เศรษฐศาสตร์ ม.4-6 หน่วยที่ 1

จากการศกึ ษาเรอ่ื งการแทรกแซงราคาโดยรฐั นกั เรยี นจะเห็นไดว้ า่ การปลอ่ ยใหต้ ลาด
หรอื ระบบเศรษฐกิจทางานไปตามกลไกราคานนั้ อาจสรา้ งความเสยี เปรยี บใหก้ บั คนบางกลมุ่ ในระบบ
เศรษฐกิจ น่นั หมายความวา่ กลไกราคาไมส่ ามารถทางานไดอ้ ยา่ งมีประสทิ ธิภาพ กลา่ วคอื ไมส่ ามารถ
จดั สรรทรพั ยากรใหเ้ กิดประโยชนส์ งู สดุ ได้ ซง่ึ เรยี กวา่ “ภาวะตลาดลม้ เหลว” (Market Failure) รฐั บาล
กบั เอกชนจงึ ควรรว่ มมือกนั วางแผนอยา่ งดใี นการแสวงหาทางเลอื กท่ีเหมาะสมท่ีสดุ ไดด้ ว้ ยเหตนุ ี้
รฐั บาลซง่ึ เป็น “มือท่มี องเหน็ ” จงึ จาเป็นตอ้ งเขา้ แทรกแซง เพ่ือเลอื กหนทางท่ีเหมาะสมและเป็นธรรม
ท่ีสดุ แกท่ กุ ฝ่าย อยา่ งไรก็ตาม เม่ือรฐั บาลเขา้ แทรกแซงแลว้ อาจเกิดปัญหาตา่ ง ๆ ตามมาไดอ้ กี
ซง่ึ เรยี กวา่ “ภาวะรฐั บาลลม้ เหลว” (Government Failure) ได้

รฐั บาลกบั เอกชนจงึ ควรรว่ มมอื กนั วางแผนอย่างดีในการแสวงหาทางเลือกท่ีเหมาะสม
ท่ีสดุ ได้

ตลาดล้มเหลว รัฐบาลแทรกแซงกลไกราคา รัฐบาลล้มเหลว

• ราคาดุลยภาพ • กาหนดราคาขัน้ สูง • เกดิ ภาวะอุปสงค์
ทาใหผ้ ู้บริโภค ส่วนเกนิ
เดอื ดร้อน
• เกดิ ตลาดมดื

• ราคาดลุ ยภาพ • กาหนดราคาขัน้ ต่า • เกดิ ภาวะอุปทาน
ทาใหผ้ ูผ้ ลติ สว่ นเกนิ
โดยเฉพาะ แผนภำพแสดงกำรแทรกแซงกลไกรำคำจำกรัฐ
สนิ ค้าเกษตร • รัฐตอ้ งรับภาระ
เดอื ดร้อน ด้านงบประมาณ

5. การกาหนดคา่ จา้ ง อตั ราค่าจ้างแรงงานในสังคมไทย
และกฎหมายทเ่ี กย่ี วข้อง

5.1 ตลาดแรงงาน

ตลาดแรงงานเป็นตลาดปัจจยั การผลติ หนง่ึ ท่ีสาคญั มาก เพราะถา้ นกั เรยี นสงั เกต
จะพบวา่ ในการผลติ ทกุ ประเภทจาเป็นตอ้ งใชแ้ รงงาน แตจ่ ะมากนอ้ ยตา่ งกนั ไป ดงั นนั้
แรงงานจงึ ถือวา่ เป็นเฟืองจกั รท่ีสาคญั ประการหน่งึ ในการขบั เคล่ือนระบบเศรษฐกิจให้
ดาเนินไปได้

ในตลาดแรงงานจะมีกลไกไปในทานองเดยี วกบั ตลาดสนิ คา้ และบรกิ าร ตา่ งกนั ท่ี
ในตลาดสนิ คา้ และบรกิ ารจะมี “ราคา” เป็นตวั กาหนดปรมิ าณเสนอซือ้ ขายสนิ คา้ ในตลาด
แตใ่ นตลาดแรงงานจะมี “คา่ จา้ ง” เป็นตวั กาหนดปรมิ าณซอื้ ขายแรงงาน ดงั นนั้ การทางาน
ของตลาดแรงงานจงึ มี “กลไกตลาด” เขา้ มาเช่นเดยี วกบั กลไกราคาในตลาดสินคา้ และ
บรกิ าร
ตลาดแรงงาน

