Shared Paradise and Inferno Tell me about your despair, It’s a newborn love, not a mere affair. I was intoxicated by a spell, Making your body as my chapel. Prayer within the tip of my tongue, Shaped in the form of your name - biting it with my fangs. But it’s a newborn love, So why does it bite? When love makes us cruel, we’re the one to blame right? by Bubbles 96
graphics by AC Manalo 97
Titig Ang titig mong matalim Tila kutsilyo kung bumaon, Tagos sa kalamnan. Titig mong sing init ng araw, Mahapdi sa balat, Ligaya’t sarap ang kaakibat. Sa dami ng mga titig na uhaw, Titig mong mahaba ang tinatangi. Titig mong sagana, Titig mong saakin nagmarka. ni Emmanuel Desiderio tig 98
graphics by AC Manalo 99
Calling There’s a voice inside me, A tempest howling, Urging me to strive for more, It whispers, “Do not settle for the mundane, For it is sin to depart this world With untapped potential.” Time is but a fleeting gift, So rise, and heed the call to action! by Milkyway 100
graphics by Ken Andrey Austria 101
‘Lika! Fingerin mo na’ko! Alam mo? Kanina mo pa’ko hinihimas, kapagka’y nilalamas, Bubukaka na ba ako? Sabik ka na bang Makita? Hanapin ang mga naglilibugang salita, basain mo muna ng laway ang daliri. Para “smooth” pagdausdos nito sa’king hiwa. Huwag mo isagad! Baka mapunit pag binigla. Teka! Ang hubad sa kandungan mo’y pagmasdan muna, Kakaiba, may marka, pagkakamali’t bura. Itim, puti, payat, mataba. Pero ok lang, sarili ko’y tanggap ko na, Ilan pang himas at buka’y pansamantalang namahinga, napagod ang mata. Magbabasa ka pa mamaya pero walang pang-ipit na pananda? Ipitin mo nalang ang daliri sa pinaghintuang pahina, ‘Lika! Fingerin mo na ako! ni Rolhen Jeyk Constante fpkqtv 102
graphics by AC Manalo 103
be the fire, be the flame fervent nails digging, sets of bloody crescents on his arms, “yours,” he declares, it’s wildfire spreading, until he cries. the fire in his belly—it burns, name slipping out of swollen lips, and through his release— worship, the voices whisper. for it was glorious, a majestic masterpiece made for his eyes, the greed of wanting, desiring, loving, to have this sight only reserved for him. the heat crawling under, brewing a lot slower, from the passionate fire he was used to, through his heart, it’s flowing into until he planted his name in his skin, marks outside and within, he’s basking in his afterglow, yet nobody had to know. by Allyssa Mae Dancel 104
graphics by AC Manalo 105
dauntless hearts From heaven’s grace to crimson sin, Our story unfolds, a secret within, I called you “devil,” my dear, I saw flames when I had you nearby. I climb the precipice, While I scream in pain to feel your embrace In temptation I yearn, To fall with you, what could I earn? Your lips, so red, so sweet, Tastes like a poisoned fruit, Lost in the flames of inner rage, Lust calls in this darkest age. To love you, to be you, a forbidden tryst, The world around you, I could never trust. Yet love’s true form is never known, Beneath the love I carry for you, Is the weight of sins waiting for us, So let us choose, with hearts intact, To rise above, and die, or to walk in fire, and still… die? by Allyssa Mae Dancel 106
graphics by Andrea Sheyne Tabra 107
Kamao Ang hirap kasi na laging linyahan ng madla “Babae ka lang may magagawa ka ba?” Sabay kantyaw na ‘sinlakas ba ni Maria si Pedro? Tila nakasananayan na ng ating lipunan ang mga linyahang ganito. Pero sandali---hindi ka babae “lang” Babae ka na may sariling kwento, na sa lahat ay maaaring mag marka, na kayang tumindig para sa lahat, Na hindi kailanman kailangan magtago sa likod ng maskara. ni Daniela Vina Francia Mercado 108
