมเดล) เลขที่ 65/1 หมู่ที่ 4 บ้านน้ำพาง ตำบลน้ำพาง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน 55170 โทร 063 1148087 เนื่องจากชุมชนตำบลน้ำพาง ได้ดำเนินโครงการน้ำพางโมเดลสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน ตั้งแต่ปี 2559 เป็นต้นมา มีเป้าหมายคือเปลี่ยนการผลิตพืชเชิงเดี่ยวสู่ระบบเกษตรเชิงนิเวศน์ โดยการปลูกมะม่วงหิมพานต์ กาแฟ โก้ ปาล์ม ถั่วดาวอินคา และผักสวนครัว เป็นต้น และมีการจัดตั้งวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรตำบล น้ำพางเพื่อรองรับผลผลิตของสมาชิกและนำผลผลิตมาแปรรูปสร้างมูลค่าเพิ่ม ซึ่งผลิตภัณฑ์จากเม็ดมะม่วง หิมพานต์ เป็นหนึ่งผลิตที่ขึ้นชื่อของโครงการน้ำพางโมเดล ภาพแสดงกล้วยกรอบ ที่มา : บานาน่า สแน็ค ภาพแสดงเม็ดมะม่วงหิมพานต์
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 105 1.4 กาแฟภูบ่อว้า Phobowa Coffee เอกลักษณ์พื้นถิ่นอำเภอแม่จริม เป็นผลิตภัณฑ์วิสาหกิจชุมชนเกษตร อินทรีย์แม่จริม ผลิตจากเมล็ดกาแฟคั่ว โรบัสต้า, อาราบิก้า (โทร 061-7935292) " ภู " หมายถึง ภูเขา ดอย ป่าต้นน้ำ ลำห้วย ลำน้ำสาขาลำน้ำว้าตลอดสาย " บ่อ" หมายถึง บ่อ เกลือสินเธาว์ที่ถูกค้นพบริมฝั่งลำน้ำว้าตั้งแต่สมัยโบราณ ในปัจจุบันมีปรากฏพบเห็นอยู่ 2 แห่งคือ อยู่ในเขต พื้นที่อำเภอบ่อเกลือ และในเขตพื้นที่อำแม่จริม จ.น่าน " ว้า " หมายถึง ลำน้ำว้า เป็นลำน้ำสาขาสายสำคัญของ ลำน้ำน่าน มีต้นน้ำอยู่ที่อำเภอบ่อเกลือไหลผ่าน อำเภอสันติสุข อำเภอแม่จริม และไปบรรจบกับลำน้ำน่านที่ อำเภอเวียงสา จ.น่าน "ภูบ่อว้าคอฟฟี่" หมายถึง กาแฟ ที่ปลูกในพื้นที่การเกษตรป่าต้นน้ำและลำน้ำสาขาลำน้ำว้า ตลอดสายโดยมีพื้นที่ปลูกและสถานที่แปรรูปผลผลิตกาแฟอยู่ที่อำเภอแม่จริมเป็นหลักโดยมีพื้นที่มีความ เหมาะสมปลูกกาแฟสองสายพันธุ์คือ โรบัสต้าและอราบิกา กาแฟสายพันธุ์โรบัสตาจะปลูกในพื้นที่มีความสูง จากระดับน้ำทะเลไม่เกิน 600 เมตร ตามพื้นที่หมู่บ้านที่ราบลุ่มป่าต้นน้ำและลำน้ำสาขาลำน้ำว้า กาแฟสาย พันธุ์อาราบิกาจะมีพื้นที่ปลูกที่มีความสูงจากระดับน้ำทะเล 600 -1600 เมตร ในพื้นที่หมู่บ้านป่าต้นน้ำและลำ น้ำสาขาลำน้ำว้าตามแนวตะเข็บชายแดน ไทย - ลาว บ้านร่มเกล้า บ้านน้ำแนะ บ้านน้ำลาน บ้านน้ำปูน บ้าน น้ำตวง บ้านกิ่วน้ำ และบ้านสว่าง รวมถึงพื้นที่ป่าต้นน้ำและลำน้ำสาขาลำน้ำว้าพื้นที่อำเภอสันติสุขและพื้นที่ อำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน ภาพแสดงภาแฟภูบ่อว้า ที่มา : https://www.facebook.com/nuttakit17/
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 106 1.5 ข้าวหลาม ข้าวหลาม เป็นอาหารว่างชนิดหนึ่ง ที่ชาวล้านนานิยมทำรับประทานกันในฤดูหนาว หรือเมื่อได้ ข้าวใหม่ ใช้ไผ่ข้าวหลาม หรือไม้ป้างเป็นกระบอกใส่ข้าวหลาม ข้าวหลามแบบชาวบ้าน ใช้ข้าวสารเหนียวกับ น้ำเปล่า และเกลือเท่านั้น สำหรับข้าวหลามที่ทำขายกันโดยทั่วไป จะใส่น้ำกะทิ และเติมถั่วดำ หรืองาขี้มอน ข้าวหลามแม่หลัน ตั้งอยู่ บ้านน้ำพาง หมู่ 4 อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน โทร:088-2907693 / 0931805698 ID Line: lanintuy99 ที่มา : https://www.facebook.com/nuttakit17/ ภาพแสดงข้าวหลาม
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 107 เรื่องที่ 2 ผลิตภัณฑ์หัตถกรรมพื้นบ้าน 2.1 ผลิตภัณฑ์จักสานจากไม้ไผ่ 1) หมวกตอกไม้ไผ่ เป็นนผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาที่ทำมาจากมือ มีสีสันสวยงาม มีความคงทน ราคาถูกใช้เป็น ประโยชน์ได้หลากหลาย เช่น สวมกันแดดกันฝน ใช้พัดเวลาอากาศร้อน หรือใช้สวมใส่ขณะที่ทำงานกลางแจ้ง หมวกไม้ไผ่เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่สามารถสร้างรายได้ให้กับครอบครัวและชุมชน กลุ่มผลิตภัณฑ์จากตอกไม้ไผ่ เลขที่ 32 หมู่ที่ 8 บ้านน้ำพระทัย ตำบลน้ำพาง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน 55170 (นางสาวศุภาลักษณ์ เขื่อนจักร : ประธานกลุ่ม) โทร 093 0260291 2) กระติ๊บข้าว เป็นผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาของคนในท้องถิ่น ที่นำเอาลำไม้ไผ่แปรสภาพ ให้เป็นภาชนะสาน สำหรับใส่ข้าวเหนียวนึ่ง มีรูปทรงกระบอกและรูปทรงสี่เหลี่ยมคล้ายกระป๋อง มีฝาปิดมีเชือกร้อยสำหรับหิ้ว และ ถือ นิยมใช้กันในผู้ที่บริโภคข้าวเหนียวในภาคเหนือ -กลุ่มจักสานบ้านน้ำปูน เลขที่ 32 หมู่ 1 บ้านน้ำปูน ตำบลน้ำพาง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน โทร 063 8822689 -กลุ่มจักสานไม้ไผ่บ้านป่าสัก หมู่ 2 บ้านป่าสัก ตำบลน้ำปาย อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน โทร 093 2315971 ภาพแสดงหมวกจากเส้นพลาสติก