อุปสงคแ์ รงงาน คา่ จา้ ง อุปทานแรงงาน

• ความตอ้ งการ “จา้ ง” ตอ้ งการ ใหเ้ กิด • ความต้องการ “เสนอ”
แรงงาน เป็ นแรงงาน

• น่ันคอื ฝ่ าย “นายจ้าง” ค่าจา้ งดลุ ยภาพ • น่ันคอื ฝ่ าย “ลูกจา้ ง”

• คา่ จ้างทท่ี งั้ ฝ่ ายนายจ้าง
และลูกจ้างพอใจ

แผนภำพแสดงองคป์ ระกอบของตลำดแรงงำน

5.2 การแทรกแซงกลไกตลาดในตลาดแรงงาน

เม่ือระดบั คา่ จา้ งดลุ ยภาพท่ีเป็นอยนู่ นั้ ยงั คงทาใหแ้ รงงานประสบกบั ปัญหา
เศรษฐกิจหรอื การกินอยใู่ นชีวิตประจาวนั เพ่ือใหเ้ กิดความช่วยเหลอื และแสดงออกถงึ ความ
เป็นธรรมในสงั คม ทาใหเ้ กิดการแทรกแซงกลไกตลาดในตลาดแรงงานได้ 2 กรณี

1) รัฐแทรกแซงดว้ ยการกาหนดอัตราคา่ จา้ งขัน้ ตา่

การกาหนดอตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่า คอื การท่ีรฐั กาหนดคา่ จา้ งใหมท่ ่ีสงู กวา่ คา่ จา้ ง
ดลุ ยภาพเดมิ ซง่ึ ผผู้ ลิตจะวา่ จา้ งแรงงานโดยใหอ้ ตั ราจา้ งต่ากวา่ อตั ราจา้ งขนั้ ต่านีไ้ ม่ได้
เพราะมีผลบงั คบั ใชต้ ามกฎหมาย

จากแผนภาพจะเห็นไดว้ า่ อตั ราคา่ จา้ ง อตั ราค่าจ้าง S (อุปทานแรงงาน)
ดลุ ภาพอยทู่ ่ี We ซง่ึ รฐั เหน็ วา่ ต่าเกินไปเม่ือ Wf A B ค่าจา้ งขนั้ ตา่ ทก่ี าหนดใหมโ่ ดยรัฐ

เทยี บกบั ภาวะคา่ ครองชีพในขณะนนั้ อุปทานแรงงานส่วนเกิน
รฐั จงึ ตอ้ งกาหนดอตั ราคา่ จา้ งใหม่ท่ีสงู กวา่ We
E ค่าจ้างดุลยภาพ

คา่ จา้ งดลุ ยภาพเดมิ เทา่ กบั Wf ซง่ึ อตั รา D (อุปสงคแ์ รงงาน)
คา่ จา้ งขนั้ ต่านีท้ าใหอ้ ปุ สงคแ์ รงงานเทา่ กบั
L1 แตอ่ ปุ ทานแรงงานอยทู่ ่ี L2 จงึ ทาใหเ้ กิด 0 L1 L2 จานวน
แรงงาน

ภาวะอปุ ทานแรงงานสว่ นเกิน เทา่ กบั แผนภำพแสดงกำรแทรกแซงกลไกตลำดแรงงำน

AB น่นั หมายความวา่ มีปรมิ าณเสนอขาย ด้วยกำรกำหนดอัตรำค่ำจ้ำงขัน้ ต่ำโดยรัฐ

แรงงานมากกวา่ ปรมิ าณจา้ งแรงงาน จงึ กอ่ ใหเ้ กิดปัญหาวา่ งงานตามมาเทา่ กบั L1 L2

รฐั จงึ จาเป็นตอ้ งหามาตรการแกไ้ ขปัญหาการวา่ งงานอีกตอ่ ไป

2) การแทรกแซงจากสหภาพแรงงาน (Trade Union)

สหภาพแรงงาน คือ สมาคมซง่ึ ลกู จา้ งคนงานท่ีมีระดบั ต่ากวา่ ระดบั บรหิ ารรว่ มกนั
จดั ตงั้ ขนึ้ เพ่ือแสวงหาและคมุ้ ครองผลประโยชนท์ ่ีเก่ียวกบั สภาพการจา้ งงาน นอกจากนีย้ งั
เนน้ การสง่ เสรมิ “แรงงานสมั พนั ธ”์ คือ ความสมั พนั ธอ์ นั ดีระหวา่ งนายจา้ งกบั ลกู จา้ ง และ
ลกู จา้ งดว้ ยกนั เอง