graphics by AC Manalo 109
“Why so feminine?” “Are you gay?” What’s your problem with being feminine? When a man listens to female artists, everyone thinks he’s gay… When a man wears make-up, he’s gay When a man is emphatic, he’s gay This society is almost too d*mb to function Let him cook! Let the man do what his heart feels right. Man! You can express your feelings, You can cry out loud, Let us cut off this myth about maleness. by HappiestManOnEarth Real Man Wears Hee s! b 110
graphics by AC Manalo 111
FOOT FETISH Anong lasa? Masarap ba? Di kuntento sa isang halik sa paa, parang asong di mabitawan ang kagat. Sabi mo isa lang pero umulit pa. Ituloy mo lang ang paghalik sa mga paa, May ayuda ka naman. Limang daan iladlad, tatahol ka na. Tila ang dignidad naglaho na, Nakailang halik ka na ba? POLITIKO LANG YAN! MANDIRI KA NGA SA SARILI MO! by Owen Ocampo 112
graphics by AC Manalo 113
lilin Aniyo’y makabasag pinggan, iyong dinggin, mumunting daing ng isang babaeng nasasarapan. Animo’y isang batikan, sa larangan ng pag-indayog ng sariling katawan. Kamay ay hinaplos sa manipis at maliit na kasuotan, maibsan lamang ang hayok ng kalamnan. Isang hagikgik ang namutawi sa kadiliman, senyales na malapit ng marating ang rurok ng kaligayahan. “Ah,” ang pag-alpas ng mumunting halinghing. Sa pandinig ito’y nakakahumaling, Hindi sukat akalain, isang binata ang nabitag sa kanyang pain. ni Arveeh Mae Tortoza 114
CHAPTER 4 DAYDREAM
“To live in a world I never desire to have, creates an illusion that the world can never grant.”
Matapos ang makamundong pangyayaring iyon, salo ang hininga sa pagod, tinawid ko ang pintuang lihim kong ikinubli sa karamihan. Mataman akong naglakad tungo sa itim na pintuan. Ang lugar na ito ang simbolo ng aking madilim na pinanggalingan. Flashback “Ang gandaaa. Parang mga exhibits sa isang museo ah,” salita ng isang bata sa aking likuran matapos hablutin sa akin ang katatapos ko lang na painting ng isang babaeng naglalarawan ng pagbabalatkayo gamit ang maskara, pagkamulat, pagkagapos, ang silakbo ng damdamin at ang huling pag-aklas. “Ibalik mo sa akin ‘yan! Akin ‘yan!” Sigaw ko sa kaniya na puno ng galit at panlilisik na mga mata. “Eh paano kung ayaw ko? Akin na ito, ipapakita ko kina Mother Regina para mapagalitan ka. Tignan mo nga itong painting mo, kabata-bata mo pa lang malalaswang painting na ang dinodrawing mo,” pang-iinsulto nito sa akin. “Akin na sabi ‘yan!” Mangiyak-ngiyak ko ng turan sa kaniya habang namumuo ang mga tubig sa gilid ng aking mga mata. “Ayaw ko nga. Bakla! Bakla! Bakla! Iiyak na ‘yan! Iiyak na ‘yan! Iiyak na ‘yan!” Sigaw niya at binweltahan rin ng kaniyang grupo ng mga bata na walang ginawa kung hindi ang maging tiranya sa buong bahay ampunan. Hindi ko tuloy mawaglit sa aking isip na ganito ang buhay sa mundo, hindi pantay ang pagtingin ng ibang tao sa’yo, lalo na sa mga tulad kong... Tulad ng sabi nila - BAKLA. “Eh ano kung bakla ako?! Eh kayo?! Mga matatandang mayayabang, wala namang alam!” pambawi ko sa pang-iinis nila. Hindi ko na lang namalayang hawak na pala ako ng mga batang kasama niya sa magkabilang kamay. Ang isa ay nakasabunot rin sa aking buhok. Habang ang umagaw ng painting ko ay nasa harapan ko, at unti-unting pinupunot ang aking gawa. Doon na bumuhos ang naglalakihang patak sa aking mga mata. 117