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 108 3) พัดรูปหัวใจ พัดรูปหัวใจ เป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำมาจากไม้ไผ่ซึ่งมีอยู่ตามท้องถิ่นมาใช้ให้เกิดประโยชน์ มีความคิดสร้างสรรค์ ต่อยอดจากภูมิปัญญาท้องถิ่นและได้รับการพัฒนาส่งเสริม สนับสนุนจากครู กศน. มีส่วนประกอบของไม่ไผ่ มีการพัฒนามาจากแนวคิดของตนเองและความต้องการของลูกค้า ชุมชนมีส่วนร่วมใน ผลิตภัณฑ์ ช่องทางในการจำหน่ายส่วนใหญ่จะขายหน้าร้านของตนเอง ส่งวางจำหน่ายตามร้านค้าใหญ่ ๆ และ โครงการส่วนพระองค์สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี สวนจิตรลดา อีกทั้งยังสามารถเป็นของที่ระลึก/ของฝากได้ กลุ่มพัฒนาอาชีพจักสานบ้านสว่าง หมู่ 10 บ้านสว่าง ตำบลหนองแดง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน 4) แจกันไม้ไผ่ หวายแขวนผนัง แจกันหวายและไม้ไผ่ เป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำมาจากหวายและไม้ไผ่ซึ่งมีอยู่ตามท้องถิ่นมาใช้ให้ เกิดประโยชน์มีความคิดสร้างสรรค์ ต่อยอดจากภูมิปัญญาท้องถิ่นและได้รับการพัฒนาส่งเสริม สนับสนุนจากครู กศน. มีส่วนประกอบของหวายและมีกระบอกไม้ไผ่สำหรับปักดอกไม้เพื่อประดับสามารถนำไปประดับตกแต่ง สถานที่ต่าง ๆ ได้อย่างสวยงาม มีการพัฒนามาจากแนวคิดของตนเองและความต้องการของลูกค้า ชุมชนมีส่วน ร่วมในผลิตภัณฑ์ ช่องทางในการจำหน่ายส่วนใหญ่จะขายหน้าร้านของตนเอง ส่งวางจำหน่ายตามร้านค้าใหญ่ ๆ ภาพแสดงพัดรูปหัวใจ ภาพแสดงกระติ๊บข้าว
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 109 และโครงการส่วนพระองค์สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี สวนจิตรลดา อีกทั้งยังสามารถเป็นของที่ระลึก/ของฝากได้ กลุ่มพัฒนาอาชีพจักสานบ้านสว่าง หมู่ 10 บ้านสว่าง ตำบลหนองแดง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน 2.2 ไม้กวาดดอกหญ้า อำเภอแม่จริม มีภูมิประเทศเป็นป่าเขาลำเนาไพร มีดอกไม้กวาด ที่ชาวบ้านเรียกว่า “ดอกก๋ง” จำนวนมาก กลุ่มไม้กวาดดอกหญ้าด้ามพลาสติกบ้านตอง จึงรวมตัวกันนำมาใช้ให้เกิด ประโยชน์ แปรรูปเป็นไม้กวาดดอกหญ้า สร้างอาชีพและรายได้แก่ครัวเรือนและชุมชน -กลุ่มไม้กวาดดอกหญ้า เลขที่ 23 หมู่ที่ 4 บ้านตอง ตำบลแม่จริม อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน โทร 082 3816635 (นางโสภา จิตวิชา : ประธานกลุ่ม) -กลุ่มไม้กวาดดอกหญ้า (ดอกก๋ง) บ้านทุ่งกวาง หมู่ที่ 4 ตำบลหมอเมือง ภาพแสดงไม้กวาดดอกหญ้า ภาพแสดงแจกันไม้ไผ่
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 110 2.3 ตะกร้าจากเถาวัลย์ “เถาวัลย์” มักเป็นพืชที่คนคิดว่าชอบรุกราน แล้วสร้างความรกรุงรังให้แก่ป่าเขาลำเนาไพร แต่ แท้จริงแล้วชาวบ้านได้นำเถาวัลย์มาใช้ประโยชน์ในการประกอบอาชีพและดำรงชีวิตด้วยการนำเถาวัลย์มาถัก สานเป็นของใช้ อย่างตะกร้า ของประดับตกแต่ง เพื่อใช้ในชีวิตประจำวันและขายเป็นสินค้าสร้างรายได้ เนื่องจากมีความสวยงาม ประณีต และดูมีคุณค่า ทำให้เกิดความประทับใจและความผูกพันทั้งคนและป่าที่ได้ อาศัยพึ่งพากันและกันเป็นแบบเกื้อกูล ที่สำคัญทำให้คนมีอาชีพเสริมเป็นการเพิ่มรายได้ - กลุ่มจักสานผู้สูงอายุบ้านพรหม เลขที่ 7 หมู่ 1 บ้านพรหม ตำบลหนองแดง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน โทร 062 9186639 (นายจิต โนราช : ประธานกลุ่ม) 2.4 ผ้าทอ 1) ผ้าทอพื้นเมือง เป็นงานฝีมือดั้งเดิมของชาวบ้านที่ทอผ้าไว้ใช้ในชีวิตประจำวันอยู่แล้ว มีความเกี่ยวข้องกับวิถี ชีวิตของชาวน่านอย่างแนบแน่น การทอผ้าถือเป็นงานหลักอย่างหนึ่งของผู้หญิง ตั้งแต่การปั่นฝ้าย การย้อมสี การทอเป็นผืน แต่ละกระบวนการมีความละเอียดมากมาย สิ่งเหล่านี้ล้วนแต่ต้องใช้ความละเอียดและความ อดทน ซึ่งสะท้อนตัวตนของผู้หญิง นอกจากนั้น ผ้าทอพื้นเมืองยังเป็นองค์ประกอบสำคัญในวัฒนธรรม เพราะ เป็นการพูดถึงเอกลักษณ์ด้านต่างๆ ผ่านวัสดุ ลวดลายและสีสัน ผ้าทอบ้านยายเผือ หมู่ 4 บ้านทุ่งกวาง ตำบลหมอเมือง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน ภาพแสดงตะกร้าจากเถาวัลย์
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 111 2) ผ้าถุง ผ้าฃาวม้า ย่าม เป็นสินค้าหัตถกรรมที่มีอยู่ในท้องถิ่น ซึ่งสะท้อนความเป็นเอกลักษณ์และลักษณะเฉพาะของ ความเป็นท้องถิ่นได้อย่างชัดเจน มีการทออย่างต่อเนื่องและคิดรูปแบบ ลวดลายให้ทันสมัย กลุ่มทอผ้าพื้นเมืองบ้านน้ำพาง เลขที่ 64 หมู่ที่ 4 บ้านน้ำพาง ตำบลน้ำพาง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน โทร 080 1337646 (นางอัศนีย์ อินขาว : ประธานกลุ่ม) ที่มา : https://www.edtguide.com/content/travel-selected/79611 ที่มา : https://www.edtguide.com/content/travel-selected/79611