เม่ือสหภาพแรงงานเป็นตวั แทนของแรงงานท่ีไดร้ บั ผลกระทบจากระดบั คา่ จา้ ง
ดลุ ยภาพ ทาใหส้ หภาพแรงงานอาจตอ่ รองคา่ จา้ งกบั นายจา้ งไดม้ ากขนึ้ ซง่ึ วธิ ีท่นี ิยมใช้ เช่น
การเรยี กรอ้ งใหข้ นึ้ คา่ จา้ งเพียงอยา่ งเดียว ซง่ึ กรณีนีจ้ ะก่อใหเ้ กิดการวา่ งงาน การเรยี กรอ้ ง
ใหข้ นึ้ คา่ จา้ งและใหว้ า่ จา้ งแรงงานเทา่ เดิมเพ่ือประกนั การวา่ งงาน หรอื การจากดั จานวน
คนงานในตลาดแรงงานเพ่ือใหเ้ กิดการขาดแคลนแรงงานในตลาดแรงงาน สง่ ผลใหน้ ายจา้ ง
ยอมขนึ้ คา่ จา้ งใหก้ บั แรงงาน

5.3 การกาหนดค่าจ้างในสังคมไทย

1) ค่าจา้ งและค่าจ้างขัน้ ตา่ เป็นตวั เงนิ นายจา้ งเป็นผจู้ า่ ย
ใหแ้ ก่ลกู จา้ ง
(1) คา่ จ้าง
คา่ จา้ ง คอื เงินท่ีนายจา้ งและ องคป์ ระกอบของค่าจา้ ง
ลกู จา้ งตกลงกนั โดยจ่ายเป็นคา่ ตอบแทน
ในการทางานตามสญั ญาจา้ ง สาหรบั เพ่ือตอบแทนการทางานของลกู จา้ งในวนั และเวลา
ระยะเวลาทางานปกติเป็นรายช่วั โมง รายวนั ทางานปกติ และยงั รวมถึงเงินท่ีนายจา้ งจ่ายใหใ้ น
รายสปั ดาห์ รายเดอื น หรอื ระยะเวลาอ่นื วนั หยดุ และวนั ลาท่ีลกู จา้ งไม่ไดท้ างานดว้ ย
หรอื จ่ายใหโ้ ดยคานวณตามผลงานท่ีลกู จา้ ง
ทาไดใ้ นเวลาทางานปกตขิ องวนั ทางาน

(2) คา่ จา้ งขั้นตา่
ตามมาตรฐานแรงงานสากลจากองคก์ ารการแรงงานระหวา่ งประเทศ (ILO :
International Labour Organization) อตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่า คอื อตั ราคา่ จา้ งท่นี ายจา้ งตอ้ งจา่ ย
ใหล้ กู จา้ งซง่ึ เป็นแรงงานไรฝ้ ีมือเม่ือแรกเขา้ ทางาน เพ่ือใหไ้ ดม้ ีรายไดเ้ พยี งพอตอ่ การเลยี้ งดู
ตนเองและครอบครวั

ดงั นนั้ การกาหนดคา่ จา้ งหรอื คา่ จา้ งขนั้ ต่าท่ีดนี นั้ ควรพิจารณาวา่
•คา่ จา้ งนนั้ ทาใหแ้ รงงานมีรายไดเ้ พยี งพอในการเลีย้ งตนเองและครอบครวั หรอื ไม่

• ภาวะคา่ ครองชีพ (Cost of Living) ของปีนนั้ ๆ วา่ เป็นอยา่ งไร หากคา่ ครองชีพ
ปรบั เพ่ิม คา่ จา้ งขนั้ ต่าก็จาเป็นตอ้ งปรบั เพ่มิ ตามไปเทา่ นนั้ เรยี กวา่ เป็นการ “ปรบั เพ่ิม

ตามภาวะ
คา่ ครองชีพ” (Cost of Living Adjustment) เพ่ือใหล้ กู จา้ งไดม้ ีรายไดเ้ พยี งพอกบั ภาวะ