End of Flashback Bigla akong napasinghot. Tumulo na rin pala ang aking luha sa pag-alaala ng pangyayaring iyon. Ngunit hindi nakaligtas sa aking hiraya ang unti-unting kurba sa aking labi. Dahil matapos ang araw na iyon, kinagabihan ay nagsisisigaw sila Mother Regina at Mother Anna. Apat na bata raw ang natuklasan nilang walang buhay sa loob ng kubeta. Ang isa’y nawawala ang kaliwang braso. Ang isa nama’y ang kaniyang kanang braso. Ang isa’y duguan ang ulo’t wala nang natirang buhok maging ang anit nito. Ang huli at pinakamatindi, ang isang bata ay nakabitin sa loob ng palikuran, habang nakapasok ang ulo sa isang canvass, may mga pinta ng kaniyang dugo at nakalambitin ang mga kamay at paa na tila isang puppet, at punit-punit ang buong katawan na animo’y inoperahan. Nakalabas rin ang ilang parte ng kaniyang laman-loob. Hindi na ito ipinakita pa sa ibang mga bata dito sa bahay ampunan. Ngunit ako, agad akong nakatakbo sa pinangyarihan matapos nilang maghisterikal. Agad ring may mga pulis na rumesponde. Ngunit wala silang ebidensiyang nakalap. Naging masaklap ang pamamaalam ng tatlong batang namatay. Ngunit higit sa lahat, nagpapasalamat ako dahil nabawasan ang mga batang tampulan ng away at tinuturing na mga “bully” sa seldang ito ng bahay ampunan. Sa aking pagmumuni-muni, biglang bumukas ang pintuan sa aking kinalalagyan. Puno ng pagtataka at kaba ang aking naramdaman. Wala pa ni isang nakapasok sa kwartong ito. Maging sina Mother Regina at Mother Anna ay hindi alam ang lugar na ito. Paanong... 118
photo by Lewis Caroll Mendoza 119
Mahal kita, pero bente lang pera ko Mahal kita, kasing dami ng kinuhang sobra, sa fishball at kwek kwek ni tita, kasing tapang ng paborito mong cobra. mahal kita, sa paraang hindi kaya ng kita, sa kurampot sa sweldo. Mahal, hindi kaya ang nais mong condo. Mahal kita, ngunit sa mahal ng bilihin, Sinta, kung ang pag-ibig ay petrolyo, hanggang saan aabot ang biyahe papunta sa’yo? Mahal kita, pero bente lang pera ko. Mahal kita, pero hindi sapat ang kaya ko, Hindi masamang humiling ng higit pa sa isa, pero sa mga nais mo’y naghihingalo ang bulsa. ni Allyssa Mae Dancel 120
photo by Lewis Caroll Mendoza 121
Reverie Yearning for a country that is fair, Where kindness reigns and justice prevail. No bribes, no lies, Don’t let the system continue to die. Let honesty and integrity sway, Let the corrupt fade away. No shadow deals, no backroom schemes. Please, hear my plea of dreams. by Arveeh Mae Tortoza 122
photo by Mariah Jane Arquiza 123
A Comforting Home A love so tender and light, that being honest will never bring any form of fright. A safe haven when things go astray, comforting is the touch that takes it all away. Solace in the presence of your lover, gentle care and love that never overpowers. Hands intertwined with a promise to keep, heart not wavering every time you sleep. Home is where the heart is, overlooking your past just like a breeze. Pain and trauma were part of you, understanding each one of them from a better point of view. A vow to keep you safe and warm, away from overthinking and any harm. A best friend and partner found in one, a moment you can say “Finally, I’ve won”. by Mark Renyel Guinto 124
photo by Rolando Estrella Jr. 125
By chance, the wind blows On a random day, Maybe lady luck will draw the right card. Our eyes would meet. by Rolando Estrella Jr. 126
photo by Danielle Grace Tayag 127
delayed but not denied Labing walong taon---- Nasaan na nga ba ang pinaka-aasam? Sabi nila “malayo pa, pero malayo na” Naisipan mo bang sumuko na? Kasi ako rin. Sinanay ko sila na laging may nakasabit na ginto sa’kin. Sinanay ko din sila na umakyat sa entablado para kunin. Sabay abot sa mga sertipiko at medalya na may kasamang ngiti, at sa nagdaang taon ng kasiyahan napalitan ito ng hikbi. Aminin natin, sa haba ng taon ng pakikipag bakbakan. Sa dami ng babasahin at kailangang gawin, Naisipan mong sukuan na lang-baka mas mapadali. Pero sandali-----kakayanin ko naman pala. Sabi nga nila, hindi lahat ng naiiwan ay talunan. Minsan, sila yung napanghihinaan. Pero sa huli tuloy pa rin at lalaban, Dahil ang totoo, kailangan mo lang ng pahinga para sa darating na kinabukasan. ni Daniela Vina Francia Mercado 128