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 112 เรื่องที่ 3 อาหารตามฤดูกาล อาหารตามฤดูกาลของอำเภอแม่จริมนั้น ในแต่ละฤดูกาลจะมีอาหารในพื้นถิ่นแตกต่างกัน ซึ่งเป็นของที่หาได้จากธรรมชาติในท้องถิ่นอำเภอแม่จริม ฤดูร้อน จะมีแกงไข่มดแดง (มดส้ม) ใส่ผักหวาน แกงขนุน ตำขนุน ฤดูฝน อาหารการกินจะค่อนข้างมีหลากหลาย และมีความอุดมสมบูรณ์ เช่น ผักหวาน ผักปลัง ผักคาวตอง ผักกูด ผักชะอม ผักตำลึง ตูน บอน ดอกก้าน ฟักทอง ข้าวโพด และผักปลอดสารพิษ ส่วนพืชในน้ำ เช่น พืชจำพวกสาหร่าย คือ เตา สำหรับตามพื้นที่ในป่ามีหน่อไม้นานาชนิด และเห็ดต่าง ๆ หลาย ชนิด อาทิ เห็ดด่าน เห็ดเผาะ(เห็ดถอบ) เห็ดลม เห็ดโคน เห็ดเครื่อง(เห็ดป่ารวม) เห็ดโม่งโก่ง (เห็ดระโงก) เป็นต้น ซึ่งเป็นอาหารประจำฤดูกาล นอกจากนี้ยังมีอาหารพวกสัตว์ เช่น ปลาน้ำหว้า กบ เขียด ปู ลูกอ๊อด แมงมัน จี้กุ่ง แมงนูน รถด่วน ฤดูหนาว จะเน้นประเภทผัก ซึ่งสามารถนำมาต้ม แกง ผัด ลวก นึ่ง ซึ่งนิยมกินกับน้ำพริก ตาแดง น้ำพริกหนุ่ม น้ำพริกอ่อง น้ำพริกน้ำปู น้ำพริกปลาต้ม น้ำพริกปลาร้า น้ำพริกมะกอก ฯลฯ นอกจากนี้ ยังมีข้าวหลาม ข้าวก่ำ งาขี้ม่อน ขิง เสาวรสสีม่วง ฯลฯ ในที่นี้จะกล่าวถึงพืชและสัตว์เพียง 10 อย่างที่นำมาประกอบอาหารท้องถิ่นของอำเภอ แม่จริม ได้แก่ ไข่รังผึ้ง แมงนูน แมงมัน จิ้งหรีด ไข่มดแดง อึ่ง หางหวาย เห็ด หนอนรถด่วน และเกาลัดเมือง 3.1 อาหารตามฤดูกาลประเภทสัตว์ (3.1.1) ไข่รังผึ้ง รังผึ้งไข่ที่สามารถหารับประทานได้ช่วงหน้าแล้ง ระหว่างเดือนมีนาคม-พฤษภาคมเมื่อ มีการหาน้ำผึ้ง ก็จะมีรังผึ้งที่มีไข่ด้วย ไข่รังผึ้งมีสรรพคุณ ช่วยฆ่าแบคทีเรีย ช่วยเพิ่มพละกำลัง ให้แข็งแรง คนเหนือนิยมนำมาปิ้ง โดยนำเอาไข่ผึ้งมาโรยเกลือนิดหน่อย แล้วห่อด้วยใบตองและใบขมิ้น นำไป ปิ้งบนไฟอ่อน ๆ ประมาณ 15 นาที รับประทานกับข้าวเหนียวร้อน ๆ อร่อยมาก ภาพแสดงไข่รังผึ้ง
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 113 (3.1.2) แมงนูน หรือ แมงอีนูน แมงนูน หรือ แมงอีนูน หารับประทานได้ช่วงต้นฤดูฝนของทุกปี เป็นแมลงที่ ให้โปรตีน และแคลเซียมสูง เป็นที่รู้จักในเขตพื้นที่ภาคเหนือตอนบน และภาคอีสาน โดยสามารถนำมาประกอบเป็นได้ หลายอย่าง เช่น คั่วแมงนูนใส่เกลือ คั่วแมงนูนใส่สมุนไพร ( สูตรภาคเหนือ ) ตำน้ำพริกแมงนูน แกงแมงนูนใส่หน่อไม้ เป็นต้น (3.1.3) แมงมัน แมงมัน คือลูกมดชนิดหนึ่ง เรียกมดชนิดนี้ว่า “แม่แมงมัน” รูปร่างของแมงมัน จะมีลักษณะคล้ายลูกมดแดง แมงมันตัวเมีย มีสีแดงคล้ำ ตัวใหญ่ มีรสมัน นิยมนำมาบริโภคเป็นอาหาร เรียกกัน ทั่วไปว่า “แมงมันแม่” และแมงมันตัวผู้ มีสีเหลืองตัวเล็กกว่าแมงมันตัวเมีย ไม่นิยมรับประทานเพราะมีรสขม เรียกกันทั่วไปว่า “แมงมันปู” หรือ “แมงมันคา” ออกประมาณเดือนพฤษภาคม หรือช่วงฤดูฝน และชาวบ้าน จะขุดแมงมัน โดยขุดจากโพรงในดินระหว่างเดือนกุมภาพันธ์-มีนาคม ซึ่งจะพบไข่แมงมันด้วย ลักษณะไข่เป็น เม็ดสีขาว ขนาดเท่าเม็ดถั่วเหลือง ส่วนไข่เล็ก ๆ เรียกว่า “แหย็บ” หากไม่ได้ขุดมารับประทานตอนที่เป็นไข่ แมงมันก็จะเจริญเติบโต เป็นตัวแมงมันที่มีปีก การเก็บแมงมันมารับประทาน จะเก็บได้หลังจากฝนตกแล้ว ประมาณ 1-2 วัน การรับประทานตัวแมงมัน โดยนำมาคั่วกับเกลือ โดยใส่น้ำมันเล็กน้อยคั่วให้กรอบแล้วโรยเกลือ เรียกว่า “แมงมันคั่ว” มีรสมัน รับประทานได้เฉพาะตัวเมียที่ตัวโตกว่าสีออกแดงกว่า ส่วนตัวผู้ตัวเล็กกว่าสีส้ม ไม่นิยมนำมารับประทาน และนำแมงมันมาตำน้ำพริก เรียกว่า “น้ำพริกแมงมัน” ไข่แมงมันนิยมนำไปประกอบ อาหาร เช่น แกงใส่ผักหวาน และนำไปทำแมงมันจ่อม (หลู้ไข่แมงมัน) เป็นต้น ภาพแสดงแมงนูน หรือแมงอีนูน
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 114 (3.1.4) จิ้งหรีด จิ้งหรีด (จี้กุ่ง จิ้งโกร่ง) เป็นแมลงประเภทจิ้งหรีด แต่ตัวใหญ่กว่า ตัวโตเต็มที่ ยาว 4-5 เซนติเมตร มีปีกและมีขายาว 8 ขา สำหรับกระโดด อาศัยอยู่ในรูใต้ดิน ลักษณะจี้กุ่งตัวผู้จะมีปีกย่น มีรอยหยัก ตัวโตกว่าตัวมัย ส่วนตัวเมียปีกเรียบและเล็ก ก่อนนำจี้กุ่งมาปรุงเป็นอาหาร ต้องเด็ดก้นเอาไส้สีดำออก เสร็จแล้วจึงเด็ดคอออม (ลูกกลม ๆ สีดำที่อยู่ระหว่างคอกับลำตัว) ทิ้ง แต่ไม่ให้คอกับลำตัวขาดจากกันนำไปล้าง น้ำให้สะอาด จิ้งหรีดมีในช่วงฤดูฝนถึงฤดูหนาว ซึ่งมีมากในช่วงเดือนพฤศจิกายน นำมาประกอบอาหารประเภท ทอด คั่ว ตำ (น้ำพริจี้กุ่ง) ลาบ (ลาบจี้กุ่ง) จี้กุ่งให้โปรตีนสูง มีธาตุเหล็กและใยอาหารค่อนข้างสูง ทั้งยังให้ ฟอสฟอรัส วิตามินเอและไนอะซินด้วย (3.1.5) ไข่มดแดง มดแดง (มดส้ม) คือตัวเต็มวัยของมดงาน เป็นมดตัวเมีย ไม่มีปีก ลำตัวสีแดง รูปร่าง ยาวเรียว เอวคอดกิ่ว มีหน้าที่สร้างรัง เลี้ยงตัวอ่อนและราชินีมด ป้องกันรัง ไข่มดแดง (ไข่มดส้ม) คือ ตัวอ่อน ระยะตัวหนอนและดักแด้ของมดงาน และมดตัวผู้ คล้ายมดเป้ง แต่มีขนาดเล็กว่ามาก มดแดงจะทำรังอยู่บน ต้นไม้หลายชนิด โดยนำใบไม้มาเชื่อมติดกันด้วยเส้นใยที่ผลิดจากตัวหนอนให้เป็นก้อนกลม ส่วนต้นไม้ที่พบเห็น มดแดงใช้สร้างรังบ่อย ๆ ได้แก่ มะม่วง ชมพู่ สะเดา หูกวาง ประดู่ ฯลฯ หาบริโภคได้ในฤดูร้อน ระหว่างเดือน มีนาคม-มิถุนายน เนื่องจากเป็นช่วงที่เหมาะสมต่อการสอยไข่มดแดง เป็นช่วงเวลาที่นางพญาผลิตทายาท เพื่อขยายอาณาเขตประชากรของรัง พอถึงฤดูฝนอาหารในธรรมชาติมีมาก มดนางพญารองจะออกจับคู่ ภาพแสดงแมงมัน ภาพแสดงแมงมันจ่อม ภาพแสดงจี้กุ่งทอด ภาพแสดงจิ้งหรีดคั่ว ภาพแสดงจี้กุ่งคั่ว ภาพแสดงจี้กุ่ง