คา่ ใชจ้ ่ายท่เี พ่ิมขนึ้ แตไ่ มไ่ ดห้ มายความวา่ ลกู จา้ งจะมีรายไดส้ งู กวา่ เดมิ เสมอไป
• นอกจากนี้ ยงั อาจตอ้ งพิจารณาจากอตั ราเงินเฟอ้ (ระดบั ราคาสนิ คา้ ในตลาด)

มาตรฐานการครองชีพ ตน้ ทนุ การผลติ ความสามารถในการขยายธุรกิจจากสภาพ
ทางเศรษฐกิจ

ความสามารถในการผลติ (ผลติ ภาพ) ของแรงงาน ผลติ ภณั ฑม์ วล รวม
ภายในประเทศหรอื จีดพี ี

ความตอ้ งการแรงงานและปรมิ าณคนวา่ งงานในตลาดแรงงาน เพราะเศรษฐกิจท่ีมี

2) การกาหนดอัตราค่าจ้างขัน้ ตา่ ในสังคมไทย

(1) พฒั นาการ
การกาหนดอตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าในประเทศไทยเรม่ิ ขนึ้ ใน พ.ศ. 2516 โดยใหอ้ านาจ
แกก่ ระทรวงมหาดไทย แตต่ อ่ มาใน พ.ศ. 2536 มีการจดั ตงั้ กระทรวงแรงงานและสวสั ดกิ ารสงั คม
จงึ ทาใหม้ ีหนา้ ท่ีกาหนดอตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าแทนกระทรวงมหาดไทย

ช่วงระยะเวลา การกาหนดอัตราค่าจ้างในสังคมไทย

พ.ศ. 2516-2521 อตั ราค่าจา้ งขนั้ ต่าตามกฎหมายต่ากวา่ คา่ จา้ งขนั้ ต่าท่ีเหมาะสมท่ีลกู จา้ งควรจะไดร้ บั
เพราะกฎหมายในชว่ งแรกนีถ้ กู กาหนดจากฐานเรม่ิ ตน้ ซง่ึ ต่ากวา่ ความเป็นจรงิ
พ.ศ. 2522-2532
อตั ราค่าจา้ งขนั้ ต่าตามกฎหมายสงู กวา่ คา่ จา้ งขนั้ ต่าท่ีเหมาะสมท่ีลกู จา้ งควรไดร้ บั
เพราะบทบาทของขบวนการแรงงานหรอื สหภาพแรงงานท่ีไดเ้ รยี กรอ้ งเคล่อื นไหว

ช่วงระยะเวลา การกาหนดอัตราค่าจ้างในสังคมไทย

พ.ศ. 2533-2540 อตั ราค่าจา้ งขนั้ ต่าตามกฎหมายต่ากวา่ คา่ จา้ งขนั้ ต่าท่ีเหมาะสมท่ีลกู จา้ งควรจะไดร้ บั ทงั้ ๆ ท่ี
มีคา่ ครองชีพสงู ขนึ้ แตเ่ น่ืองจากบทบาทของขบวนการแรงงานหรอื สหภาพแรงงานออ่ นลง
พ.ศ. 2541-2543 อนั เน่ืองมาจากการแยกตวั ของแรงงาน รฐั วสิ าหกิจ ตามพระราชบญั ญตั ิพนกั งานรฐั วิสาหกิจ
พ.ศ. 2544-2554 สมั พนั ธ์ พ.ศ. 2534 ทาใหแ้ รงงานภาคเอกชนท่ีเหลือขาดผนู้ าท่ีเขม้ แขง็ ในการเรยี กรอ้ งและคน
ในสงั คมเรม่ิ ใหก้ ารยอมรบั ท่ีนอ้ ยลง

ประกาศใชพ้ ระราชบญั ญตั คิ มุ้ ครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ซง่ึ มีมาตรการกาหนดกรอบและ
บทบาทหนา้ ท่ีของคณะกรรมการคา่ จา้ งอยา่ งชดั เจน รวมทงั้ ใหอ้ านาจคณะกรรมการค่าจา้ ง
แตง่ ตงั้ คณะอนกุ รรมการ เพ่ือทาหนา้ ท่ีใหค้ วามเหน็ ใจในเร่อื งคา่ จา้ งไดต้ ามความเหมาะสม