photo by Rolando Estrella Jr. 129
a matter of time Our world was built perfect down to minute-detail. As if it’s perfectly engineered by a higher being. I cannot express more than words, How life is so rare. I closed my eyes. In the air I breathe. by Rolando Estrella Jr. 130
photo by Lewis Caroll Mendoza 131
oh to stay in love A bag full of sweets, a nice and freshly baked chips, straight out of the oven, apple pies. Now tell me another platter of lies. Drink and quench your thirst, but pour me some first. A cherry wine, both you and I hate. getting another one now is too late. Settling for something half baked, still devouring it without a haste. I guess the familiarity makes us enjoy it, Now come and get something to eat. Feelings aren’t that strong but were still holding on, laughing and giggling not minding the dissatisfaction. yes we stayed, not minding the near ending. I guess we can settle for something we were so used to having. by Maria Nicole Mañalac 132
photo by Lewis Caroll Mendoza 133
Untold story behind Doraemon’s pocket Inescapable land Built with endless skyscrapers, and stargazing about a hundred butterflies. Tasted like cherry on top of the world. What am I supposed to do now? I think I’m insane and obsessed of this little destroyer called “apathy” but someone’s whispered at me, to still, endure, and never yield. there is a world out there that awaits me, because I have a million dreams in me. by HappiestManonEarth 134
photo by Rolando Estrella Jr. 135
isang malayang ako Ginagapos ang sarili sa tama, binubusalan ang bibig upang di makapagsalita ng ikakapahamak. Binulag para makapili ng patas, sinasakal para matutong makuntento sa isa. Negatibo pa din ba ang positibong bagay, pag ginamitan ng negatibong salita? Ang layunin ba ay matatakpan ng kung paano umasta? Lahat ba ng kabutiha’y mawawala bigla kung may katiting itong mantsa? Mas pipiliin ba ang marahas na katotohanan o ang huwad at maginhawa? Nakatulala’t nakakunot noo, Habang iniisip ang mundo. Nang isang malayang ako. ni Rolhen Jeyk Constante 136
CHAPTER 5 WIDE AWAKE
“The moment to leave things behind arrives. Every art is bound to tear. Every story is destined to end.”
“Doc, kumusta po sila?” bungad ni France sa doktor nang lumabas ito sa operation room. FRANCE’S POV Ako nga pala si France. Ang lalaking nahumaling kay Cyan sa unang kita pa lang namin noon sa senteryo ng ako’y kaniyang mabangga. Nandito ako sa tapat ngayon ng operating room matapos kong ipunta rito si Cyan. Alalang-alala ako sa kaniya at sa kalagayan ng kaniyang anak. Hindi ko alam bakit ganito ang nararamdaman ko, subalit alam ko na isa siyang espesyal na tao para sa akin. “Doc, kumusta po sila?” bungad ko sa doktor nang lumabas ito sa operation room. Napuno ng katahimikan ang paligid. Wala ni isang nagsasalita. Nakakabingi. Pigil-hininga ang mga sandaling ito. Hindi ko rin mapigilan pa ang pagbilis ng tibok ng aking puso. Tila may kung anong bumabara sa aking lalamunan. “I’m sorry, ginawa namin ang makakaya namin. Sinubukan naming iligtas ang bata. Humihinga pa siya ng mailabas namin at mulat ang mga mata. Sobrang rare ng ganon, ako pa mismo ang bumuhat sa kaniya. At nakita ko ang kumikislap niyang mga mata. Ngayon ko lang naramdaman iyon sa isang bata sa tagal kong doktor sa ospital na ito,” ani ng doktor. “Tila nakakita ako ng isang museo na puno ng mga larawan sa 139