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 115 ผสมพันธุ์เพื่อสร้างอาณาจักรใหม่ ไข่มดแดง นิยมนำมาใส่แกง ยำ ตำ ทอดกับไข่เจียว น้ำพริก หมก ฯลฯ ไข่มด แดง มีโปรตีน วิตามินบี2 และไนอะซินสูง ส่วนไขมันในไข่มดแดงจะน้อยกว่าไขมันในไข่ไก่มาก (3.1.6) อึ่ง อึ่ง (อึ่งอ่าง) หารับระทานยากพอสมควร มีเฉพาะช่วงเวลาที่ฝนตก ในฤดูฝนจะมี อึ่งออกมาเป็นจำนวนมาก โดยคนในภาคเหนือ และภาคอีสาน นิยมนำมาทำเป็นอาหาร เช่น ปิ้งอึ่ง คั่วอึ่ง (สูตรภาคเหนือ) อึ่งทอดกระเทียม ยำอึ่งพริกลาบ (ภาคเหนือ) (3.1.7) หนอนรถด่วน หนอนรถด่วน หรือหนอนเยื่อไผ่ เป็นหนอนของผีเสื้อกลางคืนชนิดหนึ่ง ซึ่งตัวหนอน กินเยื่อไผ่เป็นอาหาร นิยมบริโภค โดยนำมาประกอบอาหารประเภทต้ม ทอด น้ำพริก การศึกษา พบว่า จากการบริโภคหนอนรถด่วนนี้จะได้รับสารอาหารประเภทโปรตีนจำพวกกรดอะมิโนที่จำเป็นต่อ ร่างกาย 8 ชนิด และที่ไม่จำเป็นต่อร่างกายอีก 9 ชนิด ภาพแสดงไข่มดแดง ภาพแสดงแกงผักหวานใส่ไข่มด แดง ภาพแสดงหมกไข่มดแดง ภาพแสดงอึ่งอ่างปิ้ง ภาพแสดงแกงอึ่งอ่าง ภาพแสดงหนอนรถด่วนทอด ภาพแสดงหนอนรถด่วน
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 116 3.2 อาหารตามฤดูกาลประเภทพืชผัก (3.2.1) หางหวาย หางหวาย (หน่อหวาย) เป็นพืชถิ่นภาคเหนือและภาคอีสาน หางหวายมีรสขมและฝาด ชนิดที่นิยมนำมาบริโภค คือ หวายดง รองลงมา คือ หวายน้ำผึ้งซึ่งมีรสขมมากที่สุด จึงตั้งชื่อแก้เคล็ด ส่วนหวาย ที่ขมน้อยที่สุดคือ หวายน้ำ แต่ไม่นิยมรับประทานเพราะมีรสจืด หางหวาย (หน่อหวาย) มีโอกาสรับประทาน ประมาณปีละ 4-5 ครั้ง ถือเป็นอาหารหารับประทานยาก ราคาแพง จะมีรับประทานมากในช่วงฤดูฝน ระหว่าง เดือนมิถุนายน-ธันวาคมของทุกปี การเลือกหางหวายมารับประทาน ดูจากกอต้นใหม่ ๆ สด ๆ สังเกตตรงที่ กำลังแตกใบอ่อนออกมาประมาณ 1 ฝ่ามือ นิยมนำมาประกอบอาหารประเภท แกง ตำ ต้มหรือลวกเป็นผักจิ้ม กับน้ำพริก (3.2.3) เห็ด เห็ดเป็นแหล่งอาหารโปรตีนจากธรรมชาติ ใช้ทดแทนโปรตีนที่ได้จากเนื้อสัตว์และเห็ด บางชนิดยังนำมาใช้เป็นยาสมุนไพรรักษาโรค เห็ดส่วนใหญ่มีแคลอรี่ต่ำ ไขมันต่ำ ปราศจากคลอเลสเตอรอล มีธาตุโปรแตสเซียมสูง ฤดูกาลของเห็ดอยู่ในช่วงฤดุฝนต่อกับฤดูหนาว โดยเห็ดท้องถิ่นอำเภอแม่จริม ที่นิยม นำมาประกอบอาหารรับประทานและรู้จักกันโดยทั่วไป ได้แก่ เห็ดด่าน เห็ดเผาะ (เห็ดถอบ) เห็ดลม เห็ดโคน เห็ดเครื่อง (เห็ดป่ารวม) เห็ดโม่งโก่ง (เห็ดระโงก) ฯลฯ โดยสามารถนำมาปรุงอาหารให้อร่อยได้หลากหลาย ประเภท ทั้งทำแกง ผัด ยำ ย่าง หรือทอด ภาพแสดงหางหวาย ภาพแสดงแกงหางหวาย ภาพแสดงเห็ดด่าน ภาพแสดงเห็ดเผาะ (เห็ดถอบ) ภาพแสดงเห็ดเครื่อง
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 117 (3.2.4) เกาลัดเมือง เกาลัดเมืองเป็นพืชถิ่นเดิมของประเทศจีนตอนใต้ บริเวณมณฑลกวางตุ้ง กวางสี ยูนนาน และประเทศไต้หวัน แล้วแพร่กระจายไปยังประเทศอินเดีย เวียดนาม อินโดนีเซีย มาเลเซีย ญี่ปุ่น รวมทั้งภาคเหนือของประเทศไทย ผลเป็นผลแห้ง เปลือกเหนียวเหมือนหนัง มีสีส้มหรือสีแดงหุ้มเมล็ดสีดำไว้ ข้างใน เมื่อแก่จัดผลจะแตกด้านหนึ่งทำให้เห็นความสวยงามของเมล็ดสีดำตัดกับสีแดงของเปลือกผล เนื้อใน เมล็ดสีเหลือง ต้มสุกแล้วเนื้อในเมล็ดจะเป็นสีเหลืองสด เมื่อนำเมล็ดไปต้มหรือคั่วให้สุกก็รับประทานได้ ภาพแสดงเกาลัดเมือง
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 118 กิจกรรม คำชี้แจง ให้ผู้เรียนตอบคำถามต่อไปนี้ 1. ให้ผู้เรียนยกตัวอย่างผลิตภัณฑ์หรือสินค้าOTOP ของอำเภอแม่จริม มาคนละ 1 ผลิตภัณฑ์ พร้อมทั้งอธิบาย พอสังเขป ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… 2. ให้ผู้เรียนยกตัวอย่าง ผลิตภัณฑ์หัตถกรรมพื้นบ้านของอำเภอแม่จริม พร้อมทั้งอธิบายพอสังเขป ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… 3. ผู้เรียนมีแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์หรือสินค้า OTOP ของอำเภอแม่จริม อย่างไร ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 119 แบบทดสอบหลังเรียน คำชี้แจง ให้ผู้เรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว 1. ข้อใดคือหมู่บ้านที่จัดตั้งขึ้นหมู่บ้านแรกของอำเภอแม่จริม ก. บ้านพรหม ข. บ้านนาคา ค. บ้านแคว้ง ง. บ้านนาเจริญ 2. ตำบลใดแยกออกจากตำบลหมอเมือง ก. ตำบลพงษ์ ข. ตำบลน้ำพาง ค. ตำบลหนองแดง ง. ตำบลแม่จริม 3. ข้อใดคือเทือกเขาที่สำคัญของอำเภอแม่จริม ก. เทือกเขาผีปันน้ำ ข. เทือกเขาชมพูภูคา ค. เทือกเขาภูคา ง. เทือกเขาแดนลาว 4. กลุ่มชาติพันธุ์ม้งในอำเภอแม่จริมไม่ได้อาศัยอยู่ในหมู่บ้านใด ก. บ้านสว่าง ข. บ้านกิ่วน้ำ ค. บ้านร่มเกล้า ง. บ้านน้ำตวง 5. ข้อใดคือกลุ่มชาติพันธุ์ในอำเภอแม่จริม ก. กะเหรี่ยง ข. แม้ว ค. ไทลื้อ ง. ลั๊วะ