ไดม้ ีการปรบั ระบบอตั ราค่าจา้ งขนั้ ต่าใหม่ โดยแตง่ ตงั้ คณะอนกุ รรมการเศรษฐกิจคา่ จา้ งขนั้ ต่า
จงั หวดั เพ่ือพิจารณาอตั ราค่าจา้ งในจงั หวดั ของตน โดยนาปัจจยั เก่ียวกบั สภาวะและสงั คม
ของแตล่ ะจงั หวดั เขา้ มาพิจารณา เชน่ คา่ ครองชีพ ผลประกอบของนายจา้ ง และประสทิ ธิภาพ
การทางานของลกู จา้ ง

(2) กฎหมายค่าจา้ งทสี่ าคญั
พระราชบญั ญตั คิ มุ้ ครองแรงงาน (ฉบบั ท่ี 3) พ.ศ. 2551 เป็นกฎหมายคมุ้ ครอง

แรงงานเก่ียวกบั คา่ จา้ งโดยตรง บงั คบั ใชเ้ ม่ือวนั ท่ี 25 กมุ ภาพนั ธ์ โดยปรบั ปรุงแกไ้ ข
พระราชบญั ญตั คิ มุ้ ครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ในสว่ นบทบญั ญตั ทิ ่ีเก่ียวกบั คา่ จา้ งท่ีไมเ่ หมาะสม
กบั สภาพเศรษฐกิจและสงั คม และไม่เออื้ ประโยชนต์ อ่ การดาเนินการเพ่ือใหก้ ารคมุ้ ครองลกู จา้ ง
ในเรอ่ื งของคา่ จา้ ง

ประเภทของอัตราค่าจ้าง
อตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่า คอื อตั ราคา่ จา้ งท่ีคณะกรรมการคา่ จา้ ง กาหนดตาม
พระราชบญั ญตั คิ มุ้ ครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ซง่ึ แกไ้ ขเพ่ิมเตมิ โดยพระราชบญั ญตั คิ มุ้ ครอง
แรงงาน (ฉบบั ท่ี 3) พ.ศ. 2551 โดยคณะกรรมการคา่ จา้ งมีแนวคิดเก่ียวกบั อตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าวา่
“เป็นอตั ราคา่ จา้ งท่ีเพยี งพอสาหรบั แรงงานพฒั นาฝีมือ 1 คน ใหส้ ามารถดารงชีพอยไู่ ด้
ตามสมควรแก่สภาพเศรษฐกิจและสงั คม โดยมีมาตรฐานการครองชีพท่เี หมาะสม
ตามความสามารถของธุรกิจในทอ้ งถ่ินนนั้ ”

ตารางแสดงอตั ราค่าจ้างข้นั ตา่ ซ่ึงได้ประกาศให้มผี ลบังคบั ใช้ ต้งั แต่วนั ท่ี 1 เมษายน พ.ศ. 2556

คา่ จ้างขั้นต่า พนื้ ที่
300
กรุงเทพมหานคร กระบ่ี กาญจนบรุ ี กาฬสนิ ธุ์ กาแพงเพชร ขอนแก่น จนั ทบรุ ี
ฉะเชิงเทรา ชลบรุ ี ชยั นาท ชยั ภมู ิ ชมุ พร เชียงราย เชียงใหม่ ตรงั ตราด ตาก
นครนายก นครปฐม นครพนม นครราชสีมา นครศรธี รรมราช นครสวรรค์ นนทบรุ ี
นราธิวาส นา่ น บงึ กาฬ บรุ รี มั ย์ ปทมุ ธานี ประจวบคีรขี นั ธ์ ปราจีนบรุ ี ปัตตานี
พระนครศรอี ยธุ ยา พงั งา พทั ลงุ พิจิตร พษิ ณโุ ลก เพชรบรุ ี เพชรบรู ณ์ แพร่ พะเยา
ภเู ก็ต มหาสารคาม มกุ ดาหาร แมฮ่ อ่ งสอน ยะลา ยโสธร รอ้ ยเอ็ด ระนอง ระยอง
ราชบรุ ี ลพบรุ ี ลาปาง ลาพนู เลย ศรสี ะเกษ สกลนคร สงขลา สตลู สมทุ รปราการ
สมทุ รสาคร สมทุ รสงคราม สระแกว้ สระบรุ ี สงิ หบ์ รุ ี สโุ ขทยั สพุ รรณบรุ ี
สรุ าษฎรธ์ านี สรุ นิ ทร์ หนองคาย หนองบวั ลาภู อา่ งทอง อดุ รธานี อทุ ยั ธานี
อตุ รดติ ถ์ อบุ ลราชธานี และอานาจเจรญิ