kaniyang mga mata. Makulay, matingkad at naglalarawan ng mga pintang kakaiba. Nangungusap ito. Ngunit, dama mo ang lungkot, pangungulila at pagsuko,” dagdag pa ng doktor. Hindi ko alam ano’ng sasabihin ko sa doktor. Sa paglalarawan niya, tila ba isang eksibit ng mga pintang larawan ang nakita niya sa mga mata ng isang sanggol na kakakita pa lamang sa mundong ito. Inosente ngunit kayang magpatuanod ng damdamin ng isang tao. “Hindi namin nailigtas ang bata. Pasensiya na. Bukod kasi sa pumulupot ang umbilical cord nya sa kaniyang leeg sanhi ng hirap niyang huminga,” ani ng doktor. “S-Si Cyan po, kumusta? Ano pong nangyari sa kaniya?” Agaran kong tanong. “Ipagpaumanhin niyo po, ngunit isa rin po sa naging sanhi kung bakit nahirapan ang bata ay dahil sa kalagitnaan po ng operasyon, bumigay po ang katawan ni Cyan,” malungkot at may pagsimpatyang sabi ng doktor. Unti-unting pumatak ang aking mga luha sa ‘di ko malamang dahilan. Masyado akong naapektuhan sa nangyari. Sinubukan kong pigilin ang mga luha ko. Ilang araw pa ay hinatid na rin namin sa hiling hantungan ang mag-ina na inasikaso ng kaniyang kaibigan. Samantalang ako ay pinagpatuloy ang buhay sa kabila ng mabilis na pangungulila sa babaeng minsan ko lang nakasama ngunit buo na ang loob ko sa kaniya. 140
CYAN’S POV “Ire! I-ire mo pa para makalabas ang bata!” sigaw ng doktor sa akin. Hapong-hapo na ako. Hindi ko na kaya. Masyado nang mabigat sa pakiramdam. Gustuhin ko mang mabigyan ng magandang buhay ang anak ko,parang hindi ko na kakayanin pa. Kung ang pagsuko ay kahinaan, hanggang kailan ang digmaan sa pagitan ng sarili, lipunan, at kawalang katiyakan? Ilang sandali pa, sinuko ko na ang sarili ko sa Diyos at hiniling na sana ay mapasakamay ng mga mabubuting tao ang anak ko. Hindi ko man siya maaalagaan, sigurado ako na magkakaroon siya ng magandang kinabukasan. At unti-unti nagdilim ang paligid... Napadpad ako sa isang maliwanag na pasilyo at nakabungad ang isang pintuang kulay itim. Binuksan ko ito at nakakabulag na liwanag ang aking napagmasdan. “Anak, halika ka na. Huwag ka nang magmukmok. Kasama mo na si mama. Maaari ka nang lumabas sa itim na pintuang 141
ito, hindi ka nababagay dito,” pagbagtas ko sa aking anak na si Franco. Labis ang ngiting ibinalik sa akin ng anak ko. Matagal siyang nagdusa sa kasalanang hindi niya ginawa. Ang parusang dapat sa akin ginawa. Sa matagal na panahon, lumaki siya sa kaniyang imahinasyon na siya’y nasa museo na puno ng maraming larawan at pinto o madalas niyang tawaging lagusan. Ngayon, ang destinasyon namin ay ang lagusang maghahatid sa amin sa isang lugar kung saan wala nang sakit, pangamba at pagtangis. Kailangan na naming gisingin ang aming mga sarili, dahil ang kwento ng aking buhay ay tapos na. Malaya na ako. At gising na ako sa mga katotohanan - maging sa kasinungalingan. Nawa’y maging aral ito sa lahat ng tao. Ang paggising natin ang tuluyang magpapalaya sa atin tungo sa hinaharap. Kaya’t pilitin mong labanan ang bangungot na bumabagabag sa’yo - gumising ka at ipakita mong ang mundong ito ay isang museo, maraming manghuhusga sa’yo ngunit ikaw pa rin ang guguhit at magbibigay ng kulay sa isang obra maestra pinta ng buhay mo. At sa museong ito, ikaw ang pintor, husgado at kritiko ng sarili mong mundo. 142
photo by Rolando Estrella Jr. 143
Opportunities by Rolando Estrella Jr. There’s a whole new world That I’m going to build out there. 144
graphics by Mark Renyel Guinto 145