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 120 6. ข้อใดคือ สินค้าที่ส่งออกที่ทำรายได้ให้แก่ประชาชนในพื้นที่อำเภอแม่จริม ก. ข้าวโพด ถั่วลิสง ขิง ข. กะหล่ำปลี ขิง ข้าวโพด ค. ข้าว กาแฟ หม่อนไหม ง. กาแฟ หม่อนไหม กะหล่ำปลี 7. ข้อใดคือพืชเศรษฐกิจของอำเภอแม่จริม ก. ขิง ข. กาแฟ ค. ข้าวโพด ง. หม่อนไหม 8. ประเพณีนมัสการพระธาตุยอยหงส์จัดช่วงเวลาใด ก. ประเพณีสี่เป็ง ข. ประเพณีห้าเป็ง ค. ประเพณีหกเป็ง ง. ประเพณีเจ็ดเป็ง 9. ข้อใดคือประเพณี ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 ของชาวอำเภอแม่จริม ก. นมัสการพระธาตุคำปลิว ข. นมัสการพระธาตุยอยหงส์ ค. นมัสการพระแก้วมรกตทันใจ ง. นมัสการพระธาตุศรีสองเมืองทันใจ 10. ประเพณีปีใหม่ม้งจัดขึ้นในช่วงเวลาใด ก. พฤศจิกายน – ธันวาคม ข. ธันวาคม - มกราคม ค. มกราคม – กุมภาพันธ์ ง. กุมภาพันธ์ – มีนาคม 11. เจ้าคณะอำเภอเป็นตำแหน่งพระสังฆาธิการปกครองคณะสงฆ์ในระดับอำเภอแม่จริม อยู่วัดอะไร ก. วัดแคว้ง ข. วัดห้วยซ้อ ค. วัดพระธาตุยอยหงส์ ง. วัดนาคา
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 121 12. วัดใดต่อไปนี้ ได้รับอนุญาตแต่งตั้งเป็นวัดแรก ของอำเภอแม่จริม ก. วัดนาคา ข. วัดพรหม ค. วัดพระธาตุยอยหงส์ ง. วัดก้อ 13. ข้อใดไม่ใช่หลักการดำเนินงานร่วมกันของโครงการพัฒนาพื้นที่สูงตามแบบโครงการหลวงแม่จริม ก. พอมีพอกิน ข. สินค้ามีคุณภาพและปลอดภัยจากสารเคมี ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม ค. ความมีเหตุผล และพอประมาณ ง. การฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ำและป่าไม้ 14. การขุดร่องน้ำ ในแปลงที่ดิน “โคก หนอง นา โมเดล” เรียกว่าอะไร ก. คลองส่งน้ำ ข. คลองไส่ไก่ ค. ระบบจัดการน้ำ ง. ท่อระบายน้ำ 15. ทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญ ก. ทรัพยากรน้ำ ข. ทรัพยากรป่าไม้ ค. ทรัพยากรดิน ง. ถูกทุกข้อ 16. ข้อใดคือส่วนประกอบของยาสมุนไพรแก้โรคกระเพาะอาหาร (ลูกกลอน) ก. ขมิ้นชัน ข. มะตูมอ่อน ค. กิ่งเชียงดา ง. ใบชะพลู 17. ข้อใดคือสถานที่ท่องเที่ยวเชิงนิเวศของอำเภอแม่จริม ก. ดอกชมพูภูคา ข. น้ำตกภูฟ้า ค. ถ้ำลานเท ง. อุทยานแห่งชาติแม่จริม
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 122 18. ระดับของการล่องแก่ง ระดับ 3 คือข้อใด ก. มีคลื่นเล็กน้อย เส้นทางชัดเจน สามารถล่องผ่านได้ง่าย ข. มีคลื่นปานกลาง มีแอ่งน้ำวนบ้าง มีโขดหินขวางทางบ้างแต่ยังหาช่องทางได้ง่าย ค. คลื่นค่อนข้างใหญ่ กระแสน้ำเชี่ยว มีแอ่งน้ำวนขนาดใหญ่ ง. คลื่นใหญ่และแปรปรวน มีแอ่งน้ำวนขนาดใหญ่มีสิ่งกีดขวางจำนวนมากหาช่องทางล่องผ่านได้ยาก 19. ข้อใดคือผลิตภัณฑ์ของอำเภอแม่จริม ก. ถ้วยเซรามิก ข. ผ้าฝ้าย ค. กล้วยกรอบ ง. ไม้กวาดทางมะพร้าว 20. ข้อใด ไม่ใช่อาหารตามฤดูกาลของอำเภอแม่จริม ก. แมงมัน ข. เห็ดด่าน ค. หางหวาย ง. มะไฟ
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 123 เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 1. ก บ้านพรหม 2. ข ตำบลน้ำพาง 3. ค เทือกเขาภูคา 4. ก บ้านสว่าง 5. ง ลั๊วะ 6. ค ข้าว กาแฟ หม่อมไหม 7. ก ขิง 8. ค ประเพณีหกเป็ง 9. ก นมัสการพระธาตุคำปลิว 10. ข ธันวาคม - มกราคม 11. ง วัดนาคา 12. ค วัดพระธาตุยอยหงส์ 13. ค ความมีเหตุผลและพอประมาณ 14. ข คลองใส่ไก่ 15. ง ถูกทุกข้อ 16. ก ขมิ้นชัน 17. ง อุทยานแห่งชาติแม่จริม 18. ค คลื่นค่อนข้างใหญ่ กระแสน้ำเชี่ยว มีแอ่งน้ำวนขนาดใหญ่ 19. ค กล้วยกรอบ 20. ง มะไฟ
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 124 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน 1. ก บ้านพรหม 2. ข ตำบลน้ำพาง 3. ค เทือกเขาภูคา 4. ก บ้านสว่าง 5. ง ลั๊วะ 6. ค ข้าว กาแฟ หม่อมไหม 7. ก ขิง 8. ค ประเพณีหกเป็ง 9. ก นมัสการพระธาตุคำปลิว 10. ข ธันวาคม - มกราคม 11. ง วัดนาคา 12. ค วัดพระธาตุยอยหงส์ 13. ค ความมีเหตุผลและพอประมาณ 14. ข คลองใส่ไก่ 15. ง ถูกทุกข้อ 16. ก ขมิ้นชัน 17. ง อุทยานแห่งชาติแม่จริม 18. ค คลื่นค่อนข้างใหญ่ กระแสน้ำเชี่ยว มีแอ่งน้ำวนขนาดใหญ่ 19. ค กล้วยกรอบ 20. ง มะไฟ
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 125 บรรณานุกรม กรมประชาสงเคราะห์. ผ้าชาวเขา, 2553 คณะกรรมการบริหารงานอำเภอแบบบูรณาการอำเภอแม่จริม.แผนพัฒนาอำเภอแม่จริม 5 ปี (พ.ศ. 2561 – 2565) ฉบับทบทวนปี พ.ศ. 2563 อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน.สืบค้น 23 พฤศจิกายน 2564, จาก http://www.nan.go.th/upload/1608867240.pdf. โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวง.สืบค้น 2 ธันวาคม 2564,จาก https://web2012.hrdi.or.th/xtrp/basicinfo/physical/531 จิรพงศ์ สงวนใจ.ชนเผ่าจังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2564,จาก https://dd15110.wordpress.com/สภาพทางสังคม /335-2/ เทศบาลตำบลหนองแดง.