อตั ราคา่ จา้ งรายช่วั โมง คณะกรรมการคา่ จา้ งไดป้ ระชมุ เม่ือวนั ท่ี 3 ตลุ าคม พ.ศ. 2555
เหน็ ชอบใหม้ ีการปรบั ปรุงอตั ราคา่ จา้ งรายช่วั โมงสาหรบั นกั เรยี น นิสติ และนกั ศกึ ษา เพ่ือใหม้ ี
ความเหมาะสมกบั สภาพเศรษฐกิจและสงั คม โดยกาหนดใหน้ ายจา้ งจา่ ยคา่ จา้ งขนั้ ต่า ช่วั โมงละ
40 บาท การจา้ งงานชนิดไม่เตม็ เวลา เป็นการจา้ งงานนอกเวลาเรยี นในช่วงเปิดภาคเรยี น วนั เรยี น
ปกตไิ มเ่ กินวนั ละ 4 ช่วั โมง วนั หยดุ เรยี น วนั หยดุ สดุ สปั ดาห์ และวนั หยดุ นกั ขตั ฤกษไ์ ม่เกินวนั ละ
6 ช่วั โมง และในชว่ งปิดภาคเรยี น ไมเ่ กินวนั ละ 7 ช่วั โมง สปั ดาหล์ ะไมเ่ กิน 36 ช่วั โมง และการ
ทางานท่ีตดิ ตอ่ กนั มาแลว้ ไมเ่ กิน 4 ช่วั โมง ตอ้ งจดั ใหม้ ีเวลาพกั ไมน่ อ้ ยกวา่ 1 ช่วั โมง

อตั ราคา่ จา้ งตามมาตรฐานฝีมือ คณะกรรมการคา่ จา้ งไดม้ ีมติเห็นชอบเม่ือวนั ท่ี 20
ธนั วาคม พ.ศ. 2556 ใหก้ าหนดอตั ราคา่ จา้ งตามมาตรฐานฝีมือใน 5 กลมุ่ สาขา รวม 13 อาชีพ
โดยใชม้ าตรฐานฝีมือแรงงานแหง่ ชาตติ ามกฎหมายวา่ ดว้ ยการสง่ เสรมิ การพฒั นาฝีมือแรงงาน
เป็นเกณฑว์ ดั คา่ ทกั ษะฝีมือ ความรู้ ความสามารถ

(3) หน่วยงานทกี่ าหนดคา่ จา้ ง
หนว่ ยงานหลกั ท่ที าหนา้ ท่ีกาหนดคา่ จา้ งในสงั คมไทย คอื คณะกรรมการ

คา่ จา้ ง ซง่ึ เป็นองคก์ รไตรภาคี ประกอบดว้ ยผแู้ ทนจาก 3 ฝ่าย ฝ่ายละ 5 คน มีหนา้ ท่ใี นการ
กาหนดคา่ จา้ งและแนวทางในการพิจารณาปรบั คา่ จา้ งของนายจา้ งตามภาวะเศรษฐกิจและ
สงั คม เพ่ือใหส้ ถานประกอบการท่ีมีผลกาไรใชเ้ ป็นแนวทางปรบั คา่ จา้ งใหแ้ ก่ลกู จา้ งท่มี ีฝีมือ
และก่งึ ฝีมือท่ีทางานเกิน 1 ปี

เป็นผพู้ จิ ารณา ผแู้ ทนฝ่ายรฐั บาล ตามแนวปฏบิ ตั ิสากลของสมาชิก
ขนั้ สดุ ทา้ ย องคก์ ารแรงงานระหวา่ งประเทศ
ไตรภาคี
คณะกรรมการคา่ จา้ ง (International Labour
Organization : ILO)

คา่ จา้ งนนั้ ผแู้ ทนฝ่ายนายจา้ ง แรงงาน ผแู้ ทนฝ่ายลกู จา้ ง คา่ จา้ งนนั้
ตนมีกาลงั จ่าย สมั พนั ธ์ ตนพอใจและ
หรอื ไมส่ รา้ งภาระ เพียงพอตอ่ การ
มากไปหรอื ไม่ แผนภำพแสดงองคก์ รไตรภำคีของคณะกรรมกำรค่ำจ้ำง ดารงชีพหรอื ไม่