สืบค้นเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2564, จาก https://www.nd.go.th/home. ระบบฐานข้อมูลวัดสนับสนุนโดยมหาวิทยาลัยฟาร์ฮีสเทอร์น.วัดก้อ ตำบลแม่จริม อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2564,จากhttp://www.templethailand.org/ID55020601- วัดก้อ.html ระบบฐานข้อมูลวัดสนับสนุนโดยมหาวิทยาลัยฟาร์ฮีสเทอร์น.วัดแคว้ง ตำบลหนองแดง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2564,จากhttp://www.templethailand.org/ID55020201- วัดแคว้ง.html ระบบฐานข้อมูลวัดสนับสนุนโดยมหาวิทยาลัยฟาร์ฮีสเทอร์น.วัดนาคา ตำบลหนองแดง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2564,จากhttp://www.templethailand.org/ID55020202- วัดนาคา.html ระบบฐานข้อมูลวัดสนับสนุนโดยมหาวิทยาลัยฟาร์ฮีสเทอร์น.วัดน้ำปาย ตำบลน้ำปาย อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2564,จากhttp://www.templethailand.org/ID55020501- วัดน้ำปาย.html ระบบฐานข้อมูลวัดสนับสนุนโดยมหาวิทยาลัยฟาร์ฮีสเทอร์น.วัดน้ำพาง ตำบลน้ำพาง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2564,จากhttp://www.templethailand.org/ID55020401- วัดน้ำพาง.html ระบบฐานข้อมูลวัดสนับสนุนโดยมหาวิทยาลัยฟาร์ฮีสเทอร์น.วัดน้ำลาน ตำบลน้ำพาง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2564,จากhttp://www.templethailand.org/ID55020302- วัดน้ำลาน.html ระบบฐานข้อมูลวัดสนับสนุนโดยมหาวิทยาลัยฟาร์ฮีสเทอร์น.วัดตอง ตำบลแม่จริม อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2564,จากhttp://www.templethailand.org/ID55020602-วัดตอง. html
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 126 ระบบฐานข้อมูลวัดสนับสนุนโดยมหาวิทยาลัยฟาร์ฮีสเทอร์น.วัดพระธาตุยอยหงส์ ตำบลหนองแดง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2564,จาก http://www.templethailand.org/ID55020204-วัดพระธาตุยอยหงส์.html ระบบฐานข้อมูลวัดสนับสนุนโดยมหาวิทยาลัยฟาร์ฮีสเทอร์น.วัดหมอเมือง ตำบลหมอเมือง อำเภอ แม่จริม จังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2564,จากhttp://www.templethailand.org/ID55020303- วัดหมอเมือง.html ระบบฐานข้อมูลวัดสนับสนุนโดยมหาวิทยาลัยฟาร์ฮีสเทอร์น.วัดห้วยซ้อ ตำบลหมอเมือง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2564,จาก http://www.templethailand.org/ID55020304-วัดห้วยซ้อ.html วริศรา บุญซื่อ นักวิชาการวัฒนธรรมชำนาญการ.ประเพณีที่สำคัญ.สืบค้นเมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2564, จาก http://province.m-culture.go.th/nan/file/amphur/rim/02rim.html. วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดน่าน.(2544).กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ กรมศิลปากร. วัดนาคา ตำบลหนองแดง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2564,จาก https://www.facebook.com/weerasak.watnaka. วัดห้วยซ้อ จังหวัดน่าน.สืบค้นเมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2564,จาก https://www.facebook.com/ วัดห้วยซ้อ-จังหวัดน่าน-677090412382872. ศูนย์พัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขาจังหวัดน่าน. “ ชาวเขาเป่าต่างๆบนพื้นที่สูงจังหวัดน่าน” .เอกสาร เย็บเล่ม, มปพ. ศิลปกร, กรม “ชาวน่าน คนหมู่มากและคนกลุ่มน้อย ในเมืองน่าน” บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งกรุ๊พ จำกัด : กรุงเทพฯ,2530 สถานบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท มหาวิทยาลัยมหิดล “สารานุกรมกลุ่มชาติพันธุ์ ม้ง” โรงพิมพ์ บรัทสหธรรมมิก จำกัด : กรุงเทพฯ,2541 สารานุกรมจังหวัดน่าน.(2558).กรุงเทพฯ :บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน). เสน่ห์น่านวันนี้.สืบค้นเมื่อวันที่ 9 ธันวาคม 2564,จาก https://www.facebook.com/CharmNanToday สำนักข่าวกรมประชาสัมพันธ์.จ.น่าน-ชาวไทยภูเขา ชนเผ่าม้ง จัดเทศกาลปีใหม่ม้ง ประจำปี 2563 เพื่อสืบสานและอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีชนเผ่าม้ง.สืบค้นเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2564,จาก https://thainews.prd.go.th/th/news/detail/TCATG191229190305290 องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำพาง.แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ.2566 – 2570).สืบค้นเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2564,จาก https://www.nampangnan.go.th/dnm_file/project/20294301_center.pdf. องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำพาง.สืบค้นเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2564, จาก https://www.nampangnan.go.th/home
หนังสือเรียนรายวิชาเลือกเสรี รักษ์แม่จริม 127 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่จริม.แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ.2561 – 2565).สืบค้นเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2564, จาก https://www.maecharim.go.th/dnm_file/project/7111025_center.pdf. องค์การบริหารส่วนตำบลหนองแดง.แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ.2561 – 2565) ฉบับเพิ่มเติม.สืบค้นเมื่อ วันที่ 2 ธันวาคม 2564,จาก http://www.nongdanglocal.go.th/index.php?op=pdfviewer&id=234473&menucontent_id=5151 &contenttype=content&file_id=207877. องค์การบริหารส่วนตำบลหนองแดง.สืบค้นเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2564, จาก http://www.nongdanglocal.go.th/index.php. องค์การบริหารส่วนตำบลหมอเมือง.แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ.2561 – 2565).สืบค้นเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2564,จาก http://www.abt.in.th/_files_aorbortor/020255/news/020255_1_20200811- 183535.pdf องค์การบริหารส่วนตำบลหมอเมือง.สืบค้นเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2564,จาก http://momueang.go.th/mainpage. อุทยานแห่งชาติแม่จริม.สืบค้นเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2564,จาก http://portal.dnp.go.th/Content /nationalpark?contentId=943 โฮมสเตย์ชนเผ่าลั๊วะ บ้านแจรงหลวง.สืบค้นเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2564,จาก https://web2012.hrdi.or.th/activities/detail/2595/โฮมสเตย์ชนเผ่าลัวะ-บ้านแจรงหลวง
ฉ ภาคผนวก
คำอธิบายรายวิชา รักษ์แม่จริม สาระการพัฒนาสังคม ระดับ มัธยมศึกษาตอนปลาย จำนวน 3 หน่วยกิต (120 ชั่วโมง) มาตรฐานการเรียนรู้ระดับ 1. มีความรู้ ความเข้าใจ ตระหนัก เกี่ยวกับภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ การเมือง การปกครองในโลก และนำมาปรับใช้ในการดำเนินชีวิต เพื่อความมั่นคงของชาติ 2. มีความรู้ ความเข้าใจ เห็นคุณค่า และสืบทอดศาสนา วัฒนธรรม ประเพณีของประเทศในสังคมโลก ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง 1. อธิบายรู้และข้าใจความเป็นมาของอำเภอแม่จริม 2. รู้และเข้าใจประเพณีและวัฒนธรรมของอำเภอแม่จริม 3. รู้จักแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น แหล่งท่องเที่ยว รวมทั้งผลิตภัณฑ์หรือสินค้า OTOP ที่สำคัญในอำเภอแม่จริม ศึกษาและฝึกทักษะเกี่ยวกับ ความสำคัญของอำเภอแม่จริม แผนที่ ที่ตั้งภูมิประเทศ เขตการปกครองในอำเภอแม่จริม สถานที่ ท่องเที่ยวในอำเภอแม่จริม ข้อมูลสำคัญ เขตการปกครอง ความเป็นมาของอำเภอแม่จริม ประวัติชุมชน ชาติพันธุ์ในอำเภอแม่จริม จัดทำข้อมูลตำบล สำรวจข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่นและแหล่งเรียนรู้ ในอำเภอแม่จริม การจัดประสบการเรียนรู้ 1. ผู้สอนเป็นผู้ที่มีบทบาทหน้าที่ในการเอื้ออำนวยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมได้อย่างมี ประสิทธิภาพ ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีทัศนคติที่ดี และพฤติกรรมในการรักท้องถิ่นของตน 2. จัดกิจกรรมที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจ มีพฤติกรรมหรือวิถีชีวิตที่ รักหวงแหนเห็นความสำคัญของทรัพยากรท้องถิ่น มีเจตคติ ค่านิยมที่ดีในท้องถิ่นของตนเอง 3. จัดให้ผู้เรียนได้พัฒนาตนเองและมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และพัฒนาชุมชนท้องถิ่น ส่งเสริมให้ ผู้เรียน เห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ทรัพยากร วัฒนธรรม และประเพณีท้องถิ่น ศึกษาค้นคว้าข้อมูลเรียนรู้ ด้วยตนเอง - การสำรวจรวบรวมภูมิปัญญาท้องถิ่นในอำเภอแม่จริม - มีกิจกรรมที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนเห็นคุณค่าของวัฒนธรรมประเพณีท้องถิ่น
การวัดและประเมินผล จากการสังเกต การมีส่วนร่วมในการเข้าร่วมกิจกรรม การอภิปรายเชิงเปรียบเทียบ ส่งรายงาน ประเมินคุณธรรมจริยธรรม ความคิดเห็น และการทดสอบ
รายละเอียดคำอธิบายรายวิชา รักษ์แม่จริม สาระการพัฒนาสังคม ระดับ มัธยมศึกษาตอนปลาย จำนวน 3 หน่วยกิต (120 ชั่วโมง) มาตรฐานที่ 5.1 มีความรู้ ความเข้าใจ และตระหนักถึงความสำคัญเกี่ยวกับภูมิศาสตร์ประวัติศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ การเมือง การปกครอง สามารถนำมาปรับใช้ในการดำรงชีวิต มาตรฐานที่ 5.2 มีความรู้ ความเข้าใจ เห็นคุณค่า และสืบทอดศาสนา วัฒนธรรมประเพณี เพื่อการ อยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข ที่ หัวเรื่อง ตัวชี้วัด เนื้อหา จำนวนชั่วโมง 1 ความเป็นมาอำเภอ แม่จริม 1. อธิบายความเป็นมาของอำเภอ แม่จริมได้ 2. อธิบายสภาพบริบทปัจจุบัน ของอำเภอแม่จริมได้ เรื่องที่ 1 แม่จริมในอดีต เรื่องที่ 2 แม่จริมในปัจจุบัน 2.1 กลุ่มชาติพันธุ์ใน พื้นที่อำเภอแม่จริม 2.2 ขอบเขตที่ตั้ง สภาพ ภูมิศาสตร์ของอำเภอแม่จริม 2.3 การปกครองของ อำเภอแม่จริม 2.4 อาชีพของ ประชาชนอำเภอแม่จริม 2.5 วิถีชีวิตของ ประชาชนในพื้นที่อำเภอ แม่จริม 15 2 ประเพณีและ วัฒนธรรมของอำเภอ แม่จริม 1. บอกประเพณีที่สำคัญทาง พระพุทธศาสนาของอำเภอแม่จ ริมได้ 2. อธิบายประเพณีท้องถิ่นของ อำเภอแม่จริมได้ เรื่องที่ 1 ประเพณีทาง พระพุทธศาสนา 1.1 ประเพณีเทศน์ มหาชาติ สี่เป็ง วัดแคว้ง 1.2 ประเพณีห้าเป็ง นมัสการพระแก้วมรกต ทันใจ วัดห้วยซ้อ 1.3 ประเพณีหกเป็งไหว้ พระธาตุยอยหงส์ 20