โดยคณะกรรมการคา่ จา้ งจะมีปลดั กระทรวงแรงงานเป็นประธาน นอกจากนีย้ งั มี
คณะอนกุ รรมการคา่ จา้ งจงั หวดั เพ่ือเสนออตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าประจาจงั หวดั ของตนท่ีเหมาะสม
อกี ดว้ ย

(4) ขั้นตอนการกาหนดค่าจา้ งขั้นตา่

คณะอนุกรรมการค่าจ้างจังหวัดพจิ ารณาอัตราค่าจ้างขั้นตา่ จากอัตราเงนิ เฟ้อและค่าครองชพี ของจังหวัด

เสนอตวั เลขค่าจ้างทขี่ อขนึ้ อนุกรรมการวชิ าการและกล่ันกรองค่าจ้าง

คณะกรรมการค่าจา้ ง มอบหมาย • ผแู้ ทนจากธนาคารแหง่ ประเทศไทย
กระทรวงพาณิชย์ สานกั งานคณะกรรมการ
ตัดสนิ ใจ พจิ ารณาว่า การพฒั นาเศรษฐกิจและสงั คมแหง่ ชาติ
ครั้งสุดทา้ ย เหมาะสม นายจา้ ง ลกู จา้ ง

ประกาศเป็ นอัตราค่าจ้างขั้นตา่ • หนา้ ท่ีกล่นั กรองดตู วั เลขดรรชนีการบรโิ ภค
ตามแตล่ ะจงั หวดั

แผนภำพแสดงขัน้ ตอนกำรกำหนดค่ำจ้ำงขัน้ ต่ำ

3) ปัญหาและผลกระทบจากการกาหนดอัตราค่าจ้างในสังคมไทย

(1) ปัญหาทเ่ี กดิ
•ความสมดลุ ระหวา่ งอตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่ากบั อตั ราเงนิ เฟอ้
ในบางจงั หวดั ท่มี ีอตั ราเงินเฟอ้ สงู มาก แตอ่ าจไม่ไดร้ บั การปรบั เพ่ิมคา่ จา้ งขนั้ ต่า ทงั้ นีเ้ ป็นเพราะ
คณะกรรมการคา่ จา้ งไม่ไดก้ าหนดหลกั เกณฑ์ สตู รคานวณ มาตรฐานท่ีชดั เจน
ในการพฒั นาคา่ จา้ งขนั้ ต่าตอ่ คณะอนกุ รรมการคา่ จา้ งจงั หวดั และในความเป็นจรงิ พืน้ ท่ีทงั้ จงั หวดั
ประกอบดว้ ยเขตเมืองและเขตชนบท ซง่ึ มีคา่ ครองชีพท่ีแตกตา่ งกนั ดงั นนั้ การพจิ ารณาคา่ จา้ งจงึ
จาเป็นตอ้ งพิจารณาเป็นรายอาเภอหรอื รายอตุ สาหกรรม เพราะประเภทอตุ สาหกรรมท่ตี า่ งกนั
ก็สง่ ผลใหผ้ ลิตภาพของแรงงานตา่ งกนั ซง่ึ ก็ควรจะไดร้ บั คา่ จา้ งแรงงานท่ีตา่ งกนั ดว้ ย

• ความเป็นตวั แทนทแี่ ทจ้ รงิ ของลูกจา้ ง
คณะกรรมการฝ่ายลกู จา้ งนนั้ อาจมิไดเ้ ป็นลกู จา้ งท่ีไดร้ บั คา่ จา้ งขนั้ ต่า

ในเวลานนั้ ซง่ึ อาจเกิดการขาดความเขา้ ใจในความตอ้ งการท่ีแทจ้ รงิ ของลกู จา้ ง
จงึ ควรมีการ
ปรบั ปรุงคณุ สมบตั ขิ องคณะกรรมการใหเ้ ป็นตวั แทนของลกู จา้ งท่ีไดร้ บั คา่ จา้ ง
ขนั้ ต่าอย่างแทจ้ รงิ
• นายจา้ งหลกี เลยี่ งการจ่ายคา่ จา้ งขนั้ ต่าใหแ้ ก่ลูกจา้ ง