ที่ หัวเรื่อง ตัวชี้วัด เนื้อหา จำนวนชั่วโมง 1.4 ประเพณีนมัสการ พระธาตุศรีสองเมืองทันใจ 1.5 ประเพณีนมัสการ พระธาตุคำปลิว 1.6 ประเพณีถวายทาน สลากภัต เรื่องที่ 2 ประเพณีท้องถิ่น 2.1 ประเพณีขึ้นปี ใหม่ม้ง 2.2 ประเพณีปี๋ใหม่ เมือง 2.3 ประเพณียี่เป็ง 3 แหล่งเรียนรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่น 1. อธิบายแหล่งเรียนรู้ในอำเภอ แม่จริมได้ 2. อธิบายภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ สำคัญของอำเภอแม่จริมได้ เรื่องที่ 1 แหล่งเรียนรู้ใน อำเภอแม่จริม 1.1 แหล่งเรียนรู้ด้าน ศาสนา 1.2 แหล่งเรียนรู้ด้าน เกษตร/เศรษฐกิจพอเพียง เรื่องที่ 2 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ในพื้นที่อำเภอแม่จริม 2.1 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้านหัตถกรรม 2.2 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ด ้ า น ก า ร ถ น อ ม อ า ห า ร แปรรูปอาหาร 2.3 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้านเกษตรกรรม 2.4 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้านการรักษาพื้นบ้าน 2.5 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ดนตรีและนาฏศิลป์ 30
ที่ หัวเรื่อง ตัวชี้วัด เนื้อหา จำนวนชั่วโมง 4 แหล่งท่องเที่ยวของ อำเภอแม่จริม 1. อธิบายแหล่งท่องเที่ยวเชิง นิเวศของอำเภอแม่จริมได้ 2. อธิบายแหล่งท่องเที่ยวทาง ธรรมชาติของอำเภอแม่จริมได้ เรื่องที่ 1 แหล่งท่องเที่ยวเชิง นิเวศ 1.1 อุทยานแห่งชาติ แม่จริมและการล่องแก่ง น้ำว้าตอนกลาง 1.2 ภูบ่อว้า 1.3 โคกหนองนาตาลอย 1.4 ฟาร์มเลี้ยงแพะ เรื่องที่ 2 แหล่งท่องเที่ยว ทางธรรมชาติ 2.1 น้ำตกภูฟ้า 2.2 ต้นชมพูภูคา 2.3 น้ำตกลอยฟ้า 2.4 น้ำตกสายรุ้ง 35 5 ผลิตภัณฑ์หรือสินค้า OTOP ของอ ำ เ ภ อ แม่จริม 1. บอกผลิตภัณฑ์หรือสินค้า OTOP ของอำเภอแม่จริมได้ 2. ยกตัวอย่างผลิตภัณฑ์หรือ สินค้าOTOP ของอำเภอแม่จริม เรื่องที่ 1 ผลิตภัณฑ์แปรรูป ผลผลิตทางการเกษตร 1.1 ชาสมุนไพรใบหม่อน 1.2 กล้วยกรอบ 1.3 เม็ดมะม่วงหิมพานต์ 1.4 กาแฟภูบ่อว้า 1.5 ข้าวหลาม เรื่องที่ 2 ผลิตภัณฑ์ หัตถกรรมพื้นบ้าน 2.1 ผลิตภัณฑ์จักสานจาก ไม้ไผ่ 2.2 ไม้กวาดดอกหญ้า 2.3 ตะกร้าจากเถาวัลย์ 2.4 ผ้าทอ เรื่องที่ 3 อาหารตาม ฤดูกาล 3.1 อาหารตามฤดูกาล ประเภทสัตว์ 20
ที่ หัวเรื่อง ตัวชี้วัด เนื้อหา จำนวนชั่วโมง 3.2 อาหารตามฤดูกาล ประเภทพืชผัก
ช คณะผู้จัดทำ ที่ปรึกษา 1. นางอริสา ประกอบดี รองผู้อำนวยการ สถาบัน กศน.ภาคเหนือ รักษาการในตำแหน่ง ผู้อำนวยการ สถาบัน กศน.ภาคเหนือ 2. นายประพันธ์ ทองพราว ผู้อำนวยการสำนักงาน กศน.จังหวัดน่าน 3. นางรุจิรา ต๊ะวิไชย ผู้อำนวยการ กศน.อำเภอนาหมื่น รักษาการในตำแหน่ง ผู้อำนวยการ กศน.อำเภอแม่จริม ผู้เขียน/ผู้เรียบเรียง 1. นางสาวกันยา แอ่นกาศ ครู 2. นางสาววิภาวี ทองสุข ครูผู้ช่วย 3. นางสาวพลับพลึง สุวรรณเพชร บรรณารักษ์ปฏิบัติการ 4. นางจริมรัก เขียวสา ครูอาสาสมัคร กศน. 5. นางอรวรรณ์ ไชยจริม ครูอาสาสมัคร กศน. 6. นางวิมลวรรณ ธรรมสละ ครูอาสาสมัคร กศน. 7. นายนัทวัฒน์ ธงเงิน ครูอาสาสมัคร กศน. 8. นางรัตติยา รุนคำจาย ครู กศน.ตำบล 9. นายปราการ ยศไทย ครู กศน.ตำบล 10. นายปราชัญ โนกุญชร ครู กศน.ตำบล 11. นายสุบิน เงินปัน ครู กศน.ตำบล 12. นางสาววรินทร์พร ถาวนา ครู กศน.ตำบล 13. นายศุภสัณฑ์ มูลมา ครูผู้สอนคนพิการ บรรณาธิการ 1. นางสาวยุรัยยา อินทรวิจิตร ครู ชำนาญการพิเศษ 2. นางณิชากร เมตาภรณ์ ครู ชำนาญการพิเศษ 3. นางแก้วตา ธีระกุลพิศุทธิ์ ครู ชำนาญการพิเศษ
คณะทำงาน 1. นางสาวกันยา แอ่นกาศ ครู 2. นางสาววิภาวี ทองสุข ครูผู้ช่วย 3. นางสาวพลับพลึง สุวรรณเพชร บรรณารักษ์ปฏิบัติการ 4. นางจริมรัก เขียวสา ครูอาสาสมัคร กศน. 5. นางอรวรรณ์ ไชยจริม ครูอาสาสมัคร กศน. 6. นางวิมลวรรณ ธรรมสละ ครูอาสาสมัคร กศน. 7. นายนัทวัฒน์ ธงเงิน ครูอาสาสมัคร กศน. 8. นางรัตติยา รุนคำจาย ครู กศน.ตำบล 9. นายปราการ ยศไทย ครู กศน.ตำบล 10. นายปราชัญ โนกุญชร ครู กศน.ตำบล 11. นายสุบิน เงินปัน ครู กศน.ตำบล 12. นางสาววรินทร์พร ถาวนา ครู กศน.ตำบล 13. นายศุภสัณฑ์ มูลมา ครูผู้สอนคนพิการ พิสูจน์อักษร 1. นางสาวกันยา แอ่นกาศ ครู 2. นางสาวพลับพลึง สุวรรณเพชร บรรณารักษ์ปฏิบัติการ ผู้พิมพ์ต้นฉบับ นางสาววิภาวี ทองสุข ครูผู้ช่วย ผู้จัดทำภาพประกอบ/ออกแบบปก นางสาววิภาวี ทองสุข ครูผู้ช่วย