โดยกรณีท่ีการผลิตใชแ้ รงงานเป็นจานวนมาก (Labour-Intensive Industry)
เชน่ เสอื้ ผา้ สาเรจ็ รูป เฟอรน์ ิเจอร์ ผผู้ ลิตอาจใหผ้ ผู้ ลติ รายอ่นื (subcontractor)
เหมาการผลติ
ทงั้ กระบวนการ ซง่ึ อาจทาใหไ้ ม่สามารถวา่ จา้ งแรงงานตามอตั ราท่ีกาหนดได้

• อตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าเป็นอตั ราเดยี วจึงอาจเกดิ ความไมเ่ ป็นธรรมแก่แรงงาน
บางกลมุ่

ทงั้ นีเ้ พราะอตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าพิจารณาเฉพาะอตั ราเงินเฟอ้ หรอื คา่ ครองชีพ โดยขาด
การพิจารณาไปท่ีความสามารถของผทู้ างาน เช่น งานท่ีทาไดย้ าก งานอนั ตรายเส่ียงตอ่ ชีวติ
งานสกปรก เช่น ขดุ ลอกทอ่ งานท่ีตอ้ งรบั ผิดชอบมาก เชน่ เป็นผเู้ ก็บรกั ษาเงิน แตไ่ ดร้ บั คา่ จา้ ง
เทา่ กบั ผอู้ ่นื

ทงั้ หมดนี้ รฐั จงึ ควรใหค้ วามสาคญั ตงั้ แตท่ ่มี าของอตั ราจา้ งขนั้ ต่าท่ตี อ้ งพิจารณาปัจจยั
หลายมติ แิ ละควบคมุ การบงั คบั ใชใ้ หม้ ีประสทิ ธิภาพ โดยเฉพาะกบั สถานประกอบการท่ไี มม่ ี
สหภาพแรงงานคอยถ่วงดลุ อยา่ งสถานประกอบการขนาดกลาง-เลก็ และควรสง่ เสรมิ แรงงาน
สมั พนั ธเ์ พ่ือเสรมิ สรา้ งความเขา้ ใจอนั ดตี อ่ กนั ระหวา่ งลกู จา้ งและนายจา้ ง

(2) ผลกระทบจากการกาหนดอตั ราค่าจ้างขัน้ ตา่

ผลดี ผลเสีย

• คา่ จา้ งท่ีแทจ้ รงิ เพม่ิ ขนึ้ หากปรบั คา่ จา้ งขนั้ ต่า • คา่ จา้ งสงู ขนึ้ → ตน้ ทนุ การผลติ สงู ขนึ้ โดยเฉพาะ
ใหส้ งู กวา่ อตั ราเงินเฟอ้ ทาใหป้ ระชาชนมี อตุ สาหกรรมท่ีใชแ้ รงงานเขม้ ขน้ (Labour-Intensive

อานาจซือ้ เพ่มิ ขนึ้ ผผู้ ลติ มีการลงทนุ เพ่ิมขนึ้ Industry) → ผปู้ ระกอบการอาจเลือกไปใชเ้ ทคโนโลยี
เกิดการเรง่ การบรโิ ภคและการลงทนุ ตามมา ในการผลติ มากขนึ้ → เกิดปัญหาการวา่ งงานตามมา
• เป็นการกระจายรายไดส้ ผู่ มู้ ีรายไดต้ ่า ทาให้ • อาจเกิดภาวะเงินเฟอ้ ได้ เพราะการเพ่มิ คา่ จา้ งเป็นการ

ผดู้ อ้ ยโอกาสทางเศรษฐกิจ สามารถดารงชีวติ เพ่มิ อปุ สงคห์ รอื อานาจซือ้ ของคนในระบบ เม่ืออานาจ

อยรู่ อดได้ ซือ้ สงู สง่ ผลใหเ้ กิดการเรง่ อปุ ทานดว้ ย ตน้ ทนุ การผลติ จงึ

• กระตนุ้ ใหผ้ ผู้ ลติ เพ่มิ ประสทิ ธิภาพการผลิต ย่งิ เพ่ิมขนึ้ ราคาสนิ คา้ จงึ แพงกลายเป็นภาวะเงนิ เฟอ้

เพ่ือใหค้ มุ้ คา่ กบั คา่ จา้ งท่ีเพ่มิ ขนึ้ • นกั ลงทนุ ตา่ งชาตอิ าจมาลงทนุ ในประเทศลดลงดว้ ย

คา่ จา้ งท่ีสงู ขนึ้ แตฝ่ ีมือแรงงานอาจไมม่ ีการพฒั นาตาม